Տերահերցային ալիքներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Էլեկտրամագնիսական ալիքների սպեկտրի տերահերցային (ՏՀց) տիրույթը (0.1-10 ՏՀց) զբաղեցնում է գերբարձր հաճախությունների (ԳԲՀ) և օպտիկական տիրույթների միջև գտնվող միջանկյալ հաճախությունների շերտը: ՏՀց հաճախությանը համապատասխանում է 300մկմ ալիքի երկարություն և 4.1մԷՎ ֆոտոնի էներգիա:Վերջին տարիներին բուռն զարգացում է ստացել ՏՀց ալիքների հետ կապված գիտական և կիրառական հետազոտությունները:Դա պայմանավորված է բազմաթիվ բնագավառներում այդ ալիքների հնարավոր օգտագործման հետ, որոնք հետևյալն բնագավառներն են`

Բաժիններ[խմբագրել]

Հեռահաղորդակցություն[խմբագրել]

  • ՏՀց ալիքների միջոցով կարող ենք մեծացնել կապի արագությունը,այն հասցնելով (1-5)*102 Գբ/վ: ՏՀՑ ալիքների կլանումը սահմանափակում է կապի հեռավորությունը: Սակայն այս ալիքները հեռանկարային են ինքնաթիռ-արբանյակ,արբանյակ-արբանյակ կապուղիներում:
  • ՏՀց ալիքները կարող են օգտագործվել կարճ հեռավորության, բարձր պաշտպանությամբ կապի համակարգերում, քանի որ ուժեղ կլանման գործոնը էապես նվազեցնում է հարևան կապի համակարգերի միջև փոխազդեցությունը և դժվարացնում է տեղեկատվության կորզումը:

Անվտանգության համակարգեր[խմբագրել]

  • ՏՀց ճառագայթումը ներթափանցում է ոչ մետաղական նյութերի միջով (գործվացքներ, պլաստիկ նյութեր, ճամպրուկ և այլն), որը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել թաքնված օբյեկտներ, օրինակ զենք, զինամթերք, վտանգավոր քիմիական և կենսաբանական նյութեր, մաքսանենգ ապրանքներ:
  • ՏՀց ճառագայթումը օգտագործում են արդյունաբերության մեջ` ապրանքի որակը ստուգելու համար: ՏՀՑ տիրույթում գրեթե բոլոր հետաքրքրություն ներկայացնող նյութերը օժտված են բնութագրիչ կլանման գծերով, որը հնարավորություն է տալիս ՏՀց սպեկտրոսկոպիայի միջոցով որոշել նյութի քիմիական բաղադրությունը: Ուստի զուգակցելով ՏՀց պատկերումը սպեկտրոսկոպիայի հետ հնարավոև է ոչ միայն հայտնաբերել թաքնված օբյեկտը, այլ նաև կատարել նրա նույնականացում:

Բժշկություն[խմբագրել]

  • Ի տարբերություն ռենտգենյան ալիքների տերահերցային ճառագայթումը վնասակար ազդեցություն չի թողում օրգանական նյութերի և ԴՆԹ-ի վրա, քանի որ ֆոտոնի էներգիան բավարար չէ իոնացման համար (1ՏՀց հաճախության համապատասխանում է մոտավորապես 4մԷվ): ՏՀց ճառագայթումը հետազոտվող կենսաբանական նյութերում կարող է ներթափանցել բավականին խորը, ընդհուպ մինչև մի քանի միլիմետր: ՏՀց ալիքները կարող ենք կիրառել քաղծկեղային գոյացությունների ախտորոշման համար: Ներկայումս ընդունված է, որ քաղծկեղի բջիջները բնութագրվում են ջրային պարունակության ավելցուկով: Ուստի ՏՀց ճառագայթումը, որը ուժեղ կերպով կլանվում է ջրում, հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ տարբերակել առողջ և քաղծկեղային բջիջները:
  • ՏՀց ճառագայթումը որոշ հաճախային տիրույթում կարելի է օգտագործել նաև ատամի եռաչափ պատկերները ստանալու համար: Այս եղանակը ավելի ճշգրիտ և անվնաս է ատամնաբուժական պրակտիկայում ներկայումս օգտագործվող ռենտգենյան ճառագայթների համեմատ:

Գիտություն[խմբագրել]

  • ՏՀց ալիքների օգտագործում են աստրո և ռադիֆիզիկայում, պլազմային ֆիզիկայում, կիսահաղորդիչային և արհեստական նյութերի հետազոտություններում, ԴՆԹ և սպիտակուցային նյութերի կենսաֆիզիկայում, քիմիականա ռեակցիաների ղեկավարման համար և այլն:

Գրականություն[խմբագրել]

  1. Sensing with terahertz radiation, Ed. by D. Mittleman, Springer, Berlin, 2003
  2. M. Hangyo, M. Tani, T. Nagashima, “Terahertz time-domain spectroscopy of solids: a review,” Int. J. Infrared and MM waves, 26, No. 12, 1661-1690 (2006).
  3. K. Wang, D. M. Mittleman, Metal wires for terahertz wave guiding, Nature, 432, no. 7015 pp. 376-379, 2004.
  4. Ю. О. Аветисян, А. О. Макарян, К. М. Мовсисян, П. С. Погосян, Генерация излучения с перестраиваемой частотой в диапазоне миллиметровых длин волн путем нелинейного смешения излучения двух рубиновых лазеров, Письма в ЖТФ, 5, вып. 4, с. 233-235, 1976.