Տարսիլա դու Ամարալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տարսիլա դու Ամարալ
Tarsila do Amaral, ca. 1925.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 1, 1886(1886-09-01)[1][2][3][…]
ԾննդավայրCapivari, Սան Պաուլու, Բրազիլիա
Վախճանվել էհունվարի 17, 1973(1973-01-17)[4][1][3][…] (86 տարեկան)
Մահվան վայրՍան Պաուլո, Բրազիլիա
ՔաղաքացիությունFlag of Brazil (1968–1992).svg Բրազիլիա[5]
ԿրթությունԺյուլիանի ակադեմիա[4]
Մասնագիտություննկարչուհի, քանդակագործ և նկարիչ
Ուշագրավ աշխատանքներAbaporu?[6] և Workers?
ԱմուսինOswald de Andrade?[7]
Համատեղ ապրողOswald de Andrade?
Կայքtarsiladoamaral.com.br
Tarsila do Amaral Վիքիպահեստում

Տարսիլա դու Ամարալ (բրազ.-պորտ.՝ Tarsila do Amaral, սեպտեմբերի 1, 1886(1886-09-01)[1][2][3][…], Capivari, Սան Պաուլու, Բրազիլիա - հունվարի 17, 1973(1973-01-17)[4][1][3][…], Սան Պաուլո, Բրազիլիա[8]), բրազիլացի նկարիչ, բրազիլական մոդեռնիզմի գլխավոր դեմքերից մեկը[9]: Բրազիլացի հինգ նկարիչներից բաղկացած Grupo dos Cinco-ի անդամ, որոնք համարվում են Բրազիլիայի ժամանակակից արվեստի շարժման ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից: «Grupo dos Cinco»-ի մյուս անդամներն են` Անիտա Մալֆատտին, Մենոտի Դել Պիչչիան, Մարիոը դե Անդրադեն և Օսվալդ դե Անդրադեն: Տարսիլան մեծ դեր է ունեցել նաև «Անտոպոֆագիա» շարժման ձևավորման գործում (1928-1929)[10]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարսիլա դու Ամարալը ծնվել է Կապիվարիում[11], ծնողների դաստակերտում` հող օգտագործողների և սուրճի տնկարկների տերերի հարուստ ընտանիքում: Երիտասարդ տարիներին նա ծնողների հետ մեկնել է Բարսելոնա, որտեղ ուսում է ստացել և առաջին անգամ դրսևորվել են նրա ձգտումները նկարչության հանդեպ: 1916 թվականից նա Սան Պաուլոյում սովորել է քանդակագործություն, այնուհետև` գեղանկարչություն և նկարչություն: Չափազանց պահպանողական ուսուցիչները նրան չէին բավարարում և 1920 թվականին տեղափոխվել է Փարիզ, ընդունվել Ժյուլիանի ակադեմիա: 1922 թվականին մասնակցել է Փարիզում կազմակերպված խմբակային ցուցահանդեսին:

1922 թվականին վերադառնալով Սան Պաուլո, նա մտերիմ հարաբերություններ է հաստատել բրազիլացի գրողներ և մոդեռնիստ նկարիչներ` Անիտա Մալֆատտիի, Մարիո դե Անդրադեի, Օսվալդ դե Անդրադեի և Մենոտի դել Պիչչիայի հետ: Նրանք ձևավորել են «Grupo dos Cinco»-ն, որը դարձել է բրազիլական մոդեռնիզմի կենտրոն և շարժիչ ուժ: 1923 թվականին նկարիչը կարճ ժամանակով վերադարձել է Փարիզ, որտեղ դասեր է ստացել Ալբեր Գլեզից, Անդրե Լոտից, Ֆերնան Լեժեից: Նրա ֆրանսիացի ուսուցիչների հետաքրքրությունը հնամենի ոճի և պրիմիտիվիզմի նկատմամբ, ստիպել են նկարչին դիմել բրազիլական ժողովրդական ավանդույթներին:

Հայրենիք վերադառնալուց հետո նա Օսվալդ դե Անդրադեի հետ ճանապարհորդել է Բրազիլիայում՝ սովորելով տեղական ավանդույթներն ու ժողովրդական արհեստները: Նկարազարդել է Անդրադեի գրքերը և 1926 թվականին նրանք ամուսնացել են: Ամուսինները ճանապարհորդել են Եվրոպայում և Միջին Արևելքում: 1926 թվականին Փարիզի Պերսյե պատկերասրահում տեղի է ունեցել Տարսիլա դու Ամարալի առաջին անհատական ցուցահանդեսը: Նա մտերմացել է սյուրռեալիստների հետ: Ամուսնու հետ միասին նրանք մշակել են յուրահատուկ անտրոպոլոգիայի փիլիսոփայություն, որը Բրազիլիան ընկալումը որպես ուշ մշակույթի կրող և «սնվում» է իր նախորդ մշակույթներից՝ հնամենի աֆրոամերիկյանից մինչև նորագույն եվրոպական (տես` «Անտրոպոֆագիական մանիֆեստ»): 1929 թվականին նկարիչի անհատական ցուցահանդեսներ են անցկացվել Ռիո դե Ժանեյրոյում և Սան Պաուլոում. Տարսիլա դու Ամարալը մասնակցել է կոլեկտիվ ցուցահանդեսների Նյու Յորքում և Փարիզում: 1930 թվականին Տարսիլա դու Ամարալը և Օսվալդ դե Անդրադեն ամուսնալուծվել են և Անդրադեն ամուսնացել է գրող և լրագրող Պագուի հետ:

1931 թվականին նկարչուհին այցելել է ԽՍՀՄ, որտեղ նրա աշխատանքները ցուցադրվել են Մոսկվայի նոր արևմտյան արվեստի պետական թանգարանում և շրջագայել է երկրում: 1932 թվականին վերադառնալով հայրենիք, նա միացավ ձախ ուժերին` հակադրվելով Ժետուլիու Վարգասի բռնապետական ռեժիմին, այդ թվում՝ սահմանադրական հեղափոխությանը: Նրան ձերբակալել են և մեկ ամիս անցկացրել է բանտում: Տարսիլան սկսել է անդրադառնալ սոցիալական թեմատիկային: 1938 թվականից նա մշտապես բնակվել է Սան Պաուլոում: Մասնակցել է Սան Պաուլոյի առաջին բիենալեին, Վենետիկի բիենալեին (1964):

Մահացել է 1973 թվականին, Սան Պաուլոյում: Թաղված է Սան Պաուլոյի Կոնսոլասան գերեզմանատանը:

Հիմնական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • An Angler, 1920-ական թվականներ, Էրմիտաժի թանգարան, Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսաստան
  • "A Negra[12]", 1923,
  • Cuca, 1924, Գրենոբլի թանգարան, Ֆրանսիա
  • Landscape with Bull, 1925, Մասնավոր հավաքորդ
  • O Ovo, 1928, Ջիլբերտո Չաթուբրիանդ, Ռիո դե Ժանեյրո
  • Abaporu, 1928, Էդուարդո Կոստանտինի, Լատինաամերիկյան արվեստի թանգարան, Բուենոս Այրես
  • Lake, 1928, Մասնավոր հավաքածու, Ռիո դե Ժանեյրո
  • Antropofagia, 1929, Պաուլինա Նեմիրովսկի, Նեմիրովսկի հիմնադրամ, Սան Պաբլո
  • Sol poente, 1929, Մասնավոր հավաքածու, Սան Պաուլո
  • Segundo Class, 1933, Մասնավոր հավաքածու, Սան Պաուլո
  • Retrato de Vera Vicente Azevedo, 1937, Բրազիլական արվեստի թանգարան, Սան Պաուլո
  • Purple Landscape with 3 Houses and Mountains, 1969–72, James Lisboa Escritorio de Arte, Սան Պաուլո

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Delarge J. https://www.ledelarge.fr/14146_artiste_DO_AMARAL_Tarsila_ (фр.)Paris: Gründ, Jean-Pierre Delarge, 2001. — ISBN 978-2-7000-3055-6
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Grove Art Online, Grove Dictionary of Art Online / J. TurnerOUP, 1998.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Itaú Cultural https://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa824/tarsila-do-amaral (порт.)São Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  5. https://www.moma.org/artists/49158
  6. https://www.moma.org/artists/49158
  7. Tarsila do Amaral: Inventing Modern Art in Brazil — 2017.
  8. Farris Phoebe (1999)։ Women Artists of Color: A Bio-Critical Sourcebook to 20th Century Artists in the Americas։ Westport, Connecticut: Greenwood Press։ էջ 128 
  9. Lucie-Smith, Edward. Latin American Art of the 20th Century. London: Thames & Hudson Ltd, 2004: 42.
  10. C. Jauregui "Antropofagia" https://www.academia.edu/6998258/Antropofagia_Cultural_cannibalism_
  11. Farris Phoebe (1999)։ Women Artists of Color։ Westport, Connecticut: Greenwood Press։ էջեր 128–130։ ISBN 978-0-313-30374-6 
  12. Facuse Marisol, Villagordo Eric, Moreno Juan Enrique Serrano (2019-01-29)։ «Violeta Parra: procesos de reconocimiento y formas de consagración en una trayectoria de artista»։ Artelogie (13)։ ISSN 2115-6395։ doi:10.4000/artelogie.3513 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Congdon, K. G., & Hallmark, K. K. (2002). Artists from Latin American cultures: a biographical dictionary. Westport, Connecticut, Greenwood Press. 0-313-31544-2
  • Lucie-Smith, Edward. Latin American Art of the 20th Century. London: Thames & Hudson Ltd, 2004.
  • Damian, Carol. Tarsila do Amaral: Art and Environmental Concerns of a Brazilian Modernist. Woman's Art Journal 20.1 (1999): 3-7.
  • Barnitz, Jaqueline. Twentieth-Century Art of Latin America. China: University of Texas Press, 2006: 57.
  • Gotlib, Nadia Batella. Tarsila do Amaral: a Modernista. São Paulo: Editora SENAC, 2000.
  • Pontual, Roberto. Tarsila. Groves Dictionary of Art. Ed. Jane Turner. New York: Macmillan, 1996.
  • Amaral, Aracy and Kim Mrazek Hastings. Stages in the Formation of Brazil's Cultural Profile. The Journal of Decorative and Propaganda Arts. 21 (1995): 8-25.
  • Fundación Juan March. Tarsila do Amaral (Catalogue: published in English and Spanish) Madrid: Fundación Juan March (2009), 295 pp. English 978-84-7075-561-3
  • D'Alessandro, Stephanie and Luis Pérez-Oramas. Tarsila do Amaral: Inventing Modern Art in Brazil. New Haven: Yale University Press, 2017. 9780300228618
  • Scott, Andrea. Introducing New York to the First Brazilian Modernist. The New Yorker, 2018.
  • Cardoso, Rafael. The Problem of Race in Brazilian Painting, c. 1850-1920. Art History, 2015: 18-20.
  • Ebony, David. Brazil's First Art Cannibal: Tarsila Do Amaral. Yale University Press Blog, 2017.
  • Jackson, Kenneth David. Three Glad Races: Primitivism and Ethnicity in Brazilian Modernist Literature. Modernism/modernity 1, (1994): 89-112.
  • Latin American Women Artists 1915–1995. Films Media Group, 2003.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]