Տասսիլին Աջջեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
World Heritage Logo global.svg
Տասսիլին Աջջեր
Tassili n'Ajjer*
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգություն

Tassili rocks.jpg
Երկիր Ալժիր
Տիպ մշակութային և բնական
Չափանիշներ i, iii, vii, viii
Ցանկ ՅՈՒՆԵՍԿՕ֊ի ցանկ
Աշխարհամաս** Աֆրիկա
Ընդգրկման պատմություն
Ընդգրկում 1982  (6 նստաշրջան)
Համար 179
* Անվանումը պաշտոնական անգլերեն ցանկում
** Երկրամասը ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի դասակարգման
Համաշխարհային UNESCO logo white.png ժառանգություն


Տասսիլին Աջջեր (արաբ․՝ طاسيلي ناجر‎‎), ավազաքարային բարձրավանդակ Սահարայի անապատում, որը գտնվում է Ալժիրի հարավ արևելյան, արևմտյան Լիբիայի և Նիգերի հյուսիսային հատվածում։ Այն ընդգրկում է 300-ից ավելի քարե կամարներ, ավազաքարային սյուներ, ժայռեր և ձորեր, որտեղ մշտապես ջուր կա։ Տասսիլին Աջջերը զբաղեցնում է ավելի քան 72,000 կմ² տարածք[1]։

Նախապատմական արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարածքը հնագիտական վայր է, որը նշանավորվում է նախապատմական բազմաթիվ ժայռապատկերներով, որոնցից առաջինը լուսաբանվել է 1910 թվականին, և այն թվագրվում է վաղ նեոլիթյան դարաշրջանի վերջին սառցադաշտային շրջանին, որի ընթացքում Սահարան եղել է բնակելի սավաննա, այլ ոչ թե ներկայիս անապատը։ Չնայած աղբյուրները զգալիորեն տարբեր են, ենթադրվում է, որ արվեստի ամենահին նմուշները 12000 տարեկան են[2]։ 15000 փորագրությունների շարքում պատկերված են մեծ վայրի կենդանիներ, այդ թվում` եղնիկներ և կոկորդիլոսներ, անասունների հոտեր և մարդիկ, որոնք պատկերված են որս անելիս և պարելիս։ Ըստ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի՝ «Նկարների և ժայռապատկերների բացառիկ խտությունը ․․․ Տասսիլինին համաշխարհային ճանաչում է բերել»[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասսիլին Աջջերի ամենաբարձր կետը Ադրա Աֆաոնն է, որի բարձրությունը կազմում է 2158 մետր։ Մոտակա քաղաքը Դանիտն է, որը գտնվում է 10 կմ հեռավորության վրա, Տասսիլին Աջջերի հարավ-արևմուտքում։ Հնագիտական վայրը դարձել է ազգային պարկ, կենսոլորտային արգելոց և ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում, որպես Տասսիլին Աջջեր ազգային պարկ[4]։ Բարձրավանդակը նաև մեծ երկրաբանական և գեղագիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում, քանի որ վերոհիշյալ ավազաքարերի երկրաբանական կազմավորումները նման են տարօրինակ լուսնային լանդշաֆտի[5]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավազաքարերի բարձրության և ջրային հոսքի պատճառով այստեղ բուսականությունը ավելի հարուստ է, քան շրջակա անապատում։ Այն ընդգրկում է վտանգված էնդեմիկ տեսակների՝ Սահարայի նոճու և մրտենիի անտառավայրը, որը գտնվում են տարածքի արևելյան մասում[6]։

Տասսիլին Աջջեր բառացի նշանակում է՝ «գետերի լեռնաշղթա», որը վերաբերում է այն ժամանակին, երբ կլիման մի քանի անգամ ավելի խոնավ էր, քան այսօր: Տարբեր կենդանատեսակներ են բնակվում բարձրավանդակում, ինչպիսիք են մուֆլոնները։ Դրանք կաթնասունների միակ մեծ տեսակն են, որ պատկերված են տեղի ժայռապատկերներում[6]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Rock Art of the Tassili n Ajjer, Algeria»։ Africanrockart.org։ Վերցված է February 7, 2017 
  2. «Tassili N'Ajjer (Algeria)»։ Africanworldheritagesites.org։ Վերցված է February 7, 2017 
  3. «Tassili n'Ajer»։ UNESCO World Heritage Centre։ Վերցված է 7 March 2013 
  4. «Tassili n'Ajjer National Park, Djanet»։ Algeria.com։ Վերցված է February 7, 2017 
  5. «Tassili National Park, Sahara Algeria»։ Archmillennium.net։ Վերցված է 2012-12-16 
  6. 6,0 6,1 Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). Natural Wonders of the World. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. pp. 371–372. ISBN 0-89577-087-3.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]