Տան ոգի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տան ոգի (домовой)

Տան ոգի (домовой) - սլավոնական առասպելաբանությունում տանն ապրող ոգիներ: Հին տներում ապրում են բազում տարբեր ոգիներ: Մեկը հին տերերի ոգիները, մնացածը` մոլորված ոգիներ (հիմնականում անվտանգ): Տան ոգին բարի ոգի է: Նա ժրաջան տեր է, ով օգնում է համերաշխ ընտանիքին: Երբենմ չարաճճի է, եթե նրան ինչ-որ բան դուր չի գալիս: Իրար է կապում սիրահարված ձիերի բաշերն ու քանդում նրանցը, ովքեր չեն սիրում: Տան մնացած ոգիներն ենթարկվում են իրեն:

Սլավոնական առասպելաբանությունում ընդունված էր, որ տան ոգիները ենթարկվել են Յարիլո[1] աստծուն և նրա հորը՝ Վելեսին: Նրան հաճախ նաև ներկայացնում են տան տիրոջ դեմքով կամ ինչպես փոքր ծերուկ ամբողջությամբ սպիտակ մորթով պատված: Նա նաև սերտ կապված է տան բարեկեցության հետ: Ըստ որոշ հավատալիքների տան ոգին կարող էր փոխակերպվել կատվի, շան, կովի երբեմն էլ օձի, մկան կամ գորտի: Տան ոգի կարող են դառնալ տան անդեմներից յուրաքանչյուրն, ով մահացել է սովորական մահով: Տան ոգիներին զոհ էին մատուցում գոմում, որտեղ նրանք կարող էին ապրել:

Առաջացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տան կառուցումը սուրբ դեր ուներ սլավոնների մշակույթում, քանի որ տուն կառուցելիս մարդը նմանվում է աշխարհն արարող Աստծուն: Տան կառուցման համար փայտ ընտրելիս երբեք չեն ընտրում ճռռացող ծարը, քանի ըստ նրանց հավատալիքների այդպիսի ծառերում էին ապրում տառապող մարդու հոգին: Չէին ընտրում նաև փտած կամ չորացած արմատներով ծառերը. նրանցում չկար կենսական ուժ և տան անդամները կսկսեն հիվանդանալ: Ծառը կտրելով` հեթանոս սլավոնը մեղանչում էր ծառի ոգիների առաջ` նրանց ծառերից դուրս քշելով, իսկ ինքը երկար ժամանակ մաքրագործման ծեսեր էր անում: Բայց հին սլավոնը մինչև վերջ համուված չէր, որ հատված ծառերի ոգիները իրենից վրեժ չէին լուծի և իր իսկ ապահովության համար ձիու կամ ցլի գանգ էր թաղում տան դիմաց(շինարարության զոհաբերումներ): Հենց այս մահացած կենդանիների հոգիներն էլ հետո դառնում էին տան ոգի:

Ապրելու վայր/բնավորություն/տան անդամների հետ հարաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տան ոգին նախընտրում էր ապրել թաքնված` վառարանի տակ:Բնավորությամբ նա պատուհաս էր, շատ բողոքող, բայց և այնպես նա հոգատար էր և բարի: Մարդիկ փորձում էին նրա հետ լավ հարաբերություններ պահպանել, նրա ընդունում էին որպես պատվավոր հյուր և ըստ հավատալիքների, տան ոգին կզգուշացներ մոտալուտ վտանգի մասին: Մի տնից մյուսը տեղափոխվելիս` տան անդամները միշտ հրավիրում էին տան ոգուն իրենց հետ: Տան ոգիները միշտ կապվում են իրենց բնակատեղին և շատ դժվարությամբ: Ըստ հավատալիքների, նրանք հաճախ հրաժարվում են նոր տուն գնալ և մնում են ապրելու մկների հետ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Анастасия Александрова։ «Мифологическая энциклопедия: Славянский пантеон богов: Ярило»։ myfhology.info։ Վերցված է 2017-04-09