Տանյա (կտավ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
«Տանյա»
տեսակ գեղանկար
նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյան
տարի 1942
բարձրություն 98
լայնություն 110
նյութ Կտավ, յուղաներկ
գտնվում է Հայաստան
հավաքածու Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
սեփականատեր Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
կայք


Տանյա (1942), ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյանի աշխատանքը՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարտիզանուհի Տանյայի՝ Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի կերպարը Հայրենական պատերազմի դրվագների ճշմարտացի ընկալման ու մարմնավորման արդյունք է։ «Տանյա» կտավում նկարիչն իր ամբողջ ուշադրությունը կենտրոնացրել է կերպարների հոգեբանական բնութագրման վրա։ Ոչ թե գործողությունն է պատմում կատարվածի մասին, այլ մարդիկ իրենց վերաբերմունքով բնութագրում են կատարվելիք գործողությունը։ Նկարը թեև մտահղացվել է փաստի անմիջական ազդեցության տակ՝ Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի մասին տրված հաղորդումներից անմիջապես հետո, և վերջնական տարբերակն ավարտվել է Հայրենական Մեծ պատերազմից ընդամենը երկու տարի անց, այնուամենայնիվ նկարիչը կոնկրետ փաստը դիտում է պատմական որոշակի տարածությունից[1]։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պահպանելով Զոյա Կոսմոդեմյանսկայայի դիմագծերը, նրա սխրագործության կոնկրետությունը, Իսաբեկյանը կարողացել է ստեղծել Հայրենական Մեծ պատերազմի հերոսների տիպական կերպար, ցույց տալ հերոսության զանգվածային լինելը, հերոսի և ժողովրդի օրգանական միասնությունը և գերմանական ֆաշիզմի կործանման անխուսափելիությունը։ Իսաբեկյանի կերտած Տանյան փոքր-ինչ իդեալականացված է.չնայած բազում խոշտանգումներին ու տառապանքներին՝ նա առողջ է, երիտասարդ ու գեղեցիկ։ Կանգնած կախաղանի տակ՝ նա հրաժեշտ չի տալիս կյանքին։ Նրա պատանեկան բոցաշունչ հայացքում հաղթանակի հավատն է բոցկլտում. նա մխիթարում ու հուսադրում է գերության մեջ գտնվող կանանց ու երեխաներին։ Իդեալականացմամբ հանդերձ իրական ու համոզիչ է Զոյայի կերպարը։

Վարպետությամբ են կերտված գերության մեջ գտնվող խորհրդային քաղաքացիների և հատկապես Զոյայից ոչ հեռու կանգնած ծեր կնոջ կերպարները։ Պատկերում ֆաշիստ դահիճները նենգ ու ուժեղ մարդիկ են, սակայն գեղարվեստական արտահայտիչ հնարքներով՝ կոմպոզիցիոն կառուցվածքով և գունային լուծմամբ, ընդգծվել է նրանց միայնակ լինելը[2][3][4]:

Picto infobox artiste.png
«Տանյա»
տեսակ գեղանկար
նկարիչ Էդուարդ Իսաբեկյան
տարի 1947
բարձրություն 220
լայնություն 350
նյութ Կտավ, յուղաներկ
գտնվում է Հայաստան
հավաքածու Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
սեփականատեր Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
կայք


«Տանյա» կտավի երկրորդ տարբերակում (1947) Իսաբեկյանը հրաժարվել է նախորդ տարբերակում տեղ գտած բեմական պաթետիկ շարժումներից ու ժեստերից, նկարը ծանրաբեռնող և դիտողի ուշադրությունը հիմնական կերպարից շեղող մանրամասներից, գունալուսային անհանգիստ խաղերից ու տպավորիչ էֆեկտներից և արտահայտչական սուղ ու լակոնիկ միջոցներով պատկերին հաղորդում է առավել հավաք, ամբողջական տեսք, պլաստիկական շոշափելի ձև և ողբերգական շունչ: Կախաղանի տակ, կառափնարանի վրա Տանյան կանգնած է հպարտ: Նրա լուսավոր կերպարը դառնում է նկարի կոմպոզիցիոն և իմաստային հանգույցը, որն իրեն է ձգում դիտողի ուշադրությունը՝ հակադրվելով զինվորական գորշ համազգեստներով դահիճներին[5]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]