Տամաշ Ացել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Տամաշ Ացել
հունգ.՝ Aczél Tamás
Ծնվել էդեկտեմբերի 16, 1921(1921-12-16)
ԾննդավայրԲուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն
Վախճանվել էապրիլի 18, 1994(1994-04-18) (72 տարեկան)
Վախճանի վայրԲոստոն, ԱՄՆ
Մասնագիտությունլրագրող և բանաստեղծ
Լեզուհունգարերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary (1989-2003).svg Հունգարիա, Flag of the United States.svg ԱՄՆ և Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն
ԱշխատավայրՄասաչուսեթսի համալսարան Ամհերստում
Պարգևներ

Տամաշ Ացե (հունգ.՝ Aczél Tamás, 16 դեկտեմբերի, 1921, Բուդապեշտ, Հունգարիա18 ապրիլի, 1994, Բոստոն, ԱՄՆ), հունգարացի գրող, լրագրող, տարագրության մեջ դասավանդել է հունգարական և անգլիական գրականություն։ Ստալինյան (1952) և Կոշութի (1949) մրցանակների դափնեկիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տամաշ Ացելը ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում։ 1939 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա կրթությունը շարունակել է Իտալիայում (1939-1941)։ Հայրենիք վերադառնալուց հետո ուսանել է Պետեր Պազմանիի կաթոլիկական համալսարանում, որտեղ սովորել է հունգարերեն և անգլերեն։ 19 տարեկանից մասնակցել է բանվորական շարժմանը։ Անդամակցել է Հունգարիայի Կոմունիստական կուսակցությանը։ 1945 թվականին, աշխատելով գյուղում, մասնակցել է հողային ռեֆորմի իրականացմանը։ 1950-1953 թվականներին եղել է մշակութային քաղաքականության հարցերին նվիրված «Աստղ» (Csillag) ամսագրի գլխավոր խմբագիր։ 1953-1956 թվականներին եղել է Հունգարացի գրողների միության քարտուղար։ 1956 թվականի վերջին, երբ պարտվում է Հունգարական հեղափոխությունը, որում ակտիվ մասնակցություն էր ունեցել[1][2], տեղափոխվում է Մեծ Բրիտանիա, իսկ 1966 թվականին տեղափոխվում է ԱՄՆ։ Արտասահմանում եղել է հունգարերենով հրատարակվող մի շարք պարբերականների խմբագիր։ 1957-1961 թվականներին համագործակցել է Բրյուսելի Իմրե Նադյայի անվան սոցիալ-քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի հետ։ 1966 թվականից մինչև իր մահը դասավանդել է Մասաչուսեթսի համալսարանում, եղել է ՊԵՆ-ակումբի փոխնախագահ։

Տամաշ Ացելն ամուսնացած էր օլիմպիական չեմպիոն, ատլետ Օլգա Դյարմատիի հետ։ Նրանք ունեցել են երկու երեխա[3]։

Տամաշ Ացելը մահացել է 1994 թվականի ապրիլի 18-ին Բոստոնում։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Աչալրջություն և հավատարմություն», բանաստեղծությունների ժողովածու
  • A szabadság árnyékában («Ազատության հովանու ներքո», վեպ, 1948)
  • Vihar és napsütés («Փոթորիկ և արև», վեպ, 1949)
  • A szellemi ellenállás története a vasfüggöny mögött («Ինտելեկտուալ ընդդիմության պատմությունը Երկաթե վարագույրի հետևում», էսսե, 1959)
  • Tisztító vihar («Մաքրող փոթորիկ», Տիբոր Մերաիի հետ համատեղ)
  • A vadászat («Որսորդություն», 1991)

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստալինյան երրորդ աստիճանի մրցանակ (1952) – «Ազատության հովանու ներքո» (1948) վեպի համար
  • Լայոշ Կոշութի մրցանակ (1948) – «Աչալրջություն և հավատարմություն» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ki kicsoda a magyar irodalomban? (Ով ով է հունգարական գրականության մեջ). — Budapest: Tárogató Könyvek, 2000. ISBN 963-86071-0-6