Տամաշ Ացել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տամաշ Ացել
Ծնվել էդեկտեմբերի 16, 1921(1921-12-16)
ԾննդավայրԲուդապեշտ, Հունգարիայի Թագավորություն
Վախճանվել էապրիլի 18, 1994(1994-04-18) (72 տարեկանում)
Վախճանի վայրԲոստոն, ԱՄՆ
Մասնագիտությունլրագրող և բանաստեղծ
Լեզուհունգարերեն
ՔաղաքացիությունFlag of Hungary.svg Հունգարիա
Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԱշխատավայրՄասաչուսեթսի համալսարան Ամհերստո
ՊարգևներՍտալինյան մրցանակ Կոշութի մրցանակ և Ֆուլբրայթի ծրագիր

Տամաշ Ացե (հունգ.՝ Aczél Tamás, 16 դեկտեմբերի, 1921, Բուդապեշտ, Հունգարիա18 ապրիլի, 1994, Բոստոն, ԱՄՆ), հունգարացի գրող, լրագրող, տարագրության մեջ դասավանդել է հունգարական և անգլիական գրականություն: Ստալինյան (1952) և Կոշութի (1949) մրցանակների դափնեկիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տամաշ Ացելը ծնվել է 1921 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում: 1939 թվականին ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա կրթությունը շարունակել է Իտալիայում (1939-1941): Հայրենիք վերադառնալուց հետո ուսանել է Պետեր Պազմանիի կաթոլիկական համալսարանում, որտեղ սովորել է հունգարերեն և անգլերեն: 19 տարեկանից մասնակցել է բանվորական շարժմանը: Անդամակցել է Հունգարիայի Կոմունիստական կուսակցությանը: 1945 թվականին, աշխատելով գյուղում, մասնակցել է հողային ռեֆորմի իրականացմանը: 1950-1953 թվականներին եղել է մշակութային քաղաքականության հարցերին նվիրված «Աստղ» (Csillag) ամսագրի գլխավոր խմբագիր: 1953-1956 թվականներին եղել է Հունգարացի գրողների միության քարտուղար: 1956 թվականի վերջին, երբ պարտվում է Հունգարական հեղափոխությունը, որում ակտիվ մասնակցություն էր ունեցել[1][2], տեղափոխվում է Մեծ Բրիտանիա, իսկ 1966 թվականին տեղափոխվում է ԱՄՆ: Արտասահմանում եղել է հունգարերենով հրատարակվող մի շարք պարբերականների խմբագիր: 1957-1961 թվականներին համագործակցել է Բրյուսելի Իմրե Նադյայի անվան սոցիալ-քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի հետ: 1966 թվականից մինչև իր մահը դասավանդել է Մասաչուսեթսի համալսարանում, եղել է ՊԵՆ-ակումբի փոխնախագահ:

Տամաշ Ացելն ամուսնացած էր օլիմպիական չեմպիոն, ատլետ Օլգա Դյարմատիի հետ: Նրանք ունեցել են երկու երեխա[3]:

Տամաշ Ացելը մահացել է 1994 թվականի ապրիլի 18-ին Բոստոնում:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Աչալրջություն և հավատարմություն», բանաստեղծությունների ժողովածու
  • A szabadság árnyékában («Ազատության հովանու ներքո», վեպ, 1948)
  • Vihar és napsütés («Փոթորիկ և արև», վեպ, 1949)
  • A szellemi ellenállás története a vasfüggöny mögött («Ինտելեկտուալ ընդդիմության պատմությունը Երկաթե վարագույրի հետևում», էսսե, 1959)
  • Tisztító vihar («Մաքրող փոթորիկ», Տիբոր Մերաիի հետ համատեղ)
  • A vadászat («Որսորդություն», 1991)

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստալինյան երրորդ աստիճանի մրցանակ (1952) – «Ազատության հովանու ներքո» (1948) վեպի համար
  • Լայոշ Կոշութի մրցանակ (1948) – «Աչալրջություն և հավատարմություն» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ki kicsoda a magyar irodalomban? (Ով ով է հունգարական գրականության մեջ). — Budapest: Tárogató Könyvek, 2000. ISBN 963-86071-0-6