Տադեուշ Կոստյուշկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Տադեուշ Կոստյուշկո
Tadeusz Kościuszko.PNG
Ծնվել է փետրվարի 12, 1746({{padleft:1746|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:12|2|0}}) կամ փետրվարի 4, 1746({{padleft:1746|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Q2579602?
Մահացել է հոկտեմբերի 15, 1817({{padleft:1817|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:15|2|0}})[1][2] (71 տարեկանում)
Մահվան վայր Զոլտուրն[3]
Քաղաքացիություն ԱՄՆ
Լեհաստան
Ազգություն Q2997706?
Մասնագիտություն սպա, ճարտարագետ և քաղաքական գործիչ
Ծնողներ հայր՝ Q11763952?, մայր՝ Q9356383?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սպիտակ Արծվի շքանշան կամ Q944955?
Անդամություն Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ստորագրություն Tadeusz Kościuszko Signature.svg
Tadeusz Kościuszko Վիքիպահեստում

Տադեուշ Կոստյուշկո (լեհ.՝ Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko, բելառուս․՝ А́ндрэй Тадэ́вуш Банавенту́ра Касцю́шка, լիտ.՝ Tadas Kosciuška) (փետրվարի 12, 1746 կամ փետրվարի 4, 1746[1][2] , Q2579602? - հոկտեմբերի 15, 1817[1][2] , Զոլտուրն[3]), լեհ քաղաքական և ռազմական գործիչ։

1776-1783 թվականներին որպես կամավոր մասնակցել է Հյուսիսային Ամերիկայի անկախության պատերազմին։ 1789 թվականին վերադարձել է և ծառայության անցել լեհական բանակում, 1792 թվականին մասնակցել ցարական Ռուսաստանի զորքերի դեմ կռիվներին։ 1792 - 1794 թվականներին եղել է վտարանդի։ 1794 թվականի ապստամբության սկզբին հռչակվել է ազգային զինված ուժերի գլխավոր հրամանատար։ Նրա ղեկավարությամբ ապստամբները Ռացլավիցիում հաղթել են ցարական զորքերին (ապրիլի 4)։ 1794 թվականին ծանր վիրավորվել և գերվել է, ապա բանտարկվել Պետրոպավլովյան ամրոցում։

Ազատվել է 1796 թվականին։ Հավատարիմ մնալով հանրապետական և դեմոկրատական սկզբունքներին՝ Կոստյուշկոն մերժել է Նապոլեոն Բոնապարտի (1806) և Ալեքսանդր I-ի (1814 - 1815)՝ համագործակցելու վերաբերյալ առաջարկությունները։ Կազմել է Լեհաստանի անկախության համար պայքարի ծրագիր։ Կյանքի վերջին տարիներն անց է կացրել տարագրության մեջ (ԱՄՆ, Ֆրանսիա)։ Մահացել է Շվեյցարիայում, աճյունը տեղափոխվել է Կրակով։

Կոստյուշկոյի անունով է կոչվում Ավստրալիայի ամենաբարձր լեռը՝ Կոսցյուշկո, ԱՄՆ-ի Ինդիանա նահանգի շրջաններից մեկը՝ Կոսցյուշկո շրջան (Ինդիանա)։ Նրա անունով են կոչված փողոցներ Լեհաստանում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում, Սերբիայում և այլն։ Նրա արձանը կանգնեցված է ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում, Բելառուսում, Լեհաստանում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118715143 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 27-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Костюшко Тадеуш, Костюшко Тадеуш // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png