Տաբո Մբեկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Տաբո Մբեկի
SthAfrica.ThaboMbeki.01.jpg
 
Կուսակցություն՝ Աֆրիկյան ազգային կոնգրես
Կրթություն՝ Սասեքսի համալսարան, Սասեքսի համալսարան, Hult International Business School?, Հարավաֆրիկյան համալսարան, Ռանդ Աֆրիկաանս համալսարան, Կալեդոնիական համալսարան, Սթելլենբոսի համալսարան և Լոնդոնի համալսարան
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և տնտեսագետ
Ազգություն կոսա
Ծննդյան օր հունիսի 18, 1942(1942-06-18)[1][2][3] (77 տարեկան)
Ծննդավայր Մբևուլենի, Հարավաֆրիկյան Միություն
Քաղաքացիություն Flag of South Africa.svg ՀԱՀ[4][5][6]
Հայր Գովան Մբեկի
Մայր Իպանետ Մբեկի
Ամուսին Զանելե Դլամինի Մբեկի
 
Ինքնագիր Thabo Mbeki Signature.svg
 
Պարգևներ

Բաղնիքի շքանշանի ասպետ կոմանդոր, Սուրբ Միքայելի և Սուրբ Գևորգի Մեծ Խաչ շքանշանի ասպետ, «Երկրի չեմպիոններ» մրցանակ, Մեծ Խաչի ասպետ՝ «Իտալիայի Հանրապետության հանդեպ ունեցած վաստակի համար» Մեծ ժապավենով, Order of Excellence? և Order of the Eagle of Zambia?

Տաբո Մվուելվա Մբեկի (կոսա՝ Thabo Mvuyelwa Mbeki, հունիսի 18, 1942(1942-06-18)[1][2][3], Մբևուլենի, Հարավաֆրիկյան Միություն), հարավաֆրիկացի քաղաքական և պետական գործիչ, 1999 թվականի հունիսի 14-ից մինչև 2008 թվականի սեպտեմբերի 24-ը Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մբեկին հանդիսանում է Աֆրիկյան ազգային կոնգրեսի և ՀԱՀ Կոմունիստական կուսակցության նշանավոր գործիչ Գովան Մբեկիի որդին: Մբեկին 14 տարեկանում մտավ ԱԱԿ-ի Երիտասարդական լիգայի շարքերը: Թողնելով հայրենի նահանգը` նա տեղափոխվեց Յոհաննեսբուրգ և սկսեց ակտիվորեն մասնակցել ապարտհեյդի դեմ մղվող պայքարին, աշխատելով Ուոլթեր Սիսուլուի ղեկավարությամբ: 1959 թվականին նա հեռացվում է Ալիս քաղաքի Լավդեյլսկի մանկատանը գործադուլ կազմակերպելու համար: Հեռակա սովորել է Լոնդոնի համալսարանում:

ԱԱԿ-ի օրենքից դուրս համարվելուց հետո Մբեկին հեռացավ երկրից և ընդունվեց Բրայթոնում (Մեծ Բրիտանիա) գտնվող Սուսսեքսի համալսարան, որտեղ էլ ստացավ տնտեսագիտության մագիստրոսի աստիճան: 1961 թվականի դեկտեմբերից նա Աֆրիկյան ուսանողական միության քարտուղարն էր:

1970 թվականից սովորել է ԽՍՀՄ-ում` ստանալով ռազմական կրթություն: Հետագայում աշխատել է որպես ԱԱԿ-ի գործակալ Զամբիայում, Նիգերիայում, Բոտսվանայում, Մոզամբիկում և Սվազիլենդում: 1990 թվականին վերադառնում է ՀԱՀ, դուրս է գալիս կոմունիստական կուսակցության շարքերից, մնալով ԱԱԿ-ի միջազգային բաժնի պետի պաշտոնում: 1994-1999 թթ. եղել է ՀԱՀ փոխնախագահ, 1997-2007 թթ.` ԱԱԿ նախագահ:

1999 թվականի հունիսի 14-ից ՀԱՀ նախագահն էր: Այս պաշտոնում նա վաստակել է ոչ միանշանակ հեղինակություն` ակտիվորեն հանդես գալով ՁԻԱՀ-ի վիրուսային բնույթի ժխտման տեսանկյունից և իր տեսակետի հետ չհամաձայնվողներին հեռացրել է աշխատանքից[7]: Մբեկայի հովանավորյալ, Առողջապահության նախարար Մանտո Չաբալալա-Մսիմանգը բացահայտորեն դեմ էր հակառետրովիրուսային դեղերի տարածմանը` քննադատելով «արևմտյան բժշկությունը», նկատի ունենալով, որ պետությունը պետք է աջակցի հարավաֆրիկյան բժշկությանը: Այս քաղաքականությունը ըստ մոտավոր հաշվարկների հանգեցրեց ՀԱՀ-ում 333 000 մինչև 365 000 մարդու վաղաժամ մահվան[8][9][10]:

2008 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մբեկան նամակ ուղարկեց երկրի խորհրդարան հրաժարականի վերաբերյալ[11], որը սեպտեմբերի 22-ին բավարարվեց:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բաղնիքի շքանշանի Մեծ խաչի Պատվավոր ասպետ (Մեծ Բրիտանիա, 2001 թ.)
  • «Իտալիայի Հանրապետության առջև վաստակի համար» Մեծ Խաչի ասպետ (Իտալիա, 2002 թ.)
  • Սուրբ Հովհաննես Երուսաղեմացու շքանշանի ասպետ (Մեծ Բրիտանիա, 2007 թ.)
  • Սուրբ Միխայիլի և Սուրբ Գեորգիի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ (Մեծ Բրիտանիա)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 Brockhaus Enzyklopädie
  4. http://espn.go.com/blog/truehoop/post/_/id/1901/2006-draft-profile-thabo-sefolosha
  5. http://www.nytimes.com/2008/10/13/world/africa/13zimbabwe.html?n=Top/Reference/Times%20Topics/People/M/Mugabe,%20Robert&pagewanted=all
  6. http://www.transfermarkt.com/mamelodi-sundowns-fc/transfers/verein/6356/saison_id/2014
  7. «Harvard Study Finds Heavy Costs for South Africa’s Misguided AIDS Policies - NYTimes.com»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-04-17-ին։ Վերցված է 2013-04-16 
  8. Dugger, Celia W. (25 November 2008)։ «Study Cites Toll of AIDS Policy in South Africa»։ The New York Times։ Վերցված է 23 March 2014 
  9. Nattrass N. (16 February 2008)։ «AIDS and the Scientific Governance of Medicine in Post-Apartheid South Africa»։ African Affairs 107 (427): 157–176։ doi:10.1093/afraf/adm087 
  10. «Estimating the Lost Benefits of Antiretroviral Drug Use in South Africa»։ Journal of acquired immune deficiency syndromes (1999) 49 (4): 410–415։ October 2008։ PMID 19186354։ doi:10.1097/QAI.0b013e31818a6cd5։ lay summary 
  11. BBC