Վլադիմիր Տրախտանբերգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վլադիմիր Տրախտանբերգ
Ծնվել էօգոստոսի 21 (սեպտեմբերի 2), 1860
ԾննդավայրԿրոնշտադտ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էօգոստոսի 25, 1914(1914-08-25) (53 տարեկան)
Մահվան վայրՄյունխեն, Գերմանական կայսրություն
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
ԿրթությունՍանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ
Մասնագիտությունգրող, դրամատուրգ և լրագրող

Վլադիմիր Տրախտանբերգ (ռուս.՝ Владимир Осипович Трахтенберг[1][2], օգոստոսի 21 (սեպտեմբերի 2), 1860, Կրոնշտադտ, Սանկտ Պետերբուրգի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - օգոստոսի 25, 1914(1914-08-25), Մյունխեն, Գերմանական կայսրություն[3]), ռուս դրամատուրգ, թատերական գործիչ և լրագրող։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վլադիմիր Տրախտենբերգը ծնվել է 1860 թվականին (ըստ այլ աղբյուրների՝ 1861 թվական) Կրոնշտադում` լյութերական ընտանիքում։ Սանկտ Պետերբուրգի համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետն ավարտելուց հետո նա 12 տարի աշխատել է մարզերում։ Ծառայել է Պսկովում, ապա՝ Ռյազանի նահանգային գրասենյակներում[3]։ Ծառայությանը զուգահեռ նա զբաղվել է գրական աշխատանքով, գրել է պիեսներ, օգտագործելով ՎՕՏ կեղծանունը, մասնակցել է գրական ու երաժշտական երեկոներին և ներկայացումներին[4][2]։

1900 թվականին Տրախտենբերգի «Հոգու խավարը (Պիտոևի հիվանդության պատմությունը») պիեսը գրականության և արվեստի միավորման թատրոնի մրցույթի առաջին մրցանակներից մեկն է դարձել։ Թատրոնի բեմում գլխավոր դերում հայտնի ողբերգակ Կ. Բրավիչի մասնակցությամբ հաջողություն է ունեցել, անհայտ հեղինակը «հայտնի է դարձել մեկ երեկոյով»։ Տրախտենբերգը թողել է Ռյազան նահանգի գրասենյակի կառավարչի պաշտոնը և տեղափոխվել է Սանկտ Պետերբուրգ[2]։

Նա ակտիվորեն մասնակցել է մայրաքաղաքի գրական և թատերական կյանքին։ Ամեն տարի թողարկել է հաջողություն վայելող պիեսներ, հանդես է եկել նաև որպես արձակագիր, եղել է դրամատիկական և երաժշտական գրողների միության, միությանը կից «Թատերական ակումբի» հիմնադիրներից մեկը (մի քանի տարի եղել է ակումբի տնօրեն), «Փոխադարձ օգնության դրամարկղեր» և այլ կազմակերպություններ[3][2]։

Կնոջ մահից հետո (1899) միայնակ մեծացրել է թոքերի քրոնիկ հիվանդություն ունեցող որդուն, ինչի պատճառով հաճախ ստիպված է եղել հեռանալ Պետերբուրգից, փոխել բնակարանները[К 1]: Նա տղային բժշկական խորհրդատվության էր տանում Ֆինլանդիա, Պովոլժիեում կումիսով բուժման, արտասահմանյան առողջարաններ, Ղրիմ և այլն։ Ուղևորությունների ժամանակ շարունակում էր աշխատել, ինչի հետևանքով հիվանդանում է թոքերի հիվանդությամբ։ 1913 թվականին Իտալիա է մեկնել երկարաժամկետ բուժման՝ առողջարանային Մերենո։ Գերմանիա է վերադարձել և մահացել է Մյունխենում 1914 թվականի օգոստոսի 25-ին[2]։

Որդին Օրեստ Վլադիմիրովիչ Տրախտենբերգն է։

Ստեղծագործական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վ. Տրախտենբերգը «Հոգու խավարը (Պիտոևի հիվանդության պատմությունը)», «Գիսաստղը», «Հաղթանակը», «Ֆիմկա», «Երեկ, այսօր, վաղը» (եռերգություն), «Տապը թռչուն է», «Գերեվարած գործը», «Ինչպես են նրանք թողել ծխելը», «Վհուկը» և այլ պիեսների հեղինակն է։ Նրա դրամաները արտացոլել են հասարակական տրամադրություններն ու 20-րդ դարի սկզբի որոնումները` «Նիցշեականության գաղափարները, անձի երկատում, բարու և չարի պայքարի խնդիրները մարդու հոգում»։ Պիեսների գործողությունը ծավալվում էր հիմնականում պրովինցիաներում[2]։

«Գռանատ» հանրագիտարանային բառարանի համաձայն` Տրախտենբերգի «պիեսներով առաջին անգամ ստեղծվել է «նևրաստենիկա» ամպլուան, որոնցից շատերը հաջողությամբ քայլում էին բեմում»[3]։ Տրախտենբերգի կատակերգություններին հավանություն տալով՝ նրա դրամաներում քննադատների մի մասը գտել են Հ. Իբսենին և Ֆ. Դոստոևսկուն[2]։

Թատերական քննադատ Ա. Կուգելը գրել է Տրախտենբերգի մասին.

Լավ կրթված, աշխույժ, կենդանի երկխոսություն ունեցող, մի ժամանակ գրեթե ամենահետաքրքիր դրամատուրգն էր[2]։

1903 թվականին «Երեկ» պիեսում ելույթ են ունեցել Վ. Կոմիսարժևսկայան, 1907 թվականին «Լուկոմորյե» թատրոնում տեղի է ունեցել Էդգարի Պոյի «Վերջինը Ուեշերներից» պատմվածքի տրախտենբերգյան բեմականացումը՝ Մեյերխոլդի ղեկավարությամբ[5][2]։

Տրախտենբերգը հանդես է եկել նաև որպես արձակագիր։ Նրա շարք տեքստեր տպագրվել են Ն. Զուբին և Ստեպովա կեղծանուններով[1]։ «Ինչպես էի ես քաղաքական կարիերա անում» (1906) ակնարկների շարքը նվիրված է եղել 1905 թվականի հեղափոխության իրադարձություններից հետո տարբեր սոցիալական շերտերի կյանքին։ Քննադատնների գնահատմամբ` դրանք «Ներծծված են կենդանի, չեխովյան հումորով»[2]։

Ա. Կուգելը Վ. Օ. Տրախտենբերգին անվանել է «Պետերբուրգի թատերական երկնակամարում գիսաստղ, որը անսպասելիորեն բռնկվեց, թեպետ արտացոլված, բայց վառ լույսով, և նույնքան անսպասելիորեն մարեց»[2]։

Մեկնաբանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. В числе петербургских адресов Трахтенберга — Малая Московская, 2; Замшина улица, 11; Поварской переулок, 5; улица Фурштатская, 44 (Шлендова, 2004).

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]