Վիքիպեդիա:Նախագիծ:Թարգմանչի անկյուն/Ռուսերենի աշխատասեղան/Արխիվ/Երկրորդ փուլ/մաս III

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Բովանդակություն

Իվան Տուրգենև[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Սերը որսորդության հանդեպ[խմբագրել կոդը]

И. С. Тургенев был в своё время одним из самых знаменитых в России охотников[79]. Любовь к охоте будущему писателю привил его дядя Николай Тургенев, признанный в округе знаток лошадей и охотничьих собак, занимавшийся воспитанием мальчика во время его летних каникул в Спасском. Также обучал охотничьему делу будущего писателя А. И. Купфершмидт, которого Тургенев считал своим первым учителем. Благодаря ему Тургенев уже в юношеские годы мог назвать себя ружейным охотником. Даже мать Ивана, ранее смотревшая на охотников как на бездельников, прониклась увлечением сына. С годами увлечение переросло в страсть. Бывало, что он целыми сезонами не выпускал из рук ружья, исходил тысячи вёрст по многим губерниям центральной полосы России. Тургенев говорил, что охота вообще свойственна русскому человеку, и что русские люди с незапамятных времён любили охоту.

В 1837 году Тургенев познакомился с крестьянином-охотником Афанасием Алифановым, который в дальнейшем стал его частым спутником по охоте. Писатель его выкупил за тысячу рублей; тот поселился в лесу, в пяти верстах от Спасского. Афанасий был прекрасным рассказчиком, и Тургенев нередко приходил к нему посидеть за чашкой чая и послушать охотничьи истории. Рассказ «О соловьях» (1854) записан писателем со слов Алифанова. Именно Афанасий стал прототипом Ермолая из «Записок охотника». Он был известен своим талантом охотника также и в среде друзей писателя — А. А. Фета, И. П. Борисова. Когда в 1872 году Афанасий умер, Тургенев очень сожалел о старом товарище по охоте и просил своего управляющего оказать возможную помощь его дочери Анне.

В 1839 году мать писателя, описывая трагические последствия пожара, произошедшего в Спасском, не забывает сообщить։ «ружье твоё цело, а собака очумела». Случившийся пожар ускорил приезд Ивана Тургенева в Спасское. Летом 1839 года он впервые отправился на охоту в Телегинские болота (на границе Болховского и Орловского уездов), посетил Лебедянскую ярмарку, что нашло отражение в рассказе «Лебедянь» (1847). Варвара Петровна специально для него приобрела пять свор борзых, девять смычков гончих и лошадей с сёдлами.

Летом 1843 года Иван Сергеевич проживал на даче в Павловске и также много охотился. В этот год он и познакомился с Полиной Виардо. Писателя ей представили со словами։ «Это молодой русский помещик. Славный охотник и плохой поэт». Муж актрисы Луи был, как и Тургенев, страстным охотником. Иван Сергеевич его не раз приглашал поохотиться в окрестностях Петербурга. Они неоднократно с друзьями выезжали на охоту в Новгородскую губернию и в Финляндию. А Полина Виардо подарила Тургеневу красивый и дорогой ягдташ.

В конце 1840-х годов писатель проживал за границей и работал над «Записками охотника». 1852—1853 годы писатель провёл в Спасском под надзором полиции. Но эта ссылка не угнетала его, так как в деревне вновь ждала охота, и вполне удачная. А на следующий год он отправился в охотничьи экспедиции за 150 вёрст от Спасского, где вместе с И. Ф. Юрасовым охотился на берегах Десны. Эта экспедиция послужила Тургеневу материалом для работы над повестью «Поездка в Полесье» (1857).

В августе 1854 года Тургенев вместе с Н. А. Некрасовым приехал на охоту в имение титулярного советника И. И. Маслова Осьмино, после чего оба продолжили охотиться в Спасском. В середине 1850-х годов Тургенев познакомился с семейством графов Толстых. Старший брат Л. Н. Толстого, Николай, также оказался заядлым охотником и вместе с Тургеневым совершил несколько охотничьих поездок по окрестностям Спасского и Никольско-Вяземского. Иногда их сопровождал муж М. Н. Толстой — Валериан Петрович; некоторые черты его характера отразились в образе Приимкова в повести «Фауст» (1855). Летом 1855 года Тургенев не охотился по причине эпидемии холеры, но в последующие сезоны постарался наверстать упущенное время. Вместе с Н. Н. Толстым писатель посетил Пирогово, имение С. Н. Толстого, предпочитавшего охотиться с борзыми и имевшего прекрасных лошадей и собак. Тургенев же предпочитал охотиться с ружьём и легавой собакой и преимущественно на пернатую дичь.

Тургенев содержал псарню из семидесяти гончих и шестидесяти борзых. Совместно с Н. Н. Толстым, А. А. Фетом и А. Т. Алифановым он совершил ряд охотничьих экспедиций по центральным российским губерниям. В 1860—1870 годы Тургенев преимущественно проживал за границей. Он пробовал и за границей воссоздать ритуалы и атмосферу русской охоты, но из всего этого получалось лишь отдалённое сходство даже тогда, когда ему совместно с Луи Виардо удавалось снять в аренду вполне приличные охотничьи угодья[80]. Весной 1880 года посетив Спасское, Тургенев специально заехал в Ясную Поляну с целью уговорить Л. Н. Толстого принять участие в Пушкинских торжествах. Толстой отказался от приглашения, поскольку считал торжественные обеды и либеральные тосты перед лицом голодающего русского крестьянства неуместными. Тем не менее Тургенев осуществил свою давнюю мечту — поохотился вместе с Львом Толстым. Вокруг Тургенева даже сложился целый охотничий кружок — Н. А. Некрасов, А. А. Фет, А. Н. Островский, Н. Н. и Л. Н. Толстые, художник П. П. Соколов (иллюстратор «Записок охотника»). Кроме того ему доводилось охотиться вместе с немецким литератором Карлом Мюллером, а также с представителями царствующих домов России и Германии — великим князем Николаем Николаевичем и принцем Гессенским.

Иван Тургенев исходил с ружьём за плечами Орловскую, Тульскую, Тамбовскую, Курскую, Калужскую губернии. Он хорошо был знаком с лучшими охотничьими угодьями Англии, Франции, Германии. Им были написаны три специализированные работы, посвящённые охоте։ «О записках ружейного охотника Оренбургской губернии С. Т. Аксакова», «Записки ружейного охотника Оренбургской губернии» и «Пятьдесят недостатков ружейного охотника или пятьдесят недостатков легавой собаки».

Իվան Տուրգենևն իր ժամանակի ամենահայտնի որսորդներից էր ողջ Ռուսաստանում։[1] Որսորդության հանդեպ սերը գրողի մեջ սերմանել է նրա հորեղբայրը՝ Նիկոլայ Տուրգենևը, ով շրջապատում հայտնի էր որպես ձիերի և որսորդական շների գիտակ և արձակուրդների ընթացքում Սպասկոյեում զբաղվում էր տղայի դաստիարակությամբ։ Որսորդական գործին ապագա գրողին ընտելացնում էր նաև Ալեքսանդր Կուպֆերշմիդտը,[K 1] ում Տուրգենևը համարում էր իր առաջին ուսուցիչը։[1] Նրա շնորհիվ Տուրգենևը դեռ պատանեկան տարիներին կարող էր իրեն իսկական որսորդ համարել։ Նույնիսկ Իվանի մայրը, ով սկզբում որսորդներին պորտաբույծներ էր համարում, տարվեց որդու նախասիրությամբ։[2] Ժամանակի ընթացքում նախասիրությունը վերաճեց կրքի։ Պատահում էր, որ ամբողջ սեզոնի ընթացքում ապագա գրողը զենքը ձեռքից վայր չէր դնում, հազարավոր մղոններ էր անցնում Կենտրոնական Ռուսաստանի բազմաթիվ նահանգներով։ Տուրգենևն ասում էր, որ որսորդությունն ընդհանրապես բնորոշ է ռուս մարդուն, և որ ռուսներն անհիշելի ժամանակներից սիրել են որսորդությունը։[3]

1837 թվականին Տուրգենևը ծանոթացավ գյուղացի-որսորդ Աֆանասի Ալիֆանովի հետ, ով հետագայում դարձավ նրա հաճախակի ուղեկիցը որսորդության ժամանակ։ Գրողը «գնեց» նրան 1000 ռուբլով։ Գյուղացին հաստատվեց անտառում, Սպասկոյեից 5 մղոն հեռավորությոն վրա։ Աֆանասին հրաշալի պատմիչ էր, և Տուրգենևը հաճախ էր այցելում նրան՝ մի գավաթ թեյ ճաշակելու և որսորդական պատմություններ լսելու։ «Սոխակների մասին» պատմվածքը (1854) գրվել է Ալիֆանովի պատմածի հիման վրա։[3] Հենց Աֆանասին դարձավ Երմոլայի նախատիպը «Որսորդի հիշատակարանը» ստեղծագործության մեջ։ Նա հայտնի էր իր որսորդական տաղանդով նաև գրողի ընկերների՝ Ա. Ա. Ֆետի և Իվան Բորիսովի շրջանում։ Երբ 1872 թվականին Աֆանասին մահացավ, Տուրգենևը շատ էր ցավում իր հին որսորդ ընկերոջ համար և իր կառավարչին հանձնարարեց ամեն կերպ աջակցել ծերունու դստերը՝ Աննային։ [1]

1839 թվականին, նկարագրելով Սպասկոյեում տեղի ունեցած սոսկալի հրդեհը, գրողի մայրը նշել է. «Զենքդ անվնաս է, շունդ խելքը թռցրել է»։[1] Տեղի ունեցած հրդեհն արագացրեց Տուրգենևի ժամանումը Սպասկոյե։ 1839 թվականին նա առաջին անգամ ուղևորվեց որսորդության՝ Տելեգինյան ճահիճներ (Բոլխովյան և Օրլովյան գավառների սահմանագծին), այցելեց Լեբեդյան տոնավաճառ, որն արտացոլվեց «Լեբեդյան» պատմվածքում (1847)։ Վարվարա Պետրովնան հատուկ նրա համար ձեռք բերեց հինգ շնակապ քերծե, ինը շնակապ բարակ[K 2] և ձիեր՝ իրենց թամբերով։ [1]

1843 թվականի ամռանն Իվան Սերգեևիչն ապրում էր Պավլովյան ամառանոցում և զբաղվում էր որսորդությամբ։ Հենց այդ տարի նա ծանոթացավ Պոլինա Վիարդոյի հետ։ Գրողին նրան ներկայացրին հետևյալ խոսքերով. «Երիտասարդ ռուս կալվածատեր: Հրաշալի որսորդ և վատ բանաստեղծ»։[1] Դերասանուհու ամուսինը՝ Լուին, նույնպես նվիրյալ որսորդ էր։ Իվան Սերգեևիչը բազմիցս հրավիրել է նրան որսորդության՝ Պետերբուրգի մերձակայքում։ Նրանք իրենց ընկերների հետ միասին բազմիցս որսորդության են դուրս եկել Նովգորոդի նահանգում և Ֆինլանդիայում։ Իսկ Պոլինա Վիարդոն Տուրգենևին էր նվիրել թանկարժեք և գեղեցիկ որսապարկ։ref name="ООХ" />

«Իվան Տուրգենևը որսորդության ժամանակ», (1879)։ Նիկոլայ Դմիտրիև-Օրենբուրգսկի

1840-ական թվականների վերջերին գրողն ապրում էր արտասահմանում և աշխատում «Որսորդի հիշատակարանի» վրա։ 1852-1853 թվականները նա անցկացրեց Սպասկոյեում՝ ոստիկանության հսկողության տակ։ Սակայն այդ աքսորը չէր ճնշում նրան, քանի որ գյուղում նրան սպասում էր որսորդությունը, այն էլ՝ շատ հաջող։ Իսկ հաջորդ տարի նա ուղևորվեց որսորդական արշավի՝ Սպասկոյեից 150 մղոն հեռավորության վրա, որտեղ Իվան Յուրասովի հետ որսորդությամբ էր զբաղվում Դեսնայի ափերին։ Այդ արշավը հիմք հանդիսացավ Տուրգենևի «Ուղևորություն դեպի Պոլեսյե» (1857) վիպակի համար։ [1]

1854 թվականի օգոստոսին Տուրգենևը Նիկոլայ Նեկրասովի հետ որսորդության մեկնեց Օսմինո՝ տիտղոսավոր խորհրդական Իվան Մասլովի կալվածքը, որից հետո երկուսն էլ շարունակեցին որսորդությունը Սպասկոյեում։ 1850-ական թվականների կեսերին Տուրգենևը ծանոթացավ կոմս Տոլստոյների ընտանիքի հետ։ Լև Տոլստոյի ավագ եղբայրը՝ Նիկոլայը, նույնպես մոլի որսորդ էր և Տուրգենևի հետ մի քանի որսորդական արշավ կազմակերպեց Սպասկոյեի և Նիկոլսկի-Վյազեմսկի մերձակայքում։ Երբեմն նրան ուղեկցում էր Մարիա Տոլստոյայի ամուսինը՝ Վալերիան Պետրովիչը, որի բնավորության մի շարք գծեր արտացոլվել են Պրիիմկովի կերպարում՝ «Ֆաուստ» վեպում (1855)։ 1855 թվականի ամռանը Տուրգենևը որսորդությամբ չէր զբաղվում՝ խոլերայի համաճարակի պատճառով, բայց հետագա սեզոնների ընթացքում աշխատում էր լրացնել բաց թողածը։ Ն. Տոլստոյի հետ միասին նա այցելեց Պիրոգովո՝ Ս. Տոլստոյի կալվածք, որը գերադասում էր քերծեներով որսը և ուներ հրաշալի ձիեր ու շներ։ Իսկ Տուրգենևը սիրում էր հիմնականում թռչնի որսը՝ զենքով և որսկան շներով։[1]

Տուրգենևն ուներ մեծ շնանոց՝ յոթանասուն բարակներից և վաթսուն քերծեներից բաղկացած։ Ն. Տոլստոյի, Ա. Ֆետի և Ա. Ալիֆանովի հետ միասին նա մի քանի որսորդական արշավ իրականացրեց Ռուսաստանի կենտրոնական հատվածի նահանգներում։ 1860-1870-ական թվականներին Տուրգենևը հիմնականում ապրում էր արտերկրում, որտեղ նույնպես փորձում էր վերստեղծել ռուսական որսորդության մթնոլորտն ու ծեսերը, սակայն այդ ամենից միայն հեռավոր նմանություն ստեղծվեց նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրան, Լուի Վիարդոյի հետ համատեղ, հաջողվեց որսորդության համար բավականին հարմար տարածքներ վարձակալել։[2] 1880 թվականի գարնանը, այցելելով Սպասկոյե, Տուրգենևը դիտավորյալ մեկնեց Յասնոյե Պոլյանա, որպեսզի Լև Տոլստոյին համոզի մասնակցել պուշկինյան հանդիսություններին։ Տոլստոյը հրաժարվեց հրավերից, քանի որ կարծում էր, որ հանդիսավոր ճաշկերույթներն ու լիբերալ բաժակաճառերը սովահար ռուս գյուղացիների առջև ուղղակի անպատեհ են։[4] Այնուամենայնիվ, Տուրգենևն իրականացրեց իր վաղեմի երազանքը՝ որսորդության գնաց Լև Նիկոլաևիչի հետ։[1] Տուրգենևի շուրջը նույնիսկ մի ողջ որսորդական խմբակ էր ձևավորվել՝ Նիկոլայ Նեկրասով, Ա. Ֆետ, Ալեքսանդր Օստրովսկի, Ն. և Լ. Տոլստոյներ, գեղանկարիչ Պյոտր Սոկոլով. վերջինս նկարազարդել էր «Որսորդի հիշատակարանը»։[2] Բացի այդ, նրան վիճակվեց որսորդությամբ զբաղվել գերմանացի գրական գործիչ Կարլ Մյուլլերի, ինչպես նաև՝ Ռուսաստանի և Գերմանիայի թագավորական տների ներկայացուցիչների՝ մեծ իշխան Նիկոլայ Նիկոլաևիչի և արքայազն Լյուդվիգ IV հետ։[3]

Իվան Տուրգենևը, զենքն ուսին, կտրել-անցել էր Օրլովի, Տուլայի, Տամբովի, Կուրսկի, Կալուգայի նահանգները։ Նա լավ ծանոթ էր Անգլիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի որսորդական տարածքներին։[1] Նա գրել է որսորդության վերաբերյալ երեք մասնագիտական ստեղծագործություն՝ «Օրենբուրգի նահանգի հրացանավոր որսորդ Սերգեյ Ակսակովի նոթերից», «Օրենբուրգցի որսորդի նոթերը» և «Հրացանավոր որսորդի կամ որսաշան հիսուն թերությունները»։ [3]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Լև Տոլստոյ[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Այլ ստեղծագործություններ[խմբագրել կոդը]

В марте 1879 года, в Москве, Лев Толстой познакомился с Василием Петровичем Щеголёнком, и в том же году по его приглашению тот приехал в Ясную Поляну, где пробыл около месяца-полутора. Щеголёнок поведал Толстому множество народных сказаний, былин и легенд, из которых более двадцати были записаны Толстым (эти записи печатались в т. XLVIII Юбилейного издания сочинений Толстого), а сюжеты некоторых Толстой, если и не записал на бумагу, то запомнил։ шесть написанных Толстым произведений имеют источником рассказы Щеголёнка (1881 — «Чем люди живы», 1885 — «Два старика» и «Три старца», 1905 — «Корней Васильев» и «Молитва», 1907 — «Старик в церкви»). Помимо этого, Толстой усердно записал много поговорок, пословиц, отдельных выражений и слов, рассказанных Щеголёнком.

Новое миросозерцание Толстого наиболее полно выразилось в его произведениях «Исповедь» (1879—1880, опубликована в 1884) и «В чём моя вера?» (1882—1884). Теме христианского начала любви, лишённой всякого своекорыстия и возвышающейся над любовью чувственной в борьбе с плотью, Толстой посвятил повесть «Крейцерова соната» (1887—1889, опубликована в 1891) и «Дьявол» (1889—1890, опубликована в 1911). В 1890-е годы, пытаясь теоретически обосновать свои взгляды на искусство, он пишет трактат «Что такое искусство?» (1897—1898). Но главной художественной работой тех лет стал его роман «Воскресение» (1889—1899), сюжет которого был основан на подлинном судебном деле. Резкая критика церковных обрядов в данном произведении стала одной из причин отлучения Толстого Святейшим синодом от православной церкви в 1901-м году. Наивысшими достижениями начала 1900-х годов стала повесть «Хаджи-Мурат» и драма «Живой труп». В «Хаджи-Мурате» в равной мере обличён деспотизм Шамиля и Николая I. В повести Толстой прославил мужество борьбы, силу сопротивления и любви к жизни. Пьеса «Живой труп» стала свидетельством новых художественных исканий Толстого, объективно близких чеховской драме.

Վալս՝ հորինված Տոլստոյի և գրի առնված Ս․ Տանեևի կողմից, փետրվարի 10, 1906թ

1879 թվականի մարտին, Մոսկվայում, Լև Տոլստոյը ծանոթացավ Վասիլի Շչեգոլյոնոկի հետ, և այդ նույն թվականին վերջինս գրողի հրավերով այցելեց Յասնոյե Պոլյանա, որտեղ անցկացրեց մեկ-մեկուկես ամիս։ Շչեգոլյոնոկը Տոլստոյին ներկայացրեց բազմաթիվ ժողովրդական ավանդազրույցներ, բիլինաներ և առասպելներ, որոնցից ավելի քան քսանը Տոլստոյը գրի առավ (այդ գրառումները տպագրվել են Տոլստոյի երկերի XLVIII հոբելյանական հրատարակության մեջ), իսկ որոշ պատմությունների սյուժեները Տոլստոյը, եթե անգամ գրի չէր առնում, հիշում էր. նրա ստեղծագործություններից վեցի աղբյուր հանդիսանում են հենց Շչեգոլյոնոկի պատմածները («Ինչով են մարդիկ ապրում» (1881), «Երկու ծերունի» և «Երկու իմաստուն» (1885), «Կորնեյ Վասիլև» և «Աղոթք» (1905), «Ծերունին եկեղեցում» (1907))։ Դրա հետ մեկտեղ, Տոլստոյը ջանասիրաբար գրի առավ շատ ասացվածքներ, առածներ, Շչեգոլյոնոկի ներկայացրած առանձին արտահայտություններ և բառեր։[5]

Տոլստոյի նոր աշխարհընկալումն առավել ամբողջական է արտահայտվել նրա «Խոստովանություն» (1879-1880, հրատարակվել է 1884 թվականին) և «Ո՞րն է իմ հավատը» (1882-1884) ստեղծագործություններում։ Սիրո քրիստոնեկան, անշահախնդիր և զգայական ու մարմնական սիրո հետ պայքարող որակին Տոլստոյը նվիրել է «Կրեյցերյան սոնատ» (1887-1889, հրատարակվել է 1891 թվականին) և «Դևը» (1889-1890, հրատարակվել է 1911 թվականին) վիպակները։ 1890-ական թվականներին, փորձելով տեսականորեն հիմնավորել մշակույթի վերաբերյալ իր հայացքները, նա գրեց «Ի՞նչ է մշակույթը» տրակտատը (1897-1898)։ Սակայն այդ տարիների նրա գլխավոր գեղարվեստական ստեղծագործությունը «Հարություն» վեպն էր (1889-1899), որի սյուժեն հիմնված էր իրական դատական գործի վրա։ Այս ստեղծագործության մեջ եկեղեցական ծեսերի խիստ քննադատությունը Տոլստոյի՝ 1901 թվականին Սրբազան սինոդի կողմից առաքելական եկեղեցուց վտարման հիմնական պատճառը դարձավ։ 1900-ականների սկզբի մեծագույն նվաճումն էին «Հաջի Մուրադ» վիպակը և «Կենդանի դիակ» դրաման։ «Հաջի Մուրադում» հավասարապես բացահայտվում է Շամիլի և Նիկոլայ I-ի դաժանությունը։ Վիպակում Տոլստոյը գովերգել է պայքարելու խիզախությունը, դիմակայելու ուժը և կյանքի հանդեպ սերը։ «Կենդանի դիակ» դրաման Տոլստոյի նոր գեղարվեստական փնտրտուքի վկայությունն է՝ օբյեկտիվորեն մոտ չեխովյան դրամային։[6]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուալ Ամունդսեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Նախապատմություն[խմբագրել կոդը]

В автобиографии Амундсен писал։

Aquote1.png Следующей задачей, которую я задумал разрешить, было открытие Северного полюса. Мне очень хотелось самому проделать попытку, предпринятую несколько лет тому назад доктором Нансеном, а именно — продрейфовать с полярными течениями через Северный полюс поперёк Северного Ледовитого океана․ Aquote2.png


По мнению Т. Буманн-Ларсена, полярная гонка, развернувшаяся в Арктике и Антарктике в период 1908—1912 годов, была состязанием не стран, а личностей. Американцам Фредерику Куку и Роберту Пири, боровшимся за Северный полюс, не требовалось научного камуфляжа։ в США рекорд — достаточное основание для экспедиции. Эрнест Шеклтон (считавшийся главным соперником Роберта Скотта по пути на Южный полюс) и Руаль Амундсен вынуждены были на первое место ставить научные исследования. Вдобавок в тогдашнем мире существовало единственное судно, специально предназначенное для дрейфа в паковых льдах, и это был «Фрам», приоритетным правами на который обладал Нансен, строивший планы достижения Южного полюса.

Судя по переписке, впервые Амундсен заговорил о своих северополярных планах с Нансеном в феврале 1907 года, когда оба они были в Лондоне. Ситуация к тому располагала։ в 1906 году Пири смог достигнуть только 87° с. ш., Амундсену марш-бросок на санях по паковым льдам от материковой базы казался бесперспективным. В теоретическом плане проект достижения Северного полюса Амундсеном всецело опирался на расчёты Нансена. Поскольку ветка трансполярного течения, начинающаяся от Новосибирских островов, не достигала Северного полюса, предстояло отправляться от мыса Барроу; дрейф в этом случае должен был занять по расчётам от 4 до 5 лет. Нансен, однако, прямого ответа не дал. Через три месяца Амундсен направил ему почтительное, но настойчивое по тону письмо, в котором напоминал о февральском разговоре и просил дать ответ не позднее осени. Слухи о новых планах Амундсена просочились в прессу в конце августа, а 3 сентября 1907 года Амундсен дал газете «Афтенпостен» сенсационное интервью, в котором заявил, что рассматривает планы использования в санной упряжке белых медведей, чем ещё больше подогрел ажиотаж.

В письме сэру Клементу Маркхэму — бывшему президенту Королевского географического общества и своему другу — Нансен описывал дальнейшее։

Aquote1.png В 1907 году я снова начал было заниматься своей подготовкой. Как раз в это самое время явился Амундсен и рассказал мне о своём плане — пройти на малом судне Беринговым проливом до кромки льдов, высадиться на лёд и проделать вместе с ним дрейф через Северный Ледовитый океан. Дрейфовать на судне он опасался. Я напрямую сказал ему, что одобрить его план не могу… Случись ему решиться на такую экспедицию, для этого есть одна возможность — проводить её на «Фраме», который построен специально для плавания во льдах. Но тогда возникнут трудности, потому что я сам собираюсь воспользоваться «Фрамом» для своей экспедиции к Южному полюсу. Тогда он спросил, не соглашусь ли я взять его с собой сперва в мою экспедицию, с тем чтобы после он мог получить «Фрам» для своего дрейфа в Ледовитом море․ Aquote2.png


Амундсен пришёл к Нансену в конце сентября или в начале октября 1907 года, в момент, когда великий полярник и учёный переживал острый нравственный кризис։ после сильнейших размолвок с женой Нансен вновь восстанавливал их отношения. Свидетельницей беседы родителей стала старшая дочь Нансена — Лив (тогда ей было 14 лет), которая в своих мемуарах 1955 года писала, что Ева Нансен произнесла единственную фразу։ «Я знаю, чем всё это кончится». После этого Нансен спустился в гостиную к ожидающему его Амундсену и сказал коротко։ «Вы получите „Фрам“».

Ինքնակենսագրականում Ամունդսենը գրել է.

Aquote1.png Հաջորդ խնդիրը, որ ես դրել էի իմ առջև, Հյուսիսային բևեռի հայտնագործումն էր: Ես շատ էի ուզում անձամբ ի կատար ածել այն նախաձեռնությունը, որ մի քանի տարի առաջ դոկտոր Նանսենն էր իրականացրել, այն է` բևեռային հոսանքների հետ շարժվել Հյուսիսային բևեռով` Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսի լայնությամբ[7] Aquote2.png


Տ. Բուման-Լարսենի կարծիքով, 1908-1912 թվականներին Արկտիկայում և Անտարկտիկայում ծավալված բևեռային արշավը ոչ թե պետությունների, այլ անհատների պայքար էր: Հյուսիսային բևեռի համար պայքարող ամերիկացիներ Ֆրեդերիկ Կուկին և Ռոբերտ Պիրին պետք չէր գիտական քողարկում. ԱՄՆ-ում բավարար էր միայն գիտարշավի հիմնավորումը: Էռնեստ Շեկլտոնը, ով Հարավային Բևեռի հարցում Ռոբերտ Սկոթի գլխավոր հակառակորդն էր համարվում, և Ռուալ Ամունդսենը ստիպված էին առաջնային տեղ հատկացնել գիտական ուսումնասիրություններին:[8] Դրան գումարած` այն ժամանակ հատուկ բևեռային սառույցներում դրեյֆի համար նախատեսված միայն մեկ նավ կար՝ «Ֆրամը», որի նկատմամբ առաջնային իրավունքները պատկանում էին Նանսենին, որն էլ պլանավորում էր Հարավային բևեռի նվաճումը։ [Прим 1]

Նամակագրությունից դատելով՝ Ամունդսենն իր հյուսիսբևեռյան պլանների մասին առաջին անգամ Նանսենի հետ խոսել է 1907 թվականի փետրվարին, երբ երկուսն էլ Լոնդոնում էին։[8] Իրադրությունը մղում էր դրան. 1906 թվականին Պիրին կարողացավ հասնել միայն հյուսիսային լայնության 87°-ին, Ամունդսենին ցամաքից բևեռային սառույցների վրայով սահնակներով շարժվելը թվում էր անհեռանկարային։ Տեսականորեն Հյուսիսային բևեռի նվաճման Ամունդսենի նախագիծը լիովին կառուցված էր Նանսենի հաշվարկների վրա։ Քանի որ նովոսիբիրսկյան կղզիներից սկիզբ առնող անդրբևեռյան հոսանքի ճյուղը չէր հասնում Հյուսիսային բևեռ, նախատեսվում էր շարժվել Բարրոու հրվանդանից. այդ դեպքում դրեյֆը, միջին հաշվով, պետք է տևեր 4-5 տարի։ Նանսենը, սակայն, ուղիղ պատասխան չէր տալիս։[9] Երեք ամիս անց Ամունդսենը նրան ուղարկեց հարգալից, բայց հաստատակամ մի նամակ, որում հիշեցնում էր իրենց փետրվարյան զրույցը և խնդրում պատասխանել աշնանից ոչ ուշ։[10] Ամունդսենի նոր պլանների մասին լուրերը մամուլում հայտնվեցին օգոստոսի վերջին, իսկ 1907 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Ամունդսենը սենսացիոն հարցազրույց տվեց «Աֆտենպոստեն» թերթին և հայտարարեց, որ պատրաստվում է սահնակներին սպիտակ արջեր լծել՝ առավել բորբոքելով իր նախաձեռնության շուրջը տիրող աժիոտաժը։[11]

Թագավորական աշխարհագրական միության նախկին նախագահ և իր ընկեր սըր Կլեմենտ Մարկհեմին գրած նամակում Նանսենը հետևյալ կերպ է ներկայացնում իրավիճակը.

Aquote1.png 1907 թվականին ես պետք է կրկին սկսեի նախապատրաստական աշխատանքները: Հենց այդ պահին հայտնվեց Ամունդսենը և պատմեց իր պլանների մասին` փոքր նավով Բերինգի նեղուցով հասնել սառույցի եզրաշերտին, իջնել սառույցի վրա և իր հետ միասին իրականացնել դրեյֆը Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոսով: Նավով դրեյֆն իրականացնելուց նա խուսափում էր. ես ուղիղ ասացի, որ չեմ կարող հավանություն տալ իր ծրագրին: Այդպիսի գիտարշավ իրականացնելու համար միայն մեկ տարբերակ կա` «Ֆրամով», որը կառուցված է հատուկ սառույցների միջով լողալու համար: Բայց այդ դեպքում էլ դժվարություն կառաջանա, քանի որ ես պատրաստվում եմ «Ֆրամով» ուղևորվել Հարավային բևեռ: Հետո նա հարցրեց` արդյո՞ք ես կհամաձայնեմ իրեն հետս վերցնել նախ իմ գիտարշավին, իսկ հետո «Ֆրամն» իրեն տրամադրեմ` Սառուցյալ օվկիանոսում իր դրեյֆի համար: Aquote2.png


Ամունդսենը Նանսենի մոտ է եկել 1907 թվականի սեպտեմբերի վերջին կամ հոկտեմբերի սկզբին, այն պահին, երբ ականավոր բևեռախույզն ու գիտնականը ծանր բարոյական ճգնաժամի մեջ էր. կնոջ հետ սուր ընդհարումից հետո Նանսենն իրենց հարաբերություններն էր վերականգնում։ Ծնողների զրույցի վկան էր Նանսենի ավագ դուստրը՝ տասնչորսամյա Լիվը, ով 1955 թվականին իր հուշերում գրել է, որ Եվա Նանսենը միայն մեկ արտահայտություն է արել. «Ես գիտեմ` ինչով է այս ամենն ավարտվելու», որից հետո Նանսենն իջել է հյուրասենյակ՝ իրեն սպասող Ամունդսենի մոտ և կարճ ասել. «Դուք կստանաք «Ֆրամը»։ [12]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Սելին Դիոն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ազդեցություն[խմբագրել կոդը]

Дион выросла, слушая музыку Ареты Франклин, Шарля Азнавура, Майкла Джексона, Кэрол Кинг, Энн Мюррей, Барбры Стрейзанд и группы «Bee Gees», со всеми из которых она впоследствии сотрудничала. По словам Дион, она также слушала таких исполнителей, как Дженис Джоплин, группы The Doobie Brothers и Creedence Clearwater Revival, но ей не приходилось петь в их жанре. Кроме того, она была вдохновлена Уитни Хьюстон, с которой Дион часто сравнивают. На музыку Дион повлияло большое число жанров, включая поп, рок, госпел, ритм-н-блюз и соул, а тексты её песен посвящены темам бедности, голода в мире и духовности, с акцентами на любовь и романтику. После рождения ребёнка в её текстах также стала подчёркиваться связь материнской и братской любви.

Դիոնը մեծացել է Արետա Ֆրանկլինի, Շառլ Ազնավուրի, Մայքլ Ջեկսոնի, Քերոլ Քինգի, Էն Մյուրեյի, Բարբարա Սթրեյզանդի և «Bee Gees» խմբի երաժշտության ներքո. բոլորի հետ նա արդյունքում համագործակցել է։[13][14] Դիոնի խոսքերով՝ ինքը լսել է նաև այնպիսի կատարողների, ինչպիսիք են Ջենիս Ջոպլինը, The Doobie Brothers և Creedence Clearwater Revival խմբերը, բայց չի երգել նրանց ժանրում։ Բացի այդ, նա ոգեշնչվել է Ուիթնի Հյուսթոնով, որի հետ Դիոնին շատ են համեմատում։[15] Դիոնի երաժշտության վրա ազդել են մեծ թվով ժանրեր՝ ներառյալ փոփը, ռոքը, հոսփելը, ռիթմ և բլյուզը և սոուլը, իսկ նրա երգերի տեքստերը նվիրված են աղքատության, սովի, հոգևոր արժեքների թեմաներին՝ սիրո և ռոմանտիկայի նրբերանգներով։ Երեխայի ծնունդից հետո նրա տեքստերում սկսեցին ընդգծվել մայրական և եղբայրական սիրո թեմաները։[16][17]. После рождения ребёнка в её текстах также стала подчёркиваться связь материнской и братской любви[18][19][20][21]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Վլադիմիր Պուտին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն

Տնտեսական զարգացում[խմբագրել կոդը]

Подводя экономические итоги пребывания Путина на посту президента России (2000—2008 годы), The Wall Street Journal писал։ «Экономика не только вернула себе все позиции, утраченные в 1990-е, но и создала жизнеспособный сектор услуг, который практически не существовал в советский период. В России накоплен третий по объёму золотовалютный запас после Китая и Японии». Председатель Китайской Народной Республики Ху Цзиньтао в 2007 году отмечал։ «В последние годы под руководством Президента Путина в условиях социально-политической стабильности экономика страны развивается быстрыми темпами. Жизнь населения улучшается с каждым днём». Главный экономист Всемирного банка по России в марте 2008 года констатировал, что Россия на фоне замедления темпов роста мировой экономики показывает неплохие результаты. Как отметил экономист, Россию можно считать одним из островков экономической стабильности в мире, что отражает качество макроэкономической политики, рост внутреннего спроса, накопленные золотовалютные резервы и Стабилизационный фонд.

В экономике России отмечался рост ВВП (в 2000 — 10 %, в 2001 — 5,7 %, в 2002 — 4,9 %, в 2003 — 7,3 %, в 2004 — 7,2 %, в 2005 — 6,4 %, в 2006 — 7,7 %, в 2007 — 8,1 %, в 2008 — 5,6 %), промышленного и сельскохозяйственного производства, строительства, реальных доходов населения. Происходило снижение численности населения, живущего ниже уровня бедности (с 29 % в 2000 году до 18 % в 2004), увеличение объёмов потребительского кредитования (за 2000—2006 годы рост составил 45 раз). С 1999 по 2007 годы индекс производства обрабатывающих отраслей промышленности вырос на 77 %, в том числе производства машин и оборудования — на 91 %, текстильного и швейного производства — на 46 %, производства пищевых продуктов — на 64 %.

Индекс развития человеческого потенциала в России увеличился с 0,691 (2000 год) до 0,725 (2005 год), таким образом по этому показателю Россия вошла в список стран с высоким уровнем человеческого развития. В то же время по результатам международных сопоставлений Россия опустилась с 57 места (доклад 2004 года) на 67 (доклад 2007 года, данные за 2005). С 1999 по 2007 год средняя ожидаемая продолжительность жизни населения России увеличилась с 65,9 до 67,5 лет.

Показатель 2000 (данные Росстата[22]) 2010 (данные Росстата[22]) Изменение
Валовой нац. продукт (ППС) в млрд USD 1.123 2.211 +96,7 %
Внешняя торговля в млрд. USD 149,9 648,4 +332 %
Торговый баланс в млрд USD 60,7 151,6 +150 %
Зарубежные инвестиции в млрд USD 10,9 114,7 +952 %
Внешний долг в млрд USD 166 27,8 −83,3 %
Инфляция в % 20,2 8,8 −56,5 %
Промышленное производство 100 % 147 % +47 %
Зарплаты, с учётом инфляции 100 % 242 % +142 %
Пенсии, с учётом инфляции 100 % 331 % +231 %
Розничная торговля 100 % 256 % +156 %
Уровень бедности в % 29 12,6 −56,6 %
Безработица в % 10,6 7,5 −29,2 %
Кол-во рождённых в тыс. 1.267 1 790 +41,3 %
Кол-во умерших в тыс. 2.225 2 031 −8,7 %
Естеств. уменьшение населения в тыс. 959 240 −75,0 %
Младенческая смертность в тыс. 19,3 13,4 −30,6 %
Ожидаемая продолж. жизни в годах 65,3 69
Преступления в тыс. 2.952 2 629 −10,9 %
Убийства в тыс. 31,8 15,6 −50,9 %
Самоубийства в тыс. 56,9 33,3 −41,5 %
Алкогольные отравления в тыс. 37,2 14,4 −61,3 %
Кол-во абортов на 100 рождённых 168,8 66,3 −60,8 %

В 1990-е годы уровень налогообложения в России был завышенным и неприемлемым для хозяйствующих субъектов, несмотря на постоянное ужесточение налогового законодательства, значительную часть экономики составлял теневой сектор, компании и предприятия продолжали массово уклоняться от налогов, в том числе путём так называемой «налоговой оптимизации», активно практиковалась выплата зарплаты «в конвертах». В 2000-е годы Путиным были подписаны ряд законов, которыми были внесены поправки в налоговое законодательство. В 2001 году была установлена плоская шкала подоходного налога с физических лиц в 13 %, при этом Путин оговаривал, что такая мера будет действовать только 10 лет. Помимо этого, была снижена ставка налога на прибыль до 24 %, введена регрессивная шкала единого социального налога, отменены оборотные налоги и налог с продаж, общее количество налогов было сокращено в 3,6 раза (с 54 до 15). Также была радикально изменена система налогообложения сырьевого сектора։ проведена перенастройка механизма экспортных пошлин и введён налог на добычу полезных ископаемых, что позволило увеличить долю нефтегазовой ренты, улавливаемой государственным бюджетом, с менее чем с 40 % в 2000 году до 84 % в 2005 году. В 2006 году замминистра финансов РФ Сергей Шаталов заявил, что за период налоговой реформы налоговая нагрузка снизилась с 34-35 % до 27,5 %, а также произошло перераспределение налоговой нагрузки в нефтяной сектор. Налоговая реформа также способствовала увеличению собираемости налогов и стимулировала экономический рост. Налоговая реформа оценивается экспертами как один из самых серьёзных успехов Путина.

В октябре 2001 года Путин подписал новый Земельный кодекс РФ, который закрепил право собственности на землю (кроме земель сельхозназначения) и определил механизм её купли-продажи. В июле следующего года Путиным был подписан федеральный закон «Об обороте земель сельскохозяйственного назначения», который санкционировал куплю-продажу и земель сельскохозяйственного назначения.

В послании Федеральному Собранию в начале 2001 года Путин отметил, что действующий Кодекс законов о труде, принятый ещё в 1971 году, архаичен и не отвечает современным требованиям, стимулируя теневые трудовые отношения. В конце 2001 года Путин подписал новый Трудовой кодекс, вступивший в силу 1 февраля следующего года. По оценке Экономической экспертной группы, новый кодекс привёл трудовое законодательство «в соответствие с требованиями рыночной экономики» и обеспечил «более эффективное использование и повышение мобильности трудовых ресурсов».

Был проведён ряд других социально-экономических реформ։ пенсионная (2002), банковская (2001—2004), монетизация льгот (2005), электроэнергетики и железнодорожного транспорта.

В президентском послании Федеральному Собранию в 2003 году Путин поставил задачу добиться конвертируемости российского рубля по текущим и капитальным операциям. К 1 июля 2006 года эта задача была выполнена.

В мае 2003 года в Бюджетном послании Федеральному Собранию Путин поставил задачу создания Стабилизационного фонда РФ. 1 января 2004 года Стабфонд был сформирован. Основной целью создания фонда являлось обеспечение стабильности экономического развития страны.

В 2005 году Путин объявил о начале реализации четырёх приоритетных национальных проектов в социально-экономической сфере։ «Здоровье», «Образование», «Жильё» и «Развитие АПК». В январе 2008 года Путин заявил, что нацпроекты более эффективны, чем другие государственные программы. По его мнению, подобного результата удалось добиться благодаря концентрации административного и политического ресурса.

В президентском послании Федеральному Собранию в 2006 году Путин объявил о мерах по стимулированию рождаемости в России։ увеличение детских пособий, введение «материнского капитала» и т. п.

В президентском послании Федеральному Собранию в 2007 году Путин обозначил нанотехнологии в качестве одного из приоритетных направлений развития науки и техники и предложил учредить Российскую корпорацию нанотехнологий, что и было сделано в июле 2007 года .

Наблюдалось значительное увеличение иностранных инвестиций в Россию։ с 11 млрд долларов в 2000 году до 115 млрд долларов в 2010 году. Отток капитала из России, составлявший в 1990-е годы в среднем 10-20 млрд долларов, сменился его притоком и составил в 2007 году рекордные 81 млрд долларов США.

В феврале 2008 года эксперты, опрошенные РБК daily, позитивно оценили итоги восьмилетнего развития экономики при Путине.

По мнению Госдепартамента США, российская экономика в 1999—2008 годах росла благодаря девальвации рубля, осуществлению ключевых экономических реформ (налоговой, банковской, трудовой и земельной), жёсткой налогово-бюджетной политике, а также благоприятной конъюнктуре цен на сырьевые товары.

Американский профессор, занимавшийся ранее исследованием экономики СССР, Маршалл Голдман в начале 2008 года для характеристики экономической модели, построенной при Путине, создал термин «petrostate» («нефтегосударство»)։ Petrostate։ Putin, Power, and the New Russia. В своей книге профессор утверждал, что главный личный вклад Путина в экономическую политику заключался в создании «national champions» (крупных контролируемых государством компаний) и ренационализации основных энергетических активов, следствием чего стало создание нового класса олигархов, которых он называет «силогархами» (от термина «силовик»).

В декабре 2008 года экономист Андерс Аслунд заявил, что главным проектом Путина было «развитие огромных, неудобоуправляемых государственных мастодонтов, называемых „национальными чемпионами“» и что последние «задушили большие сектора экономики через свою инерцию и коррупцию, при этом препятствуя диверсификации». С 2001 по 2004 года доля малых предприятий в ВВП России удвоилась, а в 2007 году их число превысило один миллион. Доля малых и средних предприятий в производстве российского ВВП по состоянию на 2009 год — 21 %.

Выступая 2 марта 2009 года на форуме «Стратегия-2020», первый заместитель руководителя Администрации Президента Владислав Сурков, говоря о глубокой рецессии, в которую вошла Россия в конце 2008 года и истоках предшествующего ей роста, сказал։ «<…> когда мне говорят, что во всём виновата Америка, я хочу напомнить, что наш экономический рост — производная от того пузыря, который американцы надували. Мы ведь не заслуживали этот рост».

Американский журнал Time назвал президента Путина человеком 2007 года. Таким образом, российский лидер обошёл среди прочих претендентов бывшего вице-президента США Альберта Гора. «Путин проявил исключительное мастерство в руководстве страной, которую он принял в состоянии хаоса и привёл к стабильности»,- заявил ответственный секретарь журнала Times Ричард Стенгел.

К началу президентских полномочий Путина в 2000 году за чертой бедности жили 30 % граждан России, к 2013 году доля живущих за чертой бедности сократилась до 11,2 %. Борьбу с бедностью в марте 2013 года провозгласил одной из принципиальных задач. На этом фоне индексация пенсий, произведённая в апреле 2013 года (в среднем на 300 рублей), вызвала недовольство пенсионеров. Так, из Челябинской области пожилые женщины выслали Путину свои прибавки к пенсии с пожеланием «ни в чём себе не отказывать», об этом резонансном событии сообщили радио «Свобода», газета «Труд», ряд информагентств и Интернет-СМИ․ 29 марта 2013 года подписал указ об учреждении звания Героя Труда Российской Федерации.

В апреле 2013 года Путин признал, что ситуация в российской экономике, несмотря на высокие цены на энергоносители, ухудшается։ снижаются инвестиционная активность и объёмы экспорта, растут безработица и объёмы оттока капитала. Тяжёлым бременем на госбюджет легло начавшееся летом мощное наводнение на Дальнем Востоке, с бедствием подобного масштаба, сказал Путин, Россия никогда в своей истории не сталкивалась. С августа возникли системные финансовые проблемы на железной дороге, где нехватка ресурсов заставила ОАО «РЖД» в целях жёсткой экономии ежемесячно отправлять сотни тысяч работников, начиная от монтёров пути и кончая топ-менеджерами, в вынужденные 3-дневные отпуска без содержания.

15 апреля 2013 года соратник и друг Путина, бывший министр финансов РФ Алексей Кудрин признал, что российские власти серьёзно опоздали с экономическими реформами.

6 ноября 2013 года стало известно, что Путин увеличил зарплату депутатов Госдумы до 253 тыс. рублей в месяц.

Комментируя послание Путина Федеральному Собранию в декабре 2013 года, немецкий журнал Der Spiegel отмечает, что российское общество вошло в фазу стагнации, и многим «на ум приходят аналогии с кризисом советского общества на излёте правления генсека Леонида Брежнева».

Ռուսաստանի ՀՆԱ-ն 1991 թվականին
Արտասահմանյան ներդրումները Ռուսաստանում 1995-2009 թվականներին (ԱՄՆ մլրդ դոլար)
Ռուսաստանի բնակչության կենսաապահովման նվազագույն զամբյուղի դինամիկան՝ տոկոսային հարաբերությամբ 1992-2009 թվականներին
Անմշակ նավթի համաշխարհային գնի դինամիկան
Ռուսաստանի բնակչության բնական կրճատման և գաղթի աճի դինամիկան 1993-2009 թվականներին, (հզ․ մարդ)

Ամփոփելով Պուտինի նախագահության շրջանում (2000-2008 թվականներ) տնտեսական արդյունքները՝ The Wall Street Journal-ը գրեց. «Տնտեսությունը ոչ միայն վերադարձրեց 1990-ականներին կորսված բոլոր դիրքերը, այլև ստեղծեց ծառայությունների կենսունակ հատված, որը համարյա գոյություն չուներ խորհրդային շրջանում: Ռուսաստանում կենտրոնացված է ծավալով երրորդ ոսկու պաշարները՝ Չինաստանից և Ճապոնիայից հետո»։[23] Չինական Ժողովրդական Հանրապետության նախագահ Հու Ցզինտաոն 2007 թվականին նշեց. «Վերջին տարիներին նախագահ Պուտինի ղեկավարությամբ սոցիալ-քաղաքական կայունության պայմաններում երկրի տնտեսությունը արագ տեմպերով աճում է: Բնակչության կյանքը օրեցօր բարելավում է»։[24] Համաշխարհային բանկի՝ Ռուսաստանի հարցերով գլխավոր տնտեսագետը 2008 թվականին հաստատեց, որ Ռուսաստանը համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղ տեմպերի ֆոնին ցուցաբերում է լավ արդյունքներ։ Ինչպես նշում է տնտեսագետը, Ռուսաստանին կարելի է համարել տնտեսական կայունության կղզյակներից մեկը, որը արտացոլում է մակրոտնտեսական քաղաքականության որակը, ներքին պահանջարկի աճը, ոսկու պաշարների կուտակումը և Պետական պահուստային կուտակային ֆոնդը։[25]

Ռուսաստանի տնտեսությունում նկատվում է աճ ՀՆԱ-ի (2000 — 10 %, 2001 — 5,7 %, 2002 — 4,9 %, 2003 — 7,3 %, 2004 — 7,2 %, 2005 — 6,4 %, 2006 — 7,7 %, 2007 — 8,1 %, 2008 — 5,6 %[26]) համար, արդյունաբերական և գյուղատնտեսական արտադրության, շինարարության, բնակչության իրական եկամուտների աճ։ Տեղի ունեցավ աղքատության շեմից ցածր ապրող ազգաբնակչության թվի նվազում (2000 թվականի 29 % -ից 18 % 2004 թվականին),Քաղվածելու սխալ՝ Invalid <ref> tag; invalid names, e.g. too many[27] սպառողական վարկավորման ծավալների մեծացում (2000—2006 թվականների ընթացքում աճը կազմել է 45 անգամ).[28][29] 1999 թվականից 2007 թվականը արդյունաբերության արտադրական ճյուղը աճեց 77 %, այդ թվում մեքենաշինությունն ու սարքաշինությունը՝ 91 %, տեքստիլ և կարի արտադրությունը՝ 46 %, սննդամթերքի արտադրությունը՝ 64 %։[30]

Մարդկային ներուժի զարգացման ցուցանիշը Ռուսաստանում աճում է 0,691-ից (2000 թվական) մինչև 0,725 (2005 թվական),[31] այսպիսով այս ցուցանիշով Ռուսաստանը մտավ մարդկային զարգացման բարձր մակարդակ ունեցող երկրների շարք։[32] Բայց այդ ընթացքում միջազգային համեմատականների արդյունքում Ռուսաստանի 57-րդ տեղից (2004 թվականի զեկույց [33]) իջավ 67-րդ տեղը (2007 թվականի զեկույց, 2005 թվականի տվյալներ[31]1999 թվականից 2007 թվականի Ռուսաստանի բնակչության կյանքի միջին սպասվող տևողությունը ավելացավ 65,9-ից մինչև 67,5 տարեկան։[34]

Ցուցանիշ 2000 (ՌՎԿ տվյալներ[35]) 2010 (ՌՎԿ տվյալներ[35]) Փոփոխություններ
Համախառն ազգային ապրանք (Գնողունակության հավասարություն) մլրդ $ 1.123 2.211 +96,7 %
Արտաքին առևտուրը մլրդ $ 149,9 648,4 +332 %
Առևտրային բալանսը մլրդ $ 60,7 151,6 +150 %
Արտասահմանյան ներդրումներ մլրդ $ 10,9 114,7 +952 %
Արտաքին պարտք մլրդ $ 166 27,8 −83,3 %
Արժեզրկում % 20,2 8,8 −56,5 %
Արդյունաբերական արտադրություն 100 % 147 % +47 %
Աշխատավարձեր՝ ներառյալ արժեզրկումը 100 % 242 % +142 %
Կենսաթոշակներ՝ ներառյալ արժեզրկումը 100 % 331 % +231 %
Մանրածախ առևտուրը 100 % 256 % +156 %
Աղքատության մակարդակը % 29 12,6 −56,6 %
Անգործությունը % 10,6 7,5 −29,2 %
Ծնվածների թիվը, հազար 1.267 1 790 +41,3 %
Մահացածների թիվը, հազար 2.225 2 031 −8,7 %
ԲՆակչության բնական քչացում, հազար 959 240 −75,0 %
Մանկան մահեր, հազար 19,3 13,4 −30,6 %
Սպասվող կյանքի տևողությունը տարիներով 65,3 69 +5,6 %
Հանցագործություն, հազար 2.952 2 629 −10,9 %
Սպանություններ, հազար 31,8 15,6 −50,9 %
Ինքնասպանություններ, հազար 56,9 33,3 −41,5 %
Ալկոհոլային թունավորումներ, հազար 37,2 14,4 −61,3 %
Աբորտների քանակը ամեն 100 ծնվածին 168,8 66,3 −60,8 %

1990-ական թվականներին Ռուսաստանում հարկահանությունը բարձրացված էր և անընդունելի տնտեսվարողների համար, չնայած հարկային օրենսդրության մշտական խստացմանը՝ տնտեսության հիմնական մասը կազմում էր ստվերային հատվածը, ընկերություններն ու ձեռնարկությունները զանգվածաբար շարունակում էին խուսափել հարկերից, այդ թվում այսպես կոչված «հարկային օպտիմալացման» ճանապարհով,[36] ակտիվորեն կիրառվում էր աշխատավարձերի վճարումը «ծրարներով»։[37][38] 2000-ական թվականներին Պուտինի կողմից ստորագրվեցին մի շարք օրենքներ, որոնցով լրացումներ կատարվեցին հարկային օրենսդրությունում։ 2001 թվականին հաստատվեց եկամտահարկի հարթ սանդղակը ֆիզիկական անձանց համար 13%, ընդ որում Պուտինը պնդում էր, որ այս միջոցը կգործի 10 տարի։[38] Բացի այդ, շահութահարկի գործակիցն իջեցվեց 24%, գործարկվեց միասնական սոցիալական հարկի հետադարձ սանդղակը, հանվեցին շրջանառության հարկերը և վաճառքի հարկերը. հարկերի ընդհանուր առմամբ կրճատվեցին 3,6 անգամ (54-ից մինչև 15) [39][40][41][42] Արամատականորեն փոփոխվեց հումքային հատվածի հարկահանության համակարգը. կատարվեց արտահանության հարկերի մեխանիզմերի վերափոխում և հարկ մտցվեց օգտակար հանածոների արդյունահանման համար, որը թույլ տվեց ավելացնել նավթագազային վարձակալության բաժինը, որը մտնում էր պետական բյուջե՝ 2000 թվականի 40%-ից պակասը 2000 թվականին հասավ 84%։[43] 2006 թվականին ՌԴ ֆինանսների նախարար Սերգեյ Շատալովը հայտարարեց, որ հարկային բարեփոխումների ընթացքում հարկային բեռը 34-35%-ից նվազել է մինչև 27,5%, ինչպես նաև նավթային հատվածում տեղի է ունեցել հարկային բեռնվածության վերաբաշխում։[42] Հարկային բարեփոխումները նույնպես նպաստեցին հավաքվող հարկերի մեծացմանը [39][44][45] և խթանեցին տնտեսական աճը։ [46][44][47][48][49] Հարկային բարեփոխումները մասնագետների կարծիքով Պուտինի հաջողություններից մեկն է։[39]

2001 թվականի հոկտեմբերին Պուտինը ստորագրեց ՌԴ Հողային նոր օրենսգիրքը, որն ամրապնդեց հողի սեփականության իրավունքը (բացի գյուղատնտեսական նշանակության հողերից) և սահմանեց դրա առքուվաճառքի մեխանիզմը։[40] Հաջորդ տարվա հուլիսին Պուտինի կողմից ստորագրվեց «Գյուղատնտեսական նշանակության հողերի շրջանառության մասին» դաշնային օրենքը, որը վերահսկում էր նաև գյուղատնտեսական նշանակության հողերի առք ու վաճառքը։[40]

2001 թվականի սկզբին Դաշնային Խորհրդին ուղղված ուղերձում Պուտինը նշեց, որ աշխատանքի մասին գործող օրենսդրությունը՝ ընդունված դեռևս 1971 թվականին, հնացած է և չի համապատասխանում ժամանակակից պահանջներին՝ խթանելով ստվերային աշխատանքային հարաբերությունները։ 2001 թվականի վերջին Պուտինը ստորագրեց նոր Աշխատանքային օրենսգիրքը, որն ուժի մեջ մտավ հաջորդ տարվա փետրվարի 1-ից։ Տնտեսական փորձագիտական խմբի գնահատմամբ՝ նոր օրենսգիրքը աշխատանքային օրենսդրությունը համապատասխանեցրեց «շուկայական տնտեսության պահանջներին» և ապահովեց «աշխատանքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և աշխատունակության բարձրացման»։[50][51][52]

Իրականացվեցին մի շարք այլ սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումներ՝ կենսաթոշակային (2002), բանկային (2001-2004), արտոնությունների փոքրացում (2005), էլեկտրաէներգիայի և երկաթուղային տրանսպորտի։

2003 թվականին Դաշնային Խորհրդին ուղղված նախագահական ուղերձում Պուտինը խնդիր դրեց հասնել ռուսական ռուբլու շրջադարձի ընթացիկ և կապիտալ գործառույթներում։[53] 2006 թվականի հուլիսի 1-ին այդ խնդիրը կատարված էր։ [54]

2003 թվականի մայիսին Դաշնային Խորհրդի Բյուջետային ուղերձում Պուտինը խնդիր դրեց ստեղծել ՌԴ Կայունացման հիմնադրամ։[55] 2004 թվականի հունվարի 1-ին Կայունացման հիմնադրամը ստեղծվեց։ Հիմնադրամի հիմնական նպատակն էր ապահովել երկրի կայուն տնտեսական զարգացումը։ [56]

2005 թվականին Պուտինը հայտարարեց սոցիալ-տնտեսական ոլորտում ազգային չորս առաջնային ծրագրերի իրականացման սկզբի մասին՝ «Առողջապահություն», «Կրթություն», «Բնակարան» և «Արբիտրաժային դատավարության օրենսգրքի զարգացում»։[57][58] 2008 թվականի հունվարին Պուտինը հայտարարեց, որ ազգային ծրագրերն ավելի արդյունավետ են, քան այլ պետական ծրագրերը։[59] Նրա կարծիքով, այդպիսի արդյունքի հնարավոր եղավ հասնել ադմինիստրատիվ և քաղաքական ռեսուրսների համախմբման շնորհիվ։[59]

2006 թվականին Դաշնային Խորհրդին ուղղված նախագահական ուղերձում Պուտինը հայտարարեց Ռուսաստանում ծնելիության աճի խթանների մասին՝ մանկական նպաստների ավելացում, մայրական կապիտալի ներդրում ևայլն։[57]

2007 թվականի Դաշնային Խորհրդին ուղղված նախագահական ուղերձում Պուտինը նանոտեխնոլոգիաները հայտարարեց գիտության և տեխնիկայի զարգացման առաջնային ուղիներից մեկը և առաջարկեց ստեղծել Նանոտեխնոլոգիաների ռուսական կորպորացիան, ինչն էլ արվեց 2007 թվականի հուլիսին։[60][61]

Ռուսաստանում նկատվում էր օտարերկրյան ներդրումների զգալի աճ. 2000 թվականին 11 միլիարդից 115 միլիարդ դոլար դարձավ 2010 թվականին։[62] Ռուսաստանում կապիտալի արտահոսքը, որը 1990-ական թվականներին կազմում էր միջինը 10-20 միլիարդ դոլար, փոխվեց նրա ներհոսքով և 2007 թվականին կազմեց ռեկորդային 81 միլիարդ ԱՄՆ դոլար[63]

2008 թվականի փետրվարին РБК daily-ի կողմից հարցված փորձագետները դրական գնահատեցին Պուտինի կառավարման տնտեսության ութամյա աճի արդյունքները։[64]

Ըստ ԱՄՆ պետդեպարտամենտի՝ 1999-2008 թվականներին ռուսական տնտեսությունը աճել է ռուբլու արժեզրկման, տնտեսական կարևորագույն բարեփոխումների (հարկային, բանկային, աշխատանքային և հողային), կոշտ բյուջետային հարկային քաղաքականության շնորհիվ, ինչպես նաև հումքային ապրանքների բարենպաստ գների համակցումով։ [54]

Նախկինում ԽՍՀՄ տնտեսության հետազոտությամբ զբաղված ամերիկացի պրոֆեսոր Մարշալ Գոլդմանը 2008 թվականի սկզբին Պուտինի կողմից ստեղծված տնտեսական մոդելը բնորոշելու համար ստեղծեց «petrostate» («նավթային պետություն») եզրույթը. Petrostate: Putin, Power, and the New Russia[65]։ Իր գրքում պրոֆեսորը պնդում էր, որ Պուտինի անձնական գլխավոր ներդրումը տնտեսական քաղաքկանության մեջ հանդիսանում էր «national champions»-ի (պետության կողմից վերահսկվող խոշոր ընկերություններ) ստեղծումը և հիմնական էներգետիկ ակտիվների ապազգայնացումը, որի արդյունքում ստեղծվեց օլիգարխների նոր դաս, որոնց նա անվանում է «ուժայիններ»։[66][67]

2008 թվականի դեկտեմբերին տնտեսագետ Անդերս Ասլունդը հայտարարեց, որ Պուտինի գլխավոր նախագիծը «խոշոր, դժվար կառավարելի պետական մաստոդոնտների զարգացումն էր, որոնք անվանում են «ազգային չեմպիոններ»», և վերջիններս «տնտեսության մեծ հատվածներ խեղդեցին իրենց անգործության և կաշառակերության մեջ՝ ընդ որում խոչընդոտելով դիվերսիֆիկացիային»։[68] 2001-2004 թվականներին Ռուսաստանի ՀՆԱ-ում փոքր ձեռնարկությունների բաժինն ավելացավ, իսկ 2007 թվականին նրանց թիվը գերազանցեց մեկ միլիոնը։[69] Փոքր և միջին ձեռնարկությունների բաժինը ռուսական ՀՆԱ-ի արտադրության մեջ 2009 թվականի դրությամբ կազմեց 21 %։[70]

2009 թվականի մարտի 2-ին ելույթ ունենալով «Ռազմավարություն-2020» համաժողովին՝ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Վլադիսլավ Սուրկովը, խոսելով խորը 2008-2010 թվականների Ռուսաստանի ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի մասին, որում Ռուսաստանը հայտնվեց 2008 թվականին, և նախորդած աճի աղբյուրների մասին, ասաց. «… երբ ինձ ասում են, որ ամեն ինչում Ամերիկայի մեղավորությունն է, ես ուզում եմ հիշեցնել, որ մեր տնտեսական աճը ածանցյալն է այն փուչիկի, որ ամերիկացներն են ստեղծել: Չէ որ մենք արժանի չէինք այդ աճին»։[71]

Time ամերիկյան հանդեսը նախագահ Պուտինին անվանեց 2007 թվականի մարդ։ Այսպիսով, ռուսական առաջնորդը այլ մրցակիցների շարքում առաջ անցավ ԱՄՆ նախկին փոխնախագահ Ալբերտ Գորին։[72] «Պուտինը ցուցաբերեց բացառիկ վարպետություն երկրի կառավարման գործում, որը նա ընդունեց քաոսային վիճակում և բերեց կայունության»,- հայտարարեց Times ամսագրի պատասխանատու խմբագիր Ռիչարդ Սթենգելը։[73]

Պուտինի նախագահական լիազորությունների սկզբում՝ 2000 թվականին, Ռուսաստանի բնակչության 30%-ը ապրում էր աղքատության շեմից այն կողմ, 2013 թվականին աղքատության շեմից այն կողմ ապրողների բաժինը նվազեց մինչև 11,2%։ Աղքատության դեմ պայքարը 2013 թվականի մարտին հայտարարեց սկզբունքային խնդիրներից մեկը։[74] Այս ֆոնին 2013 թվականի ապրիլին կատարված կենսաթոշակների գործակցումը (միջինում 300 ռուբլի) առաջ բերեց թոշակառուների դժգոհությունը։ Այսպես, Չելյաբինսկի նահանգի տարեց կանայք ուղարկեցին Պուտինին իրենց կենսաթոշակային ավելացումները՝ «ոչ մի բանում իրեն չմերժելու» բարեմաղթանքով, այս աղմկահարույց իրադարձության մասին հայտնեցին «Ազատություն» ռադիոկայանը, «Աշխատանք» թերթը, մի շարք լրատվական գործակալություններ և համացանցային ԶԼՄ-ներ։[75][76][77][78]

2013 թվականի մարտի 29-ին հրամագիր ստորագրեց Ռուսաստանի Դաշնության Աշխատանքային հերոսի կոչման սահմանելու մասին։[79]

2013 թվականի ապրիլին Պուտինը խոստովանեց, որ չնայած էներգակիրների բարձր գներին՝ ռուսական տնտեսության վիճակը վատթարանում է. իջնում են ներդրումային ակտիվությունն ու արտահանման ծավալները, աճում են գործազրկությունն ու կապիտալի արտահոսքի ծավալները։ Պետբյուջեի վրա ծանր նստեց ամռանը սկսված հզոր՝ Հեռավոր Արևելքի ջրհեղեղը, նման մասշտաբի աղետի հետ Ռուսաստանն իր պատմության ընթացքում չի բախվել,- ասաց Պուտինը։ [80][81][82]

2013 թվականի ապրիլի 15-ին Պուտինի համախոհ և ընկեր, ՌԴ ֆինանսների նախկին նախարար Ալեքսեյ Կուդրինը խոստովանեց, որ ռուսական իշխանությունները խստորեն ուշացել են բարեփոխումների հարցում։[83]

2013 թվականի նոյեմբերի 6-ին հայտնի դարձավ, որ Պուտինը Պետդումայի պատգամավորների աշխատավարձն ավելացրել է մինչև ամսական 253 հազար ռուբլի։ [84]

Մեկնաբանելով 2013 թվականի դետեմբերին Պետդումային ուղղված Պուտինի ուղերձը՝ գերմանական Der Spiegel ամսագիրը նշում է, որ ռուսական հանրությունը մտել է լճացման փուլ, և շատերի «ուղեղում գալիս են խորհրդային հասարակության ճգնաժամի նման դեպքեր գլխավոր քարտուղար Լեոնիդ Բրեժնևի իշխանության շրջանում»[85]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Արամ Սողոմոնյան Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Վանա լիճ[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Վանա լճի անվանումները[խմբագրել կոդը]

В доурартский период озеро Ван называлось у ассирийцев «морем страны Наири» (tâmtu ša mât Nairi), причём вероятно, что слово «Наири» на ассирийском языке означало «хурриты». Урартское название озера Ван точно не известно, однако по отдельным упоминаниям древнегреческих географов предполагается, что урарты называли его «Арсене» (др.-греч. Αρσηνή, Страбон XI, гл. XIV, 3). Кроме этого, многие античные авторы использовали название «Тоспитис» или «Топитис» (др.-греч. Θωπι̂τιν, лат. Thospites), которое восходит к названию урартской столицы, городу Тушпа. Этот же корень сохранился у армянских средневековых историков в форме «Тосп» (арм. Տոսպ) или «Тосб» (арм. Տոսբ, Мовсес Хоренаци III, 35; Фавст Бузанд IV, 55, 58 и V, 37), которые также использовали названия «Бызнунийское море» (арм. Բզնունեաց ծով) и «Рыштунийское море» (арм. Ռշտունեաց ծով), по названию правящих родов в районе озера — Бзнуни и Рштуни. Современное название «Ван» вероятно восходит к урартскому слову Биайни(ли), которое обозначало либо само государство Урарту, либо центральную его часть. Современное название озера по названию селения Ван, а оно от арм. «ван» — «деревня, местожительство, обитаемое место»; упоминается также название племени ван, но оно, по-видимому, вторично; «живущие на озере Ван» или более раннее «жители селения Ван». В древности были также названия Арджиш, Тиррих, Хилат и др.

Նախաուրարտական շրջանում Վանա լիճը ասորեստանցիները կոչում էին «Նաիրի երկրի ծով» (tâmtu ša mât Nairi), ընդ որում հնարավոր է, որ «Նաիրի» անվանումը ասորերեն նշանակում էր «ուրարտացիներ»[86]։ Վանա լճի ուրարտական անվանումն անհայտ է, բայց որոշ հին հունական աշխարհագետների որոշակի հիշատակություններով ենթադրվում է, որ ուրարտացիները նրան անվանել են «Արսենե» (հին հուն․՝ Αρσηνή, Ստրաբոն XI, գլուխ. XIV, 3)։ Բացի այդ, շատ անտիկ հեղինակներ օգտագործում էին «Տոսպիտիս» կամ «Տոպիտիս» անվանումը (հին հուն․՝ Θωπι̂τιν, լատ.՝ Thospites), որը բխում է ուրարտական մայրաքաղաք Տուշպայի անվանումից։ Այս արմատը պահպանվել է նաև միջնադարյան հայ հեղինակների մոտ «Տոսպ» կամ «Տոսբ» ձևով, Մովսես Խորենացի III, 35; Փավստոս Բուզանդ IV, 55, 58 և V, 37), ովքեր նաև օգտագործում էին նաև «Բզնունեաց ծով» և «Ռշտունեաց ծով» անվանումները՝ լճի տարածքում իշխող ցեղերի անուններով՝ Բզնունի և Ռշտունի։ Ժամանակակից «Վան» անվանումը հավանաբար ծագում է ուրարտական Բիայնի(լի) բառից, որը նշանակում էր կա՛մ հենց Ուրարտու պետությունը, կա՛մ նրա կենտրոնական հատվածը[87]. Լճի ժամանակակից անվանումը՝ Վան քաղաքի անվամբ, իսկ դա իր հերթին հայերեն «վան»՝ «գյուղ, բնակատեղի, բնակավայր». հիշատակվում է նաև վան ցեղախմբի անվան մասին, բայց դա, ըստ երևույթին, երկրորդական է՝ «Վանա լճի մոտ ապրողներ կամ ավելի վաղ «Վան բնակավայրի բնակիչներ»։ Հնադարում եղել են նաև Արճեշ, Թիրիք, Խիլաթ և այլն։[88]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Արամ Սողոմոնյան Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Բորիս Ելցին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Մոսկվայի ԽՄԿԿ քաղկոմում[խմբագրել կոդը]

В декабре 1985 года рекомендован Политбюро ЦК КПСС на должность первого секретаря Московского городского комитета (МГК) КПСС. Придя на эту должность, уволил многих руководящих работников МГК КПСС и первых секретарей райкомов. Получил известность благодаря личным проверкам магазинов и складов, использованием общественного транспорта. Организовал в Москве продовольственные ярмарки. При Ельцине начинает разрабатываться новый Генеральный план развития Москвы, вводится запрет на снос исторических зданий, начинает отмечаться День города. В последние месяцы работы начал публично критиковать руководство партии.

На XXVII съезде КПСС в феврале 1986 года избран кандидатом в члены Политбюро ЦК КПСС, оставался в этой должности до 18 февраля 1988 года.

После ряда конфликтов с руководством Политбюро ЦК КПСС, 21 октября 1987 года достаточно резко выступил на Пленуме ЦК КПСС (критиковал стиль работы некоторых членов Политбюро, в частности, Е. К. Лигачёва, медленные темпы Перестройки, в числе прочего заявил о зарождении «культа личности» Горбачёва), после чего попросил освободить его от обязанностей кандидата в члены Политбюро. После этого был подвергнут критике, в том числе со стороны тех, кто его ранее поддерживал (например, «архитектор перестройки» А. Н. Яковлев). После ряда критических выступлений покаялся и признал свои ошибки։

Aquote1.png
- Кроме некоторых выражений, в целом я с оценкой согласен. То, что я подвел Центральный Комитет и Московскую городскую организацию, выступив сегодня, — это ошибка.
Aquote2.png


Пленум вынес резолюцию считать выступление Ельцина «политически ошибочным», и предложил МГК рассмотреть вопрос о переизбрании своего первого секретаря. Стенограмма выступления Ельцина не была своевременно опубликована в печати, что породило множество слухов. В «самиздате» появилось несколько подложных вариантов текста, гораздо более радикальных, чем оригинал. Автором одного из них был гл.редактор «Московской Правды» М. Н. Полторанин.

3 ноября, по утверждению А. Е. Хинштейна — Ельцин направил Горбачёву письмо с просьбой оставить его в прежней должности.

9 ноября 1987 года из-за сердечного приступа попал в больницу. По некоторым свидетельствам (например, свидетельству М. С. Горбачёва, Н. И. Рыжкова и В. И. Воротникова) — из-за попытки покончить жизнь самоубийством (или симулировать попытку самоубийства — «случай с ножницами»).

11 ноября 1987 на Пленуме МГК повторно каялся[18], признал свои ошибки, но был освобождён от должности первого секретаря МГК. Не был, однако, полностью разжалован, а остался в рядах номенклатуры.

14 января 1988 года был назначен первым заместителем председателя Госстроя СССР — министром СССР.

18 февраля 1988 года — решением Пленума ЦК КПСС освобождён от обязанностей кандидата в члены Политбюро ЦК КПСС (но остался членом ЦК).

Летом 1988 года стал делегатом XIX Всесоюзной партконференции от Карелии. 1 июля Ельцин выступает на Партконференции. В речи он ещё раз подтверждает своё мнение о том, что Лигачев должен быть удален из Политбюро, критикует привилегии партийной элиты, утверждает, что в «застое» нельзя винить одного только Брежнева, а виновато всё Политбюро «как коллективный орган». В заключении выступления Ельцин просит отменить решение октябрьского пленума ЦК КПСС, признававшего ошибочным его выступление на пленуме и таким образом политически реабилитировать самого Ельцина․

Aquote1.png
- Вы знаете, что мое выступление на октябрьском Пленуме ЦК КПСС было признано «политически ошибочным». Но вопросы, поднятые там, на Пленуме, неоднократно поднимались прессой, ставились коммунистами. В эти дни все эти вопросы практически звучали вот с этой трибуны и в докладе, и в выступлениях. Я считаю, что единственной моей ошибкой в выступлении было то, что я выступил не вовремя — перед 70-летием Октября. <…> Я остро переживаю случившееся и прошу конференцию отменить решение Пленума по этому вопросу. Если сочтёте возможным отменить, тем самым реабилитируете меня в глазах коммунистов. И это не только личное, это будет в духе перестройки, это будет демократично и, как мне кажется, поможет ей, добавив уверенности людям.
Aquote2.png


1985 թվականի դեկտեմբերին ԽՄԿԿ Քաղխորհրդի կողմից երաշխաորվեց ԽՄԿԿ Մոսկովյան քաղաքային կոմիտեի (ՄՔԿ) առաջին քարտուղարի պաշտոնում։ Գալով այս պաշտոնին՝ պաշտոնանկ արեց ԽՄԿԿ ՄՔԿ մի շարք ղեկավար աշխատակիցների և շրջխորհուրդների առաջին քարտուղարների։ Հանրաճանաչություն ստացավ խանութների և պահեստների անձնական ստուգումների և քաղաքային տրանսպորտով երթևեկելու շնորհիվ։ Մոսկվայում կազմակերպեց սննդամթերքի տոնավաճառներ [89]։ Ելցինի օրոք սկսվում է մշակվել Մոսկվայի նոր գլխավոր հատակագիծը, որն արգելում էր պատմական շինությունների քանդումը, սկսվեց նշվել Քաղաքի օրը [90]։ Աշխատանքային վերջին օրերին սկսեց հրապարակայնորեն քննադատել կուսակցության ղեկավարությանը։

ԽՄԿԿ XXVII համագումարին 1986 թվականի փետրվարին ընտրվեց ԽՄԿԿ Կենտկոմի Քաղբյուրոյի անդամի թեկնածու և մնաց այդ պաշտոնում մինչ 1988 թվականի փետրվարի 18-ը։

ԽՄԿԿ Կենտկոմի Քաղբյուրոյի ղեկավարության հետ մի շարք տարաձայնություններից հետո՝ 1987 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, բավականին կտրուկ արտահայտվեց ԽՄԿԿ Կենտկոմի Պլենումում (քննադատեց Քաղբյուրոյի որոշ անդամների աշխատելաոճը, մասնավորապես՝ Ե.Կ.Լիգաչովի, Վերակառուցման դանդաղ տեմպերը, մնացածի շարքում նշեց նաև Գորբաչովի «անհատի պաշտամունքի» ձևավորման մասին), որից հետո խնդրեց ազատել իրեն Քաղբյուրոյի անդամի թեկնածուի պարտականություններից։ Դրանից հետո քննադատության ենթարկվեց նրանց կողմից, ովքեր նախկինում պաշտպանում էին նրան (օրինակ՝ «վերակառուցման ճարտարապետ» Ա.Ն.Յակովլևի կողմից)։ Քննադատական որոշ ելույթներից հետո ապաշխարեց և խոստովանեց իր սխալները։

Aquote1.png Որոշ արտահայտություններից բացի ընդհանուր առմամբ ես գնատականի հետ համամիտ եմ: Այն, որ ես հուսախաբ արեցի Կենտրոնական կոմիտեին և Մոսկովյան քաղաքային կազմակերպությանը՝ այսօր հանդես գալով. սա սխալ է: Aquote2.png


Պլենումը հաստատեց Ելցինի ելույթն ընդունել «քաղաքականապես սխալ» և առաջարկեց ՄՔԿ-ին վերանայել իր առաջին քարտուղարի վերընտրման հարցը։ Ելցինի ելույթի սղագրությունը ժամանակին չհրապարակվեց մամուլում, ինչը բազմաթիվ շշուկների տեղիք տվեց։ «Սամիզդատ»-ում հայտնվեցին մի քանի կեղծ տարբերակներ, որոնք ավելի ծայրահեղական էին, քան բնօրինակը։ Դրանցից մեկի հեղինակը «Մոսկովսկի պրավդայի» գլխավոր խմբագիր Մ. Պոլտորանինն էր։

Նոյեմբերի 3-ին Ա. Խինշտեյնի պնդմամբ Ելցինը նամակ գրեց Գորբաչովին՝ նախկին պաշտոնում թողնելու խնդրանքով։[91]

1987 թվականի նոյեմբերի 9-ին սրտի կաթվածի պատճառով տեղափոխվեց հիվանդանոց։[90] Որոշ վկաների հավաստմամբ (օրինակ Մ. Գորբաչովի, Ն. Ռիժկովի և Վ. Վորոտնիկովի վկայությամբ[92][93])՝ ինքնասպանության միջոցով կյանքին վերջ տալու (կամ ինքնասպանության փորձի կեղծման՝ «մկրատների դեպք») պատճառով։[91][94][95]

1987 թվականի նոյեմբերի 11-ին ՄՔԽ պլենումում կրկնակի զղջաց[96], ընդունեց իր սխալները, բայց ազատվեց ՄՔԽ առաջին քարտուղարի պաշտոնից։ Բայց այնուամենայնիվ, ամբողջովին չաստիճանազրկվեց և մնաց անվանացանկում։

1988 թվականի հունվարի 14-ին նշանակվեց ԽՍՀՄ Պետշինի նախագահի առաջին տեղակալ՝ ԽՍՀՄ նախարար։

1988 թվականի փետրվարի 18-ին ԽՄԿԿ Կենտկոմի Պլենումի որոշմամբ ազատվեց ԽՄԿԿ Քաղկոմի անդամի թեկնածուի պարտականություններից (բայց մնաց Կենտկոմի անդամ)։

1988 թվականի ամռանը Կարելիայի կողմից դարձավ XIX համախորհրդային կուսակցական համագումարի պատվիրակ։ Հուլիսի 1-ին Ելցինը ելույթ է ունենում կուսակցական համագումարում։ Իր խոսքում նա պնդում է իր այն տեսակետը, որ Լիգաչովը պետք է հեռացվի Քաղբյուրոյից, քննադատեց կուսակցական վերնախավի առավելությունները, պնդում է, որ «լճացման» համար պետք չէ միայն Բրեժնևին մեղադրել, այլ մեղավոր է ամբողջ Քաղբյուրոն՝ որպես «կոլեկտիվ մարմին»։ Ելույթի ավարտին Ելցինը խնդրում է ԽՄԿԿ Կենտկոմի հոկտեմբերյան համագումարի՝ իր ելույթը համագումարին սխալմունք համարած որոշումը չեղարկել և այդպիսով վերականգնել Ելցինին։

Aquote1.png Գիտեք, որ իմ ելույթը ԽՄԿԿ Կենտկոմի Համագումարում համարվեց «քաղաքական սխալմունք»: Բայց այնտեղ արծարծված հարցերը բազմիցս բարձրացվել են մամուլի և կոմունիստների կողմից: Այս օրերին այս հարցերը հնչել են հենց այս ամբիոնից և՛ զեկուցումներում, և՛ ելույթներում: Ես գտնում եմ, որ իմ միակ սխալն այն էր, որ ես ելույթ ունեցա ոչ ճիշտ ժամանակին՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության 70-ամյակի նախօրեին:

Ես խոր կսկիծ եմ զգում պատահածի համար և խնդրում եմ համագումարին չեղարկել որոշումը: Եթե հարմար կգտնեք չեղարկել, այսպիսով կվերականգնեք ինձ կոմունիստների աչքերում: Դա ոչ միայն աձնական է, դա կլինի վերակառուցման ոգով, դա կլինի ժողովրդավարական, և ինչպես ինձ է թվում, կօգնի նրան՝ ավելացնելով մարդկանց վստահությունը:

Aquote2.png
Բորիս Ելցին, փետրվարի 21, 1989
Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Արամ Սողոմոնյան Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Սելին Դիոն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Երաժշտական ոճ[խմբագրել կոդը]

Критики Дион утверждают, что её музыка часто отступает от попа и соула и отличается чрезмерной сентиментальностью. По словам Кейт Харрис из журнала Rolling Stone, «сентиментальность [Дион] напыщенна и вызывающа, а не сдержанная и серьёзная… [она] находится в конце цепочки резкой деволюции Арета—Уитни—Мэрайя. …Дион фактически выступает в качестве символа определённого рода поп-чувствительности — чем больше, тем лучше, слишком много никогда не бывает достаточно, и более зрелые эмоции более искренни». Французские песни Дион, напротив, как правило, глубже и разнообразнее английских и потому получались более убедительными․

Ձայն և հնչերանգ[խմբագրել կոդը]

Дион часто называют одним из самых влиятельных голосов поп-музыки. Она описывалась как правящая «королева поп-музыки» из-за своего влияния на индустрию звукозаписи в 1990-х годах, наряду с Уитни Хьюстон и Мэрайей Кэри. В рейтинге «22 Greatest Voices in Music» журнала Blender и MTV она заняла девятое место (шестое из женщин), а в списке «The 100 Outstanding Pop Vocalists» журнала Cove — четвёртое. Дион часто сравнивают с Мэрайей Кэри из-за её вокального стиля и с её кумиром Барброй Стрейзанд из-за её голоса.

Անձնական կյանք[խմբագրել կոդը]

Дион познакомилась со своим мужем и менеджером Рене Анжелилом в 1980 году, когда ей было 12, а ему 38, когда она и её мать послала ему демозапись песни, которую они написали. Они начали отношения в 1987 году и объявили о помолвке в 1991 году. 17 декабря 1994 года они поженились в соборе Нотр-Дам в Монреале (канадская провинция Квебек). 5 января 2000 года Дион и Анжелил подтвердили свои свадебные клятвы в Лас-Вегасе.

В мае 2000 года Дион перенесла две небольшие операции в клинике репродуктивной медицины в Нью-Йорке, чтобы улучшить свои шансы на зачатие, решив использовать экстракорпоральное оплодотворение после нескольких лет неудачных попыток забеременеть. Их первый сын, Рене-Шарль Анжелил, родился 25 января 2001 года. В мае 2010 года Анжелил объявил, что Дион находится на 14-й неделе беременности двойней после шестого экстракорпорального оплодотворения. В субботу, 23 октября 2010 года, в 11։11 и 11։12 утра соответственно, в медицинском центре Святой Марии в Уэст-Палм-Бич (Флорида) Дион с помощью кесарева сечения родила двух здоровых близнецов. Близнецы были названы Эдди (в честь любимого Дион композитора Эдди Марне) и Нельсоном (в честь бывшего президента ЮАР Нельсона Манделы). Дион появилась со своими новорождённым сыновьями на обложке канадского издания журнала Hello 9 декабря 2010 года.

15 октября 2010 года Селин Дион была назначена послом доброй воли ФАО ООН.

Согласно различным данным, вокальный диапазон Дион составляет пять октав. По словам Дион, её голосовой диапазон — меццо-сопрано, хотя, по словам Режин Креспен и Андре Тюбефа, она, скорее, имеет лирическое сопрано.

Երաժշտական ոճ[խմբագրել կոդը]

Դիոնի քննադատները պնդում են, որ նրա երաժշտությունը տարբերվում է փոփից և սոուլից և աչքի է ընկնում չափից դուրս զգայականությամբ։[97][98] Rolling Stone ամսագրից Քեյթ Հարիսի կարծիքով՝ «Դիոնի զգայականությունը սաստիկ ուռճացված է և գրգռող, այլ ոչ թե զուսպ և լուրջ․․․ Նա գտնվում է Արետա-Ուիթնի-Մրայա դէվոլուցիոն շղթայի վերջում․․․ Դիոնը փաստացի հանդես է գալիս որպես ընդգծված փոփ-զգայականության խորհրդանիշ` որքան շատ, այնքան լավ, չափից դուրսը դեռ բավարար չէ, և առավել հասուն զգացմունքներն ավելի անկեղծ են»։[99] Դիոնի ֆրանսերեն երգերը, ընդհակառակը, որպես կանոն, անգլերեն երգերից ավելի խորն են ու բազմաբնույթ, այդ պատճառով էլ ավելի համոզիչ են։[100][101]

Ձայն և հնչերանգ[խմբագրել կոդը]

Դիոնին հաճախ համարում են փոփ-երաժշտության ամենաազդեցիկ ձայներից մեկը։[97][100][102] Նա բնութագրվում էր որպես «փոփ-երաժշտության իշխող թագուհի»` Ուիթնի Հյուսթոնի և Մրայա Քերրիի հետ միասին 1990-ական թվականների ձայնագրման ինդուստրիայի վրա իր ունեցած ազդեցության պատճառով:[103] Blender ամսագրի և MTV-ի «22 Greatest Voices in Music» ռեյտինգում նա գրավեց իններորդ տեղը (կանանց մեջ վեցերորդը), իսկ Cove ամսագրի «The 100 Outstanding Pop Vocalists» ցուցակում՝ չորրորդ։[104][105][106] Դիոնին հաճախ համեմատում են Մրայա Քերրիի հետ՝ վոկալային ոճի, և նրա կուռքը հանդիսացող Բարբարա Սթրեյզանդի հետ՝ ձայնի պատճառով։[107]

Տարբեր տվյալներով, Դիոնի վոկալ դիապազոնն ընդգրկում է հինգ օկտավա։[108][109][110] Դիոնի խոսքերով, իր ձայնի դիապազոնը մեցո-սոպրանո է,[111] իսկ Ռեժին Կրեսպենի և Անդրե Տյուբեֆի կարծիքով՝ լիրիկական սոպրանո։[112]

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Խորտակված նավը:«Տիտանիկ»[խմբագրել կոդը]

Восьмипалубный пароход «Титаник» был построен в течение трёх лет на верфи «Харленд энд Вулф» в Белфасте. Спуск судна на воду состоялся 31 мая 1911 года. «Титаник» был вторым лайнером класса Олимпик. Тем не менее, он несколько отличался от своего близнеца «Олимпика», в его конструкции был устранён ряд недостатков, выявленных в ходе эксплуатации собрата. Руководил проектом ирландский судостроитель Томас Эндрюс. Строительство корабля обошлось приблизительно в 3 млн фунтов стерлингов или 7,5 млн долларов США (187,5 млн долл. по курсу 2013 года)[5]. Лайнер принадлежал британской судоходной компании «Уайт Стар Лайн».

На момент спуска на воду и ввода в эксплуатацию, «Титаник» был самым большим судном в мире. Его длина составляла 269 м, ширина — 30 м, осадка — 10 м, водоизмещение — 52310 т (что превышало пароход-близнец «Олимпик» на 243 т)[6]. В движение лайнер приводили две группы четырёхцилиндровых паровых машин и паровая турбина[6]. Диаметр рабочего цилиндра паровых машин составлял 2,7 м. Пар для турбины, паровых машин, генераторов и вспомогательных механизмов производили 29 котлов. Вся силовая установка судна обладала мощностью 55 тыс. л.с., для её работы требовалось 610 т угля в день[7]. Корабль мог развивать скорость до 23 узлов (42 км/ч). Движителями на «Титанике» служили три гребных винта. Диаметр центрального четырёхлопастного винта составлял 5,2 м, а двух крайних трёхлопастных — 7,2 м, на полном ходу они совершали до 80 об/мин[8]. Над верхней палубой возвышались четыре громадные трубы диаметром 7,3 м и высотой 19 м. «Титаник» имел двойное дно, 16 водонепроницаемых отсеков, разделённых переборками с герметичными дверьми. По расчётам конструкторов, судно могло оставаться на плаву при затоплении любых двух отсеков или четырёх смежных носовых или кормовых отсеков. Беспроводной телеграф и другое радиооборудование на корабль поставила компания «Маркони К°». На борту имелось 20 спасательных шлюпок общей вместимостью 1178 человек[9].

В зависимости от стоимости купленного билета пассажиры делились на три класса. К услугам пассажиров первого класса были представлены бассейн, тренажёрный зал, турецкая баня, корт для игры в сквош, электрованна (прототип солярия) и отделение для собак. На борту судна имелись кафе и роскошно обставленные обеденный и курительный салоны[10]. По уровню сервиса в третьем классе «Титаник» значительно превосходил большинство трансатлантических пароходов. В каютах было чисто, светло и тепло, в обеденном зале предлагалось простое, но полноценное и качественное питание, имелись просторные прогулочные палубы[11]. Все помещения и прогулочные палубы корабля были разделены по классам, и пассажирам одного класса запрещалось проходить на участок другого.

8 տախտակամած ունեցող «Տիտանիկ» շոգենավը կառուցվել է 2 տարվա ընթացքում Բելֆաստի «Հարլենդ ընդ Վուլֆ» նավաշինարանում։ Նավը ջուր իջեցվեց 1911 թվականի մայիսի 31-ին։ Այն «Օլիմպիկ» դասի երկրորդ խոշոր օվկիանոսային նավն էր և, այնուամենայնիվ, որոշ չափով տարբերվում էր իր նմանակ «Օլիմպիկ»-ից։ «Տիտանիկ»-ի կոնստրուկցիայում վերացվել էին մի շարք թերություններ, որոնք ի հայտ էին եկել նրա նմանակի շահագործման ժամանակ։ Նախագիծը ղեկավարում էր իռլանդացի նավաշինարար Թոմաս Էնդրյուսը։ Նավի կառուցման համար ծախսվեց մոտավորապես 3 մլն ֆունտ ստեռլինգ, կամ ԱՄՆ 7,5 մլն դոլար (2013 թվականի արժույթով՝ 187,5 մլն դոլար)։[113] Նավը պատկանում էր «Ուայթ Սթար Լայն» բրիտանական նավագնացական ընկերությանը։

Ջուր իջեցնելու և շահագործման պահին «Տիտանիկ»-ն աշխարհի ամենամեծ նավն էր։ Նավի երկարությունը կազմում էր 269 մ, լայնությունը՝ 30 մ, թաղվածքը՝ 10 մ, ջրծավալը՝ 52310 տ (որով և գերազանցում էր նմանակ «Օլիմպիկ»-ին 243 տոննայով)։[114] Նավը գործի էին դնում երկու խումբ չորսմխոցանի շոգեմեքենաներ և շոգետուրբինը։[114] Աշխատող շոգեմեքենաների գլանի տրամագիծը կազմում էր 2,7 մ։ Տուրբինի, շոգեմեքենաների, գեներատորների և օժանդակող սարքավորումների համար գոլորշի էին ապահովում 29 շոգեկաթսաներ։ Նավի ուժային սարքավորումները, որոնց աշխատանքի համար օրական պահանջվում էր 610 տ ածուխ,[115] օժտված էին 55 հզ. ձիաուժ հզորությամբ։ Նավը կարող էր զարգացնել մինչև 23 հանգույց (42 կմ/ժ) արագություն։

«Տիտանիկ»-ի վրա որպես շարժիչ ծառայում էին երեք թիավարման պտուտակներ։ Կենտրոնական քառաթև պտուտակի տրամագիծը կազմում էր 5,2 մ, իսկ ծայրի երկու եռաթև պտուտակներինը՝ 7,2 մ, որոնք ընթացքի ժամանակ կատարում էին 80 պտույտ՝ րոպեում։[116] Վերին տախտակամածի վրա բարձրանում էին 4 հսկայական ծխնելույզներ՝ 7,3 մ տրամագծով և 19 մ բարձրությամբ։«Տիտանիկ»-ը երկհատակ էր, ուներ 16 ջրամեկուսիչ հատվածախուց, որոնք բաժանված էին հերմետիկ արագափոխիչ դռներով։ Կոնստրուկտորների հաշվարկով նավը կարող էր ջրի երեսին մնալ, նույնիսկ եթե երկու մեկուսամասերը, կամ դրանց հարևան չորս առջևի կամ նավախելի մեկուսամասերը ջուր լցվեին։ Անլար հեռագիրը և մյուս ռադիոսարքավորումները նավի վրա տեղադրել էր «Մարկոնի Կ°» ընկերությունը։ Նավի վրա կային 20 փրկանավակներ՝ 1178 մարդ տարողությամբ։[117]

Ուղևորները, ըստ իրենց գնած տոմսերի արծեքների, բաժանվում էին երեք դասի։ Առաջին դասի ուղևորների տրամադրության տակ կար լողավազան, մարզասրահ, թուրքական բաղնիք, սկվոշ խաղի դաշտ, էլեկտրական վաննա (սոլյարիի նախատիպը) և առանձին հատված շների համար։ Նավի վրա կար սրճարան, շքեղ կահավորված սրահներ՝ ճաշելու և ծխելու համար։[118] «Տիտանիկ»-ի երրորդ դասի սպասարկման մակարդակը զգալիորեն գերազանցում էր անդրատլանտյան շոգենավերի մեծ մասին։ Նավասենյակները մաքուր էին, լուսավոր և տաք։ Ճաշասրահում առաջարկվում էր հասարակ, բայց լիարժեք և որակյալ սնունդ, զբոսնելու համար կային ընդարձակ տախտակամածեր։[119] Նավի վրա բոլոր կառույցներն ու տախտակամածերը բաժանված էին ըստ դասերի, և մի դասի ուղևորներին արգելված էր գտնվել մյուս դասի համար նախատեսված հատվածում։

Titanic's propellers.jpg
Titanic in Southampton.jpg
Gym.jpg
RMS Titanic 3.jpg
Տիտանիկի պտուտակները Տիտանիկը Սաութհեմպտոնի նավահանգստում առաջին և վերջին նավագնացությունից առաջ, ապրիլի 10, 1912թ Տիտանիկի մարզասրահը Տիտանիկը դուրս է գալիս Սաութհեմպտոնից
Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ K.Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Վանա լիճ[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Տնտեսություն[խմբագրել կոդը]

Район озера Ван — один из самых бедных районов Турции. С одной стороны, здесь не развита промышленность, с другой стороны, район Вана плохо связан с остальной транспортной сетью страны. Жители близлежащих районов занимаются в основном земледелием и скотоводством, а в прибрежных районах — садоводством, рыболовством и солеварением. Соли, добытые из воды озера Ван, используются для изготовления моющих средств.

По озеру проходит паромная переправа на железнодорожной линии, соединяющей железнодорожную сеть Турции с городом Ван и далее с Ираном. В семидесятые годы XX века, когда происходило строительство железной дороги, турецкие власти приняли решение использовать именно паромную переправу, а не строить длинную обходную железнодорожную ветку по скалистым берегам озера. Ванский паром курсирует регулярно, на южном берегу озера есть небольшая судоверфь.

В последние годы правительство Турции прилагает усилия для привлечения туристов в район озера Ван. В 2006 году были выделены средства для реконструкции армянской церкви Святого Креста, сохранившегося в этом районе, а также активизировались древнеармянские легенды о присутствии в озере «Ванского чудовища» (тур. Van Gölü Canavarı), наподобие Лох-Несского чудовища.

Վանի լաստանավը

Վանա լճի շրջանը Թուրքիայի ամենաաղքատ շրջաններից մեկն է։ Մի կողմից այստեղ զարգացած չէ արդյունաբերությունը, մյուս կողմից, Վանի շրջանը վատ է կապված երկրի մնացած տրանսպորտային ցանցի հետ։ Մոտակա գյուղերի բնակիչները զբաղվում են հիմնականում հողագործությամբ և անասնապահությամբ, իսկ սահմանամերձ շրջաններում՝ այգեգործությամբ, ձկնորսությամբ և աղահանությամբ։ Վանա լճից հանված աղերը օգտագործվում են լվացող միջոցների արտադրությունում։

Լճով անցնում է լաստանավային միջանցիկ ճանապարհ՝ այն երկաթուղու վրա, որը կապում է Թուրքիայի երկաթուղին Վան քաղաքի և այնուհետև Իրանի հետ։ 20-րդ դարի 1970-ական թվականներին, երբ ընթանում էր երկաթուղու շինարարությունը, թուրքական իշխանությունները որոշեցին օգտագործել հենց լաստանավային փոխադրումը, այլ ոչ թե լիճը շրջապատող ժայռոտ ափերով կառուցել երկար շրջանցիկ երկաթուղային ճյուղ։ Վանա լաստանավը պարբերաբար երթևեկում է. լճի հարավային ափին կա ոչ մեծ նավահանգիստ։

Վերջին տարիներին Թուրքիայի կառավարությունը ջանքեր է գործադրում զբոսաշրջիկներին Վանա լճի շրջան գրավելու համար։ 2006 թվականին միջոցներ հատկացվեցին այստեղ պահպանված հայկական Սուրբ Խաչ եկեղեցու վերակառուցման համար, ինչպես նաև վերածնվեցին հին հայկական լեգենդները լճում «Վանա հրեշի» գոյության մասին (թուրք.՝ Van Gölü Canavarı)՝ նման Լոխ-Նեսի հրեշին։[120]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Արամ Սողոմոնյան Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Հինդին լայն և նեղ իմաստով[խմբագրել կոդը]

В самом широком смысле слова хинди обозначает совокупность «языков хинди», диалектный континуум на территории пояса хинди на севере Индии. В этом смысле в «хинди» включаются такие языки, как бходжпури (помимо Индии имеет большое значение в Суринаме и на Маврикии), средневековый литературный язык авадхи и фиджийский хинди. Раджастхани рассматривается то как диалект хинди, то как отдельный язык, хотя отсутствие доминирующего диалекта в качестве возможной основы для создания стандартного языка препятствует его признанию. Три других идиома (майтхили, чхаттисгархи и догри) получили статус официальных языков в штатах их распространения, поэтому сейчас считаются отдельными языками. Носители урду не включаются в число хиндиязычных в Индии и Пакистане невзирая на то, что урду — основной язык для многочисленной общины индийских мусульман и государственный язык Пакистана — во многих отношениях практически неотличим от хинди. Непальский язык, будучи языком независимого государства, никогда не включался в число «языков хинди» несмотря на то, что другие языки пахари, к которым он относится, входят в эту общность.

В более узком смысле слова, термин «хинди» включает в себя диалекты и стандартные языки кластера «западный хинди», в том числе брадж, средневековый литературный язык хиндиязычной литературы, нынешний престижный диалект западного хинди, кхари-боли, бывший языком двора Великих Моголов, языком британской колониальной администрации и ставший основой для современных стандартных хинди и урду. Иногда термин «кхари-боли» используется как синоним термина «хинди». Урду тоже часто исключается из числа языков кластера «западный хинди», хотя и относится к ним по своим признакам. Термин хиндустани, известный с колониальных времён, в настоящий момент несколько устарел, продолжает использоваться для обозначения урду и хинди, как языка индуистского населения.

В своём наиболее узком смысле термин «хинди» обозначает стандартный хинди, санскритизированную форму кхари-боли, очищенную от некоторых персидских заимствований, появившихся во время правления Моголов. Конституция Индии закрепляет за хинди, использующим письмо деванагари, статус государственного языка, вместе с урду, сохраняющим арабо-персидскую графику, и ещё тремя вариантами хинди в широком смысле, упомянутыми среди 22 официальных языков Индии.

Ամենալայն իմաստով «հինդի» բառը նշանակում է «հինդի լեզուների» ամբողջականություն՝ Հնդկաստանի հյուսիսի հինդի գոտու բարբառային ամբողջականությունը։ Այս իմաստով «հինդի»-ն ներառում է այնպիսի լեզուներ, ինչպիսիք են բխոջպուրին(Հնդկաստանից բացի լայն տարածում ունի Սուրինամում և Մավրիկիայում), միջնադարյան գրական ավադհի լեզուն և ֆիջիական հինդին։ Ռաջաստհանին երբեմն դիտվում է որպես հինդիի բարբառ, երբեմն էլ՝ որպես առանձին լեզու, չնայած գերիշխող բարբառի ստանդարտ լեզվի համար հիմք հանդիսացող բացակայությունը խանգարում է ճանաչել այն։ Երեք այլ լեզուներ (մայտհիլի, չհատտիսգարհի և դոգրի) իրենց տարածված նահանգներում ստացել են պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ, այդ պատճառով էլ այժմ ունեն առանձին լեզուներ։ Ուրդուի կրողները Հնդկաստանում և Պաղեստինում չեն համարվում հինդիախոսներ, չնայած՝ ուրդուն հանդիսանում է հնդիկ մուսուլմանների բազմամարդ համայնքի հիմնական լեզու և Պաղեստինի պետական լեզուն՝ որոշ առումներով գործնականորեն չտարբերվելով հինդիից։ Նեպալերենը, լինելով անկախ պետության լեզու, երբեք չի դասվել հինդի լեզուների թվին, չնայած որ պատկանում է պահարի լեզվաընտանիքին, որի մյուս լեզուները հանդիսանում են այդ ամբողջության մասը։

Բառիս առավել նեղ իմաստով «հինդի» տերմինը ներառում է բարբառներ և ստանդարտ լեզուներ «արևելյան հինդի» լեզվաճյուղից, այդ թվում՝ բրաջ, հինդի միջնադարյան գրականության լեզուն, ներկայիս «արևելյան հինդի» հեղինակավոր բարբառը, կհարի-բոլին, որը պալատական լեզու էր Մեծ Մողոլների ժամանակ, բրիտանական գաղութային ադմինիստարացիաների լեզու և հիմք դարձավ ժամանակակից ստանդարտ հինդի և ուրդու լեզուների համար։ Երբեմն «կհարի-բոլի» տերմինը գործածվում է որպես «հինդի» տերմինի հոմանիշ։ Ուրդուն ևս հաճախ է դուրս մնում «արևելյան հինդի» խմբից, չնայած իր հատկանիշներով դասվում է նրանց շարքին։ «Հինդուստանի» տերմինը, որ հայտնի էր գաղութատիրական ժամանակներից, ներկայումս որոշ չափով հնացել է, շարունակում է գործածվել «հինդի» և «ուրդու» նշանակությամբ, որպես հինդուիստների լեզու։

Իր առավել նեղ իմաստով «հինդի» տերմինը նշանակում է ստանդարտ հինդի լեզու, կհար-բոլի լեզվի սանսկրիտացված տարբերակ, մաքրված որոշ պարսկական փոխառություններից, որոնք ի հայտ են եկել մոնղոլների տիրապետության ժամանակ։ Հնդկաստանի սահմանադրությունը հաստատում է դեվենագարի գրելաձևով հինդին որպես պետական լեզու,[121] արաբա-պարսկական գրաֆիկան պահպանած ուրդու լեզվի հետ միասին և նաև՝ երեք տարբերակներով «հինդի» լայն իմաստներով, որոնք Հնդկաստանի 22 պաշտոնական լեզուների շարքում են։[122]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Մուհամմեդ Ալի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Օլիմպիական խաղեր[խմբագրել կոդը]

Для участия в Олимпиаде Кассиусу было необходимо вновь совершить авиаперелёт. Когда выяснилось, что невозможно плыть кораблём, он сказал своему тренеру, что отказывается от участия в Олимпийских играх. На протяжении двух часов наставник Клея убеждал его в том, что если он не полетит, то разрушит свою карьеру. В итоге Кассиус согласился лететь, но принял меры предосторожности — приобрёл парашют в военном магазине и полетел прямо в нём. После прибытия в Рим Клей заселился в олимпийскую деревню и тут же стал главным действующим лицом среди спортсменов. Он знакомился с иностранцами, рассказывал всем подряд, что выиграет золотую медаль, обменивался значками с другими олимпийцами. Многие шутили, что если бы пришлось выбирать мэра олимпийской деревни, им бы непременно стал Клей.

Хорошее настроение не покидало Кассиуса и во время соревнований, он легко одолел своего первого соперника по олимпийскому турниру бельгийца Ивона Беко, победив его техническим нокаутом во втором раунде. В четвертьфинале Клей встречался с советским боксёром Геннадием Шатковым. Бой прошёл под диктовку Кассиуса, и судьи единогласно признали его победителем. На стадии полуфиналов Клею противостоял знакомый оппонент — австралиец Тони Мэдиган (Кассиус побеждал его в 1959 году). После окончания напряжённого поединка Мэдиган считал себя победителем, но судьи единогласно отдали победу Клею. В финале его ждал опытный боксёр Збигнев Петшиковский из Польши, он был на девять лет старше Кассиуса и имел в своём послужном списке 230 боёв. Петшиковский начал бой в агрессивной манере, пытаясь быстро закончить поединок. Во втором раунде Клею пришлось отказаться от своей привычной «лёгкой» манеры и нанести несколько сильных ударов по поляку. Он не сбавлял темп и в последнем раунде, проводя быстрые серии ударов, к концу поединка Збигнев был прижат к канатам и близок к досрочному поражению, но сумел выстоять до финального гонга. Единогласным решением судей победил Кассиус Клей, спустя несколько минут ему на шею надели золотую олимпийскую медаль.

До отлёта в США, куда бы он ни шёл, Кассиус везде появлялся с медалью, он не снимал её даже во время сна. Мэр Луисвилла Брюс Хоблицелл[en], чирлидеры и сотни фанатов встречали Клея в аэропорту. Кассиус в праздничной автоколонне доехал до своей школы, где его ждали ещё больше болельщиков и огромный баннер с надписью «Добро пожаловать домой, чемпион». Мэр выступил с речью, в которой приводил Клея в пример молодёжи города. Когда Кассиус приехал домой, он увидел, что отец покрасил ступеньки на крыльце в красный, белый и синий цвета — цвета американского флага. Кассиус-старший обнял сына и сказал։ «Боже, храни Америку». Клей продолжал с гордостью носить свою медаль, однажды он зашёл в ресторан в Луисвилле — это было заведение, где не обслуживали «цветных». Он попросил меню, но ему отказали и попросили уйти, на что Кассиус показал пальцем на свою медаль и сказал, что он олимпийский чемпион, но его вновь отказались обслужить. По словам его брата Рахмана, Клей был так расстроен, что отправился на мост через реку Огайо и выбросил свою медаль в воду. На летних Олимпийских играх 1996 года президент МОК Хуан Антонио Самаранч, во время перерыва баскетбольного матча между сборными США и Югославии, провёл повторную процедуру награждения, вручив чемпиону дубликат потерянной им медали.

Օլիմպիական 17-րդ խաղերի բացումը Հռոմում, օգոստոսի 25, 1960

Օլիմպիադային մասնակցելու համար Կասիուսին անհրաժեշտ էր կրկին մեկնել ինքնաթիռով։ Երբ պարզվեց, որ անհնար է նավով գնալ, նա ասաց իր մարզիչին, որ հրաժարվում է մասնակցել Օլիմպիական խաղերին։ Երկու ժամ շարունակ Կլեյի ուսուցիչը համոզում էր նրան, որ եթե նա չթռչի, կձախողի իր կարերան։ Արդյունքում, Կասիուսը համաձայնվեց թռչել, բայց անվտանգության միջոցներ ձեռք առնելով՝ զինվորական խանութից ձեռք բերեց պարաշյուտ և թռավ պատրաստ պահած վիճակում։ Հռոմ հասնելուն պես Կլեյը տեղավորվեց Օլիմպիական ավանում և իսկույն դարձավ մարզիկների շրջանում կարևոր անձ։ Նա ծանոթանում էր արտասահմանցիների հետ, անխտիր բոլորին պատմում էր, որ ոսկե մեդալ է ձեռք բերելու, կրծքանշաններ էր փոխանակում մյուս մասնակիցների հետ։ Շատերն էին կատակում, որ եթե հարկ լիներ օլիմպիական ավանի քաղաքագլուխ ընտրել, անպայման կընտրվեր Կլեյը։[123]

Լավ տրամադրությունը չէր լքում Կասիուսին մրցումների ժամանակ, նա հեշտությամբ երկրորդ ռաունդում տեխնիկական նոկաուտով հաղթեց օլիմպիական մրցաշարի իր առաջին մրցակից բելգիացի Իվոն Բեկոյին։ Քառորդ եզրափակչում Կլեյը մրցեց խորհրդային բռնցքամարտիկ Գենադի Շատկովի հետ։ Մարտը թելադրում էր Կասիուսը, և մրցավարները միաձայն նրան հաղթող ճանաչեցին։ Կիսաեզրափակիչ փուլում Կլեյի դիմաց ծանոթ հակառակորդ էր՝ ավստարալիացի Տոնի Մեդիգանը (Կասիուսը հաղթել էր նրան 1959 թվականին)։ Լարված մենամարտից Մեդիգանի սպասումներին հակառակ՝ մրցավարները միաձայն հաղթանակը շնորհեցին Կլեին։ Եզրափակչում նրան սպասում էր լեհ փորձառու բռնցքամարտիկ Զգիբնեո Պետշիկովսկին, ով ինը տարով մեծ էր Կասիուսից և իր հաշվին ուներ գրանցած 230 մարտ։ Պետշիկովսկին մարտն սկսեց հարձակողական գործելաոճով, փորձելով արագ կերպով վերջացնել մարտը։ Երկրորդ ռաունդում Կլեյը ստիպված էր հրաժարվել իրեն հատուկ «թեթև» գործելաոճից և մի քանի ուժգին հարված հասցնել իր լեհ մրցակցին։ Նա չդանդաղեցրեց թափը նաև վերջին ռաունդում՝ հակառակորդին հասցնելով արագ հարվածների շարք։ Մարտի վերջում Զբիգնյովը հենված էր պարաններին և մոտ էր ժամկետից շուտ պարտությանը, բայց դիմացավ մինչև եզրափակիչ կոչնազանգը։ Մրցավարների միաձայն որոշմամբ հաղթող ճանաչվեց Կասիուս Կլեյը. մի քանի րոպե անց նրան շնորհվեց օլիմպիական ոսկե մեդալ։[124]

Մինչ ԱՄՆ մեկնելը Կասիուսը ամեն տեղ գնում էր մեդալով, որից չէր բաժանվում նույնիսկ քնելու ժամանակ։ Լուիսվիլի քաղաքապետ Բրյուս Հոմբլիցելը, չիրլիդերներն ու հարյուրավոր երկրպագուներ դիմավորեցին նրան օդանավակայանում։ Կասիուսը տոնական ավտոշարասյունով մոտեցավ իր դպրոցին, որտեղ նրան դիմավորեցին ավելի շատ երկրպագուներ՝ «Բարի գալուստ տուն, չեմպիոն» գրությամբ բաններով։ Քաղաքապետը հանդես եկավ ճառով, որտեղ Կլեյին քաղաքի երիտասարդության համար որպես օրինակ ներկայացրեց։ Երբ Կլեյը տուն հասավ, տեսավ, որ հայրը մուտքի աստիճանները ներկել է ԱՄՆ-ի դրոշի գույներով՝ կարմիր, կապույտ և սպիտակ։ Ավագ Կասիուսը գրկեց որդուն և ասաց՝ «Աստված, պահպանի՛ր Ամերիկան»։ Կլեյը շարունակեց հպարտորեն կրել իր մեդալը։ Բայց մի անգամ նա Լուիսվիլում մտավ մի ռեստորան, որտեղ չէին սպասարկում «գունավորներին»։ Նա խնդրեց ճաշացանկը, բայց նրան մերժեցին և խնդրեցին հեռանալ։ Ի պատասխան՝ Կասսիուսը մատնացույց արեց իր մեդալն ու ասաց, որ ինքն օլիմպիական չեմպիոն է, բայց նրան նորից մերժեցին։ Նրա եղբայր Ռահմանի խոսքերով, Կլեյն այնպես վրդովվեց, որ շարժվեց դեպի Օհայո գետի վրա գտնվող կամուրջը և իր մեդալը ջուրը շպրտեց։ 1996 թվականի ամառային Օլիմպիական խաղերի ժամանակ ՄՕԿ-ի նախագահ Խուան Անտոնիո Սամարանչը ԱՄՆ-ի և Հարավսլավիայի բասկետբոլի հավաքականների խաղի ընդմիջման ժամանակ անցկացրեց պարգևատրման կրկնակի արարողություն և չեմպիոնին հանձնեց կորցրած մեդալի կրկնօրինակը։[124][125]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ K.Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Կոստանդնուպոլսի պատմությունը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ներածություն[խմբագրել կոդը]

Богатому и процветающему «мегаполису средневековья» была уготована роль крупнейшего политического, культурного и экономического центра обширной империи, правда, стремившейся к закату. После падения в V веке Рима Константинополь стал столицей просуществовавшей около десяти веков Восточной Римской империи, которая старалась сохранить приверженность римским и эллинистическим традициям. История Константинополя византийской эпохи была наполнена бурными политическими событиями — народными восстаниями и дворцовыми интригами, убийствами императоров и сменами правящих династий, многомесячными осадами и походами против могущественных западных и восточных соседей. На протяжении многих веков (вплоть до XIII века) Константинополь был крупнейшим центром блестящей культуры и учёности в средневековой Европе, значительно опережая другие мировые столицы по уровню образованности, активности духовной жизни и развитию материальной культуры.

Одной из самых характерных черт политической жизни Константинополя была постоянная борьба за власть между различными группировками аристократии, армии, купечества и духовенства. Элита столицы была крайне нестабильной и разношёрстной группой, так как доступ в правящую верхушку Византии был открыт выходцам из всех социальных слоёв общества. Многие столичные вельможи не только не стыдились своего простолюдинского или провинциального происхождения, но даже гордились тем, что смогли пробиться на вершину власти из самых низов общества. Мало того, даже императорский престол в результате дворцового заговора, любовной интриги, удачной женитьбы, мятежа армии или горожан мог занять выходец из народа. Примеров тому в византийской истории было немало, императорами волею судеб становились даже простые солдаты, дослужившиеся до военачальников среднего ранга, мясник или крестьянин, занимавшийся позже объездом лошадей и кулачными боями. В Константинополе особенно ярко ощущался контраст между бедностью городских низов и богатством аристократии, императорского двора и духовенства. Город заслуженно называли «главным центром роскоши и нищеты на всём Востоке и Западе». Захват турками Константинополя в мае 1453 года знаменовал собой окончательное крушение Византии и превращение Османской империи в одно из самых могущественных государств мира. Падение Константинополя произвело огромное впечатление на современников, вызвав шок по всей христианской Европе и ликование при дворах Каира, Туниса и Гранады. Кроме того, уничтожение величайших культурных ценностей некогда процветавшего города нанесло непоправимый ущерб всей европейской культуре. В Европе образ турок стал после этого синонимом всего жестокого и чуждого христианству.

Ծաղկուն և հարուստ «Միջնադարի մեգապոլիսին» վիճակված էր նաև լայնարձակ, բայց մայրամուտն ապրող կայսրության խոշորագույն քաղաքական, մշակութային և տնտեսական կենտրոնի դերը։ 5-րդ դարում Հռոմի անկումից հետո Կոստանտնուպոլիսը դարձավ մոտավորապես 10 դար գոյություն ունեցող Արևելյան Հռոմեական կայսրության մայրաքաղաքը, որտեղ պահպանվում էին հռոմեական և հելլենիստական ավանդույթները։ Բյուզանդական դարաշրջանի Կոստանտնուպոլսի պատմությունը հագեցած էր քաղաքական բուռն իրադարձություններվ՝ ժողովրդական ընդվզումներով, պալատական ինտրիգներով, կայսրների սպանություններով և իշխող հարստությունների փոփոխություններով, ամիսներ տևող պաշարումներով և արևելյան ու արևմտյան հզոր հարևանների դեմ արշավներով։ Երկար ժամանակ (մինչև 13-րդ դար) Կոստանտնուպոլիսը միջնադարյան Եվրոպայում փայլուն մշակույթի և գիտության կենտրոնն էր՝ զգալիորեն գերազանցելով համաշխարհային մյուս մայրաքաղաքներին կրթական մակարդակով, հոգևոր կյանքի ակտիվությամբ և կիրառական արվեստի զարգացածությամբ։

Կոստանդնուպոլսի քաղաքական կյանքի բնորոշ գծերից մեկը իշխանության համար չդադարող պայքարն էր արիստոկրատիայի, բանակի, վաճառականների և հոգևորականության տարբեր խմբավորումների միջև։ Մայրաքաղաքի էլիտան ծայրահեղ անկայուն և բազմազան խումբ էր, քանի որ Բյուզանդիայի իշխող վերնախավը հասանելի էր հասարակության տարբեր սոցիալական ծագում ունեցողների համար։ Շատ մայրաքաղաքային երևելիներ ոչ միայն չէին ամաչում գեղջկական կամ գավառական ծագումից, այլև հպարտանում էին, որ կարողացել են ճանապարհ հարթել դեպի իշխանական վերնախավ հասարակության ստորին օղակներից։ Նույնիսկ կայսերական գահը պալատական դավադրության, սիրային ինտրիգի, հաջող ամուսնության, բանակի կամ քաղաքացիների ընդվզման արդյունքում կարողացել է զբաղեցնել հասարակ ժողովրդից սերած անձ։ Նման օրինակները քիչ չեն Բյուզանդիայի պատմության մեջ. ճակատագրի կամոք կայսրեր են դարձել նաև հասարակ զինվորներ, ովքեր կարողացել էին ծառայելով հասնել մինչև զինվորականության միջին աստիճանների, մսագործ կամ գյուղացի, ով հետագայում զբաղվել էր ձիերով շրջագայելով կամ բռնցքամարտերով։ Կոստանդնուպոլսում առավել զգալի էր հակադրությունը քաղաքային ստորին խավերի աղքատության և արիստոկրատիայի հարստության, կայսերական պալատի և հոգևորականության միջև։ Քաղաքն արդարացիորեն անվանում էին «Ամբողջ Արևմուտքի և Արևելքի շքեղության և թշվառության գլխավոր կենտրոն»։

1453 թվականի մայիսին թուրքերի կողմից Կոստանդնուպոլսի գրավումով Բյուզանդական կայսրությունը վերջնականապես կործանվեց, և Օսմանյան կայսրությունը ճանաչվեց ամենահզոր պետություններից մեկը։ Կոստանդնուպոլսի անկումը ցնցող ազդեցություն թողեց ողջ քրիստոնեական Եվրոպայում և Կահիրեի, Թունիսի և Գրանադայի պալատներում առաջ բերեց ցնծության ալիք։ Բացի այդ, երբեմնի ծաղկուն քաղաքի մեծագույն մշակութային արժեքների ոչնչացումն անդառնալի կորուստ պատճառեց ողջ եվրոպական մշակույթին։ Եվրոպայում դրանից հետո թուրքերը դարձան ամեն տեսակ դաժանության և ընդհանրապես քրիստոնեականին խորթ կերպարի հոմանիշ։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ K.Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ալեքսանդրիայի գրադարան[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Անտիկ աղբյուրներ․ Տերմինաբանություն[խմբագրել կոդը]

Александрийская библиотека скудно представлена в источниках, которые в большинстве своём восходят к римской эпохе, когда изменились принципы функционирования и комплектования библиотеки. Древнейшим источником, содержащим сведения о библиотеке, является Письмо Аристея, датируемое ныне II или I веком до н. э. Отрывочные сведения содержатся в «Географии» Страбона, трудах Сенеки, Плутарха и Светония. Некоторые сведения анекдотического характера представлены в трудах медика II века Галена, а также у Афинея, и ряда других авторов. Ряд важных сведений представлен в схолиях византийского учёного XII века Иоанна Цецеса, но источники его информации неизвестны.

В античных источниках Александрийская библиотека именовалась по-разному. Достаточно часто она именуется просто «Великой библиотекой» (греч. ἡ μεγάλη βιβλιοθήκη), «царской библиотекой», «библиотекой Мусейона», и т. д.

Ալեքսանդրիայի մեծ գրադարանը: Օ. Վոն Քորվեն, 19-րդ դար

Ալեքսանդրիայի գրադարանն աղբյուրներում շատ աղոտ է ներկայացված, որոնք մեծամասամբ առնչվում են հռոմեական դարաշրջանին, երբ փոխվեցին գրադարանի հավաքագրման և գործունեության սկզբունքները։[126][127] Հնագույն աղբյուրը, որը տեղեկություններ ունի գրադարանի մասին՝ համարվում է Արիստեի նամակը՝ թվագրված մ.թ.ա. 2-րդ դարին կամ մ․թ․ա․ 1-ին դարին։ Որոշ տեղեկություններ պարունում են նաև Ստրաբոնի «Աշխարհագրություն» աշխատության մեջ, Սենեկայի գործերում, ինչպես նաև Պլուտարքոսի և Սվետոնիի աշխատություններում։ Երգիծական ժանրի որոշ տեղեկություններ ներկայացված են 2-րդ դարի բժիշկ Գալենի, ինչպես նաև Աֆինեի և այլ հեղինակների մոտ։ Մի շարք կարևոր տեղեկություններ ներկայացված են 12-րդ դարի բյուզանդացի գիտնական Հովհան Ցեցեսի աշխատություններում, սակայն այդ տվյալների աղբյուրները հայտնի չեն։[128]

Անտիկ ժամանակաշրջանի աղբյուրներում Ալեքսանդրիայի գրադարանն այլ կերպ էին անվանում։ Հաճախ այն պարզապես անվանվում էր՝ «Մեծ գրադարան» (իսպ.՝ ἡ μεγάλη βιβλιοθήκη), «արքայական գրադարան», «Մուսեյոնի գրադարան» և այլն։[129]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Marina.ghazarian Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հայոց Ցեղասպանության ժխտում[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ժխտման առարկան[խմբագրել կոդը]

Геноцид армян — массовое убийство армянского населения, организованное и осуществлённое в 1915 году (по мнению некоторых исследователей длящееся до 1923 года) на территориях, контролируемых властями Османской империи и Турецкой Республики, с применением физического уничтожения и депортации, включая перемещение гражданского населения в условиях, приводящих к неминуемой смерти. В результате политики геноцида погибло не менее 600 тысяч армян (оценки доходят до 1,5 миллиона). Сам термин «геноцид» в своё время был предложен для обозначения массового уничтожения армянского населения в Османской Турции и евреев на территориях, оккупированных нацистской Германией (Холокост). Геноцид сопровождался также и уничтожением исторического и материального наследия армян, существовавших на этих территориях с VII века до н. э.

Հայերի ցեղասպանությունը հայ ազգաբնակչության զանգվածային կոտորածն էր, որը կազմակերպվեց և իրականացվեց 1915 թվականին (որոշ հետազոտողների հավաստմամբ շարունակվեց մինչև 1923 թվականը[130]), Օսմանյան կայսրության և Թուրքիայի Հանրապետության տիրապետության տակ գտնվող տարածքներում՝ ուղեկցվելով ֆիզիկական ոչնչացումներով և բռնի արտաքսումներով, այդ թվում՝ բնակչությանը դեպի անխուսափելի մահ տանող տեղահանումներով։ Ցեղասպանության քաղաքականության արդյունքում զոհվեցին 600 000-ից մինչև 1,5 մլն հայեր։ «Ցեղասպանություն» տերմինը ժամանակին առաջ է քաշվել Օսմանյան Թուրքիայում հայ ազգաբնակչության[131] և նացիստական Գերմանիայի տիրապետության տակ գտնվող տարածքներում հրեաների (հոլոքոսթ) զանգվածային ոչնչացումներն արտահայտելու համար։ Դեռևս մ.թ.ա. 7-րդ դարից նշված տարածքներում ապրող հայերի ցեղասպանությունն ուղեկցվում էր նաև նրանց պատմական և նյութական արժեքների վերացմամբ։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Հինդի լեզվակիրների թվաքանակ[խմբագրել կոդը]

Хинди по численности говорящих на нём стоит на одном из первых мест в мире (2—5), однозначно уступая по числу носителей лишь китайскому. Например, согласно SIL, если учитывать только тех, для кого хинди является родным (за вычетом носителей хариани, магахи и других идиомов, рассматриваемых в Индии в качестве диалектов хинди), то он окажется на 5-м месте в мире после китайского, арабского, испанского и английского языков. Кроме того, на оценку общего количества говорящих влияет включение или исключение носителей урду, включение или исключение тех, для кого хинди является вторым языком. Ниже приводятся данные из различных источников.

Источник Оценка числа носителей, для которых хинди является родным Оценка числа тех, для кого хинди является вторым языком
SIL 181 676 620 (1991) [132] 120 000 000 (1997)
Census of India (2001) (Перепись в Индии) 422 048 642 (собственно хинди — 257 919 635 человек) [133] (вместе с бходжпури, чхаттисгархи, магахи и другими идиомами, которые рассматривались как диалекты хинди)

На 2001 год число носителей диалектов хинди составляло 422 миллиона человек, то есть 41 % населения Индии.


Հինդին խոսողների թվով աշխարհում առաջիններից է (2-5)՝ միանշանակ զիջելով միայն չինարենին։ Օրինակ ըստ SIL-ի՝ եթե հաշվի առնենք միայն նրանց, ում համար հինդին մայրենի լեզու է (չհաշվելով հարիանի, մագահի և մյուս լեզվակիրներին, ովքեր Հնդկաստանում համարվում են հինդիի բարբառներ), ապա այն աշխարհում կլինի 5-րդ տեղում՝ չինարենից, արաբերենից, իսպաներենից և անգլերենից հետո։ Բացի այդ, խոսողների ընդհանուր թվի վրա ազդում է նաև ուրդուի կրողների և հինդին երկրորդ լեզու հանդիսացող լեզվակիրների ներառումն ու բացառումը։ Ստորև բերված են տվյալներ տարբեր աղբյուրներից.

Աղբյուրը Այն լեզվակիրների թվաքանակը, ում համար հինդին մայրենի լեզու է Նրանց թվաքանակը, ում համար հինդին երկրորդ լեզու է
SIL 181 676 620 (1991) 120 000 000 (1997)
Census of India (2001) (մարդահամար Հնդկաստանում) 422 048 642 (բուն հինդի - 257 919 635 մարդ) [134] (բհոջպուրի, չհատիսգրահի, մագահաի և հինդիի այլ բարբառներ համարվող լեզուների հետ միասին)

2001 թվականին հինդի բարբառակիրների թիվը կազմում էր 422 մլն մարդ, այսինքն՝ Հնդկաստանի բնակչության 41% -ը։[135]


Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Բարբառներ[խմբագրել կոդը]

В пределах европейской части России к XV веку сложились две большие группировки говоров — северное наречие и южное наречие, характеризуемые рядом чётких изоглосс (например, для севера характерно оканье, взрывное [g], форма родительного падежа у жоны, такие слова, как зыбка, озимь, лаять, для юга — аканье, фрикативное [γ], форма у жене, а в тех же значениях употребляются слова люлька, зеленя, брехать), а также промежуточные среднерусские говоры (например, в Москве принято взрывное [g] и окончание родительного падежа -ы, как на севере, но аканье, как на юге).

Для территории позднего формирования (азиатская часть РФ, Поволжье, Кавказ) характерно отсутствие чёткого диалектного деления, пестрота небольших ареалов, восходящих к речи переселенцев из разных регионов, а также черты, отражающие смешение разных диалектов.

Среднерусские говоры (прежде всего, московский) легли в основу русского литературного языка. Художественной литературы и периодической печати на других диалектах нет.

Изначально диалектные различия были не сильными и не препятствовали взаимопониманию, поскольку предки русских всегда населяли, в основном, равнины (Восточно-Европейскую (Русскую)), а поэтому контакты между ними не прекращались в силу географических причин. Стандартизации устной речи способствовало распространение СМИ в XX веке, введение всеобщего образования, масштабная межрегиональная миграция населения. Традиционные говоры сохраняются только сельским населением (старшее поколение). В устной речи городского населения, среднего поколения, молодёжи есть практически только некоторые различия в лексике и произношении, которые постепенно нивелируются под влиянием централизованного теле- и радиовещания.


Ռուսաստանի եվրոպական մասի սահմաններում մինչ 15-րդ դարը ձևավորվեցին խոսվածքների մի շարք հստակ լեզվական գծերով բնորոշվող (օրինակ՝ հյուսիսի համար հատուկ էր o-յախոսությունը, պայթական [g]-ն, սեռական հոլովի ձևը՝ у жоны, зыбка-օրորոց, озимь-աշնանացան, лаять-հաչել բառերը հարավում ունեին аканье, фрикативное [γ] ձևը, у жене-սեռական ձևը, ինչպես նաև նույն իմաստով գործածվում էին люлька, зеленя, брехать բառերը) երկու մեծ խմբավորումներ՝ հյուսիսային բարբառ և հարավային բարբառ, ինչպես նաև միջանկյալ միջնադարյան ռուսական խոսվածքներ (օրինակ՝ Մոսկվայում հյուսիսի նման ընդունված էր պայթական [g]-ն և սեռական հոլովի -ы վերջավորությունը և a-յախոսությունը՝ ինչպես հարավում)։

Ուշ ձևավորված տարածքների համար (ՌԴ ասիական մաս, Մերձվոլգյան տարածաշրջան, Կովկաս) բնորոշ էր բարբառային հստակ բաժանման բացակայությունը, տարբեր շրջանների վերաբնակներից խոսք մուտք գործող ոչ մեծ արեալների բազմազանությունը, ինչպես նաև տարբեր բարբառների միախառնում արտահայտող գծերը։

Միջին ռուսական խոսվածքները (առաջին հերթին՝ մոսկովյանը) ռուսական գրական լեզվի հիմքը հանդիսացան։ Մյուս բարբառներով գեղարվեստական գրականություն և պարբերական տպագրություն չկա։

Ի սկզբանե, բարբառային տարբերությունները խիստ արտահայտված չէին և չէին խոչընդոտում փոխըմբռնմանը. հիմնականում հարթավայրերում (Արևելա-եվրոպական (Ռուսական)) հարթավայրում բնակվող ռուսների նախնիների համար չկային շփման աշխարհագրական խոչընդոտներ)։ Բանավոր խոսքի ստանդարտացմանը նպաստեց 20-րդ դարում ԶԼՄ-ների տարածումը, համատարած կրթության ներդրումը, բնակչության միջշրջանային միգրացիան։ Ավանդական խոսվածքները պահպանվում են միայն գյուղական բնակչության մոտ (ավագ սերունդ)։ Քաղաքային բնակչության միջին սերնդի, երիտասարդության բանավոր խոսքում գործնականում կան միայն բառամթերքի և արտասանության որոշ տարբերություններ, որոնք կենտրոնական հեռուստա- և ռադիոհեռարձակումների ազդեցությամբ աստիճանաբար համահարթվում են։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Անձնակազմի պատրաստում, հանդերձանք[խմբագրել կոդը]

На борту «Титаника» имелось недостаточное количество шлюпок. Все 20 шлюпок были размещены на верхней палубе։ 16 деревянных лодок на шлюпбалках (по 8 на каждом борту) и 4 складные шлюпки конструкции Энгельгардта с деревянным днищем и парусиновыми бортами, которые в случае необходимости могли быть развёрнуты и закреплены на шлюпбалках. Стационарные шлюпки располагались группами по четыре в носовой и кормовой частях шлюпочной палубы. Две складные шлюпки хранились у первых за капитанским мостиком шлюпбалок, а две другие на крыше офицерских кают, последние было очень трудно доставать и готовить к спуску, поскольку они имели большую массу и переносились вручную. Стационарные шлюпки нумеровались от носа к корме, по левому борту — чётные, по правому — нечётные. Парусиновые шлюпки обозначались латинскими буквами A, B, C и D.

Вместимость одной из 14 стационарных спасательных шлюпок составляла 65 человек. На первых от капитанского мостика шлюпбалках крепились свисающие за борт шлюпки для экстренного спуска, рассчитанные на 40 человек каждая. Вместимость одной складной шлюпки составляла 47 человек. Во всех шлюпках (включая 4 складные) могло разместиться 1178 человек, то есть только половина всех находящихся на борту. Нехватка шлюпок объясняется не недостатком места и не их стоимостью, а, в первую очередь, самонадеянностью владельцев лайнера, которые предполагали их использование только в том случае, если «Титаник» встретит терпящее бедствие судно. Чтобы в случае необходимости покинуть судно смогли все пассажиры и члены экипажа «Титаника», на его борту должно было находиться не менее 50 шлюпок. Однако компания «Уайт Стар Лайн» пожелала иметь на своих кораблях просторный променад (прогулочная палуба) с панорамным видом на море, а при полном укомплектовании шлюпок он бы закрывался непрерывающимся их рядом. В отличие от шлюпок, спасательными жилетами «Титаник» был оснащён в полном объёме. На его борту имелось 3560 жилетов с наполнителем из пробки, а также 49 спасательных кругов.

Согласно действовавшему тогда Британскому кодексу торгового мореплавания, количество шлюпок на борту рассчитывалось по тоннажу судна. Этот кодекс был составлен в 1894 году, и предписывал всем судам водоизмещением более 10 тыс. тонн (самые крупные в то время) иметь на борту не менее 16 спасательных шлюпок, подвешенных на шлюпбалках. Впоследствии появились суда, водоизмещение которых в несколько раз превышало 10 тыс. тонн, однако требования Министерства торговли по оснащению шлюпками остались прежними. В первоначальном проекте «Титаника» предусматривалась установка 48 шлюпок, но владельцы лайнера настояли, чтобы их число было сокращено до 20. Компания «Уайт Стар Лайн» добавила к обязательным шестнадцати только четыре небольшие складные шлюпки. Команда «Титаника» не была подготовлена к чрезвычайной ситуации. Обучению правилам эксплуатации шлюпок было уделено минимум внимания. Учения по посадке в шлюпки проводились лишь однажды, когда судно находилось в доке. На воду были спущены две шлюпки, в каждой из которых находились четыре матроса и один офицер. Они сделали круг по доку и через несколько минут вернулись на корабль. Перед отплытием из Саутгемптона с пассажирами не проводились ни пожарные, ни другие учения. На утро 14 апреля (день перед роковым столкновением) были запланированы учения по посадке в шлюпки, но под предлогом сильного ветра они были отменены капитаном

Տիտանիկի վերին տախտակամածի ցռուկին շարված փրկամակույկները։ Առաջին պլանում № 8 մակույկն է, հետին պլանում՝ № 2։

«Տիտանիկ»-ը բավականաչափ փրկամակույկներ չուներ։ Բոլոր 20 փրկամակույկները գտնվում էին վերևի տախտակամածին՝ 16 փայտե առագաստագերանից նավակները (յուրաքանչյուր նավակողին՝ 8-ական)[136] և Էնգելգարդտի կոնստրուկցիայով 4 ծալվող, փայտե հատակով առագաստային փայտակող փրկամակույկները, որոնք անհրաժեշտության դեպքում կարող էին բացվել և ամրացվել առագաստագերաններին։[137] Ոչ շարժական փրկամակույկները տեղավորված էին չորսական՝ փրկամակույկների տախտակամածի ցռուկին և նավախելին։ Երկու պահեստային փրկամակույկ պահվում էին նավապետական կամրջակի նավագերանների հետևում, իսկ երկու այլ նավակ՝ սպայական նավախցերի տանիքին,[138] որոնք շատ դժվար էր իջեցնել և ջուր իջեցնել, որովհետև ծանր քաշ ունեին և պետք էր ձեռքով տեղափոխել։[139] Ոչ շարժական փրկամակույկները համարակալված էին առաջնամասից նավախել՝ ձախ նավակողին զույգ թվերով, աջ նավակողին՝ կենտ։ Առագաստային փրկանավակները նշված էին լատինական A, B, C և D տառերով։[137]

Տիտանիկում օգտագործված բաճկոնների կրկնօրինակ փրկաբաճկոն։

14 ոչ շարժական փրկամակույկներից յուրաքանչյուրի տարողությունը 65 մարդ էր։ Նավապետական կամրջակի կողմից առաջին առագաստագերաններին ամրացված էին նավակողից կախված փրկամակույկներ՝ արտակարգ ջրարկման համար, որոնցից յուրաքանչյուրը նախատեսված էր 40 մարդու համար։ Ծալվող փրկամակույկներից յուրաքանչյուրի տարողությունը 47 մարդ էր։ Բոլոր փրկամակույկներում միասին, այդ թվում և 4 ծալվողներում, կարող էին տեղավորվել ընդամենը 1178 մարդ, այսինքն՝ նավի վրա գտնվողների կեսը։[117] Փրկամակույկների քիչ քանակությունը պայմանավորված չէր ոչ դրանց արժեքով, ոչ էլ դրանք նավի վրա տեղավորելու խնդիր կար, այլ, առաջին հերթին, պայմանավորված էր նավի տերերի ինքնավստահությամբ, ովքեր նախատեսել էին դրանց օգտագործումը միայն այն դեպքում, երբ «Տիտանիկ»-ը կհանդիպեր խորտակվող նավի։[140] Որպեսզի անհրաժեշտության դեպքում նավը կարողանային լքել «Տիտանիկ»-ի բոլոր ուղևորներն ու անձնակազմը, նավի վրա պետք է լիներ 50-ից ոչ պակաս փրկամակույկ։ Սակայն «Ուայթ Սթար Լայն» ընկերությունը ցանկացել էր, որ իր նավի վրա լինի ընդարձակ զբոսավայր (զբոսանքի տախտակամած) ծովի համայնապատկերի տեսարանով, իսկ փրկամակույկների ամբողջական համալրման դեպքում այն կփակվեր դրանց անընդհատ շարքերով։[141] Ի տարբերություն փրկամակույկների, փրկաբաճկոններով նավը համալրված էր ամբողջովին։ Նավի վրա կային 3560 փրկաբաճկոն համապատասխան լցանյութով,[142] ինչպես նաև 49 փրկօղակ։ [143]

Այդ ժամանակ գործող բրիտանական առևտրային ծովագնացության օրենքի համաձայն՝ նավի վրա փրկամակույկների առկայությունը պետք էր նախատեսել ըստ նավի տոննաժի։ Այդ օրենքն ընդունվել էր 1894 թվականին, և բոլոր 10 000 տոննայից (այն ժամանակվա ամենախոշորները) ավել ջրատարողությամբ նավերից պահանջվում էր նավի վրա ունենալ առագասագերաններից կախված 16-ից ոչ պակաս փրկամակույկ։ Արդյունքում՝ հայտնվեցին նավեր, որոնց ջրատարողությունը մի քանի անգամ գերազանցում էր 10 000 տոննան, սակայն Առևտրի նախարարության պահանջները՝ փրկամակույկներով համալրման հարցը, մնացել էին նույնը։ «Տիտանիկ»-ի սկզբնական նախագծում նախատեսվում էր այն համալրել 48 փրկամակույկով, բայց նավի տերերը պնդեցին, որ դրանց թիվը կրճատվի մինչև 20։ «Ուայթ Սթար Լայն» ընկերությունը պարտադիր 16-ին ավելացրեց միայն 4 ոչ մեծ, ծալվող փրկամակույկները։[144]

«Տիտանիկ»-ի թիմը նախապատրաստված չէր արատակարգ իրավիճակի։ Փրկամակույկների շահագործման կանոնների ուսուցմանը հատկացված էր նվազագույն ուշադրություն։ Փրկամակույկներում ուղևորներին տեղավորելու ուսուցում անցկացվել էր միայն մեկ անգամ, երբ նավը գտնվում էր նավանորոգարանում։ Ջուր էր իջեցվել երկու փրկօղակ, որոնցից յուրաքանչյուրում գտնվում էին չորս նավաստի և մեկ սպա։ Նրանք պտույտ էին կատարել նավանորոգարանում և մի քանի րոպեից վերադարձել նավ։ Սաութհեմփթոնից լողալուց առաջ ուղևորների հետ չէին տարվել ոչ հրդեհային, ոչ այլ ուսուցումներ։[145] Ապրիլի 14-ի առավոտյան (ճակատագրական բախման օրը) նախատեսված էին փրկամակույկներ նստեցման ուսուցումներ, բայց ուժեղ քամու պատրվակով դրանք չեղյալ հայտարարվեցին նավապետի կողմից։ [146][147]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թոմն ու Ջերին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

1961-1962 թվականներ[խմբագրել կոդը]

После закрытия мультипликационного отделения руководители из MGM решили вновь восстановить мультсериал и поручили чехословацкой студии Rembrandt Films создать 13 эпизодов о Томе и Джерри. Продюсировал данные короткометражные мультфильмы основатель компании Уильям Снайдер, режиссёром выступил аниматор Джин Дейч, сценарий создавал Эли Бауэр; ведущими аниматорами были Лю Гарниер и Гари Муни; композитором стал Стефан Коничек; актёр Аллен Свифт озвучил всех персонажей. По словам самого Джина Дейча, в создании новых короткометражных мультфильмов помогали даже аниматоры из бывшего мультипликационного отделения MGM. Однако, так как Rembrandt Films была расположена за «железным занавесом», создатели специально в титрах изменяли свои имена и фамилии։ например, композитору Стефану Коничеку поменяли имя на Стивен, а Вацлав Лиди был указан как Виктор Литтл.

По словам режиссёра, руководство Metro-Goldwyn-Mayer показало команде несколько эпизодов мультсериала, созданных Уильямом Ханной и Джозефом Барберой, и отводило на создание каждой серии 10 тысяч долларов. Маленький бюджет сказался на качестве серий։ жестикуляция персонажей выполнялась на высокой скорости, а разрывистая анимация являла зрителям размытые тяжёлые пятна. Звуковое сопровождение было представлено странной музыкой с футуристическими эффектами. Это всё делало мультфильм во многом странным и необычным. Многие критики и фанаты считают данные серии наихудшими за всю историю мультсериала.

Однако серии, созданные Rembrandt Films, оказались успешными и выпускались до 1962 года. Причиной прекращения создания новых серий стало увольнение руководителя MGM Джозефа Фогеля, давшего согласие на восстановление франшизы. Данные выпуски не раз показывались по телевидению и переиздавались на различных носителях.

Մուլտիպլիկացիոն բաժնի փակվելուց հետո MGM-ի ղեկավարները որոշեցին կրկին վերականգնել մուլտսերիալը և հանձնարարեցին չեխոսլովակյան Rembrandt Films ստուդիային ստեղծել Թոմի և Ջերիի մասին 13 դրվագ։[148][149][150] Նշված կարճամետրաժ մուլտֆիլմերի պրոդյուսերն ընկերության հիմնադիր Ուիլյամ Սնայդերն էր, որպես ռեժիսոր հանդես էր գալիս անիմատոր Ջին Դեյչը, սցենարները գրում էր Էլի Բաուերը։ Գլխավոր անիմատորներն էին Լյու Գարները և Հարի Մունը, կոմպոզիտորը դարձավ Ստեֆան Կոնիչեկը, դերասան Ալեն Սվիֆթը հնչյունավորում էր բոլոր հերոսներին։[148][150][151] Ջին Դեյչի խոսքերով, նոր կարճամետրաժ մուլտֆիլմերի ստեղծմանն օգնում էին նույնիսկ MGM-ի նախկին մուլտիպլիկացիոն բաժնի անիմատորները։[152] Սակայն քանի որ Rembrandt Films-ը գտնվում էր «երկաթյա վարագույրից» այն կողմ, ստեղծողները ֆիլմի տիտրերում դիտավորյալ փոխում էին իրենց անուններն ու ազգանունները։ Օրինակ՝ կոմպոզիտոր Ստեֆան Կոնիչեկի անունը փոխել էին Սթիվենի, իսկ Վացլավ Լիդին նշվում էր որպես Վիկտոր Լիթլ։[152]

Ռեժիսորի խոսքերով, Metro-Goldwyn-Mayer-ի ղեկավարությունը ցույց էր տվել թիմին Ուիլյամ Հաննայի և Յոզեֆ Բարբերայի ստեղծած մուլտսերիալի մի քանի դրվագ և յուրաքանչյուր դրվագի համար հատկացվել էր 10 000 ԱՄՆ դոլար։[152] Փոքր բյուջեն անդրադարձավ սերիաների որակի վրա. կերպարների ժեստիկուլյացիան կատարվում էր մեծ արագությամբ, իսկ կտրտված անիմացիան հանդիսատեսի աչքին լղոզված էր արտահայտիչ բծերով։ Ձայնն ուղեկցվում էր ֆուտուրիստական էֆեկտներով տարօրինակ երաժշտությամբ։ Այդ ամենը մուլտֆիլմին շատ կողմերից տարօրինակություն և անսովորություն էին հաղորդում։ Բազմաթիվ քննադատներ ու երկրպագուներ այդ սերիաները համարում էին մուլտսերիալի պատմության մեջ վատագույնը։[152]

Սակայն Rembrandt Films-ի ստեղծած սերիաները հաջողված դուրս եկան և թողարկվեցին մինչ 1962 թվականը։[150] Նոր սերիաների ստեղծման ընդհատման պատճառ դարձավ MGM-ի ֆրենչայզը վերականգնելու համաձայնության որոշում կայացրած ղեկավար Ջոզեֆ Ֆոգելի պաշտոնանկությունը։[152] Այդ սերիաները մի անգամ չէ, որ ցուցադրվել են հեռուստատեսությամբ և վերահրատարակվել տարբեր կրիչներով։ [153]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թոմն ու Ջերին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

1940-1958 թվականներ[խմբագրել կոդը]

В конце 1930-х годов мультипликационное отделение Metro-Goldwyn-Mayer из-за плохого проката мультфильмов переживало упадок. Продюсер и глава подразделения Рудольф Айзинг искал новый образ персонажей для нового проекта, который мог бы конкурировать с Микки Маусом и Багзом Банни. Данное задание он поручил аниматорам Уильяму Ханне и Джозефу Барбере. У обоих сотрудников был накоплен большой опыт в создании мультфильмов։ Ханна работал над анимационными сериалами «Весёлые мелодии» и «Луни Тюнз», а Барбера был художником в компании Van Beuren Studios. Они хотели создать короткометражный фильм о конфликте между котом и мышью, но этот концепт не устраивал многих сотрудников, считавших данную идею не очень оригинальной[10]. Но тем не менее команда в 1940 году создала пилотный выпуск «Кот получает пинка», где показывается погоня кота Джаспера за маленьким мышонком. Данный эпизод был номинирован на премию Оскар, но не получил её.

Тем не менее данный выпуск привлёк внимание большого количества зрителей, и продюсер Фред Куимби предложил Ханне и Барбере продолжать создавать мультфильм в том же духе, освободив их перед этим от должности режиссёров в малозначительных проектах. Аниматоры согласились с данным решением, но перед этим сотрудники провели между своими работниками из MGM конкурс по поводу новых имён главных героев. Победу одержал Джон Карр, предложивший назвать кота и мышонка Томом и Джерри соответственно. В 1941 году в кинотеатрах был показан эпизод «Полуночная трапеза». Джозеф Барбера создавал истории для будущих серий, а Уильям Ханна участвовал в творческих и технических аспектах производства. Художниками-мультипликаторами выступили Кеннет Мьюс, Эд Бардж и Майкл Ла. Персонажей озвучивали Уильям Ханна, Доуз Батлер, Лиллиан Рэндольф и Рэджинальд Коффи. На письма фанатам мультфильма отвечал ещё неизвестный никому актёр Джек Николсон. Каждый эпизод о коте и мышонке стоил MGM 40 тысяч долларов.

Во время создания выпусков не раз менялась внешность кота Тома. Первоначально он больше напоминал реального кота։ он умел мяукать и часто ходил на четырёх лапах, но после прихода в MGM Текса Эйвери создатели решили упростить дизайн и сделать героя сильнее. Внешность Джерри практически не подвергалась никаким изменениям.

Дуэт Ханна-Барбера за 17 лет создал 116 выпусков о коте и мышонке (вместе с 2 ответвлениями о собаке по имени Спайк и его маленьком сыне Тайке), 7 из которых получили премию «Оскар» в категории «Лучший короткометражный мультфильм». Благодаря наградам «Том и Джерри» стал популярен и приобрёл известность. Однако с начала 1950-х годов бюджет мультфильмов начал уменьшаться, а кассовые сборы сокращались. Однако ремейки и трансляции по телевидению старых эпизодов стали приносить больше дохода, чем создание новых выпусков. Из-за этого фактора мультипликационный отдел MGM был закрыт в 1957 году, а бо́льшая часть его сотрудников перешла в компанию Hanna-Barbera.

1930-ականների վերջերին Metro-Goldwyn-Mayer-ի մուլտիպլիկացիոն բաժինը մուլտֆիլմերի վատ վարձույթի հետևանքով անկում էր ապրում։ Ստորաբաժանման պրոդյուսեր ու ղեկավար Ռուդոլֆ Այզինգը կերպարներ էր փնտրում նոր նախագծի համար, ովքեր կկարողանային մրցել Միկի Մաուսի և Բագս Բաննիի հետ։ Նա հանձնարարեց դա անիմատորներ Ուիլյամ Հաննեին և Ջոզեֆ Բարբերեին։ Այս երկու աշխատակիցներն էլ մուլտֆիլմեր ստեղծելու մեծ փորձ ունեին. Հաննան աշխատել էր անիմացիոն «Ուրախ մեղեդիներ», «Լունի Թյունզ» սերիալների վրա, իսկ Բարբերան եղել էր Van Beuren Studios ընկերության նկարիչը։ Նրանք ցանկացան ստեղծել կարճամետրաժ ֆիլմ կատվի և մկան հակամարտության մասին, սակայն այդ կոնցեպտը գաղափարը ոչ այնքան ինքնատիպ համարող շատ աշխատակիցների հավանությանը չէր արժանանում։[154] Բայց այնուամենայնիվ, թիմը 1940 թվականին ստեղծեց «Կատուն աքացի է ստանում» փորձնական թողարկումը, որտեղ ցուցադրվում էր, թե ինչպես է Ջասպեր կատուն հալածում փոքրիկ մկնիկին։[155] Այդ էպիզոդը ներկայացվեց Օսկարի, բայց մրցանակի չարժանացավ։[156]

Այնուամենայնիվ, այդ թողարկումը մեծ թվով հանդիսատեսի ուշադրություն գրավեց, և պրոդյուսեր Ֆրեդ Քուիմբին առաջարկեց Հաննային և Բարբերային նույն ոգով շարունակել և մուլտֆիլմ ստեղծել՝ դրանից առաջ ազատելով նրանց փոքր նշանակություն ունեցող նախագծերում ռեժիսորների պաշտոններից։ Անիմատորները համաձայնվեցին այդ որոշման հետ, բայց սկզբում MGM-ի իրենց աշխատակիցների հետ գլխավոր հերոսների նոր անունների մրցույթ անցկացրեցին։[157] Հաղթեց Ջոն Քարրը, ով առաջարկեց կատվին և մկանն անվանել համապատասխանաբար Թոմ և Ջերրի։[158] 1941 թվականին կինոթատրոններում ցուցադրվեց «Կեսգիշերային հացկերույթ» դրվագը։ Ջոզեֆ Բարբերան ստեղծեց պատմություններ հաջորդ սերիաների համար, իսկ Ուիլյամ Հաննան մասնակցում էր արտադրության ստեղծագործական և տեխնիկական գործերին։[159] Որպես նկարիչ-մուլտիպլիկատորներ հանդես էին գալիս Քեննեթ Մյուսը, Էդ Բրիջը և Մայքլ Լան։ Կերպարներին հնչյունավորում էին Ուիլյամ Հաննան, Դոուզ Բաթլերը, Լիլիան Ռենդոլֆը և Ռեջինալդ Քոֆին։ Մուլտֆիլմի երկրպագուների նամակներին պատասխանում էր այն ժամանակ դեռևս անհայտ դերասան Ջեք Նիկոլսոնը։[160] Կատվի և մկնիկի մասին յուրաքանչյուր դրվագը MGM-ի համար արժենում էր 40 000 դոլար։[152]

Թողարկումներ ստեղծելու ժամանակ կատվի արտաքինը բազմիցս փոխվել է։ Սկզբից նա ավելի շատ էր նման իրական կատվի. կարողանում էր մլավել և հաճախ քայլում էր չորս ոտքով, բայց Թեքս Էյվերիի՝ MGM գալուց հետո, ստեղծողները որոշեցին պարզեցնել դիզայնը և հերոսին ավելի ուժեղ դարձնել։ Ջերրիի արտաքինը գործնականում ոչ մի փոփոխություն չկրեց։

Հաննա-Բարբերա դուետը 17 տարիների ընթացքում կատվի և մկնիկի մասին ստեղծեց 116 թողարկում (այդ թվում՝ Սպայք շան և նրա փոքրիկ որդի Թայքի մասին առանձին թողարկումներ[155]), որոնցից 7-ն արժանացան Օսկար մրցանակի՝ «Լավագույն կարճամետրաժ մուլտֆիլմ» անվանակարգում։[161] Պարգևների շնորհիվ «Թոմը և Ջերի»-ն դարձավ հանրամատչելի և հայտնի։ Բայց 1950-ականների սկզբներին մուլտֆիլմերի բյուջեն սկսեց կրճատվել, իսկ գանձումները՝ պակասել։[162][159] Սակայն հին դրվագների ռիմեյքներն ու հեռուստատեսությամբ հեռարձակումներն սկսեցին ավելի շատ եկամուտ բերել, քան նոր թողարկումների ստեղծումը։ Այդ պատճառով 1957 թվականին փակվեց MGM-ի մուլտիպլիկացիոն բաժինը, իսկ աշխատակիցների մեծ մասը տեղափոխվեցին Hanna-Barbera ընկերություն։[157]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Անդրե Աղասի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Բարձրագույն տիտղոսներ՝ Դևիսի գավաթ և Մեծ սաղավարտիառաջին տիտղոս (1989-1992)[խմբագրել կոդը]

По сравнению с 1988 годом, следующий сезон сложился для Агасси менее успешно. На его счету за 1989 год был только один титул (на турнире в Орландо) и один выход в финал — на Открытом чемпионате Италии, где его обыграл занимавший существенно более низкое место в рейтинге аргентинец Альберто Манчини. В полуфинальном матче Кубка Дэвиса со сборной ФРГ он проиграл не только Борису Беккеру (в игре с которым вёл 2։0 по сетам и 5-4 в третьем сете), но и менее именитому Карлу-Уве Штеебу[28]. Крупнейшим успехом в сезоне был выход, как и год назад, в полуфинал Открытого чемпионата США, где вновь путь в финал ему преградил Иван Лендл. Несмотря на спад в результатах, Агасси удалось сохранить за собой достаточно высокое место, чтобы в конце года вновь принять участие в турнире Мастерс.

В 1990 году Агасси вновь вернулся в хорошую форму. Он выиграл, в частности, турнир высшей категории в Индиан-Уэллз после победы в финале над третьей ракеткой мира Стефаном Эдбергом и впервые в карьере дошёл до финала турнира Большого шлема։ на Открытом чемпионате Франции по теннису сеянный под третьем номером Андре в финале уступил мастеру игры на грунтовых кортах эквадорцу Андресу Гомесу со счётом 3-6, 6-2, 4-6, 4-6. Через три месяца Агасси второй раз за сезон играл в финале турнира Большого шлема. В США в финале ему противостоял ещё более молодой (1971 года рождения) американец Пит Сампрас. Хотя Агасси был к этому моменту четвёртой ракеткой мира, а Сампрас лишь двенадцатой, Андре не смог ничего противопоставить игре Пита и проиграл в трёх сетах 4-6, 3-6, 2-6. На чемпионате мира ATP (как с этого года назывался турнир Мастерс) Агасси, однако, сумел переломить тенденцию поражений в финалах крупнейших соревнований. Уступив на групповом этапе Эдбергу, к этому моменту возглавившему рейтинг, он сумел взять верх над Сампрасом и испанцем Эмилио Санчесом, в полуфинале переиграл вторую ракетку мира Бориса Беккера, а в финале отомстил Эдбергу за недавнее поражение, победив его со счётом 5-7, 7-6, 7-5, 6-2. В самом конце сезона к Андре пришёл ещё один успех։ в составе сборной США он впервые победил в финале Кубка Дэвиса. И в полуфинале, и в финале он одержал по одной победе и потерпел по одному поражению (от Томаса Мустера на грунтовых кортах в Австрии и от австралийца Даррена Кэхилла в четвёртой встрече финала, уже ничего не решавшей после того, как американцы выиграли все три первых встречи и вместе с ними матч). Во встрече с Кэхиллом он отказался продолжать игру после первого проигранного сета, жалуясь на травму в паху, и после этого пропустил проводимый под эгидой ITF Кубок Большого шлема, где должен был выступать как финалист Открытых чемпионатов Франции и США. Международная федерация, первоначально намеревавшаяся лишить его права на выступление в Открытом чемпионате Франции следующего года, в итоге ограничилась крупным штрафом.

В 1991 году Агасси второй раз подряд вышел в финал Открытого чемпионата Франции. Будучи посеянным четвёртым, он обыграл в полуфинале Беккера, занимавшего в рейтинге второе место, но и на этот раз не смог завоевать титул, в пятисетовом финале проиграв ещё одному молодому американцу — девятой ракетке мира Джиму Курье — 6-3, 4-6, 6-2, 1-6, 4-6. В этом же году он впервые после 1987 года участвовал в Уимблдонском турнире и, в отличие от прошлого своего визита, окончившегося уже в первом круге, дошёл до четвертьфинала, показав, что травяные корты не представляют для него исключительной проблемы. Со сборной он вновь добрался до финала Кубка Дэвиса и в финале на ковровом покрытии Лиона принёс американцам очко в первой встрече с командой Франции, переиграв Ги Форже, но после этого его товарищи по команде — Пит Сампрас, Кен Флэк и Роберт Сегусо — проиграли три игры подряд, отдав завоёванный в прошлом году кубок хозяевам корта.

В 1992 году на Открытом чемпионате Франции Агасси, временно опустившийся в мировой теннисной иерархии до 12-го места, сделал небольшой шаг назад по сравнению с двумя предыдущими попытками, проиграв в полуфинале Курье, к этому моменту возглавившему рейтинг. Однако менее чем через месяц на газонах Уимблдона, которых он до этого несколько лет избегал, он не только вышел в финал, но и добился наконец своей первой победы в турнире Большого шлема. Победив по пути двух многократных чемпионов Уимблдона — Бориса Беккера и Джона Макинроя, — в решающем матче Андре переиграл посеянного восьмым хорвата Горана Иванишевича 6-7, 6-4, 6-4, 1-6, 6-4. В этом сезоне Андре победил ещё на двух турнирах, в Атланте и Торонто, доведя свой послужной список до 17 побед на турнирах ATP. 1992 год стал для него также наиболее успешным за всю карьеру в парном разряде։ объединив усилия с ветераном парных поединков Джоном Макинроем, он сначала дошёл до четвертьфинала Открытого чемпионата Франции, а затем до финала Открытого чемпионата Канады. Хотя его единственный парный титул был ещё впереди, именно в 1992 году он занял высшее в карьере место в рейтинге парных игроков. На исходе сезона Агасси во второй раз в карьере в составе сборной США завоевал Кубок Дэвиса, принеся команде пять очков в трёх матчах (последняя игра сезона — в финале со швейцарцем Марком Россе — не понадобилась, так как американцы выиграли матч досрочно).

Համեմատած 1988 թվականի հետ, հաջորդ խաղաշրջանը Աղասիի համար պակաս հաջող էր։ 1989 թվականին նա ստացավ միայն մեկ կոչում (Օռլանդոյի մրցաշարում) և մեկ անգամ հասավ եզրափակիչ Իտալիայի բաց առաջնության ժամանակ, որտեղ և նրան պարտության մատնեց ռեյտինգում ավելի ցածր հորիզոնական զբաղեցնող արգենտինացի Ալբերտո Մանչինիին։ Դևիսի գավաթի կիսաեզրափակիչ ԳՖՀ-ի հավաքականի հեետ խաղում նա պարտություն կրեց ոչ միայն Բորիս Բեքերից (ում հետ խաղում գրանցեց 2։0 հաշվով մեկական սեթ և 5։4 հաշիվ՝ երրորդ սեթում), այլև ավելի քիչ հայտնի Կարլ Ուվե Շտեեբից։[163] Խաղաշրջանի խոշորագույն հաջողությունն էր, ինչպես և նախորդ տարի, ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության ժամանակ կիսաեզրափակիչ դուրս գալը, որտեղ նորից նրա՝ եզրափակիչ տանող ճանապարհը խոչընդոտեց Իվան Լենդլը։ Չնայած արդյունքների նվազմանը, Աղասիին հաջողվեց պահպանել բավականին բարձր դիրք, որպեսզի տարվա վերջում մասնակցեր Մասթերս մրցաշարին։[164]

1990 թվականին Աղասին նորից վերադարձավ լավ մարզավիճակի։ Նա հաղթեց, մասնավորապես, Ինդիան Ուելզի Բարձր դասի մրցաշարում աշխարհի երրորդ թենիսիստ Ստեֆան Էդբերգին եզրափակչում և առաջին անգամ իր կարիերայում հասավ Մեծ սաղավարտի գավաթի մրցաշարի եզրափակիչ։ Ֆրանսիայի թենիսի բաց առաջնությունում երրորդ համարը կրող Անդրեն զիջեց գրունտային խաղերի վարպետ, էկվադորցի Անդրես Գոմեսին 3-6, 6-2, 4-6, 4-6 հաշվով։ Երեք ամիս անց Աղասին խաղաշրջանում երկրորդ անգամ խաղում էր Մեծ սաղավարտի գավաթի մրցաշարի եզրափակչում։ ԱՄՆ-ում եզրափակչում նրա հակառակորդն էր ավելի երիտասարդ (1971 թվականին ծնված) ամերիկացի Փիթ Սամփրասը։ Չնայած այդ պահին Աղասին աշխարհի չորրորդ թենիսիստն էր, իսկ Սամփրաստը միայն տասներկուերորդը, Անդրեն չկարողացավ հակադարձել Փիթի խաղին և պարտվեց նրան երեք սեթերում 4-6, 3-6, 2-6 հաշվով։ ՊԹԱ-ի աշխարհի առաջնությունում (այդ տարվանից այդպես կոչվեց Մասթերս մրցաշարը) Աղասին կարողացավ հաղթահարել խոշորագույն մրցումների եզրափակիչներում պարտություններ կրելու կանխակալությունը։ Խմբային փուլում զիջելով այդ պահին ռեյտինգը գլխավորող Էդբերգին՝ նա առավելության հասավ Սամփրասի և իսպանացի Էմիլիո Սանչեսի նկատմամբ, կիսաեզրափակչում գերազանցեց աշխարհի երկրորդ թենիսիստ Բորիս Բեքերին, իսկ եզրափակչում ոչ վաղ անցյալում կրած պարտության համար վրեժ լուծեց Էդբերգից՝ հաղթելով նրան 5-7, 7-6, 7-5, 6-2 հաշվով։[165] Խաղաշրջանի ամենավերջում Անդրեն ևս մեկ հաջողություն ունեցավ. ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում նա առաջին անգամ հաղթեց Դևիսի գավաթի եզրափակչում։ Եվ կիսաեզրափակչում, և եզրափակչում նա տարավ մեկական հաղթանակ և կրեց մեկական պարտություն (Թոմաս Մուսթերսից՝ Ավստրիայի գրունտային կորտերում և ավստրալիացի Դարեն Կեհիլից՝ եզրափակչի չորրորդ հանդիպման ժամանակ, որն արդեն ոչինչ չէր որոշում ամերիկացիների կողմից բոլոր երեք հանդիպումներում հաղթելուց և դրանով իսկ խաղը տանելուց հետո[166])։ Կեհիլի հետ հանդիպման ժամանակ նա հրաժարվեց շարունակել խաղն առաջին սեթում պարտվելուց հոտո՝ բողոքելով աճուկի վնասվածքից, որից հետո բաց թողեց ITF հովանու տակ անցկացվող Մեծ սաղավարտի գավաթի խաղերը, որտեղ պետք է հանդես գար որպես Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի բաց առաջնությունների ֆինալիստ։ Սկզբում Միջազգային ֆեդերացիան նրան հաջորդ տարվա Ֆրանսիայի բաց առաջնությանը մասնակցելու իրավունքից ցանկանում էր զրկել, սակայն արդյունքում սահմանափակվեց խոշոր տուգանքով։[163]

1991 թվականին Աղասին երկրորդ անգամ անընդմեջ դուրս եկավ Ֆրանսիայի բաց առաջնության եզրափակիչ։ Լինելով չորրորդը՝ նա կիսաեզրափակչում հաղթեց վարկանիշում երկրորդ տեղը զբաղեցնող Բեքերին, բայց այդ անգամ էլ չկարողացավ արժանանալ կոչումի, հինգսեթանոց եզրափակչում պարտություն կրելով ևս մեկ երիտասարդ ամերիկացուց՝ աշխարհի իններորդ թենիսիստ Ջիմ Կուրյեից 6-3, 4-6, 6-2, 1-6, 4-6 հաշվով։[167] Հենց այդ տարի նա առաջին անգամ 1987 թվականից հետո մասնակցեց Ուիմբլդոնի մրցաշարին, և, ի տարբերություն իր նախորդ՝ առաջին շրջանում ավարտված այցելության, հասավ մինչև քառորդ կիսաեզրափակիչ՝ ցույց տալով, որ խոտածածկ կորտերը նրա համար բացառապես խնդիր չեն։ Հավաքականի հետ նա նորից հասավ Դևիսի գավաթի եզրափակիչ, և եզրափակչում Լիոնի գորգի վրա ամերիկացիների համար միավոր բերեց Ֆրանսիայի թիմի հետ առաջին հանդիպման ժամանակ՝ հաղթելով Գի Ֆորժեին։ Սակայն դրանից հետո նրա թիմակիցները՝ Փիթ Սամփրասը, Քեն Ֆլեկն ու Ռոբերտ Սեգուսոն անընդմեջ պարտվեցին երեք խաղերում՝ անցած տարում վաստակած գավաթը փոխանցելով կորտի տերերին։[168]

1992 թվականին, Ֆրանսիայի բաց առաջնությանը, Աղասին համաշխարհային թենիսի վարկանիշում իջավ մինչև 12-րդ տեղը, համեմատած երկու նախորդ փորձերին՝ ոչ մեծ հետքայլ կատարեց, եզրափակչում պարտություն կրելով այդ պահին վարկանիշը գլխավորող Կուրյեից։ Սակայն ավելի քիչ քան մեկ ամիս անց Ուիմբլդոնի սիզամարգերի վրա, որոնցից մինչ այդ մի քանի տարի խուսափում էր, նա ոչ միայն եզրափակիչ դուրս եկավ, այլև վերջապես նվաճեց իր առաջին հաղթանակը Մեծ սաղավարտի մրցաշարում։ Հաղթելով Ուիմբլդոնի երկու բազմակի չեմպիոններին՝ Բորիս Բեքերին և Ջոն Մաքինրոյին, որոշիչ խաղում Անդրեն գերազանցեց ութերորդ համարի տակ հանդես եկող խորվաթ Գորան Իվանիշևիչին 6-7, 6-4, 1-6, 6-4 հաշվով։ Այս խաղաշրջանում Անդրեն հաղթեց ևս երկու մրցաշարերում՝ Ատլանտայում և Տորոնտոյում, իր ծառայության ցուցակում՝ ՊԹԱ-ի մրցաշարերում տարած հաղթանակների թիվը հասցնելով 17-ի։ 1992 թվականը ևս հաջող էր նրա համար զուգընկերներով խաղերի ողջ կարիերայի ընթացքում. միավորելով ուժերը զուգախաղերի վետերան Ջոն Մակինրոյի հետ՝ նա սկզբից հասավ Ֆրանսիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակիչ, որից հետո էլ՝ Կանադայի բաց առաջնության եզրափակիչ։[169] Չնայած նրա՝ զուգախաղի միակ կոչումը դեռ առջևում էր, հենց 1992 թվականին զբաղեցրեց իր կարիերայում ամենաբարձր տեղը զուգընկերներով խաղացողների վարկանիշում։[170] Խաղաշրջանի վերջում Աղասին իր կարիերայի ընթացքում երկրորդ անգամ ԱՄՆ-ի հավաքականի կազմում նվաճեց Դևիսի Գավաթը՝ թիմին երեք խաղերում բերելով հինգ միավոր (խաղաշրջանի վերջին՝ եզրափակչում շվեցարացի Մարկ Ռոսեի հետ նախատեսված խաղը չկայացավ, քանի որ ամերիկացիները խաղը տարան վաղաժամ)։[171]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Անդրե Աղասի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ճանապարհ դեպի թենիսի վերնախավ (1986-1988)[խմբագրել կոդը]

В 14 лет Андре Агасси завоевал свой первый национальный титул, став чемпионом США в помещениях среди юношей (до 16 лет) и уже к 15 годам всерьёз планировал профессиональную карьеру. Как профессионал Андре начал выступать в неполные 16 лет, в феврале 1986 года, когда принял участие в турнире Гран-при в местечке Ла-Квинта (Калифорния). В первом же матче он одержал победу над своим соотечественником Джоном Остином 6-4, 6-2, а во втором проиграл ведущему шведскому теннисисту Матсу Виландеру, на тот момент третьему в рейтинге Ассоциации теннисистов-профессионалов. Следующий профессиональный турнир он провёл только в июле, дойдя до финала на турнире класса «челленджер» в Скенектади (Нью-Йорк). Занимая в рейтинге 310-ю строчку, он обыграл четырёх соперников, находящихся выше него в иерархии, уступив в финале 33-й ракетке мира Рамешу Кришнану. В августе он уже нанёс поражение сопернику из мировой теннисной элиты — находящемуся на 12-м месте в рейтинге Тиму Майотту — перед тем как проиграть бывшей первой ракетке мира Джону Макинрою. В этом же году Агасси впервые выступил в турнире Большого шлема — Открытом чемпионате США, но в первом же круге проиграл ещё одному американцу Джереми Бейтсу. Теннисный год Андре закончил уже в первой сотне сильнейших теннисистов мира (91-е место).

В апреле 1987 года Агасси дошёл до первого в карьере финала турнира Гран-при. Это произошло на Открытом чемпионате Сеула, где, будучи посеян восьмым, он в четвертьфинале отомстил прошлогоднему обидчику Кришнану — первой ракетке турнира, но в трёхсетовом финале всё же не смог устоять против более опытного Джима Грабба. В начале августа на турнире Гран-при в Страттон-Маунтин (Вермонт) он нанёс первое за карьеру поражение сопернику из первой десятки мирового рейтинга — австралийцу Пэту Кэшу, но в полуфинале его остановил Иван Лендл — на тот момент первая ракетка мира. Тем не менее юный американец сумел взять сет у маститого противника, закончив игру со счётом 2-6, 7-5, 3-6. На своём последнем турнире сезона — Открытом чемпионате Южной Америки в Итапарике (Бразилия) — Андре был вновь посеян восьмым. В четвертьфинале и полуфинале он последовательно обыграл соперников, посеянных под вторым и третьим номерами, а в финале победил Луиса Маттара, одного из хозяев корта, и завоевал первый в жизни титул на профессиональном турнире. К концу года, ещё даже не достигнув 18-летнего возраста, он уже занимал в рейтинге 25-е место.

Настоящий прорыв в начале карьеры Агасси состоялся в 1988 году. За этот год Андре выиграл 6 турниров Гран-при (первый из которых — уже в феврале), а также дошёл до полуфинала сразу на двух турнирах Большого шлема. На Открытом чемпионате Франции он в полуфинале проиграл в пяти сетах будущему победителю Матсу Виландеру, на тот момент третьему в рейтинге, а на Открытом чемпионате США в четырёх сетах Ивану Лендлу, всё ещё возглавлявшему рейтинг АТР. Уже в апреле он был приглашён в сборную США на матчи Кубка Дэвиса и помог команде выиграть полуфинал турнира I Американской группы у сборной Перу, а затем и финал у аргентинцев и вернуться на будущий год в Мировую группу — высший дивизион соревнования. Итогом сезона стала высокая для восемнадцатилетнего спортсмена третья строчка в рейтинге, хотя в турнире Мастерс — итоговом соревновании года среди лучших теннисистов мира — он проиграл на групповом этапе не только Лендлу, но и занимавшему восьмое место в рейтинге швейцарцу Хласеку и не вышел в полуфинал. К концу 1988 года Агасси заработал уже больше двух миллионов долларов, сыграв всего 43 турнира с начала карьеры — меньше, чем кто бы то ни было в истории тенниса, и установил рекорд по количеству матчей, выигранных подряд тинэйджером (побитый 17 лет спустя Рафаэлем Надалем). По итогам этого сезона он был удостоен награды ATP в номинации «Прогресс года». При этом его страсть к шоу и явное стремление не просто выиграть, но и развлечь при этом зрителей порой перехлёстывала через край, вызывая раздражение коллег. Такой случай, в частности, произошёл в матче Кубка Дэвиса против сборной Аргентины, когда Агасси, играя с Мартином Хайте, демонстративно поймал поданный тем мяч, как бы показывая, что отдаёт ему гейм из жалости.

14 տարեկանում Անդրե Աղասին նվաճեց իր առաջին ազգային կոչումը՝ դառնալով ԱՄՆ-ի չեմպիոն մինչև 16 տարեկան պատանիների շրջանում և արդեն 15 տարեկանում լրջորեն ծրագրում էր իր պրոֆեսիոնալ կարիերան։[172] Որպես պրոֆեսիոնալ Անդրեն սկսեց իր ելույթները Կալիֆորնիայի Լա Քվինտա վայրում անցկացվող Գրան-պրիի մրցաշարում 1986 թվականի փետրվարին՝ դեռ 16 տարին չբոլորած։ Հենց առաջին խաղակեսում նա հաղթեց իր հայրենակից Ջոն Օսթինին՝ 6-4, 6-2, իսկ երկրորդ խաղակեսում պարտություն կրեց առաջատար շվեցարացի թենիսիստ Մատսու Վիլանդերուից, ով այդ պահին Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիայի ռեյտինգում երրորդն էր։ Հաջորդ պրոֆեսիոնալ մրցաշարին նա մասնակցեց միայն հուլիսին՝ հասնելով «չելենջեր» դասի մրցաշարի եզրափակչին Սկենկտադիում (Նյու Յորք)։ Ռեյտինգում զբաղեցնելով 310-րդ տողը՝ նա առավելության հասավ աստիճանակարգով իրենից բարձր դիրքերում գտնվող չորս մրցակիցների հանդեպ՝ եզրափակչում զիջելով աշխարհի 33-րդ թենիսիստ Ռամեշ Կրիշնանուին։ Օգոստոսին նա, նախքան աշխարհի նախկին առաջին թենիսիստ Ջոն Մակինրոյից պարտություն կրելը, պարտության մատնեց համաշխարհային թենիսի ընտրանուց իր մրցակից, ռեյտինգում 12-րդ տեղը զբաղեցնող Թիմ Մայոտտին։ Նույն թվականին Աղասին առաջին անգամ մասնակցեց Մեծ սաղավարտի մրցաշարին՝ ԱՄՆ-ի բաց չեմպիոնատին, բայց հենց առաջին շրջանում պարտություն կրեց ևս մեկ ամերիկացուց՝ Ջերեմի Բեյթսից։[173] Անդրեն տարին ավարտեց աշխարհի թենիսիստների առաջին հարյուրյակում արդեն զբաղեցնելով 91-րդ տեղը արդյունքով։[170]

1987 թվականին ապրիլին Աղասին իր կարիերայում առաջին անգամ հասավ մինչև Գրան պրի մրցաշարի եզրափակիչ։ Դա տեղի ունեցավ Սեուլի Բաց չեմպիոնատի ժամանակ, որտեղ լինելով ութերորդը, նա քառորդ եզրափակչում անցած տարվա վիրավորանքի համար վրեժ լուծեց մրցաշարի առաջին թենիսիստ Քրիշնանուից, սակայն երեք սեթանոց եզրափակչում այնուամենայնիվ չկարողացավ դիմակայել իրենից ավելի փորձառու Ջիմ Գրաբբին։[174] Օգոստոսի սկզբին Գրան պրի մրցաշարում Սթրաթթոն Մաունթինում (Վերմոնտ) նա իր կարիերայում առաջին անգամ պարտության մատնեց համաշխարհային ռեյտինգի առաջին տասնյակում գտնվող իր մրցակցին՝ ավստրալիացի Պետու Կեշուին, բայց կիսաեզրափակչում նրան խոչընդոտեց Իվան Լենդլը՝ այն ժամանակվա աշխարհի առաջին թենիսիստը։ Այնուամենայնիվ՝ երիտասարդ ամերիկացին կարողացավ սեթ վերցնել վաստակավոր մրցակցից՝ խաղն ավարտելով 2-6, 7-5, 3-6 հաշվով։[175] Խաղաշրջանի իր վերջին մրցաշրջանի՝ Իթափարիքում (Բրազիլիա) անցկացվող Հարավային Ամերիկայի բաց չեմպիոնատի ժամանակ Անդրեն նորից ութերորդն էր։ Քառորդ եզրափակչում և կիսաեզրափակչում նա հաջորդաբար պարտության մատնեց երրորդ և երկրորդ համարները կրող մրցակիցներին, իսկ եզրափակչում հաղթեց Լուիս Մաթթերին՝ կորտի տերերից մեկին, և կյանքում առաջին անգամ պրոֆեսիոնալ մրցաշարում կոչում ձեռք բերեց։[176] Տարվա ավարտին, նույնիսկ դեռ չբոլորած 18 տարին, նա վարկանիշում զբաղեցնում էր 25-րդ տեղը։[170]

Աղասիի կարիերայում իսկական հայտնություն կատարվեց 1988 թվականին։ Այդ տարիվա ընթացում Անդրեն հաղթեց 6 Գրան պրի մրցաշարերում (որոնցից առաջինը արդեն փետրվարին էր), ինչպես նաև հասավ մինչև կիսաեզրափակիչ Մեծ սաղավարտի միանգամից երկու մրցաշարերում։ Ֆրանսիայի Բաց առաջնության ժամանակ նա կիսաեզրափակչում հինգ սեթերում պարտվեց ապագա չեմպիոն Մաթսու Վիլանդերին, ով այդ պահին երրորդն էր ռեյտինգում։ Իսկ ԱՄՆ-ի Բաց առաջնության ժամանակ չորս սեթերում պարտվեց Իվան Լենդլիին, ով դեռևս գլխավորում էր Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիայի վարկանիշային ցուցակը։[177] Արդեն ապրիլին Աղասին հրավիրվեց ԱՄՆ-ի հավաքական՝ Դեվիսի գավաթի խաղին և օգնեց Առաջին ամերիկյան թիմին հաղթել Պերուի հավաքականին կիսաեզրափակիչ խաղում, որից հետո նաև եզրափակիչ խաղում՝ արգենտինացիներին և հաջորդ տարի վերադառնալ Համաշխարհային խումբ՝ մրցույթների բարձրագույն դիվիզիոն։[171] Խաղաշրջանի արդյունքը 18-ամյա մարզիկի համար վարկանիշում բարձր՝ երրորդ տեղում զբաղեցրած տեղն էր,[170] չնայած Մասթերս մրցաշարում՝ աշխարհի լավագույն թենիսիստների տարվա ամփոփիչ մրցույթում, նա խմբային փուլում պարտվեց ոչ միայն Լենդլին, այլև ռեյտինգում ութերորդ տեղը զբաղեցնող շվեցարացի Խլասեկին և կիսաեզրափակիչ դուրս չեկավ։[177] 1988 թվականի վերջում Աղասին վաստակել էր արդեն ավելի քան երկու միլիոն դոլար՝ կարիերայի սկզբից ի վեր խաղալով ընդամենը 43 մրցաշար՝ ավելի քիչ, քան թենիսի պատմության մեջ որևէ մեկը,[178] և սահմանեց թինեյջերի կողմից անընդմեջ տարած հաղթական խաղերի թվով ռեկորդ (17 տարի անց ռեկորդը գերազանցվեց Ռաֆայել Նադալի կողմից)[179]։ Այդ խաղաշրջանի արդյունքներով նա Պրոֆեսիոնալ թենիսիստների ասոցիացիայի կողմից արժանացավ «Տարվա առաջադիմություն» մրցանակին։[180] Այդուհանդերձ, նրա՝ շոուի հանդեպ սերն ու ոչ միայն հաղթելու, այլև հանդիսատեսին զվարճացնելու բացահայտ ձգտումը երբեմն չափն անցնում էին՝ կոլեգաների մոտ առաջացնելով դժգոհություն։ Այդպիսի դեպք, մասնավորապես, տեղի ունեցավ Դեվիսի գավաթի Արգենտինայի հավաքականի հետ խաղի ժամանակ, երբ Աղասին, խաղալով Մարտին Հայթեի հետ, ցուցադրաբար բռնեց նրա ուղարկած գնդակը, ասես ցույց տալով, որ նրան է տալիս գեյմը խղճահարությունից դրդված։ [163]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Օսմանյան Ստամբուլի պատմություն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ներածություն[խմբագրել կոդը]

История османского Стамбула охватывает период от захвата Константинополя турками 29 мая 1453 года до упразднения Османской империи в 1922 году и переноса столицы Турции в Анкару 13 октября 1923 года.

Почти пять веков Стамбул был столицей огромного государства, сложившегося в XIV—XVI веках в результате завоевательных походов турецких султанов. Границы Османской империи охватывали владения в трёх частях света — Европе, Азии и Африке. Таким образом, древний город на берегах Босфора вновь превратился в политический и экономический центр мирового значения. Постепенно Стамбул вернул себе славу и крупного пункта международной торговли. И хотя важнейшие торговые пути переместились из Средиземноморья в Атлантику, черноморские проливы продолжали оставаться оживлённой торговой артерией позднего средневековья.

Кроме того, как резиденция халифа, Стамбул приобрёл значение важного религиозного центра мусульманского мира, вобрав и переработав многое из культуры сельджуков, византийцев, арабов и персов (от Константинополя Стамбул унаследовал и резиденцию Вселенского патриарха — первого среди православных патриархов мира). Город представлял собой уменьшенную модель Османской империи, с её пёстрым в этническом и религиозном плане населением. Наибольшего расцвета османская столица достигла в период правления Сулеймана Великолепного, именно к «веку Сулеймана» восходит большинство восторженных описаний Стамбула европейскими путешественниками и дипломатами. С правления Мехмеда III начался постепенный упадок Османской империи, что, впрочем, не сразу сказалось на положении процветавшего Стамбула. Но уже после Ахмеда I в городе почти не строилось больших мечетей, некоторые монументальные здания возводились десятилетиями, зато множились бунты и мятежи как янычар, так и столичных низов. Ухудшение экономической ситуации вело к застою в культуре и науке, а также ко всё большему возрастанию влияния западноевропейских держав на все сферы жизни империи и её столицы.

Տեսարան դեպի Ստամբուլ բարձրից։ Առաջին պլանում Գալատան է և Ոսկեղջյուր ծոցը, ետին պլանում՝ Բոսֆորի հրվանդանը և Մարմարա ծովը։

Օսմանյան Ստամբուլի պատմություն, պատմության այն ժամանակահատվածը, որը ներառում է թուրքերի կողմից 1453 թվականի մայիսի 29-ին Կոստանդնուպոլսի գրավումից մինչև 1922 թվականի Օսմանյան կայսրության վերացումը և Թուրքիայի մայրաքաղաք՝ Անկարա տեղափոխումը։

Գրեթե հինգ դար Ստամբուլը 14-16-րդ դարերում թուրքական սուլթանների նվաճողական արշավների արդյունքում կազմավորված Օսմանյան կայսրության մայրաքաղաքն էր։ Օսմանյան կայսրության սահմաններն ընգրկում էին տիրություններ երեք աշխարհամասերում՝ Եվրոպայում, Ասիայում և Աֆրիկայում։ Այսպիսով, Բոսֆորի ափերին գտնվող հնագույն քաղաքը նորից դարձավ համաշխարհային նշանակության քաղաքական և տնտեսական կենտրոն։ Աստիճանաբար Ստամբուլը վերադարձրեց նաև միջազգային առևտրի խոշորագույն կենտրոնի երբեմնի համբավը։ Եվ չնայած կարևորագույն առևտրական կենտրոնները տեղափոխվում էին Միջերկրածովյան տարածքներից դեպի Ատլանտյան տարածքներ, սևծովյան նեղուցները շարունակում էին մնալ ուշ միջնադարի աշխույժ առևտրի ուղիներ։

Բացի այդ, որպես խալիֆի նստավայր, Ստամբուլը ստացավ մուսուլմանական աշխարհի կարևոր կրոնական կենտրոնի նշանակություն, յուրացնելով և վերամշակելով շատ բան սելջուկների, բյուզանդացիների, արաբների և պարսիկների մշակույթներից (Կոստանդնուպոլսից Ստամբուլը ժառանգել էր նաև ողջ աշխարհի ուղղափառ պատրիարքներից առաջինի՝ Տիեզերական պատրիարքության նստավայրը)։ Քաղաքն իրենից ներկայացնում էր Օսմանյան կայսրության փոքրացված մոդելը՝ բնակչության էթնիկ և կրոնական բազմատարրությամբ։ Օսմանյան մայրաքաղաքն ամենածաղկուն ժամանակաշրջանն ապրեց Սուլեյման սուլթանի իշխանության տարիներին։ Հենց «Սուլեյմանի դար»-ից են գալիս եվրոպացի ճանապարհորդների և դիվանագետների խանդավառ նկարագրությունները Ստամբուլի մասին։ Մեհմեդ III-ի իշխանության գալով սկսվեց Օսմանյան կայսրության աստիճանաբար անկումը, ինչն իսկույն չանդրադարձավ ծաղկում ապրող Ստամբուլի վիճակի վրա։ Բայց արդեն Ահմեդ I-ից հետո քաղաքում գրեթե չէին կառուցվում մեծ մզկիթներ, որոշ հուշարձանային շինությունների կառուցումը ձգվում էին տասնյակ տարիներ, փոխարենը հաճախ էին տեղի ունենում բունտեր ու խռովություններ ինչպես ենիչերիների, այնպես էլ քաղաքի բնակչության ստորին դասերի կողմից։ Տնտեսական դրության վատթարացումը պատճառ դարձավ գիտության և մշակույթի լճացման, ինչպես նաև արևմտաեվրոպական տերությունների ազդեցությունների էլ ավելի մեծացմանը՝ կայսրության և մայրաքաղաքի կյանքի բոլոր ոլորտներում։


Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թամիլերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Պատմություն[խմբագրել կոդը]

Обычно выделяют три периода формирования тамильского языка։ древнетамильский (300 г. до н. э. — 700 г. н. э.); средний тамильский (700—1600 гг.) и современный тамильский (1600 г. — наши дни).

Первые письменные свидетельства древнетамильского относят ко II веку до н. э. Это были короткие записи на стенах пещер и на глиняных изделиях, сделанные одной из разновидностей письма брахми. Первый длинный текст на языке — Толкаппиям, датируется I веком н. э., кроме него сохранилось множество других произведений. Древнетамильский сохранил множество черт прадравидского языка, включая слоговую структуру и многие черты грамматики. Таким образом, в древнетамильском, как и в прадравидском не было отдельного настоящего времени, было лишь прошедшее и непрошедшее; глаголы имели особые отрицательные спряжения.

Выделение среднего тамильского языка обусловлено большим количеством грамматических и фонетических изменений, возникших в языке к VIII веку. Наиболее существенным грамматическим изменением было возникновение настоящего времени. Средний тамильский подвергся довольно сильному влиянию со стороны санскрита, из этого языка был заимствован довольно большой пласт лексики (особенно политической, философской и религиозной). Изменилась и письменность для записи языка, примерно VIII веку тамильский брахми и вателутту были вытеснены. На среднем тамильском имеется широкий пласт литературы.

В дальнейшем язык также претерпевал грамматические и фонетические изменения. Так перестали употребляться отрицательные спряжения глаголов, отрицание стало выражаться морфологически либо синтаксически. На язык оказал некоторое влияние контакт с европейскими языками, так в тамильском появились кластеры согласных, не присущие более ранним формам. Изменился синтаксис письменного языка, более чётким сделался порядок слов, более сложной стала структура предложений.

Из-за националистических устремлений в Тамил-Наду словарный запас тамильского языка был «очищен» от большинства некогда присущих ему индоарийских заимствований и отличается этим от остальных дравидийских языков.

Սովորաբար թամիլերենի ձևավորման երեք շրջան են առանձնացնում՝ հին-թամիլերեն( մ.թ.ա. 300- մ․թ․ 700), միջին թամիլերեն (700-1600) և ժամանակակից թամիլերեն (1600 թվականից մեր օրերը)։[181]

Հին թամիլերենի առաջին գրավոր վկայությունները վերաբերում են մ.թ. 2-րդ դարին։ Դրանք քարանձավների պատերին և կավե իրերի վրա կարճ գրություններ էին՝ կատարված բրահման գրության տեսակներից մեկով։ Այդ լեզվով առաջին երկար տեքստը՝ Թոլկապպիյամը, թվագրվում է մ. թ. 1-ին դարին։ Դրանից բացի պահպանվել են բազմաթիվ այլ ստեղծագործություններ։ Հին թամիլերենը պահպանել է նախադրավիդյան լեզվի բազմաթիվ հատկանիշներ, այդ թվում նաև՝ վանկային կառուցվածքն ու ուղղագրության շատ գծեր։ Այսպիսով, հին թամիլերենում, ինչպես նաև նախադրավիդյան լեզվում առանձին ներկա ժամանակ չկար, կային միայն անցյալ և ոչ անցյալ ժամանակներ, բայերն ունեին յորահատուկ ժխտական խոնարհում։

Թամիլերեն աստվածաշունչ, 1723

Միջին թամիլերենի առանձնացումը պայմանավորված է մինչ 8-րդ դարը լեզվում մեծ քանակությամբ կատարված քերականական և հնչյունաբանական փոփոխություններով։ Ամենաէական քերականական փոփոխությունը ներկա ժամանակի առաջացումն էր։ Միջին թամիլերենը բավականին մեծ ազդեցություն կրեց սանսկրիտից. այդ լեզվից փոխառվեց բավականին մեծ բառաշերտ (հատկապես քաղաքական, փիլիսոփայական և կրոնական)։[182] Փոփոխվեց նաև լեզվի գրությունը, մոտավորապես 8-րդ դարում թամիլական բրահման ու վատելուտտուն դուրս մղվեցին։ Միջին թամիլերենով գոյություն ունի գրականության լայն շերտ։

Հետագայում լեզուն կրկին ենթարկվեց քերականական և հնչյունաբանական փոփոխությունների։ Բայերի ժխտական խոնարհման ձևերն այլևս չէին գործածվում. ժխտականը սկսեց արտահայտվել ձևաբանորեն կամ շարահյուսորեն։ Լեզվի վրա որոշակի ազդեցություն ունեցավ եվրոպական լեզուների հետ շփումը, այդպես, թամիլերենում հայտնվեցին բաղաձայնների միացությունները, որոնք հատուկ չէին նախկին ձևերին։ Փոփոխվեց գրավոր լեզվի շարահյուսությունը, ավելի պարզ դարձավ բառերի դասավորությունը, ավելի բարդ՝ նախադասությունների կառուցվածքը։

Թամիլ-Նադուում, ազգային ձգտումներից ելնելով, թամիլերենի բառապաշարը «մաքրվեց» երբեմնի նրան հատուկ հնդկաարիական փոխառություններից և դրանով տարբերվում է դրավիդյան լեզուներից։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Բանան[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Պատմություն[խմբագրել կոդը]

Банан — одно из самых древних культивируемых растений. Его родиной считаются острова Малайского архипелага, где, как полагают учёные, древние жители выращивали их и употребляли в пищу как дополнение к рыбной диете. Путешествуя по островам Тихого океана, они запасались известными им фруктами и таким образом способствовали распространению бананов. Первым из современных учёных, установившим географическое происхождение бананов, стал один из основоположников научной селекции академик Н. И. Вавилов, который в 1920—1930-х годах исследовал различные регионы мира и описал результаты в труде «Центры происхождения культурных растений».

Наиболее ранние письменные упоминания об этом растении дошли до нас в памятнике индийской культуры Ригведа (XVII—XI вв до н. э.) — вероятно, к тому времени бананы с помощью мореплавателей уже были интродуцированы на Индийском субконтиненте. В этом источнике бананы были названы съедобным растением наряду с манго и крыжовником. Растение неоднократно упоминается в древнейших индийских эпосах Махабхарата и Рамаяна, созданных предположительно в XIV веке до н. э.). В частности, в книге Аранья-канда из сборника Рамаяна говорится, что члены царской семьи носили одежды, сотканные из волокон банановых листьев. В буддийском каноне на языке пали, обнаруженном на Цейлоне и относящемся к V—VI векам до н. э. описывается, что монахам разрешено в праздничные дни пить напиток, приготовленный из бананов. Первым вне-индийским письменным источником, в котором можно найти упоминание о банане, считается «История растений» древнегреческого философа Теофраста, жившего в IV веке до н. э. В этой работе философ сделал первую попытку систематического описания растений, благодаря чему его считают одним из основателей ботаники. Китайский тактик и писатель Ян Фу (кит. 楊阜), живший во времена китайской династии Лян (502—557 гг.), в своей «Энциклопедии диковинок» впервые упоминает о разведении бананов в этой стране. Римский писатель Плиний Старший в «Естественной истории» (77 год) упоминает о том, что Александр Македонский во время своего похода в Индию в 327 году до н. э. попробовал этот фрукт и даже привёз его с собой в Европу. Если до тех пор в западном мире не отмечено явного обозначения для банана (греки и римляне говорят о нём как о «замечательном индийском фруктовом дереве»), то у Плиния Старшего он впервые упоминается как «пала» («pala»). Это название до сих пор сохранилось в языках малаялам и пали (пали։ kadaliphala). Некоторые учёные полагают, что бананы были также известны и в Южной Америке до прихода европейцев. Утверждения обосновываются тем, что остатки банановых листьев находили в перуанских индейских гробницах. Кроме того, некоторые считают, что под «райским фруктом», в Ветхом Завете искушавшим Адама и Еву в раю, подразумевался именно банан. Последнее утверждение крайне спорно, поскольку ни древние египтяне, ни древние евреи о бананах ничего не знали.


После 650 года бананы были завезены из Индии в Палестину и на восточное побережье Африки — на этот раз благодаря арабам, активно торговавшим рабами и слоновой костью (до Мухаммеда арабам о бананах известно не было). Ко времени активного исследования Западной Африки европейцами, которое пришлось на XV век, бананы там уже были хорошо известны. После 1402 года португальцы привезли бананы из Гвинеи на Канарские острова, где занялись их выращиванием, а в 1516 году — спустя лишь 24 года после открытия Америки Колумбом — завезли его на остров Гаити. Последнее путешествие возглавлял испанский миссионер монах Томас де Берланга (исп. Tomas de Berlanga). Об активном выращивании бананов в Южной Америке уже в середине XVI века писал в своей «Хронике Перу» Педро де Сьеса де Леон (1553), а именно, что в районе экватора возле Пуэрто-Вьехо «есть также много испанских и местных дынь; множество овощей и бобов повсюду приносит урожай, и есть много апельсиновых деревьев и лаймов, и немало бананов. В некоторых местах выращиваются необыкновенные ананасы». Вот как описывает банан капитан Дампир, посетивший в 1686 году Филиппины։

Aquote1.png
- «Небольшой, в половину длины пизанга, но более сладкий и мягкий, менее сочный, ещё более тонкого вкуса… Банан, я берусь утверждать, король среди всех плодов, не исключая и самого кокоса… Он так превосходен, что испанцы дают ему преимущество в сравнении со всеми другими плодами как самому полезному для жизни. Он вырастает длиною в 6 или 7 дюймов, толщиной в руку человека. Кожура мягкая и желтеет при созревании плода… Плод не твёрже, чем масло зимой и такого же жёлтого цвета, как оно. Вкус у него тонкий, и он тает во рту как мармелад».
Aquote2.png


Несмотря на то, что в тропиках бананы быстро завоевали популярность, в европейских и американских странах с умеренным климатом они ещё долгое время оставались крайне редким экзотическим продуктом, поскольку одним из основных требований к их транспортировке и хранению является поддержание постоянной температуры не выше 14 °C. Лишь во второй половине XIX века, с изобретением первых холодильных установок и строительством железных дорог, появилась стабильная возможность доставки этих фруктов на северные рынки сначала США, а затем и Европы. В 1866 году нью-йоркский торговец Карл Франк начал ввозить в США небольшие партии бананов, выращенных на плантациях близ города Колон в Панаме. В 1870 году капитан американского рыболовного судна «Телеграф» Лоренсо Бейкер привёз из Пуэрто-Антонио на Ямайке в Нью-Джерси 160 гроздей бананов и выгодно их продал, что положило начало широкой торговле этими фруктами. В 1876 году на выставке в Филадельфии, посвящённой 100-летию независимости США бананы продавались поштучно, обёрнутыми в станиоль, по цене 10 центов за штуку, что по тем временам было очень дорого. В 1885 году капитан Бейкер, бизнесмен Эндрю Престон и девять предпринимателей основали Boston Fruit Company, развернувшую закупки бананов на островах Карибского моря. 30 марта 1899 года она объединилась с компанией Майнора Кейта в United Fruit Company. Даже в наше время далеко не все сорта этого фрукта пригодны для экспорта, и многие страны, такие как Китай, Индия, Таиланд и Бразилия, выращивают бананы только для внутреннего потребления либо экспортируют их в незначительных количествах.

Գաղափարախոսություն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Կոնդիլյակ և դե Տրասի[խմբագրել կոդը]

Термин «идеология» был введен во Франции в конце XVIII века А. Дестютом де Траси, который вместе с Этьеном де Кондильяком пытался создать науку об общих принципах формирования идей и основах человеческого знания. Будучи последователем сенсуалистической гносеологии Джона Локка, де Траси ввёл данный термин для обозначения учения об идеях, понимаемого им как учение об общих закономерностях происхождения идей из содержания чувственного опыта. Данное учение должно было выступать основными принципами для руководства как в науке, так и в социальной жизни. Поэтому Дестют де Траси видел в идеологии систему знаний первооснов морали, политики, права.

Дестют де Траси и Кондильяк пытались оказать влияние на политику, проводимую оказавшимся у власти Наполеоном, который счел, что они пытаются заменить политическую реальность абстрактными утверждениями, и негативно отнесся к выдвинутым предложениям. С легкой руки великого исторического деятеля слово «идеология» приобрело уничижительный смысл, который закрепился за ним вплоть до настоящего времени. В связи с тем, что проект де Траси и Кондильяка был отвергнут Наполеоном, понятие идеологии оказалось на некоторое время забытым.

«Գաղափարախոսություն» տերմինն սկսել է կիրառվել Ֆրանսիայում XVIII դարի վերջում Դեստուտ դե Տրանսիի կողմից, ով Էտիեն Բոննոդը Կոնդիլյակի հետ միասին փորձում էր ստեղծել մի գիտություն՝ գաղափարների ձևավորման ընդհանուր սկզբունքների ու մարդկային գիտակցության հիմքերի մասին։ Լինելով Ջոն Լոքի սենսուալիստական իմացաբանության հետևորդ՝ դը Տրասին գործածության մեջ դրեց տերմինը՝ գաղափարների մասին ուսմունքը բնորոշելու համար, որը իր կողմից ընկալվում էր, որպես զգայական փորձից ստացված գաղափարների ծագման ընդհանուր օրինաչափությունների մասին ուսմունք։ Այս ուսմունքը պետք է հանդես գար ինչպես գիտական, այնպես էլ հասարակական կյանքում՝ որպես կողմնորոշման հիմնական սկզբունք։ Այդ պատճառով դե Տրանսին գաղափարախոսության մեջ տեսնում էր բարոյականության հիմունքների, քաղաքականության, իրավունքի մասին գիտելիքների համակարգ։

Դեստուտ դե Տրանսին ու Կոնդիլյակը փորձում էին ազդել Նապոլեոնի վարած քաղաքականության վրա, ով համարում, որ նրանք փորձում են փոխարինել քաղաքական իրականությունը վերացական պնդումներով, ու բացասաբար վերաբերվեց առաջ բերված առաջարկներին։ Պատմական մեծ դեմքի թեթև ձեռքով «գաղափարախոսություն» բառը ձեռք բերեց նվաստացնող իմաստ, որը կարծրացել է ընդհուպ մինչև մեր օրերը։ Կապված նրա հետ, որ դե Տրասիի ու Կոնդիլյակի նախագիծը մերժվել է Նապոլեոնի կողմից, գաղափարախոսության հասկացությունը որոշ ժամանակով մոռացվեց։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karine hovhannisyan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Պատմություն[խմբագրել կոդը]

Բանանը այն պտուղներից է, որոնք մշակվել են հնագույն ժամանակներից։ Հայրենիքը Մալայան արշիպելագն է, որտեղ, գիտնականների կարծիքով հնագույն մարդիկ աճեցրել են այն և որպես ձկնային կերակրատեսակների հավելում օգտագործել սննդի մեջ։ Խաղաղ օվկիանոսի կղզիներով շրջագայելիս մարդիկ լրացնում էին բանանի պաշարները, սրանով մասնակցելով բանանի տարածմանը։

Ժամանակակից գիտնականներից առաջինը, ով սահմանեց բանանի աշխարհագրական ծագումը Նիկոլայ Վավիլովն էր, ով 1920-1930-ական թվականներին ուսումնասիրեց երկրագնդի տարբեր շրջանները և արդյունքները նկարագրեց «Մշակովի բույսերի զարգացման կենտրոնները» գրքում։

Աղբյուրում բանանը համարվում էր ուտելի բույս՝ մանգոյի և կոկռոշի հետ միասին[183]։ Բանանը բազմիցս հիշատակվել է նաև հին հին հնդկական էպոսներում Մահաբհարաթայում[184][185] և Ռամայանայում[186], որոնք որոշ ենթադրություններով ստեղծվել են մ. թ. ա. 15-րդ դարում։ Արանյա-կանդա գրքում նկարագրվում է արքայական ընտանիքի անդամների հագուստը, որը հյուսված էր բանանի տերևներից [183]։ Ցեյլոնում հայտնաբերված մ. թ. ա. 5-6-րդ դարերին թվագրվող և պալի լեզվով գրված բուդդայական կանոնում գրված է, որ բուդդայական վանականներին տոն օրերին թույլատրվում է խմել բանանից պատրաստված ըմպելիք[187]։ Առաջին արտահնդկական գրավոր աղբյուրը, որում կարելի է գտնել հիշատակություն բանանի մասին 5-րդ դարում ապրող հին հունական փիլիսոփա Թեոֆրաստի «Բույսերի պատմություն» գիրքը։ Այս աշխատության մեջ Թեոֆրաստն անգամ փորձ է կատարվել դասակարգել բույսերը, որի պատճառով էլ նրան համարում են բուսաբանության հիմնադիրը։

Չինաստանի Լյան չինական հարստության ժամանակաշրջանում ապրող չինացի գրող և մարտավար Յան Ֆուն (չինարեն՝ 楊阜), (502—557 թվականներին), իր «Վայրի բույսերի հանրագիտարան» աշխատությունում առաջինն է խոսում իր երկրում բանանի մշակման մասին։ Հռոմի գրող Պլինիոս Ավագը «Բնական պատմություն» գրքում (77 թվական) պատմում է, որ Հնդկաստան կատարած իր արշավանքների ժամանակ Ալեքսանդր Մակեդոնացին (մ.թ.ա 327 թվական) համտեսում է բանանը, կոչում այն՝ «հիանալի հնդկական մրգային ծառ» և նույնիսկ բերում այն Եվրոպա։

Որոշ գիտնականներ ենթադրում են, որ բանանը հայտնի էր նաև Հարավային Ամերիկայում՝ մինչև եվրոպացիների հայտնվելը։ Ենթադրությունը հիմնավորվում է նրանով, որ պերուական հնդկական դամբարաններում հայտնաբերվել են բանանի տերևներ։ Բացի այդ, ենթադրվում է, որ Հին կտակարանում նկարագրված արգելված պտուղը եղել է բանանը[188][189]։ Այս ենթադրությունը սակայն վիճարկվում է, քանի որ ոչ հին եգիպտացիները, ոչ հրեաները բանանի մասին ոչինչ չեն իմացել։

650 թվականից հետո արաբների շնորհիվ բանանը Հնդկաստանից բերվում է Պաղեստին և Աֆրիկայի արևելյան ափեր։ 1402 թվականին պորտուգալացիները բանանը բերեցին Կանարյան կղզիներ Գվինեայից։ Եվրոպացիները ծանոթացան բանանի հետ միայն 1592 թվականին նկարազարդ գրքի՝ Պրոսպերո Ալպինիի De Plantis Aegypti liber (Venezia, F. de Franceschi di Siena, 1592)։ Վենետիկում տպագրվելուց հետո։ 16-րդ դարի կեսերին Հարավային Ամերիկայում բանանի ակտիվ մշակման մասին գրել է Պեդրո դե Սյեսա դե Լեոնը իր «Պերուի ժամանակագրություն» գրքում (1553)[190]։

Կապիտան Դամիրը բանանը նկարագրում է այսպես.

Aquote1.png
- «Ոչ շատ մեծ, պիզանգայի երկարության կեսին մոտ, բայց շատ քաղցր և փափուկ, փոքր-ինչ հյութալի, նաև ավելի նուրբ համի...Բանանը՝ ես պնդում եմ, բոլոր պտուղների արքան է, ներառյալ նաև կոկոսը... Այն այնքան հիանալի է, որ իսպանացիները նրան արտոնություն են տալիս համեմատվել մյուս պտուղների հետ, որպես կյանքին ամենաօգտակարը: Այն աճում է 6-7 մատնաչափ երկարությամբ, ունի մարդու ձեռքի հաստություն: Կեղևը փափուկ է և դեղնում է պտուղի հասունանալուն պես...Պտուղը կոշտ չէ, նման է ձմռան կարագին և նրա նման էլ դեղին է: Բանանը ունի նուրբ համ և այն հալվում է բերանում մարմելադի նման»:
Aquote2.png


Չնայած արևադարձում բանանը շատ արագ ճանաչում գտավ, բարեխառն կլիմա ունեցող որոշ եվրոպական և ամերիկյան երկրներում այն դեռևս հազվադեպ միրգ էր համարվում, քանի որ բանանի մշակման, տեղափոխման և պահպանման համար անհրաժեշտ ջերմաստիճանը չպետք է գերազանցի 14°C-ը[191]։ Միայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ սառնարանների ստեղծման և երկաթուղու կառուցման շնորհիվ հնարավորություն եղավ բանանը սկզբում վաճառել ԱՄՆ-ում և ապա՝ Եվրոպայում։

1866 թվականին նյույորքցի առևտրական Կառլ Ֆրանկը սկսեց ԱՄՆ ներմուծել փոքր քանակությամբ բանան և աճեցնել այն Կոլոն քաղաքի մոտակայքում՝ Պանամայում։ 1870 թվականին ամերիկյան ձկնորսական «Տելեգրաֆ » նավախցի կապիտան՝ Լորենցո Բայկերը Պուերտո-Անտոնիոյից Ճամայկայի վրայով Նյու-Ջերսի բերեց 160 ողկույզ բանան, որոնք շատ շահավետ վաճառվեցին՝ դառնալով բանանի մեծաքանակ առևտրի սկիզբը։

1876 թվականին ԱՄՆ-ի անկախության 100-ամյակին նվիրված Ֆիլադելֆիայի ցուցահանդեսներից մեկում բանանները վաճառվեցին կտորներով՝ 10 ցենտ ամեն մեկի համար, ինչը այդ ժամանակների համար բավական թանկ էր։ 1885 թվականին կապիտան Բայկերը, գործարար Էնդրյու Պրեսթոնը և « Boston Fruit Company» կազմակերպության մյուս ինը հիմադիրները՝ տարածեցին բանանի առևտուրը Կարիբյան կղզիներում։ 1899 թվականի մարտի 30-ին նրանք ձուլվեցին Մայոր Կեյտի՝ «United Fruit Company» կազմակերպության մեջ[192]։

Նույնիսկ մեր ժամանակներում այս մրգի բոլոր տեսակները չէ, որ շահութաբեր են առևտրի համար, և շատ երկրներ՝ Չինաստանը, Հնդկաստանը, Թայլանդը և Բրազիլիան աճեցնում են բանան միայն ներքին սպառման համար կամ էլ արտահանում էն չնչին քանակությամբ[193]։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Marina.ghazarian Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Լիբերալիզմ[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Լիբերալիզմի հիմնադրույթները[խմբագրել կոդը]

Некоторые современные течения либерализма более терпимы к государственному регулированию свободных рынков ради обеспечения равенства возможностей добиться успеха, всеобщего образования и уменьшения разницы в доходах населения. Сторонники таких взглядов полагают, что политическая система должна содержать элементы социального государства, включая государственное пособие по безработице, приюты для бездомных и бесплатное здравоохранение. Всё это не противоречит идеям либерализма.

Согласно либерализму, государственная власть существует только для блага граждан, и политическое руководство страной может осуществляться только на основе общественного консенсуса. В настоящее время наиболее соответствующей либеральным принципам политической системой является либеральная демократия.

Լիբերալիզմի ժամանակակից ճյուղերից ոմանք ավելի հանդուրժողական են ազատ շուկայի պետական կարգավորմանը, որն արվում է հաջողության հասնելու հնարավորության հավասարության ապահովման համար, համընդհանուր կրթության ու բնակչության շահույթի տարբերության պակասեցման համար։ Այս հայացքի հետևորդները համարում են, որ քաղաքական համակարգը պետք է ներառի սոցիալական պետության տարրեր՝ ներառյալ գործազրկության համար պետական նպաստը, տնանկների համար հանրակացարաններն ու անվճար առողջապահությունը։ Այս ամենը չի հակասում լիբերալիզմի հիմունքներին։

Համաձայն լիբերալիզմի՝ պետական իշխանությունը գոյություն ունի միայն ի օգուտ քաղաքացու, ու երկրի քաղաքական ղեկավարությունը կարող է իրականացվել միայն հասարակական փոխհամաձայնության հիմքի վրա։ Ներկայումս լիբերալիստական սկզբունքներին ամենահամապատասխան համակարգը համարվում է լիբերալիստական ժողովրդավարությունը։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karine hovhannisyan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Եկատերինա II[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ծագում[խմբագրել կոդը]

Родилась София Фредерика Августа Анхальт-Цербстская 21 апреля (2 мая) 1729 года в тогда немецком городе Штеттин — столице Померании (Поморья). Ныне город называется Щецин и является столицей Западно-Поморского воеводства Польши.

Отец, Христиан Август Анхальт-Цербстский, происходил из цербст-дорнебургской линии Ангальтского дома и состоял на службе у прусского короля, был полковым командиром, комендантом, затем губернатором города Штеттина, где будущая императрица и появилась на свет, баллотировался в курляндские герцоги, но неудачно, службу закончил прусским фельдмаршалом. Мать — Иоганна Елизавета, из Готторпского владетельного дома, приходилась двоюродной тёткой будущему Петру III. Родословная Иоганны Елизаветы восходит к Кристиану I, королю Дании, Норвегии и Швеции, первому герцогу Шлезвиг-Голштейнскому и основателю династии Ольденбургов.


Дядя по материнской линии Адольф-Фридрих был в 1743 году избран в наследники шведского престола, на который он вступил в 1751 году под именем Адольфа-Фредрика. Другой дядя, Карл Эйтинский, по замыслу Екатерины I, должен был стать мужем её дочери Елизаветы, однако умер в преддверии свадебных торжеств.

Շտետտինյան պալատը, որտեղ հետագայում ծնվեց կայսրուհին

Սոֆիա Ֆրեդերիկա Ավգուստա Անհալտ-Ցերբստսացին (գերմ.՝ Sophie Auguste Friederike von Anhalt-Zerbst-Dornburg) ծնվել է 1729 թվականի ապրիլի 21-ին (մայիսի 2), այդ ժամանակ գերմանական Շտետտին քաղաքում՝ Պոմերանիայի (Մերձբալթիկա) մայրաքաղաքում։ Այժմ քաղաքը անվանվում է Շեցին և համարվում է Լեհաստանի Արևմտպոմորյան մարզի կենտրոնը։

Նրա հայրը՝ Քրիստիան Ավգուստ Անհալտ-Ցերբստացին, ծագում էր Անհալտների ցերբստ-դորենբուրգյան ճյուղից և ծառայում էր Պրուսիայի արքային։ Եղել է զորագնդի հրամանատար, պարետ, այնուհետև Շտետինա քաղաքի նահանգապետ։ Այդտեղ էլ ծնվեց ապագա կայսրուհին։ Նախատեսվում էր նրան շնորհել Կուրլանդիայի դուքսի կոչում, սակայն ծառայությունն ավարտեց որպես պրուսիական ֆելդմարշալ։

Մայրը՝ Յոհանննա Ելիզավետան, Պետրոս 3-րդի ազգականներից էր՝ երկրորդական մորաքույրը։ Նրա տոհմածառը ծագում է Դանիայի, Շվեդիայի և Նորվեգիայի արքա՝ Քրիստիան Առաջինից, առաջին դուքս՝ Շլեզվիգ Գոլշետեյնից և Ալդենբուրգյան դինաստիայի հիմնադիրներից։

Մորական կողմի մորեղբայրը՝ Ադոլդ-Ֆրիդրիխը 1743 թվականին ընտրվել էր շվեդական գահի ժառանգորդ, որին նա նստեց 1751 թվականին, որպես Ադոլֆ-Ֆրեդրիկ։ Մյուս մորեղբայրը՝ Կառլ Էյտինսկին, Եկատերինա Առաջինի մտադրմամբ պետք է իր աղջկա՝ Ելիզավետայի ամուսինը դառնար, սակայն վերջինս մահացավ հարսանյաց տոնի նախօրյակին։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Marina.ghazarian Տեղափոխված է
Վերստուգող Hayk.arabaget Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Բարբառներ[խմբագրել կոդը]

Ситуация с определением диалектов очень сложна. В современной Индии существует тенденция относить к хинди все локальные индоарийские идиомы в штатах Уттар-Прадеш, Мадхья-Прадеш, Бихар, Хариана, Химачал-Прадеш. Некоторые исследователи относят к ним раджастхани и языки пахари (кроме непальского).

Обычно все диалекты собственно хинди делят на две группы։

  • Западный хинди (кхари-боли, урду / дакхни / рекхта, базарный хиндустани, литературный хинди, бундели, канауджи, брадж бхакха, хариани.
  • Восточный хинди (авадхи, багхели, чхаттисгархи).

Необходимо отметить, что эта классификация, возможно, несколько устарела в связи с тем, что чхаттисгархи приобрёл статус официального в штате Чхаттисгарх (2000).

Особого упоминания заслуживают диалекты Бихара, которые разные исследователи либо включают, либо исключают из хиндиязыного языкового ареала. Например, Дж. Грирсон и А. Хёрнле исключали из хинди диалекты к востоку от Аллахабада до Бенгала, устанавливая особый язык бихари. Вопрос об отнесении бихарских языков бходжпури, магахи и майтхили к хинди в советской индологии решался неоднозначно. Отечественный исследователь В. А. Чернышев считал их самостоятельными языками. Б. И. Клюев полагал, что «по всей вероятности, эти районы в настоящее время уже не могут быть включены в область собственно хинди». Согласно П. А. Баранникову,

Aquote1.png … нельзя согласиться с суждением о том, что территория штата Бихар не относится к хиндиязычному ареалу Aquote2.png

Вместе с тем, П. А. Баранников подчёркивал, что

Aquote1.png сам язык хинди представляет собой весьма сложное целое, для которого характерна вариативность. Aquote2.png


В настоящее время майтхили официально получил статус официального языка в штате Бихар и Непале.

По мнению Г. А. Зографа, языки пахари и диалекты раджастхани следует считать самостоятельными несмотря на влияние, оказываемое на них хинди. В частности, один из языков пахари, догри, стал официальным в штате Джамму и Кашмир (2003).

Особняком стоит возникший недавно в результате смешения разных диалектов фиджийский хинди.

Հինդիի բարբառների և տարբերակների տարածման քարտեզ՝ ներառյալ բիհարի, ռաջաստհանի և պահարի լեզուները՝ բառի լայն իմաստով
Հինդիի բարբառների և տարբերակների տարածման քարտեզ՝ ներառյալ բիհարի, ռաջաստհանի և պահարի լեզուները՝ բառի նեղ իմաստով

Բարբառներ տարորոշելու հետ կապված իրավիճակը շատ բարդ է։ Ժամանակակից Հնդկաստանում Ուտտար-Փրադեշ, Մադհյա-Փրադեշ, Բիհար, Հարիանա, Հիմաչալ-Փրադեշ մարզերում գոյություն ունեն բոլոր լոկալ հնդկաարիական լեզուները հինդիին վերագրելու միտում։[194]

Սովորաբար բուն հինդիին բոլոր բարբառները բաժանում է երկու մասի.

  • Արևմտյան հինդի՝ կհարի-բոլի, ուրդու (դակհնի, ռեկհտա), առևտրային հինդուստանի, գրական հինդի, բունդելի, կանաուջի, բրաջ բհակհա, հարիանի։
  • Արևելյան հինդի՝ ավադհի, բագհելի, չհատտիսգհարհի։[195]

Այս դասակարգումը, հնարավոր է, որ որոշ չափով հնացած է՝ կապված այն բանի հետ, որ չհատտիսգհարհին Չհատտիսգարհ նահանգում ձեռք է բերել պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ (2000)։

Հատուկ հիշատակության են արժանի Բիհարի բարբառները, որոնք տարբեր հետազոտողներ երբեմն ներառում են, երբեմն էլ դուրս են թողնում հինդի լեզվական արեալից։ Օրինակ՝ Ջորջ Գրիրսոնն ու Ավգուստ Հյորնլեն հինդիից դուրս են թողնում Ալլահբադից արևելք, մինչև Բենգալ բարբառները՝ սահմանելով բիհարի յուրահատուկ լեզուն։ Բիհարյան բհոջպուրի, մագահի և մայթհիլի լեզուները հինդիին վերագրելու հարցը խորհրդային գաղափարախոսությամբ միանշանակ չէր լուծվում։ Խորհրդային հետազոտող Վ. Չերնիշևը դրանք համարում էր ինքնուրույն լեզուներ։ Բ. Կլյուևը կարծում էր, որ «ամենայն հավանականությամբ, այդ շրջանները ներկայումս արդեն չեն կարող ներառվել բուն հինդիի շրջանակներում»։ Ըստ Պ.Ա.Բարաննիկովի՝

Aquote1.png … չի կարելի չհմաձայնվել այն դատողության հետ, որ Բիհար նահանգի տարածքը չի դասվում հինդի արեալին[196] Aquote2.png


Դրա հետ մեկտեղ Բարաննիկովն ընդգծում էր, որ

Aquote1.png Հինդի լեզուն իրենից ներկայացնում է միանգամայն բարդ ամբողջություն, որին բնորոշ է տարատեսակությունը։[197] Aquote2.png


Ներկայումս մայթհիլին Բիհար և Նեպալե նահանգներում պաշտոնապես ստացել է պաշտոնական լեզվի կարգավիճակ։

Գեորգի Զոգրաֆի կարծիքով, պահարի լեզուն և ռաջաստանի բարբառները հարկ է համարել ինքնուրույն լեզուներ՝ չնայած հինդիի՝ նրանց վրա ունեցած ազդեցությանը։ Մասնավորապես, պահարիի լեզուներից մեկը՝ դոգրին, դարձել է պաշտոնական լեզու Ջամու և Քաշմիր նահանգներում (2003)։

Մեկուսացված է նաև տարբեր բարբառների միախառնումից առաջացած ֆիջիական հինդին։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Մուհամմեդ Ալի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Պրոֆեսիոնալ կարիերա[խմբագրել կոդը]

Aquote1.png Я дрался, чтобы выиграть титул чемпиона мира, чтобы я смог выйти на улицу и говорить то, что было у меня на уме. Я хотел пойти к безработным людям, для которых наркотики и бедность были частью повседневной жизни. Я хотел быть чемпионом, который доступен для всех. Я надеялся вдохновлять других, чтобы они начали управлять своей судьбой и жили гордо и целеустремлённо
- Мохаммед Али
Aquote2.png

В начале профессиональной карьеры Кассиусу было необходимо определиться со своим менеджером. Он хотел, чтобы им стал один из его кумиров — Шугар Рэй Робинсон или Джо Луис, но они отказались. Робинсону было просто неинтересно, а Луису, по природе скромному и тихому человеку, не хотелось работать с Клеем. В итоге менеджерами Кассиуса стали 11 партнёров, вложивших по 2800 долларов каждый. Клей получил 10 000 долларов сразу после подписания контракта, менеджеры также взяли на себя все расходы на перелёты и тренировки спортсмена. Дебют Клея в профессиональном боксе состоялся 29 октября 1960 года, его соперником был Танни Хансекер. Перед боем Кассиус назвал его «бездельником» и сказал, что «легко его слижет». Клей готовился к этому поединку, пробегая по две мили каждое утро и спаррингуя со своим братом Рудольфом. Эти тренировки помогли ему одержать уверенную победу, но он так и не смог досрочно закончить 6-раундовый поединок. Танни говорил после боя, что Клей станет чемпионом мира и что было честью биться с ним на ринге. После этого поединка Кассиус принял участие в тренировочном лагере Арчи Мура. Прославленный чемпион тренировался в зале под названием «Ведро крови», на лужайке около которого стояли несколько валунов, на каждом из которых были написаны имена великих чемпионов прошлого։ Джека Джонсона, Джо Луиса, Рэя Робинсона и других. Мур не смог найти подхода к молодому спортсмену, а Клей не слушал советов и часто задирал его, вызывая на спарринг действующего чемпиона мира в первом тяжёлом весе. В итоге Кассиус уехал назад в Луисвилл, не дождавшись окончания лагеря. Тем временем его команда искала опытного тренера, их выбор пал на Анджело Данди. Он имел репутацию хорошего специалиста и одного из лучших по обработке травм во время боя. Данди согласился стать наставником Клея, его зарплата составляла 125 долларов в неделю, плюс различные бонусы. Для тренировок с новым тренером Кассиус переехал в Майами. Анджело прекрасно знал, как вести себя с Клеем, он уважал его и не пытался контролировать, а лишь направлял в нужное русло. Также он не пытался затыкать Кассиусу рот, понимая, что это часть шоу, которая привлекает зрителей на трибуны. Спустя всего восемь дней после приезда Клея в Майами состоялся его первый бой под руководством Данди. Он победил малоизвестного боксёра Герба Силера, поединок закончился техническим нокаутом в четвёртом раунде. После победы над своим следующим противником Тони Эсперти Кассиус заявил, что собирается нокаутировать Ингемара Юханссона. Шведский чемпион находился в то время в Майами, где у него должен был состояться бой с Флойдом Паттерсоном. Менеджеры Клея организовали спарринг с Юханссоном, на котором Кассиус полностью превзошёл действующего чемпиона мира. Ингемар не мог попасть в 19-летнего американца, и после второго раунда тренер шведа остановил бой. На следующий день Клей нокаутировал четвёртого соперника в своей профессиональной карьере — Джимми Робинсона. В 1959 году в Чикаго Клей впервые услышал выступление лидера «Нации ислама» Элайджи Мухаммада. А в 1961 году, вскоре после приезда в Майами, Клей встретился с Абдулом Рахаманом — посланником Мухаммада. Вместе они отправились в местную мечеть. Эта экскурсия сильно повлияла на молодого человека, он говорил։ «Впервые я почувствовал духовность в своей жизни, когда вошёл в этот мусульманский храм в Майами». Клей начал регулярно читать газету «Мухаммад говорит», встречаться с членами «Нации ислама» и всё чаще задумываться о своей духовной жизни. В конце 1961 года Рахаман начал работать в команде Клея, а в начале 1962 года Кассиус отправился в Детройт, где встретился с Элайджей Мухаммадом и Малкольмом Икс. Лидеры «Нации ислама» стали духовными наставниками Клея и сильно повлияли на его жизнь. Пятым соперником Кассиуса был Донни Флиман, имевший 22 нокаута, в том числе против бывшего абсолютного чемпиона мира Эззарда Чарльза. По ходу поединка у Флимана открылись раны (рассечения) под обоими глазами, но рефери разрешал продолжать бой вплоть до остановки в седьмом раунде. Затем Клей вернулся в родной Луисвилл для поединка с Ламаром Кларком. Кассиус предсказал свою победу во втором раунде, что и произошло, — бой остановили из-за перелома носа у Кларка. Следующим оппонентом Клея стал высокий гаваец Дюк Сабедонг (рост 2,01 м). Поединок проходил в Лас-Вегасе, Кассиус был лучше на протяжении десяти раундов, но не смог нокаутировать оппонента, выиграв поединок по очкам. Клей вернулся в Луисвилл, где 22 июля 1961 года провёл 10-раундовый бой против Алонсо Джонсона. Его соперник вёл себя осторожно и старался держаться на расстоянии от Кассиуса, сумев выстоять до конца поединка, после окончания которого судьи объявили Клея победителем. Перед следующим боем Клея произошла неразбериха, перед самым выходом на ринг оказалось, что кто-то из его команды забыл взять перчатки для поединка. В срочном порядке были найдены старые потрёпанные перчатки, в которых Кассиус нокаутировал Алекса Митеффа в шестом раунде. Спустя месяц Клей нокаутировал Вилли Бесманоффа, ещё одного известного тяжеловеса. В марте 1962 года Отборочной комиссией Луисвилла Клею был присвоен статус «1-A» (годен для службы). Он отправился на призывную медкомиссию в январе 1964 года, прямо перед первым боем с Листоном, и, естественно, легко прошёл все физические тесты. Но тест на умственные способности оказался для него трудным испытанием. Кассиус не смог ответить на вопрос։ «Сколько часов работает человек с 6 утра до 3 часов дня, если у него есть час на обед?» Его IQ составлял 78, что было намного ниже минимального уровня для прохождения службы. В марте 1964 года он вновь провалился на тестах, уже под наблюдением трёх психиатров, ему был присвоен статус «1-Y» (не годен для службы). Али шутил։ «Я говорил, что я величайший, а не умнейший». Общественная реакция на это событие была отрицательной, многие политики открыто выражали недоумение по поводу негодности Мохаммеда, а некоторые даже сомневались, не симулировал ли он. В скором времени шумиха улеглась, но пресса ещё долго муссировала тему о неразвитом интеллекте Али. Между февралём и июлем 1962 года Клей одержал пять побед, все бои завершились нокаутами не позднее шестого раунда. В сентябре он посетил поединок за звание чемпиона мира в тяжёлом весе между Сонни Листоном и Флойдом Паттерсоном. Сразиться с Паттерсоном в бою за звание чемпиона было детской мечтой Кассиуса, однако Листон нокаутировал своего оппонента уже в первом раунде. После окончания поединка Сонни заметил Клея и прокричал ему։ «Ты следующий, крикун!» Очередным соперником Кассиуса стал Арчи Мур — его бывший наставник. Пресса и специалисты не давали Муру шансов на победу, сам он признался, что согласился на бой из-за нехватки денег. Билеты на боксёрский вечер плохо продавались, и его решили перенести на три недели. Кассиус предсказал свою победу в четвёртом раунде и сделал всё, чтобы предсказание сбылось։ Мур упал в «правильном» раунде после нескольких пропущенных ударов в голову. После боя Арчи говорил։ «Клей победил бы Джо Луиса в четырёх из пяти боёв». Клей легко одолел своего следующего противника, Чарли Пауэлла, нокаутировав его в третьем раунде на домашнем ринге в Луисвилле. Однако следующий бой в Нью-Йорке, против Дага Джонса, неожиданно стал серьёзным испытанием для Кассиуса. Впервые в истории «Мэдисон-сквер-гарден» зрители раскупили все билеты за два дня до проведения поединка. Джонс провёл хороший бой, ускользая от ударов Клея и проводя контратаки. Равный поединок продолжался все отведённые 10 раундов, ведущий вечера объявил, что Кассиус победил единогласным решением судей. После объявления результатов публика начала скандировать։ «Подтасовка, подтасовка!» (англ. Fix, fix!). На пресс-конференции Клей отметил, что он не супермен, а журнал The Ring признал этот поединок боем года в 1963 году. Во время пребывания в Нью-Йорке Кассиус познакомился с Дрю Бандини Брауном[en], который впоследствии стал его ближайшим другом и находился в углу Клея на протяжении всей его карьеры. Его следующий бой против британца Генри Купера собрал внушительные 55 000 человек, поединок проходил на стадионе «Уэмбли». В четвёртом раунде за несколько секунд до гонга Купер послал Клея в тяжёлый нокдаун. Чтобы получить больше времени на восстановление, секунданты Клея пошли на хитрость — в перерыве между раундами они порвали Клею перчатку. Так как запасных перчаток у них не было, то один из секундантов пошёл за ними в раздевалку. Таким образом Кассиус получил лишнее время на восстановление. В пятом раунде у Купера открылось сильное рассечение, и рефери остановил бой. После окончания поединка в раздевалку к Клею зашёл Джек Нилон, менеджер Сонни Листона, и сказал։ «Я пролетел 3000 миль, чтобы сказать — мы готовы».

Aquote1.png «Ես մարտի էի դուրս գալիս, որպեսզի արժանանամ աշխարհի չեմպիոնի կոչման, որպեսզի կարողանամ դուրս գալ փողոց և ասեմ այն, ինչ գալիս է մտքիս: Ես ուզում էի գնալ գործազուրկ մարդկանց մոտ, որոնց համար թմրանյութն ու աղքատությունը իրենց առօրյա կյանքի անբաժան մասն էին: Ես ուզում էի չեմպիոն դառնալ, ով հասանելի էր բոլորի համար: Ես հույս ունեի ոգևորել ուրիշներին, որպեսզի նրանք սկսեին տնօրինել իրենց ճակատագիրը և ապրեին հպարտ ու նպատակասլաց[198]»-
- Մուհամեդ Ալի
Aquote2.png


Պրոֆեսիոնալ կարիերայի սկզբում Կասիուսին պետք էր կողմնորոշվել իր մենեջերի հարցում։ Նա ուզում էր, որ դա լիներ իր կուռքերից մեկը՝ Շուգար Ռեյ Ռոբինսոնը կամ Ջո Լուիսը, բայց նրանք հրաժարվեցին։ Ռոբինսոնի համար ուղղակի հետաքրքիր չէր, իսկ Լուիսը՝ որպես համեստ ու հանգիստ բնավորությամբ անձնավորություն, չէր ուզում աշխատել Կլեյի հետ։ Արդյունքում Կասիուսի մենեջերները դարձան 11 գործընկերներ՝ յուրաքանչյուրը ներդնելով 2800 դոլար։ Կլեյն պայմանագրի ստորագրումից անմիջապես հետո ստացավ 10 000 դոլար, մենեջերները իրենց վրա վերցրեցին նաև մարզիկի մարզման և թռիչքների բոլոր ծախսերը[199]։

Կլեյի դեբյուտը պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտում տեղի ունեցավ 1960 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, նրա մրցակիցը Տաննի Հանսեքերն էր։ Մարտից առաջ Կասիուսը նրան «անբան» անվանեց և ասաց, որ «նրան հեշտությամբ կխժռի»։ Կլեյը պատրաստվել էր այդ մենամարտին՝ ամեն առավոտ վազելով երկու մղոն և սպարինգներ անցկացնելով իր եղբայր Ռուդոլֆի հետ։ Այդ մարզումներն օգնեցին նրան համոզիչ հաղթանակ տանել, բայց նա այդպես էլ չկարողացավ ժամանակից շուտ ավարտել 6 ռաունդանոց մենամարտը։ Մարտից հետո Տաննին ասաց, որ Կլեյը կդառնա աշխարհի չեմպիոն և, որ պատիվ էր նրա հետ մարտի բռնվել ռինգում։ Այդ մենամարտից հետո Կասիուսը մասնակցություն ցուցաբերեց Արչի Մուրի մարզական ճամբարին։ Հռչակավոր չեմպիոնը մարզվում էր «Արյան դույլ» անունը կրող սրահում, որին կից մարգագետնում կային մի քանի գլաքարեր՝ յուրաքանչյուրի վրա գրված անցյալի մեծ չեմպիոնների անուններ՝ Ջեկ Ջոնսոն, Ջո Լուիս, Ռեյ Ռոբինսոն և այլն։ Մուրը չկարողացավ ճիշտ մոտեցում ցուցաբերել երիտասարդ մարզիկին, իսկ Կլեյը խորհուրդները չէր լսում և հաճախ զայրացնում էր նրան՝ սպարինգի հրավիրելով ծանր քաշային կարգում աշխարհի գործող չեմպիոնին։ Արդյունքում Կասիուսը հետ վերադարձավ Լուիսվիլ՝ չսպասելով ճամբարի ավարտին։ Այդ ժամանակ նրա թիմը փնտրում էր փորձառու մարզիչ, և նրանց ընտրությունը կանգնեց Անջելո Դանդիի վրա։ Նա ուներ լավ մասնագետի համբավ և մարտերի ժամանակ ստացված վնասվածքների լավագույն մշակողներից մեկն էր։ Դանդին համաձայնվեց լինել Կլեյի ուսուցիչը, նրա աշխատավարձը կազմում էր շաբաթը 125 դոլար՝ գումարած տարբեր բոնուսներ։ Նոր մարզչի հետ մարզումների համար Կասիուսը տեղափոխվեց Մայամի։ Անջելոն շատ լավ գիտեր ինչպես վարվել Կլեյի հետ. նա հարգում և փորձում էր չվերահսկել նրան, այլ միայն ճիշտ ուղղություն էր ցույց տալիս։ Նա նաև չէր փորձում Կասիուսին զսպել արտահայտվել, հասկանալով, որ դա շոուի մի մասն է, որը գրավում է տրիբունաների հանդիսատեսին[200]։

Կլեյի Մայամի տեղափոխվելուց ընդամենը ութ օր անց կայացավ նրա առաջին մարտը Դանդիի ղեկավարությամբ։ Նա հաղթեց ոչ այնքան հայտնի բռնցքամարտիկ Գերբ Սիլերին. մենամարտն ավարտվեց չորրորդ ռաունդում՝ տեխնիկական նոկաուդով։ Իր հաջորդ հակառակորդ տոնի Էքսպերտին հաղթելուց հետո Կասիուսը հայտարարեց, որ պատրաստվում է նոկաուտի ենթարկել Ինգեմար Յուհանսոնին։ Շվեդացի չեմպիոնն այդ ժամանակ գտնվում էր Մայամիում, որտեղ պետք է տեղի ունենար նրա մարտը Ֆլոյդ Պետերսոնի հետ։ Կլեյի մենեջերները Յուհասսոնի հետ սպարինգ կազմակերպեցին, որի ընթացքում Կասիուսը լիովին գերազանցեց աշխարհի գործող չեմպիոնին։ Ինգեմարը չկարողացավ դիպչել 19-ամյա ամերիկացուն, և երկրորդ ռաունդից հետո շվեդի մարզիչը կանգնեցրեց մարտը։ Հաջորդ օրը Կլեյը նոկաուտի ենթարկեց իր պրոֆեսիոնալ կարիերայում չորրորդ մրցակցին՝ Ջիմի Ռոբինսոնին[201]։

1959 թվականին Չիկագոյում Կլեյը առաջին անգամ լսեց «Իսլամական ազգի» առաջնորդ Էլայջի Մուհամմեդին։ Իսկ 1961 թվականին Մայամի տեղափոխվելուց ոչ շատ անց, Կլեյը հանդիպեց Մուհամմադի պատգամաբերի՝ Աբդուլ Ռահմանի հետ։ Նրանք միասին շարժվեցին դեպի տեղական մզկիթ։ Այդ էքսկուրսիան ուժեղ ազդեցություն ունեցավ երիտասարդի վրա, նա ասաց. «Մայամիի այդ մուսուլմանական տաճարը մտնելուց հետո ես իմ կյանքում առաջին անգամ զգացի հոգևորը»։ Կլեյը սկսեց պարբերաբար ընթերցել «Մուհամեդը խոսում է» թերթը, հանդիպում էր «Իսլամական ազգի» անդամների հետ և ավելի հաճախ էր մտածում իր հոգևոր կյանքի մասին։ 1961 թվականի վերջերին Ռահամանն սկսեց աշխատել Կլեյի թիմում, իսկ 1962 թվականի սկզբին Կլեյն ուղևորվեց Դեյտրոյդ, որտեղ հանդիպեց Էլայջի Մուհամմեդի և Մալքոլմ Իքսի հետ։ «Իսլամական ազգի» առաջնորդները դարձան Կլեյի հոգևոր ուսուցիչները և մեծ ներգործություն ունեցան նրա կյանքի վրա[202]։

Կասիուսի հինգրորդ հակառակորդը Դոնի Ֆլիմանն էր, ով իր հաշվին ուներ 22 նոկաուտ, այդ թվում նաև՝ աշխարհի նախկին բացարձակ չեմպիոն Էզարդ Չարլզի նկատմամբ։ Մենամարտի ընթացքում բացվեցին Ֆլիմանի աչքերի տակ գտնվող վերքերը, բայց ռինգի մրցավարը թույլ տվեց շարունակել մարտը մինչև յոթերորդ ռաունդի ավարտը։ Դրանից հետո Կլեյը վերադարձավ հայրենի Լուիսվիլ՝ Լամար Կլարկի հետ մենամարտելու համար։ Կասիուսը կանխորոշեց իր հաղթանակը երկրորդ ռաունդում, ինչը և իրականացավ. մարտը կանգնեցրեցին Կլարկի քթի ջարդվածքի պատճառով։ Կլեյի հաջորդ հակառակորդը բարձրահասակ հավայացի Դյուկ Սաբենդոկն էր (հասակը՝ 2,01մ)։ Մենամարտը անց էր կացվում Լաս Վեգասում, Կասիուսը առավելություն ուներ տասը ռաունդների ընթացքում, բայց չկարողացավ նոկաուտի ենթարկել հակառակորդին՝ մենամարտը տանելով միավորներով։ Կլեյը վերադարձավ Լուիսվիլ, որտեղ 1961 թվականի հուլիսի 22-ին անցկացրեց 10-ռաունդանոց մարտ ընդդեմ Ալոնսո Ջոնսոնի։ Նրա մրցակիցը զգույշ էր և աշխատում էր տարածություն պահպանել Կասիուսից՝ կարողանալով կանգուն մնալ մինչ մենամարտի ավարտը, որի ավարտից հետո մրցավարները Կլեյին հաղթող ճանաչեցին։ Կլեյի հաջորդ մարտից առաջ խառնաշփոթ տեղի ունեցավ. ռինգ դուրս գալուց անմիջապես առաջ պարզվեց, որ նրա թիմից ինչ-որ մեկը մոռացել է վերցնել մարտի ձեռնոցները։ Շտապ գտնվեցին նրա հին մաշված ձեռնոցները, որոնցով Կասիուսը վեցերորդ ռաունդում նոկաուտի էր ենթարկել Ալեքս Միտեֆին։ Մեկ ամիս անց Կլեյը նոկաուտի ենթարկեց ևս մեկ հայտնի ծանրքաշայինի՝ Վիլի Բեսմանոֆին[203]։

1962 թվականի մարտին Լուիսվիլի հավաքագրող հանձնաժողովի որոշմամբ Կլեյին տրվեց «1-A» (պիտանի է ծառայության) կարգավիճակ։ Նա զորակոչային բուժհանձնաժողով ներկայացավ 1964 թվականի հունվարին՝ Լիստոնի հետ մարտից անմիջապես առաջ, և, բնականաբար, հեշտությամբ անցավ բոլոր ֆիզիկական թեստերը։ Բայց մտավոր կարողությունների թեստը նրա համար ծանր փորձություն էր։ Կասիուսը չկարողացավ պատասխանել «Քանի՞ ժամ է աշխատում մարդը առավոտյան ժամը 6-ից մինչև ցերեկվա ժամը 3-ը, եթե նա ունի մեկ ժամ ընդմիջման համար» հարցին։ Նրա IQ-ն 78 էր, ինչը շատ ավելի ցածր էր ծառայության անցնելու համար սահմանված մինիմալ մակարդակից։ 1964 թվականի մարտին նա, արդեն երեք հեգեբանների հսկողությամբ, նորից տապալեց թեսթերը. նրան տրվեց «1-Y» (պիտանի չէ ծառայության) կարգավիճակ։ Ալին կատակում էր, «Ես ասում էի, որ մեծագույնն եմ, ոչ թե՝ ամենախելացին»։ Այդ իրադարձությանը հասարակական արձագանքը բացասական էր, շատ քաղաքական գործիչներ բացահայտ դժգոհում էին Մուհամմեդի ոչ պիտանիության համար, ոմանք էլ նույնիսկ կասկածում էին, թե արդյո՞ք նա չի ձևացրել։ Կարճ ժամանակում աղմուկը հանդարտվեց, բայց մամուլը դեռ երկար ժամանակ ուռճացնում էր Ալիի թերզարգացած ինտելեկտի թեման[204]։

1962 թվականի փետրվար-հուլիս ամիսներին Կլեյը տարավ հինգ հաղթանակ, բոլոր մարտերն ավարտվեցին նոկաուտով՝ մինչ վեցերորդ ռաունդը։ Սեպտեմբերին նա այցելեց ծանր քաշայինների աշխարհի չեմպիոնի կոչման համար տարվող՝ Սոնի Լիսթոն-Ֆլոյդ Պատերսոն մենամարտին։ Պատերսոնի հետ չեմպիոնի կոչման համար մենամարտելը Կասիուսի մանկության երազանքն էր, սակայն Լիսթոնը նոկաուտի ենթարկեց իր հակառակորդին հենց առաջին ռաունդում։ Մենամարտից հետո Սոնին նկատեց Կլեյին և բացկանչեց՝ «Դու հաջո՛րդն ես, դատարկաբա՛ն»։ Կասիուսի հերթական մրցակիցը Արչի Մուրն էր՝ իր նախկին ուսուցիչը։ Մամուլն ու մասնագետները Մուրի հաղթանակի հնարավորություն չէին տեսնում, ինքն իսկ խոստովանում էր, որ համաձայնվել է մարտին փողի սակավության պատճառով։ Բռնցքամարտի երեկոյի տոմսերը վատ էին վաճառվում, և որոշեցին այն տեղափոխել երեք շաբաթ հետո։ Կասիուսը կանխորոշեց իր հաղթանակը չորրորդ ռաունդում և ամեն ինչ արեց, որ իր կանխատեսումն իրականանա. Մուրն ընկավ «ճիշտ» ռաունդում՝ մի քանի հարված ստանալով գլխին։ Մարտից հետո Արչին ասաց. «Կլեյը կհաղթեր Ջո Լուիսին հինգ մարտերից չորսում»[202]։

Կլեյը հեշտությամբ հաղթեց իր հաջորդ հակառակորդին՝ Չարլի Պաուելին՝ նոկաուտի ենթարկելով նրան երրորդ ռաունդում, Լուսվիլի տնային ռինգում։ Սակայն Նյու Յորքում կայացած Դագա Ջոնսի հետ հաջորդ մարտը Կասիուսի համար դարձավ անսպասելի փորձություն։ Առաջին անգամ «Մեդիսոն-Սկվեր-Գարդեն»-ի պատմության մեջ հանդիսատեսը գնել էր բոլոր տոմսերը դեռ մարտից երկու օր առաջ։ Ջոնսը լավ մարտ անցկացրեց՝ խուսափելով Կլեյի հարվածներից և հակահարձակումների անցնելով։ Հավասար մարտը ձգվեց նախատեսված բոլոր տասը ռաունդներում, երեկոյի հանդիսավարը հայտարարեց, որ Կասիուսն հաղթել է մրցավարների միաձայն որոշմամբ։ Արդյունքների հայտարարումից հետո հասարակությունն սկսեց վանկարկել՝ «խաբեություն» (անգլ.՝ Fix, fix!)։ Մամուլո ասուլիսի ժամանակ Կլեյը նշեց, որ ինքը սուպերմեն չէ, իսկ The Ring ամսագիրը այդ մենամարտն անվանեց 1963 թվականի տարվա մարտ։ Նյու Յորքում գտնվելու ժամանակ Կասիուսը ծանոթացավ Դրյուն Բանդանի Բրաունի հետ, ով հետագայում դարձավ նրա ամենամոտ ընկերն ու Կլեյի ողջ կարիերայի ընթացքում գտնվում էր նրա կողքին։ Կլեյի հաջորդ մարտը ընդդեմ բրիտանացի Հենրի Կուպերի հավաքեց տպավորիչ թվով՝ 55 000 մարդ, մենամարտը տեղի ունեցավ «Ուեմբլի» ստադիոնում։ Չորրորդ ռաունդում՝ գոնգից մի քանի րոպե առաջ Կուպերը Կլեյին ծանր նոկդաունի ենթարկեց։ Վերականգնվելու համար ավելի շատ ժամանակ ունենալու համար, Կլեյի սեկունդանտները խորամանկության դիմեցին. ռաունդների միջև ընկած ընդմիջմանը նրանք պատռեցին Կլեյի ձեռնոցը։ Քանի որ պահեստային ձեռնոցներ նրանք չունեին, սեկունդանտներից մեկը ձեռնոցների համար գնաց հանդերձարան։ Այդպիսով Կասիուսը կարողացավ վերականգնվելու համար ավել ժամանակ շահել։ Հինգերորդ ռաունդում Կուպերի մոտ մեծ պատռվածք առաջացավ, և ռինգի մրցավարը կանգնեցրեց մարտը։ Մենամարտի ավարտից հետո Կլեյի մոտ հանդերձարան եկավ Սոնի Լիստոնի մենեջերը՝ Ջեկ Նիլոնը և ասաց, «Ես թռել եմ 3000 մղոն, որ ասեմ՝ մենք պատրաստ ենք»[205]։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Շրջանների տարբերակներ[խմբագրել կոդը]

Русский язык, как и другие крупные языки мира, имеет свои разговорные варианты (официально не закреплённые и пока даже мало изученные лингвистами) за пределами РФ — в Прибалтике, Белоруссии, на Украине, в Молдавии, государствах Закавказья и Средней Азии. В юго-восточной Европе в силу близкородственности украинского и белорусского языков имеет место сильное смешение речи и возникают формы русско-украинского суржика или русско-белорусской трасянки. В свою очередь, на территории Центральной Азии, в частности, в Киргизии и Узбекистане, русская речь достаточно консервативна и до недавнего времени сохраняла форму 30-х гг. XX века (даже в речи русскоязычных представителей других национальностей — грузин, азербайджанцев, татар, корейцев, армян). Это часто характерно для «островов» языкового сообщества в неродственном (в данном случае — неславянском, тюркоязычном) языковом окружении. Русская речь Казахстана несёт в себе влияние казахского языка. А именно меняется правописание городов, вводятся жаргоны. Свои лингвистические особенности имеет речь русской эмигрантской диаспоры (различных поколений) в дальнем зарубежье. Довольно своеобразными являются крайне изолированные диалекты первопоселенцев Аляски.

В ряде государств постсоветского пространства отмечено исходящее от правительственных инстанций стремление регулировать отдельные элементы русского языка, даже несмотря на непризнание этими государствами официального статуса за русским языком (например, на Украине — управление в Украине, из Украины вместо преобладающего и считающегося нормативным в России на Украине, с Украины, см. Русский язык на Украине). Поскольку такие изменения вносятся несогласованно, то реально они влияют на русский язык только на территории соответствующего государства.


Ռուսաց լեզուն, ինչպես և աշխարհի մյուս խոշոր լեզուները, ունի խոսակցական տարբերակներ (պաշտոնապես չամրագրված և առայժմ նույնիսկ լեզվաբանների կողմից քիչ ումնասիրված) ՌԴ սահմաններից դուրս՝ Մերձբալթիկայում, Բելառուսիայում, Ուկրաինայում, Մոլդովայում, Անդրկովկասի և Միջին Ասիայի պետություններում։ Հարավ-արևմտյան Եվրոպայում ուկրաինական և բելառուսական լեզուների մոտ ազգակցականությամբ պայմանավորված առկա է խոսքի ուժեղ միախառնման երևույթը և ձևավորվում են ռուս-ուկրաինական (սուրժիկ) կամ ռուս-բելառուսական (տրասյանկա) խառը տիպի լեզուները։ Իր հերթին, Կենտրոնական Ասիայի տարածքում, մասնավորապես՝ Ղրղզստանում և Ուզբեկստանում, ռուսական խոսքը բավականաչափ կոնսերվատիվ է և դեռևս ոչ վաղ անցյալում պահպանում էր 20-րդ դարի 30-ական թվականների ձևը (նույնիսկ այլ ազգի ռուսալեզու ներկայացուցիչների՝ վրացիների, ադրբեջանցիների, թաթարների, կորեացիների, հայերի խոսքում)։ Դա հաճախ բնորոշ է այն որպես ոչ մայրենի գործածող «կղզյակ»-խմբերի (տվյալ դեպքում՝ ոչ սլավոնական, թուրքալեզու) լեզվական շրջանների համար։ Ղազախստանի ռուսերեն խոսքն իր վրա կրում է ղազախերենի ազդեցությունը։ Ավելի կոնկրետ՝ փոփոխվում է քաղաքների ուղղագրությունը, մուտք են գործում ժարգոններ։ Իր լեզվաբանական առանձնահատկություններն ունի ռուս վտարանդի սփյուռքի (տարբեր սերունդների) խոսքը հեռավոր արտասահմանում։ Բավականին ինքնատիպ են Ալյասկայի ծայրահեղ մեկուսացած վերաբնակների բարբառները։[206]

Հետխորհրդային տարածքի պետությունների շարքում ակնհայտ է կառավարական օղակների ռուսերեն լեզվի առանձին տարրերի կարգավորման ձգտումը՝ նույնիսկ այդ պետությունների կողմից ռուսերենը որպես պաշտոնական լեզու ճանաչված չլինելու պարագայում (օրինակ Ուկրաինայում՝ Ռուսաստանում տիրապետող և նորմատիվ համարվող на Украине ձևի փոխարեն՝ из Украины, с Украины, в Украине ձևերն են գործածվում)։ Քանի որ նման փոփոխություններն իրականացվում են չհամաձայնեցված կերպով, իրականում դրանք ռուսաց լեզվի վրա ազդում են միայն այդ պետությունների տարածքներում։

Ռուսերենի դիրքն աշխարհում[խմբագրել կոդը]

В XX веке русский язык вошёл в число так называемых мировых (глобальных) языков. Распространение русского языка географически и территориально было во многом следствием деятельности Российской империи, затем СССР, а ныне Российской Федерации, которая является самым крупным по площади суверенным государством планеты.

20-րդ դարում ռուսերենն ընդգրկվեց, այսպես կոչված, համաշխարհային (գլոբալ) լեզուների շարքում։ Ռուսաց լեզվի տարածվածությունը աշխարհագրական և տարածքային տեսանկյունից մեծ մասամբ Ռուսական կայսրության, հետո՝ ԽՍՀՄ-ի, իսկ այժմ՝ Ռուսաստանի Դաշնության գործունեության արդյունք է, որը հանդիսանում է մակերեսով մոլորակի ամենախոշոր պետությունը։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Հինդիի պատմություն[խմբագրել կոդը]

Хинди развился из пракрита шаурасени. Общепринятой точки зрения насчёт времени возникновения хинди не существует. Скорее всего, он возник в виде локальных диалектов (таких, как брадж (язык), авадхи и, наконец, кхари-боли) не раньше XI века. В эпоху существования Делийского султаната и Империи Великих Моголов, в которых использовался в качестве официального персидский язык, кхари-боли вобрал в себя много персидских и арабских слов. Что касается последних, то, так как почти все они заимствовались через персидский, их форма в хинди-урду не сохранила фонетический облик арабских оригиналов.

Հինդին զարգացել է միջին հնդկական գրական լեզուներից մեկից՝ փրակրիտի ճյուղ շաուրասենից։ Հինդիի առաջացման ժամանակաշրջանի մասին համընդհանուր ընդունված տեսակետ գոյություն չունի։ Հավանաբար այն առաջացել է տեղական բարբառների տեսքով (ինչպիսին բրաջն է (լեզու), ավադհին, և վերջապես կհարի-բոլին) 11-րդ դարից ոչ շուտ։ Դելիական սուլթանատի և Մեծ Մողոլների կայսրության դարաշրջանում, երբ որպես պաշտոնական լեզու օգտագործվում էր պարսկերենը, կհարի-բոլին ներառել է շատ պարսկական և արաբական բառեր։ Ինչ վերաբերում է վերջիններին, ապա, քանի որ դրանք համարյա բոլորը փոխառվել են պարսկերենի միջոցով, հինդի-ուրդուում չեն պահպանել արաբական բուն բառերի հնչյունակազմական ձևը։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թամիլերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Գիր[խմբագրել կոդը]

Для записи современного тамильского языка используется особое тамильское письмо типа абугида. Используется 12 знаков для обозначения гласных звуков и 18 для согласных. Сочетания гласных и согласных создают 216 отдельных форм, таким образом общее количество знаков (вместе с отдельными) составляет 247.

Ժամանակակաից թամիլերեն լեզվի գրության համար օգտագործվում է յուրահատուկ աբուգիդի տիպի թամիլյան գիր։ Օգտագործվում են 12 նշան՝ ձայնավոր հնչյուններ և 18 նշան՝ բաղաձայն հնչյուններ արտահայտելու համար։ Ձայնավորների ու բաղաձայնների համադրությամբ կազմվում են 216 առանձին ձևեր։ Այսպիսով, նշանների ընդհանութր թիվը (առանձին ձևերի հետ) կազմում է 247 նշան։

Ուսումնասիրություն[խմբագրել կոդը]

Один из первых среди европейцев исследователем тамильского языка был немецкий миссионер Бартоломей Цигенбальг, который в начале XVIII века составил грамматику и словарь данного языка.

Եվրոպացիների շրջանում թամիլերենի առաջին հետազոտողներից մեկը գերմանացի միսիոներ Բարտոլոմեյ Ցիգենբալգն էր, ով 18-րդ դարի սկզբում կազմեց տվյալ լեզվի քերականությունն ու բառարանը։

Բարբառներ[խմբագրել կոդը]

В диалектах тамильского языка в ходе эволюции происходили многочисленные фонологические изменения, что всё более отдаляло их от классического (древнего) тамильского (300 г. до н. э. — 700 г. н. э.). Существует около 13 основных групп региональных разновидностей тамильского, 6 из которых наиболее широко распространены։

Центральный диалект языка является основой стандартного тамильского. На нём говорят в округах Танджавур, Тируваллур, Нагапаттинам и Тируччираппалли штата Тамилнад. Конгу Тамил (тамильский։ கொங்குத் தமிழ்) представляет собой диалект тамильского языка, на котором говорят в Конгу Наду — регионе на западе штата Тамилнад. Мадрас Башай (тамильский։ மெட்ராஸ் பாஷை Měţrās Pāṣai) или мадрасский тамильский, является разговорным (сленговым) вариантом языка, на котором говорят в столице штата — городе Ченнаи (ранее был известен как Мадрас). Мадрасский диалект сочетает в себе помимо тамильского некоторые элементы из английского, телугу и хинди. Мадурайский диалект — это диалект в районе города Мадурай и на довольно обширной прилегающей территории юга штата. Неллайский тамильский, также известный как тирунелвельский тамильский, является диалектом на котором говорят в округах Тирунелвели и Тутикорин, а также в некоторых других районах на юге Тамилнада.

Диалекты Шри-Ланки довольно заметно отличаются от всех разновидностей языка, используемых в индийских штатах Тамилнад и прилегающих тамилоязычных территориях Кералы.

Թամիլերենի բարբառներում էվոլյուցիայի ընթացքում տեղի են ունեցել բազմաթիվ հնչակարգային փոփոխություններ, ինչը ավելի էր հեռացնում դրանք դասական (հնագույն) թամիլերենից (մ. թ. ա. 300 - մ․ թ․ 700)։ Գոյություն ունեն թամիլերենի մոտ 13 ռեգիոնալ տարատեսակ, որոնցից 6-ը լայն տարածում ունեն։

Լեզվի կենտրոնական բարբառը համարվում է հիմնական թամիլերենի հիմքը։ Դրանով խոսում են Թամիլանդ նահանգի Թանջավուր, Թիրուվալլուր, Նահապատինամ և Թիրուչիրապալի մարզերում։[207] Կոնգու Թամիլը (թամիլերեն՝ கொங்குத் தமிழ்) իրենից ներկայացնում է թամիլերենի բարբառ, որով խոսում են Կոնգու Նադուում՝ Թամիլանդ նահանգի արևմտյան շրջանում։[208] Մադրաս Բաշայը (թամիլերեն՝ மெட்ராஸ் பாஷை Měţrās Pāṣai), կամ մադրասյան թամիլերենը խոսակցական (սլենգային) լեզվի տարբերակ է, որով խոսում են նահանգի մայրաքաղաք Չենայիում (անցյալում հայտնի է եղել որպես Մադրաս)։

Մադրասյան բարբառը թամիրլականի հետ համադրում է նաև որոշ տարրեր անգլերենից, թելուհուից և հինդիից։ Մադրասյան բարբառը Մադուրայ քաղաքի շրջանում և նահանգի հարավում բավականին լայն տարածում ունեցող բարբառ է։ Նելայական թամիլերենը, որը հայտնի է նաև թիրունելեվելյան թամիլերեն, բարբառ է, որով խոսում են Թիրունելվելի և Թութիկորին շրջաններում, ինչպես նաև Թամիլանդի հարավային որոշ շրջաններում։

Շրի-Լանկայի բարբառները բավականին նկատելիորեն տարբերվում են հնդկական Թամիլանդ և Քերալի նահանգների թամիլալեզու շրջանների սահմանակից տարածքներում գործածվող լեզվի բոլոր տարատեսակներից։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Նախորդող հանգամանքներ[խմբագրել կոդը]

Накануне отправления в первый рейс «Титаник» инспектировали сотрудники Министерства торговли Великобритании. В частности, были осмотрены спасательные шлюпки, сигнальные ракеты и прочее аварийное снаряжение. Было признано, что оно соответствует действовавшим предписаниям. Контроль осуществлял главный инспектор министерства капитан Моррис Кларк․

Пароход «Титаник» вышел в свой первый и последний рейс из Саутгемптона в полдень 10 апреля 1912 года. Ещё на выходе из порта он едва не столкнулся с отшвартовавшимся пароходом «Нью-Йорк». Спустя пять с половиной часов, пройдя 147 км, лайнер взял на борт пассажиров из французского Шербура. Второй остановкой был ирландский Квинстаун (Ков), которого «Титаник» достиг около полудня 11 апреля, там были пополнены запасы провизии, а на борт поднялись последние пассажиры.

На момент выхода «Титаника» на трансатлантическую трассу на его борту находилось 1316 пассажиров и 908 членов экипажа (по данным Министерства торговли Великобритании). Лайнер мог брать на борт до 2566 пассажиров, но в апреле спрос на трансатлантические рейсы был традиционно низок, поэтому «Титаник» был загружен только наполовину. Состав пассажиров был чрезвычайно разномастным — от нищих эмигрантов из Ирландии, Италии, Швеции, России, Сирии, Армении, отправляющихся на поиски лучшей доли в США, до аристократов и миллионеров, таких как Джон Джекоб Астор и Бенджамин Гуггенхайм.

«Титаником» командовал 62-летний Эдвард Смит, опытнейший капитан компании «Уайт Стар Лайн», его стаж составлял более 40 лет. Последний год он командовал пароходом «Олимпик» — близнецом «Титаника»[30]. Большую часть команды составляли люди, не прошедшие специальной подготовки для работы на судне։ кочегары, стюарды, штивщики, машинисты, повара. Квалифицированные матросы составляли лишь 5 % от общего числа экипажа[31] (6 офицеров и 39 матросов, многие из которых не успели досконально ознакомиться с особенностями судна, так как были взяты на службу в Саутгемптоне за четыре дня до отплытия).

Незадолго до выхода «Титаника» в рейс над северной Атлантикой при слиянии двух антициклонов произошла их регенерация (процесс повторного усиления). В результате в начале апреля в западной Атлантике дул северо-западный ветер, благодаря чему, айсберги достигли трансатлантических судоходных путей на месяц раньше обычного. Проникновению многочисленных плавучих льдов на южную трансатлантическую трассу, по которой следовал «Титаник», также способствовали высокие приливы, вызванные рекордным приближением Луны к Земле. В январе 1912 года расстояние между Землёй и Луной достигло минимальной величины за последние 1400 лет. В свою очередь, земной шар в этот период времени завершил прохождение точки перигелия, то есть подошёл к Солнцу на максимально близкое расстояние.

«Տիտանիկ»-ն առաջին ուղերթի մեկնման նախօրեին տեսչական ստուգման ենթարկվեց Մեծ Բրիտանիայի առևտրի նախարարության աշխատակիցների կողմից։ Մասնավորապես զննվեցին փրկամակույկները, ազդանշանային հրթիռներն ու այլ վթարային հանդերձանքներ։ Համարվեց, որ այն համապատասխանում է գործող կարգերին։ Վերահսկումն իրականացրեց նախարարության գլխավոր տեսուչ կապիտան Մորիս Կլարկը։[209]

Տիտանիկի երթուղին 1912 թվականի ապրիլի 10-15

«Տիտանիկ» շոգենավը մեկնեց իր առաջին և վերջին ուղերթին Սաութհեմփթոնից 1912 թվականի ապրիլի 10-ի կեսօրին։ Դեռ նավահանգստից դուրս գալիս այն քիչ էր մնում բախվեր կառաններն արձակած «Նյու-Յորք» շոգենավին։ Հինգ ու կես ժամ անց, անցնելով 147 կմ, նավն ուղևորներ վերցրեց ֆրանսիական Շերբուրից։[210] Երկրորդ կանգառն իռլանդական Քվինսթաունն էր, որտեղ «Տիտանիկ»-ը հասավ ապրիլի 11-ի կեսօրին մոտ։[210] Այնտեղ համալրվեց նաև նավի մթերապահեստը, և նավ բարձրացան վերջին ուղևորները։[211]

Անդրատլանտյան մայրուղի դուրս գալու պահին «Տիտանիկ»-ի վրա կային 1316 ուղևոր և 908 անձնակազմի անդամ (Մեծ Բրիտանիայի առևտրի նախարարության տվյալներով)։ Նավը կարող էր ընդունել մինչև 2566 ուղևոր,[212] բայց ապրիլին անդրատլանտյան ուղերթների տոմսերի պահանջարկը սովորաբար ցածր էր, այդ պատճառով էլ «Տիտանիկ»-ը համալրվեց կիսով չափ միայն։[213] Ուղևորակազմը չափազանց խայտաբղետ էր՝ լավ կյանքի փնտրտուքներով ԱՄՆ ուղևորվող աղքատ վտարանդիներ Իռլանիայից, Իտալիայից, Շվեդիայից, Ռուսաստանից, Սիրիայից, Հայաստանից մինչև ազնվականներ ու միլիոնատերեր, ինչպիսիք էին Ջոն Ջեյկոբ Աստորն ու Բենջամին Գուգենհայմը։[214]

«Տիտանիկ»-ը ղեկավարում էր 62-ամյա Էդվարդ Սմիթը՝ «Ուաթ Սթար Լայն» ընկերության ամենափորձառու նավապետը։ Նա ուներ ավելի քան 40 տարվա փորձ։ Վերջին տարին ղեկավարել էր «Տիտանիկ»-ի երկվորյակ «Օլիմպիկ» նավը։[215] Անձնակազմի մեծ մասն այնպիսի մարդիկ էին, ովքեր նավի վրա աշխատելու համար հատուկ պատրաստություն չէին անցել՝ հնոցապաններ, մատուցողներ, բեռնակիրներ, մեքենավարներ, խոհարարներ։ Որակավորված նավաստիները կազմում էին անձնակազմի ընդհանուր թվի միայն 5 %-ը[216] (6 սպաներ և 39 նավաստիներ, որոնցից շատերը չէին հասցրել հիմնովին ծանոթանալ նավի առանձնահատկություններին, քանի որ ծառայության էին վերցվել նավի լողալուց ընդամենը 4 օր առաջ Սաութհեմփթոնում)։[217]

«Տիտանիկ»-ի նավարկության դուրս գալուց ոչ շատ առաջ հյուսիսային Ատլանտիկայում երկու անտիցիկլոնների միախառնումից տեղի ունեցավ դրանց ռեգեներացիա (ուժգնության կրկնապատկում)։ Արդյունքում, ապրիլի սկզբներին արևմտյան Ատլանտիկայում փչում էր հյուսիսարևմտյան քամին, որի շնորհիվ սառցասարերը անդրատլանտյան նավարկելի ուղիներին հասան սովորականից մեկ ամիս շուտ։[218] Բազմաթիվ լողացող այսբերգների ներթափանցմանը հարավային անդրատլանտյան մայրուղի, որով ընթանում էր «Տիտանիկ»-ը, նպաստեցին նաև Լուսնի՝ Երկրին ռեկորդային մոտեցմամբ պայմանավորված բարձր մակընթացությունները։ 1912 թվականի հունվարին Երկրի և Լուսնի միջև հեռավորությունն ամենափոքրն էր վերջին 1400 տարում։ Իր հերթին, այդ ժամանակաշրջանում ավարտվում էր երկրագնդի անցումն արևամերձ կետով, այսինքն՝ գտնվում էր Արևին առավելագույնս մոտիկ։[219]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Խառը և ածանցյալ լեզուներ[խմբագրել կոդը]

Русский язык послужил основой для многих социолектов и смешанных языков։

  • Суржик — смешанная речь, распространённая на территории современной Украины (и в пограничных с ней районах России) как в городской, так и особенно в сельской местности с русско-украинской лексикой и украинской фонетикой и в меньшей степени грамматикой, отличная как от литературного русского (фонетикой), так и литературного украинского языков (лексикой).
  • Трасянка — смешанная речь в Белоруссии, образованная по типу суржика с преимущественно белорусской грамматикой и фонетикой, но с русским лексическим влиянием.
  • Язык русскоязычных эмигрантов в Германии, псевдо-пиджин русского и немецкого языков.
  • Рунглийский язык (рунглиш) — русская речь англоязычных стран, псевдопиджин русского и английского языков.
  • Руссенорск — настоящий пиджин, ныне вымерший, сложившийся на основе норвежской грамматики и русской лексики и исполнявший роль лингва франка на Кольском полуострове Российской империи.
  • Кяхтинский язык — вымерший русско-китайский пиджин, сложившийся, преимущественно, на основе русской лексики и китайской грамматики в пограничных с Китаем районах Забайкалья и Приамурья.
  • Говорка — таймырский пиджин, служивший средством общения русских, нганасанов, ненцев и энцев.
  • Русскопонтийский — псевдопиджин русскоязычного населения современной Греции.
  • Алеутско-медновский язык — смешанный русско-алеутский язык алеутов острова Медный.
  • В Казахстане, Эстонии и т. п. со времён Советского Союза, наблюдается смешение кодов։ спонтанное проникновение слов русского языка в речь на других языках (не заимствование). Русская ненормативная лексика и «давай» вместо «до свидания» в эстонском, литовском и латышском языке. Такое встречается не только среди нацменьшинств (например, корейцев и немцев), но и в разговорной речи казахов, живущих в городах. Возникающие языковые системы не считаются особыми языками и специального названия не имеют.
  • Характерные особенности имеет русский язык Причерноморья, особенно русский язык Одессы, ставший предметом специальных исследований и отразившийся в фельетонах и художественной литературе (например, у В. М. Дорошевича, И. Э. Бабеля, Ильфа и Петрова, О. И. Губаря). Для него характерно влияние украинских диалектов, в речи евреев — идиш, специфические иностранные заимствования, фонетика.

Ռուսաց լեզուն շատ սոցիալական խմբերի և խառը լեզուների հիմքն է.

  • Սուրժիկ (ռուս.՝ Суржик)՝ խառը լեզու, որը տարածված է Ուկրաինայի և Ռուսաստանի հետ սահմանակից տարածքներում, քաղաքային և հատկապես գյուղական վայրերում՝ ռուս-ուկրաինական բառապաշարով և ուկրաինական հնչյունակազմությամբ և մի փոքր էլ քերականությամբ, որը տարբերվում է և գրական ռուսական (հնչակազմությամբ) և գրական ուկրաինական (բառակազմով) լեզուներից։
  • Տրասյանկա (ռուս.՝ Трасянка)՝ խառը խոսվածք Բելառուսում, որը կազմավորվել է սուրժիկի նման՝ առավելապես բելառուսական քերականությամբ և հնչյունակազմությամբ, բայց ռուսական բառակազմության ազդեցությամբ:
  • Գերմանիայում ռուսալեզու գաղթյալների լեզուն՝ ռուսերեն և գերմաներեն լեզուների կեղծ-փիջին միախառնումը:
  • Ռունգլերեն (ռուս.՝ рунглиш)՝ անգլալեզու երկրների ռուսերենը՝ ռուսերեն և անգլերեն լեզուների կեղծ-փիջինը:
  • Ռուսենորսկ (ռուս.՝ руссенорск)՝ իսկական փիջին, այժմ անհետացած է և կազմվել է նորվեգական քերականության և ռուսական բառաֆոնդի հիման վրա: Կատարել է լինգվա ֆրանկայի դեր Ռուսական կայսրության Կոլայի թերակղզու վրա:
  • Կախտինյան լեզու՝ անհետացած ռուս-չինական փիջին՝ կազմավորված առավելապես ռուսական բառաֆոնդի և չինական քերականության հիման վրա, Չինաստանի հետ սահմանակից Անդրբայկալյան և Մերձամուրյան տարածքներում:
  • Գովորկա (ռուս.՝ Говорка)՝ թայմիրյան փիջին, որը շփման միջոց էր ռուսների, նգանասների, նենեցների և էնեցների միջև:
  • Ռուսապոնտական՝ ժամանակակաից Հունաստանի ռուսալեզու բնակչության կեղծ-փիջին:
  • Ալեուտա-մեդնյան լեզո՝ Մեդնի կղզու խառը ռուս-ալեուտյան լեզու:

Ղազախստանում, Էստոնիայում և այլ հետխորհրդային երկրներում Խորհրդային Միության ժամանակներից նկատվում են միախառնման նշաններ. ռուսերենի ինքնաբերաբար թափանցում այլ լեզուների խոսք (ոչ փոխառություն): Չնորմավորված ռուսական բառաֆոնդի օրինակ է նաև ռուսերեն до свидания-ի փոխարինած էստոներեն, լատիշերեն և լիտովերեն давай ձևը: Այդպիսի երևույթ նկատվում է ոչ միայն ազգային փոքրամասնությունների մոտ (օրինակ՝ կորեացիների և գերմանացիների), այլև քաղաքներում ապրող ղազախների խոսքում: Առաջացած լեզվական համակարգերը չեն համարվում առանձին լեզուներ և հատուկ անուններ չունեն:

Բնորոշ առանձնահատկություններ ունի Մերձսևծովյան տարածքների ռուսաց լեզուն, հատկապես Օդեսայի ռուսերենը, որը հատուկ ուսումնասիրությունների առարկա է դարձել[220] և տեղ է գտել գեղարվեստական գրականության ֆելիետոններում (օրինակ՝ Վլաս Դորոշևիչի, Իսահակ Բաբելի, Իլֆի և Պետրովի, Օլեգ Գուբարի մոտ): Նրան բնորոշ է ուկրաինական բարբառների ազդեցությունը, իսկ հրեաների խոսքում՝ իդիշում, յուրահատուկ արտասահմանյան փոխառություններ, հնչյունակազմություն:

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուալ Ամունդսեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Նախապատրաստում[խմբագրել կոդը]

Обещание Нансеном «Фрама» не было даром։ судно являлось государственной собственностью. Амундсен обратился к правительству за субсидией, необходимой для реконструкции судна, выдержавшего две арктические экспедиции. Эта субсидия, достигавшая 75 000 крон, была получена по постановлению стортинга 9 февраля 1909 года. Осенью 1907 года Амундсен отправился в турне по США для сбора недостающих средств. Оно началось 20 октября выступлением в Карнеги-Холл, которое прошло неудачно — собралось только 300 человек, в основном норвежцев, в зале, вмещающем более 2000 зрителей. Тем не менее, к Рождеству Амундсену удалось выручить 1000 долларов чистой прибыли, о чём он сообщал брату Леону. Также одной из целей поездки в США была встреча со старым другом — доктором Куком, однако 7 ноября Амундсен получил от него письмо, написанное в чрезвычайно обтекаемых выражениях։ Кук отправлялся в поход на Северный полюс, но не желал извещать об этом коллегу и друга. В США Руаль Амундсен получил известия о кончине Евы Нансен, и, хотя её кремация была закрыта для всех, Леону Амундсену удалось передать венок. Турне по США закончилось в мае 1908 года, но целей не оправдало — денег отчаянно не хватало, удалось только погасить долги по экспедиции на «Йоа». Тем не менее, Амундсен, вернувшись из Америки, купил себе дом в 15 км к юго-востоку от Кристиании на берегу Буннефьорда в Свартскуге; холостяцкий коттедж получил имя «Ураниенборг».

Летом 1908 года Амундсен в течение двух месяцев по рекомендации Нансена прошёл курс океанографии у Б. Хелланд-Хансена в Бергене. 10 ноября Амундсен огласил свой план на заседании Географического общества Норвегии в присутствии Нансена и дипломатического корпуса. На следующий день — 11 ноября 1908 года — король Хокон VII и королева Мод пожертвовали будущей экспедиции 30 000 крон. К Амундсену стали стекаться заявки от желающих участвовать в экспедиции, 24 ноября пришло письмо из Шиена от Фредерика Ялмара Йохансена, ходатайство немедленно было удовлетворено. 25 января 1909 года Амундсен сделал доклад на заседании Королевского географического общества в Лондоне, встреченный восторженно. Тогдашний секретарь общества — Скотт Келти — одновременно освещал в лондонской «Таймс» новости полярных исследований. Перед заседанием Амундсен был удостоен аудиенции короля Эдуарда VII.

Նանսենի կողմից «Ֆրամը» խոստանալն անտեղի չէր. նավը պետական սեփականություն էր: Ամունդսենը երկու արկտիկական գիտարշավ անցած նավի վերանորոգման համար նպաստ խնդրեց կառավարությունից: Դրամական օժանդակությունը, որ կազմում էր 75000 կրոն, ստացվեց 1909 թվականի փետրվարի 9-ին:[221] 1907 թվականի աշնանն Ամունդսենն անհրաժեշտ միջոցներ հայթայթելու համար շրջագայության մեկնեց ԱՄՆ: Այն անհաջող մեկնարկեց հոկտեմբերի 20-ին` Քարնեգի Հոլսից. 2000 տեղանոց դահլիճում հավաքվեց ընդամենը 300 մարդ, հիմնականում նորվեգացիներ:[222] Այնումենայնիվ, Ծննդյան տոների նախօրեին Ամունդսենին հաջողվեց մոտ 1000 դոլարի մաքուր եկամուտ ստանալ, որի մասին նա տեղեկացրեց եղբորը` Լեոնին:[223] ԱՄՆ ուղևորության նպատակներից մեկն էր նաև հին ընկերոջ` դոկտոր Կուկի հետ հանդիպումը, սակայն նոյեմբերի 7-ին Ամունդսենը Կուկից նամակ ստացավ` ինչ-որ անհասկանալի բովանդակությամբ. Կուկն արշավի էր մեկնում Հյուսիսային բևեռ և չէր ցանկանում այդ մասին տեղեկացնել ընկերոջն ու կոլեգային:[223] ԱՄՆ-ում Ռուալ Ամունդսենը լուր ստացավ Եվա Նանսենի մահվան մասին, և, չնայած վերջինիս դիակիզման արարողությունը փակ էր, Լեոն Ամունդսենին հաջողվեց ծաղկեպսակ փոխանցել:[224] ԱՄՆ-ում շրջագայությունն ավարտվեց 1908 թվականի մայիսին, սակայն սպասումները չարդարացան. դրամական միջոցները բացարձակապես չէին բավարարում: Արդյունքում հաջողվեց միայն «Յոայով» գիտարշավի պարտքերը մարել:[225] Այնուամենայնիվ, Ամերիկայից վերադառնալով, Ամունդսենը նոր տուն գնեց Քրիստիանիայից 15 կմ հեռավորության վրա, Սվարտսկուգում, Բունեֆյորդի ափին. ամուրիական քոթեջն ստացավ «Ուրանիենբորգ» անվանումը:[226]

1908 թվականի ամռանն Ամունդսենը, Նանսենի խորհրդով, մասնակցեց օվկիանոսագիտության երկամսյա դասընթացի` Բյորն Հելանդ-Հանսենի մոտ` Բերգենում: Նոյեմբերի 10-ին Ամունդսենը Նորվեգիայի Աշխարհագրական ընկերության նիստում, Նանսենի և դիվանագիտական կորպուսի ներկայությամբ, հրապարակեց իր նախագիծը:[227] Հաջորդ օրը` 1908 թվականի նոյեմբերի 11-ին, Հոկոն VII-րդ թագավորը և Մոդ թագուհին ապագա գիտարշավին նվիրաբերեցին 30000 կրոն:[228] Ամունդսենն սկսեց գիտարշավի մասնակցության հայտեր ստանալ. նոյեմբերի 24-ին նամակ ստացավ Շիենից` Ֆրեդերիկ Յալմար Յոհանսենից. խնդրագիրն անմիջապես դրական պատասխանի արժանացավ:[229] 1909 թվականի հունվարի 25-ին Ամունդսենը զեկույց կարդաց Լոնդոնի Թագավորական աշխարհագրական միության նիստում, որը մեծ ոգևորությամբ ընդունվեց: Միության այն ժամանակվա քարտուղար Սքոթ Քելթին միաժամանակ լոնդոնյան «Թայմսում» լուսաբանում էր բևեռային հետազոտությունների նորությունները:[230] Նիստից առաջ Ամունդսենն արժանացավ Էդուարդ VII արքայի ընդունելությանը:[231]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Մարգարետ Թետչեր[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ներածություն[խմբագրել կոդը]

В 1975 году победила Хита на выборах нового главы консервативной партии и стала главой парламентской оппозиции, а также первой женщиной, возглавившей одну из основных партий Великобритании. После победы консервативной партии во всеобщих выборах 1979 года Маргарет Тэтчер стала премьер-министром.

Будучи главой правительства, провела политические и экономические реформы для отмены того, что она считала упадком страны. Её политическая философия и экономическая политика основывались на дерегуляции, в особенности, финансовой системы, обеспечении гибкого рынка труда, приватизации государственных компаний и уменьшении влияния профсоюзов. Высокая популярность Тэтчер во время первых лет её правления уменьшилась из-за рецессии и высокого уровня безработицы, но снова увеличилась во время Фолклендской войны 1982 года и экономического роста, что привело к её переизбранию в 1983 году.

Тэтчер была переизбрана в третий раз в 1987 году, но предложенный закон о дополнительном налоге (poll tax) и взгляды на роль Британии в Европейском Союзе были непопулярны среди членов её правительства. После того, как Майкл Хезелтайн оспорил её лидерство в партии, Тэтчер была вынуждена подать в отставку с поста главы партии и премьер-министра.

Член парламента от Финчли в 1959—1992 годах, после ухода из палаты общин получила пожизненное пэрство и титул баронессы.

Պահպանողական կուսակցության նոր ղեկավարի ընտրություններում 1975 թվականին հաղթեց Հիթին, և Թետչերը դարձավ խորհրդանական ընդդիմության ղեկավարը, ինչպես նաև Մեծ Բրիտանիայի հիմնական կուսակցություններից մեկը ղեկավարած առաջին կինը: 1979 թվականի համընդհանուր ընտրություններում պահպանողական կուսակցության հաղթանակից հետո Մարգարեթ Թետչերը դարձավ վարչապետ:

Լինելով կառավարության ղեկավար՝ կատարեց քաղաքական և տնտեսական բարեփոխումներ չեղարկելու այն ամենը, ինչ նա համարում էր երկրի անկման պատճառ: Նրա քաղաքական փիլիսոփայությունը և տնտեսական քաղաքականությունը հիմնվում էին հիմնականում ֆինանսական համակարգի վերակարգավորման վրա, ճկուն աշխատաշուկայի ապահովմանը, պետական ձեռնարկությունների մասնավորեցմանը և արհմիությունների ազդեցության թուլացմանը: Թետչերի ամենաբարձր հանրաճանաչությունը սկսեց անկում ապրել նրա իշխանության առաջին տարիներին անկման և անաշխատության բարձր մակարդակի համար, բայց կրկին բարձրացավ 1982 թվականի Ֆոլկլենդյան պատերազմի և տնտեսական աճի ժամանակ, որը հանգեցրեց 1983 թվականին նրա վերընտրմանը:

Երրորդ անգամ Թետչերը վերընտրվեց 1987 թվականին, բայց լրացուցիչ հարկի (poll tax) մասին օրենքը և Եվրոպական միությունում Բրիտանիայի դերի մասին հայացքները նրա կառավարության անդամների շրջանակներում տարածված չէին: Երբ Մայքլ Հեզելթայնը վիճարկեց կուսակցությունում նրա առաջնորդ լինելը, Թետչերը հարկադրված էր հրաժարական տալ վարչապետի և կուսակցության ղեկավարի պաշտոնից:

Պառլամենտի անդամ Ֆինչլիից 1959-1992 թվականներին, համայնքների պալատից հեռանալուց հետո ցմահ ստացավ պերի կոչում և բարոնուհու տիտղոս:

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Արամ Սողոմոնյան Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Առաջին սառցային նախազգուշացումներ[խմբագրել կոդը]

12 апреля на «Титаник» по радиотелеграфной связи (при помощи азбуки Морзе) начали поступать сообщения от судов, проходивших вблизи Большой Ньюфаундлендской банки. Их экипажи обращали внимание на необычайно большое скопление айсбергов, оказавшихся значительно южнее, чем бывало в это время года. Каждое такое сообщение после приёма передавалось вахтенному офицеру, а затем в штурманскую рубку, где указанные координаты ледовых полей наносились на карту. Речь шла о районе, расположенном севернее запланированного маршрута «Титаника», поэтому оснований для беспокойства не было.

Радисты «Титаника» работали по найму компании «Маркони» и в сущности не являлись членами команды. Их основной обязанностью на борту являлось отправление телеграмм пассажиров и приём свежих новостей с континента, которые затем печатались в судовой газете. Обработка данных о метеоусловиях отходила на второй план.

Ապրիլի 12-ին «Տիտանիկ»-ի վրա ռադիոհեռագրական կապով (Մորզեյի այբուբենի միջոցով) սկսեցին հաղորդագրություններ ստանալ Մեծ Նյուֆաունդլենդյան ծանծաղուտի մոտակայքներով անցնող նավերից: Դրանց անձնակազմները ուշադրություն էին հրավիրում սառցասարերի տարվա այդ եղանակի համար սովորականից շատ ավելի հարավ արտասովոր կուտակումների վրա: Ցանկացած նման հաղորդագրություն ընդունվելուց հետո փոխանցվում էր հերթապահ սպային, ապա ղեկավարական նավախցիկ, որտեղ սառցադաշտերի մատնանշված կոորդինատները փոխանցվում էին քարտեզին[232]: Խոսքը մի շրջանի մասին էր, որը գտնվում էր «Տիտանիկ»-ի ծրագրված ուղերթից հյուսիս, դրա համար էլ անհանգստանալու հիմքեր չկային[233]:

«Տիտանիկ»-ի ռադիստները վարձվել էին «Մարկոնի» ընկերության կողմից և, ըստ էության, թիմի անդամներ չէին հանդիսանում: Նավի վրա նրանց հիմնական պարտականությունը ուղևորների հեռագրերը փոխանցելն էր և մայրցամաքից թարմ նորությունների ընդունումը, որոնք հետագայում տպագրվում էին նավի օրաթերթում: Մետեոպայմանների մասին տվյալների մշակումը երկրորդ պլանում էր[234][235]:

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Մուհամմեդ Ալի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Մարտ՝ աշխարհի չեմպիոնի համար[խմբագրել կոդը]

Неуверенная победа над Дагом Джонсом и нокдаун, полученный в бою против Генри Купера, заставили специалистов задуматься, готов ли Клей к бою с чемпионом мира. Команда Листона была уверена в победе своего подопечного, они хотели использовать яркую личность Кассиуса, чтобы собрать полный зал зрителей, перед которыми чемпион его нокаутирует. Клей начал психологическое давление на Сонни с первых дней после официального объявления о бое. Он пытался унизить Листона в каждом интервью, которое у него брали журналисты. На взвешивании перед боем Кассиус вёл себя неподобающе, за что был впоследствии оштрафован. Он выкрикивал угрозы и предсказания, а его пульс лихорадочно бился, врачи, проводившие медосмотр боксёров, говорили, что Клей находился в состоянии временного помрачения рассудка. После начала поединка Кассиус принялся кружить вокруг Листона, ускользая от его мощных атак и контратакуя. В третьем раунде произошёл перелом — Клей начал откровенно переигрывать чемпиона. После одной из его удачных комбинаций ноги Листона начали заплетаться, и он чуть не упал. В полностью проигранном раунде у Сонни открылось рассечение под левым глазом, а также образовалась гематома под правым. Неожиданно по ходу четвёртого раунда у Клея начались проблемы со зрением, он начал испытывать острую боль в глазах. Кассиус практически ничего не видел и попросил тренера снять с него перчатки, в трудный момент Анджело Данди проявил хладнокровие, выпустив своего бойца на следующий раунд с заданием двигаться по рингу, избегая атак Листона. У Клея получилось не пропустить тяжёлый удар от чемпиона, а в пятом раунде его зрение восстановилось. Кассиус вновь доминировал на ринге, и после множества точных ударов по Сонни, в перерыве между раундами, Листон отказался продолжать бой. В 22 года Клей стал чемпионом мира в тяжёлом весе.

Ոչ այնքան վստահ հաղթանակը Դագ Ջոնսի նկատմամբ և Հենրի Կուպերի հետ մարտի ժամանակ ստացած նոկդաունը մասնագետներին մտածելու տեղիք տվեցին՝ պատրա՞ստ է արդյոք Կլեյը աշխարհի չեմպիոնի հետ մարտին: Լիսթոնի թիմը համոզված էր իր ենթակայի հաղթանակում. նրանք ուզում էին օգտագործել Կասիուսի վառ անհատականությունը, որպեսզի ամբողջ դահլիճը լցնեին հանդիսատեսներով, որոնց առաջ չեմպիոնը նրան նոկաուտի կենթարկեր: Կլեյն սկսեց Սոննիի վրա հոգեբանական ճնշումներ գործադրել մարտի պաշտոնապես հայտարարումից անմիջապես հետո: Նա ձգտում էր ստորացնել Լիսթոնին յուրաքանչյուր հարցազրույցի ժամանակ, որը նրանից վերցնում էին լրագրողները:

Մարտից առաջ կշռման արարողության ժամանակ Կասսիուսը իրեն անվայելուչ պահեց, որի համար հետագայում տուգանվեց: Նա բացականչում էր սպառնալիքներ ու կանխատեսումներ: Բռնցքամարտիկների բուժզննում անցկացնող բժիշկներն ասում էին, որ Կլեյը գտնվում էր բանականության ժամանակավոր կորստի վիճակում: Մենամարտն սկսելուց հետո Կասիուսը պտույտներ էր կատարում Լիսթոնի շուրջ՝ խուսափելով նրա հզոր հարվածներից և հակահարձակումների անցնելով: Երրորդ ռաունդում խաղի ընթացքում բեկում մտավ. Կլեյը սկսեց բացահայտ հաղթել չեմպիոնին: Նրա հաջող կոմբինացիաներից մեկից հետո Լիսթոնի ոտքերն սկսեցին փաթ ընկնել, և նա քիչ մնաց ընկներ: Լիովին պարտված ռաունդում Սոնիի ձախ աչքի տակ պտռվածք առաջացավ, կապտուկ՝ աջ աչքի տակ: Անսպասելիորեն, չորրորդ ռաունդի ընթացքում Կլեյի մոտ տեսողության հետ խնիրներ սկսվեցին, նա աչքերում սուր ցավ էր զգում: Կասիուսը գործնականում ոչինչ չէր տեսնում և մարզիչին խնդրեց հանել ձեռնոցները: Դժվար պահին Անջելո Դանդին սառնասրտություն ցուցաբերեց. իր մարտիկին բաց թողնելով ռինգ, նա հանձնարարեց Կլեյին հաջորդ ռաունդում շարժվել ռինգում՝ խուսափելով Լիսթոնի հարձակումներից: Կլեյը կարողացավ չեմպիոնից հարվածներ բաց չթողնել, իսկ հինգերորդ ռաունդում նրա տեսողությունը վերականգնվեց: Կասիուսը կրկին գերիշխեց ռինգում, և Սոնիին բազմաթիվ հարվածներ հասցնելուց հետո, ռաունդների միջև ընդմիջման ժամանակ, Լիսթոնը հրաժարվեց շարունակել մարտը: 22 տարեկանում Կլեյը դարձավ աշխարհի չեմպիոն ծանր քաշային կարգում[236]:

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Գիլգամեշ (էպոս)[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Էպոսի հայտնաբերումը[խմբագրել կոդը]

В 1849 году английский археолог Остин Генри Лэйярд в результате раскопок обнаружил ассирийский город Ниневия. Во время дальнейших раскопок в городе была найдена клинописная библиотека царя Ашшурбанипала. Клинописные таблички из этой библиотеки ассистент Лэйярда, Ормузд Рассам, раскопавший в 1852 году вторую часть библиотеки, передал в Британский музей.

Позже исследованиями найденных табличек занимался талантливый самоучка, ассистент египетско-ассирийского отделения музея Джордж Смит. 3 декабря 1862 года он выступил с докладом в «Обществе библейской археологии». В докладе он заявил, что обнаружил миф о потопе, сходный с изложенным в Библии. Это сообщение вызвало сенсацию и всеобщий интерес. Газета «Дейли телеграф» даже пообещала 1000 фунтов тому, кто найдёт отсутствующие фрагменты сказания. Джордж Смит воспользовался этим и отправился в Месопотамию.

Продолжая дешифровку табличек, Смит обнаружил, что сообщение о потопе является частью какой-то большой поэмы, называемой вавилонянами «Сказаниями о Гильгамеше». По утверждениям писцов, «Сказания» состояли из 12 песен, каждая из которых составляла около 300 строк. Вскоре он понял, что части рассказа не хватает, поскольку несколько табличек отсутствуют. В результате организованной им в 1873 году экспедиции удалось найти 384 таблички, среди которых оказалась и недостающая часть «Эпоса».

В начале и середине XX века был найден ряд других табличек, содержащих фрагменты «Эпоса» на разных языках.

1849 թվականին անգլիական հնէաբան Օստին Հենրի Լեյարդը պեղումների արդյունքում հայտնաբերեց ասորական քաղաք Նինվեն: Հետագա պեղումների արդյունքում հայտնաբերվեց Աշուրբանիպալ արքայի սեպագիր գրադարանը: Այդ գրադարանի սեպագիր գրվածքները Լեյարդի օգնական Օրմունդ Ռասամը, ով 1852 թվականին հայտնաբերեց գրադարանի երկրորդ մասը, ուղարկեց Բրիտանական թանգարան:[237]

Գտնված գրվածքների ավելի ուշ հետազոտություններով զբաղվում էր տաղանդավոր ինքնուս, թանգարանի եգիպտա-ասորական բաժնի օգնական Ջորջ Սմիթը: 1862 թվականի դեկտեմբերի 3-ին նա հանդես եկավ «Աստվածաշնչյան հնէաբանության միություն»-ում իր հաշվետվությանբ: Զեկույցում նա պնդում է, որ գտել է մի առասպել ջրհեղեղի մասին, որը մոտ է Աստվածաշնչի շարադրանքին: Այս հաղորդագրությունն իր հետևից բերեց համընդհանուր հետաքրքրվածություն: «Դեյլի թելեգրաֆ» շաբաթաթերթը նույնիսկ խոստացավ 1000 ֆունտ նրան, ով կգտնի ասքի պակասող մասերը: Ջորջ Սմիթն օգտվեց դրանից ու ուղևորվեց Միջագետք:[238][239][240][241]

Շարունակելով ցուցանակների վերծանումը՝ Սմիթը բացահայտեց, որ ջրհեղեղի մասին հաղորդագրությունը հանդիսանում է ինչ-որ մեծ ստեղծագործության մի մասը, որը կոչվում էր «Ասք Գիլգամեշի մասին»: Ըստ գրիչների՝ «Ասքը» կազմված էր 12 երգերից, որոնցից յուրաքանչյուրը կազմում էր 300 տող: Շուտով նա հասկացավ, որ ասքի մի մասը բացակայում է, քանի որ որոշ ցուցանակներ բացակայում են: 1873 թվականին իր կողմից կազմակերպված արշավի արդյունքում հաջողվեց գտնել 384 ցուցանակ, որոնցից էր նաև Էպոսի բացակայող մասը:[241][238][239][240]

20-րդ դարի սկզբում ու կեսին գտնվեց ցուցանակների ևս մի շարք, որոնք պարունակում էին էպոսի մասեր տարբեր լեզուներով:[242][239]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karine hovhannisyan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թոմն ու Ջերին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

1963 թվականից մինչ այժմ[խմբագրել կոդը]

Следующие 34 эпизода мультсериала выпускались компанией Чака Джонса Sib Tower 12 Productions (которая позже была переименована в Visual Arts) с 1963 по 1967 год. В данных короткометражных сериях основное внимание уделялось юмору. Кроме того, был изменён дизайн главных героев: коту Тому изменили брови, толщина которых была увеличена, изменили цвет меха на серый, его уши приобрели острую форму, а хвост стал более длинным; мышонку Джерри художники изменили размер глаз и ушей, а также поменяли цвет шерсти на шоколадный. Данные изменения были положительно оценены зрителями, которые сочли данные эпизоды лучшими, чем у Джина Дейча. Особой похвалы удостоилась пародия на компании MGM, в которой кот Том изображал рычание льва Лео.

Начиная с 1960-х годов, мультфильмы про кота Тома и мышонка Джерри, созданные Ханной и Барберой, стали часто появляться на телевидении. Однако данные выпуски по причине «политкорректности» были переделаны, или спорные фрагменты вырезались командой Чака Джонса. Наиболее важным изменением стала смена хозяйки Тома — Мамочки-Два-Тапочка, которая была заменена на молодую ирландку и переозвучена актрисой Джун Форей. Однако позже от данной версии отказались; вскоре Мамочку-Два-Тапочка оставили, но она была озвучена Тией Видейл. Это было сделано для того, чтобы убрать стереотипный голос афроамериканцев.

В 1975 году права на мультфильм вновь вернули Уильяму Ханне и Джозефу Барбере. Благодаря этому на ABC состоялась премьера анимационного телесериала «Шоу Тома и Джерри. Сюжетная линия каждого эпизода выполнена в более смягчённом и ненасильственном формате: теперь главные герои не враждуют, а, напротив, становятся лучшими друзьями. Всего было показано 16 эпизодов, каждый из которых разделён на 3 части.

С 1980 по 1982 год на телеканале CBS был показан мультфильм «Том и Джерри. Комедийное шоу», созданный студиями Filmation и MGM Television. Данный мультсериал создан в жанре буффонады, а сюжет напоминает старые эпизоды 40-х годов. Кроме Тома и Джерри, главную роль в сериях играют псы Друпи и Спайк, а также медведь Барни из одноимённого мультфильма.

В 1986 году компания Turner Entertainment (позднее известная как Warner Bros.) приобрела в собственность студию Hanna-Barbera, хотя MGM в течение нескольких лет ещё распространяла видеокассеты и оптические диски с записями Тома и Джерри. Через 4 года состоялся выход мультсериала «Том и Джерри. Детские годы», рассказывающий о приключениях Тома и Джерри в детстве. Он транслировался на канале Fox Kids, всего было показано 4 сезона. После смерти Уильма Ханны студия Hanna-Barbera была объединена с анимационным отделением Warner Bros., а часть сотрудников продолжала работать над своими проектами. Джозеф Барбера принимал участие в создании короткометражных фильмов «Том и Джерри. Особняк Кота» и «Карате-гвардия», а после его смерти был осуществлён показ мультипликационного сериала «Приключения Тома и Джерри» и новой версии «Шоу Тома и Джерри».

C 1980-х годов все эпизоды мультфильмов выпускаются компаниями Metro-Goldwyn-Mayer и Warner. Bros на видеокассетах VHS, LaserDisc, DVD и Blu-ray.

Մուլտսերիալի հաջորդ 34 դրվագները թողարկվեցին Չակ Ջոնսի Sib Tower 12 Productions (որն ավելի ուշ վերանվանվեց Visual Arts) ընկերության կողմից 1963-1967 թվականներին։[243] Նշված կարճամետրաժ սերիաներում հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված էր հումորի վրա։ Բացի այդ, փոխվեց նաև գլխավոր հերոսների դիզայնը. փոխել էին Թոմ կատվի հոնքերը՝ հաստացնելով դրանք, մորթու գույնը փոխել էին մոխրագույնի, ականջները սուր ձև էին ստացել, իսկ պոչն ավելի երկար ձև ուներ։ Ջերի մկնիկի մոտ նկարիչները փոխել էին աչքերի և ականջների չափերը նաև մազածածկույթի գույնը փոխել էին շոկոլադագույնի։ Նշված փոփոխությունները դրական գնահատվեցին հանդիսատեսի կողմից, ովքեր այդ դրվագներն ավելի լավը համարեցին, քան Ջին Դեյչինը։ Հատկապես գովասանքի արժանացավ MGM ընկերության նմանակումը, երբ Թոմ կատուն նմանակում էր Լեո առյուծի մռնչյունը։[243]

Սկսած 1960-ական թվականներից՝ Հաննայի և Բարբերայի ստեղծած Թոմ կատվի և Ջերի մկնիկի մասին մուլտֆիլմերը հաճախ սկսեցին հայտնվել հեռուստատեսության եթերում։ Սակայն այդ թողարկումները «պոլիտկորեկտության» պատճառով կամ ձևափոխվեցին կամ վիճելի հատվածները հանվեցին Չակ Ջոնսի թիմի կողմից։[244] Ամենակարևոր փոփոխությունը Թոմի տիրուհու՝ Մայրիկ-Երկու Հողաթափի փոփոխությունն էր, ով փոխարինվեց երիտասարդ իռլանդուհով և հնչյունավորվեց դերասանուհի Ջուն Ֆորեյի կողմից։[245] Սակայն հետագայում այդ տարբերակից հրաժարվեցին. Մայրիկ-Երկու Հողաթափին թողեցին, բայց նրա ձայնը հնչյունավորեց Թիա Վիդեյլը։ Պատճառը աֆրոամերիկացիներին բնորոշ ձայնը վերացնելն էր։

1975 թվականին մուլտֆիլմի իրավունքները նորից տրվեցին Ուիլյամ Հաննային և Ջոզեֆ Բարբերային։[246] Դրա շնորհիվ ABC-ում կայացավ «Թոմի և Ջերիի շոուն» անիմացիոն հեռուստասերիալի պրեմիերան։[246][247] Յուրաքանչյուր դրվագի սյուժետային գիծը կատարված էր ավելի թեթև և բռնություններ չպարունակող ֆորմատով. այժմ գլխավոր հերոսները թշնամիներ չէին, այլ ընդհակառակը՝ դարձել էին լավագույն ընկերներ։ Ցուցադրվեց ընդամենը 16 դրվագ, որոնցից յուրաքանչյուրը բաժանված էր 3 մասի։

1980-1982 թվականներին CBS հեռուստաալիքով ցուցադրվեց «Թոմ և Ջերի: Կատակերգական շոու» մուլտֆիլմը, որը ստեղծվել էր Filmation և MGM Television ստուդիաների կողմից։[243] Այս մուլտֆիլմը ստեղծված է բուֆոնադայի՝ խիստ ծաղրաշարժ ժանրով, իսկ բովանդակությունը հիշեցնում է 40-ական թվականների հին դրվագները։ Բացի Թոմից և Ջերիից, սերիաներում գլխավոր հերոսների դերեր են կատարում Դրուփի և Սփայք շները, ինչպես նաև համանուն մուլտֆիլմի Բարնի արջը։

1986 թվականին Turner Entertainment (հետագայում հայտնի որպես Warner Bros) ընկերությունը որպես սեփականություն ձեռք բերեց Hanna-Barbera ստուդիան, չնայած MGM-ը մի քանի տարի դեռևս տարածում էր Թոմի և Ջերիի տեսագրոթյամբ տեսաերիզներ ու օպտիկական սկավառակներ։[159][162] 4 տարի անց տեղի ունեցավ «Թոմ և Ջերի: Մանկության տարիներ» մուլտսերիալի թողարկումը, որը պատմում էր Թոմի և Ջերիի մանկության տարիների արկածների մասին։ Այն հեռարձակվեց Fox Kids հեռուստաալիքով, ցուցադրվեց ընդամենը 4 եթերաշրջան։ Ուիլյամ Հաննայի մահից հետո Hanna-Barbera ստուդիան միավորվեց Warner Bros-ի անիմացիոն բաժնի հետ, իսկ աշխատակիցների մի մասը շարունակեցին աշխատել իրենց նախագծերում։ Ջոզեֆ Բարբերան մասնակցում էր «Թոմ և Ջերի: Կատվի առանձնատունը» և «Կարատե-գվարդիա» կարճամետրաժ ֆիլմերի ստեղծմանը,[246][248][249] իսկ նրա մահից հետո իրականացվեց մուլտիպլիկացիոն սերիալներ «Թոմի և Ջերիի արկածները» և «Թոմի և Ջերիի շոուի» նոր տարբերակի ցուցադրությունը։[250]

1980-ական թվականներից մուլտֆիլմերի բոլոր դրվագները թողարկվում են Metro-Goldwyn-Mayer և Warner ընկերությունների կողմից VHS տեսաերիզներով, LaserDisc, DVD և Blu-ray կրիչներով։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Լեզվի անվանումը[խմբագրել կոդը]

У русского языка, помимо его современного названия, существовали ещё два других։ российский и великорусский. Первый был образован от греческого названия Руси — России, — и активно употреблялся лишь в XVIII веке. Второй возник от топонима Великороссия и вышел из употребления после 1917 года (хотя такие сочетания, как великорусские диалекты, могут встречаться и в современной научной литературе).

Բուրցովի այբուբենից, 1637թ

Ռուսերենի ժամանակակից անվանը զուգահեռ, գոյություն են ունեցել ևս երկու այլ անվանումներ՝ ռուսական և վելիկոռուսական։ Առաջինը ձևավորվել է Ռուսիայի՝ Ռոսիայի հունարեն անվանումից և ակտիվ գործածություն է ունեցել միայն 18-րդ դարում։ Երկրորդը ծագել է Վելիկոռուսիա տեղանունից և գործածությունից դուրս է եկել 1917 թվականից (չնայած այնպիսի բառակապակցություններ, ինչպիսիք են վելիկոռուսական բարբառներ, կարող են հանդիպել նաև ժամանակակից գիտական գրականության մեջ)։

Դասակարգում[խմբագրել կոդը]

Русский язык принадлежит к восточной подгруппе славянских языков, входящих в состав индоевропейской семьи языков.

Ռուսաց լեզուն պատկանում է սլավոնական լեզուների արևելյան ենթախմբին, որը մտնում է հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի մեջ։

Պատմություն[խմբագրել կոդը]

Современные лексические и грамматические черты русского языка — результат длительного взаимодействия различных восточнославянских диалектов, распространённых на великорусской территории, и церковнославянского языка, возникшего в результате адаптации на русской почве языка первых христианских книг IX—XI вв. («старославянского языка»).

Ռուսաց լեզվի բառակազմական և քերականական գծերը վելիկոռուսական տարածքներում տարածում գտած տարբեր արևելյան բարբառների և ռուսական հիմքի վրա 9-11-րդ դարերում առաջին քրիստոնեական գրքերի ադապտացիայի արդյունքում առաջացած եկեղեցասլավոնական լեզվի երկարատև փոխներգործությունների արդյունք են («հին սլավոնական լեզու»)։


Պրոտո-սլավոնական լեզու[խմբագրել կոդը]

Предположительно, в III тыс. до н. э. в индоевропейской языковой семье выделился протославянский диалект, во III тыс. до н. э. трансформировавшийся в праславянский язык. В VI—VII вв. н. э. он распался на три группы։ восточную, западную и южную.

Երկար ժամանակ, մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակում հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում առանձնացավ պրոտո-սլավոնական խոսվածքը, որը մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում տրանսֆորմացվեց պրոտո-սլավոնական լեզվի։ Մ.թ.ա. 6-7-րդ դարերում այն բաժանվեց երեք խմբերի՝ արևելյան, արևմտյան և հարավային։[251][252]

Կիրիլ և Մեֆոդի[խմբագրել կոդը]

В IX веке н. э. Кирилл и Мефодий, канонизированные позже церковью, создали церковно-славянскую азбуку. Если первоначально церковно-славянская азбука использовалась лишь для перевода и написания христианских богослужебных книг для священнослужителей, то впоследствии азбука стала использоваться и в художественной литературе.

9-րդ դարում Կիրիլը և Մեֆոդին, ովքեր հետագայում դասվեցին սրբերի շարքը եկեղեցու կողմից, ստեղծեցին եկեղեցա-սլավոնական այբուբենը։ Սկզբնական շրջանում եկեղեցա-սլավոնական այբուբենը օգտագործվում էր միայն եկեղեցու ծառայողների համար քրիստոնեական ժամերգության, գրքեր թարգմանելու և գրելու համար, հետագայում այբուբենն սկսեց օգտագործվել նաև գեղարվեստական գրականության մեջ։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Անդրե Աղասի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Թռիչքներ և անկումներ կարիերայի ընթացքում (1993-1997)[խմբագրել կոդը]

Сезон 1993 года оказался для Агасси скомкан вначале из-за бронхита, заставившего его пропустить Открытый чемпионат Австралии, а затем из-за развившегося тендинита правой кисти, так что закончил его американец за пределами первой двадцатки рейтинга. По мнению его отца, Андре попросту взял в этом сезоне тайм-аут, расслабившись после побед 1992 года. Несмотря на это, он дошёл до четвертьфинала на Уимблдоне, где проиграл посеянному первым Сампрасу, выиграл за год два турнира в одиночном разряде (в Сан-Франциско и Скоттсдейле) и единственный в своей карьере турнир ATP в парном разряде — турнир высшей категории в Цинциннати. Вместе с Петром Кордой он вначале победил в полуфинале одну из лучших пар мира Патрик Макинрой-Ричи Ренеберг, а в финале со счётом 7-6, 6-4 была обыграна шведская пара Хенрик Хольм-Стефан Эдберг. В этом сезоне Ник Боллетьери, тренировавший Андре на протяжении десяти лет, объявил об окончании их сотрудничества, мотивируя это тем, что его воспитанник не готов на 100 % сконцентрироваться на тренировках. В последней декаде декабря Агасси перенёс операцию, заставившую его ещё на год отложить свой первый визит на Открытый чемпионат Австралии — единственный турнир Большого шлема, в котором он ещё не принимал участия.

В 1994 году, справившись с травмами, Агасси вернулся в оптимальную форму и весной начал тренироваться у призёра Олимпиады 1988 года Брэда Гилберта. Из 19 турниров, проведённых за год, он победил в пяти. Уже в феврале Андре завоевал второй подряд титул в Скоттсдейле, а через две недели после победы над Эдбергом дошёл до финала супертурнира в Майами, где проиграл Сампрасу, но основные успехи пришлись на вторую половину года, когда он выиграл четыре турнира, в том числе два высшей категории (в Торонто и Париже) и второй за карьеру турнир Большого шлема — на этот раз Открытый чемпионат США. Занимая в рейтинге лишь 20-ю строчку и по пути обыграв двух соперников из первой десятки (Майкла Чанга и Тодда Мартина), в финальном матче со счётом 6-1, 7-6, 7-5 он победил немца Михаэля Штиха. В Вене он обыграл Иванишевича, занимавшего в рейтинге вторую строчку, и снова Штиха, находившегося на третьем месте, а в Париже — возглавляющего рейтинг Сампраса. Год Андре закончил уже на второй строчке в рейтинге.

В 1995 году Агасси впервые появился на Открытом чемпионате Австралии. Не отдав по пути ни одного сета своим соперникам, он вышел в финал, где его ждал знакомый соперник — первая ракетка мира Пит Сампрас. На этот раз успех сопутствовал Андре. Выиграв со счётом 4-6, 6-1, 7-6, 6-4, он добился редкого результата — выиграл турнир Большого шлема в первый год участия в нём. Выиграв после Открытого чемпионата Австралии турниры в Сан-Хосе и Майами и проиграв Сампрасу в финале турнира высшей категории в Индиан-Уэлллз, 10 апреля 1995 года Агасси стал двенадцатым за историю теннисистом, возглавившим рейтинг АТР в одиночном разряде. Он удерживал первое место в рейтинге до октября 1995 года, несмотря на проигрыши в четвертьфинале Открытого чемпионата Франции и полуфинале Уимблдонского турнира. Между Уимблдоном и Открытым чемпионатом США он выиграл четыре турнира подряд, в том числе турниры высшей категории в Монреале (где в финале вновь победил Сампраса) и Цинциннати. На Открытом чемпионате США Агасси и Сампрас в четвёртый раз за сезон сошлись в финале, причём уже во второй раз — в финале турнира Большого шлема. Пит, как и в финале того же турнира за пять лет до этого, снова сумел победить — 6-4, 6-3, 4-6, 7-5, что позволило ему к концу года сместить Андре с первой позиции в рейтинге, и тот второй год подряд финишировал на второй строчке. Сражаясь друг с другом в индивидуальных турнирах, Андре и Пит вместе выступали за сборную в Кубке Дэвиса. Первой и второй ракеткам мира не составило труда обыграть в четвертьфинале итальянцев, а в полуфинале взять верх над шведами (Агасси сыграл в этом матче одну игру, победив знаменитость прошлого десятилетия Матса Виландера). Однако в финале Андре не суждено было сыграть։ в ходе матча со шведами он травмировал грудные мышцы, а затем усугубил травму на турнире в Эссене в октябре и пропустил остаток сезона, так что американцам пришлось добывать в Москве свой третий Кубок Дэвиса за шесть лет без него.

Не особенно удачно проведя первую половину сезона 1996 года (один выигранный турнир — в Майами в третий раз за карьеру, — поражение в полуфинале Открытого чемпионата Австралии от Чанга и ранние проигрыши на «Ролан Гаррос» и Уимблдоне, где его в первом же круге обыграл соперник из третьей сотни рейтинга), Агасси затем вписал себя в историю спорта, став Олимпийским чемпионом по теннису. На XXVI летних Олимпийских играх в Атланте Андре завоевал для своей страны золотую награду, разгромив в финале испанца Серхи Бругеру 6-2, 6-3, 6-1. Сразу после этого он во второй раз за карьеру победил в Цинциннати, но на Открытом чемпионате США остановился в полуфинале, причём камнем преткновения снова стал Чанг.

Самый тяжёлый за карьеру теннисиста спад происходит в 1997 году. К апрельскому матчу Кубка Дэвиса против команды Нидерландов он подошёл после пяти поражений подряд, одержав с начала сезона только три победы и скатившись за пределы Top-20 рейтинга. Несмотря на две победы в Кубке Дэвиса, кризис на этом не окончился։ с апреля по август Андре не сыграл ни в одном турнире Большого шлема и не выиграл ни одного матча в турнирах АТР, переломив тенденцию только во второй декаде августа в Цинциннати. До конца сезона он так и не победил ни на одном турнире ATP (на его счету лишь одна победа под конец года в турнире серии «челленджер», к которому он подошёл на 122-м месте в рейтинге). Многие связывали это с личными или семейными обстоятельствами, ведь именно в этом году Андре женился на киноактрисе и модели Брук Шилдс; сам теннисист, впрочем, отвергал эти предположения. Самый неудачный год в своей профессиональной карьере Андре завершил на 110-м месте. Такого низкого места он не занимал даже в дебютный год, когда ему было только 16 лет.

1993 թվականի խաղաշրջանն Աղասիի համար կարճ տևեց․ սկզբից բրոնխիտի պատճառով, որը ստիպեց նրան բաց թողնել Ավստրալիայի բաց առաջնությունը,[253] իսկ հետո՝ աջ դաստակի զարգացող տենդինիտի պատճառով։[170] Այնպես որ ամերիկացին այն ավարտեց վարկանիշային աղյուսակի առաջին քսանյակի սահմաններից դուրս։ Նրա հոր կարծիքով, Անդրեն ուղղակի այդ սեզոնում թայմ-աուտ վերցրեց, թուլանալով 1992 թվականի հաղթանակներից հետո։[253] Չնայած դրան, նա Ուիմբլդոնում հասավ քառորդ եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց առաջին համարի տակ ներկայացող Սամփրասին, մեկ տարվա ընթացքում անհատական խաղերում հաղթեց երկու մրցաշրջաններում (Սան Ֆրանցիսկոյում և Սքոտսդեյլում) և իր կարիերայում միակ ՊԹԱ-ի զուգընկերներային խաղերով՝ Ցինցիննատիի Բարձրագույն կարգ ունեցող մրցախաղում։ Պետր Կորդի հետ նա սկզբից կիսաեզրափակչում հաղթեց աշխարհի լավագույններից մեկին՝ Պատրիկ Մակինրոյ-Ռիչի Ռենբերգ զույգին, իսկ եզրափակչում 7-6, 6-4 հաշվով պարտվեց շվեդական Հենրիկ Հոլմ-Ստեֆան Էդբերգ զույգին։[254] Այդ խաղաշրջանում Անդրեի 10 տարվա մարզչական գործունեությամբ զբաղված Նիկ Բոլետյերին հայտարարեց նրանց համագործակցության ավարտի մասին՝ պատճառաբանելով, որ իր սանը պատրաստ չէ 100 %-ով կենտրոնանալ մարզումների վրա։ [255]Դեկտեմբերի վերջին տասնօրյակում Աղասին վիրահատություն տարավ, որը ստիպեց նրան ևս մեկ տարի հետաձգել իր առաջին այցելությունն Ավստարալիայի բաց առաջնություն՝ Մեծ սաղավարտի միակ մրցաշարը, որում նա դեռ մասնակցություն չէր ցուցաբերել։[256]

1994 թվականին հաղթահարելով վնասվածքները՝ Աղասին վերադարձավ լավագույն մարզավիճակի և գարնանն սկսեց մարզվել 1988 թվականի Օլիմպիադայի մրցանակակիր Բրեդ Հիլբերտի մոտ։[255] Մեկ տարվա ընթացքում 19 մրցաշարերից նա հաղթեց հինգում։ Արդեն փետրվարին Անդրեն անընդմեջ նվաճեց երկրորդ կոչումը Սքոտսդեյլում, իսկ երկու շաբաթ անց Էդբերգի նկատմամբ հաղթանակ տանելուց հետո, հասավ Մայամիի սուպերմրցաշարի եզրափակիչ, որտեղ պարտվեց Սամփրասին։ Բայց հիմնական հաջողությունները տարվա երկրորդ կեսին էին, երբ նա հաղթեց չորս մրցաշարերում, այդ թվում՝ երկու բարձր դասի (Տորոնտոյում և Փարիզում) և կարիերայի ընթացքում երկրորդ՝ Մեծ Սաղավարտի մրցաշարում, որն այս անգամ անց էր կացվում էր ԱՄՆ-ում։ Զբաղեցնելով ռեյտինգում միայն 20-րդ տեղը և իր ճանապարհին հաղթելով առաջին տասնյակից երկու մրցակիցների (Մայքլ Չանգին և Թոդա Մարտինին)՝ եզրափակիչ խաղում 6-1, 7-6, 7-5 հաշվով հաղթանակ տարավ գերմանացի Միխայել Շտիհի նկատմամբ։ Վիեննայում նա պարտության մատնեց վարկանիշային աղյուսակում երկրորդ տեղը զբաղեցնող Իվանիշևիչին, նորից՝ երրորդ տեղը զբաղեցնող Շտիհին, իսկ Փարզում՝ վարկանիշային աղյուսակը գլխավորող Սամփրասին։[257] Անդրեն տարին ավարտեց արդեն վարկանիշային աղյուսակում երկրորդ տեղը զբաղեցրած։[170]

1995 թվականին Աղասին առաջին անգամ հայտնվեց Ավստարալիայի բաց առաջնությանը։ Ոչ մի սեթ տանուլ չտալով մրցակիցներին՝ նա դուրս եկավ եզրափակիչ, որտեղ նրան սպասում էր արդեն ծանոթ մրցակից՝ աշխարհի առաջին թենիսիստ Փիթ Սամփրասը։ Այս անգամ հաջողությունն ուղեկցեց Անդրեին։ Հաղթելով 4-6, 6-1,7-6, 6-4 հաշվով՝ նա գրանցեց հազվադեպ արդյունք. հաղթեց Մեծ սաղավարտի մրցաշարում մասնակցության հենց առաջին տարում։ Ավստրալիայի բաց առաջնության մրցաշարից հետո հաղթանակ տանելով Սան Խոսեի և Մայամիի մրցաշարերում և պարտություն կրելով Սամփրասից՝ Ինդիան Ուելսում Բարձր դասի մրցաշարի եզրափակչում,[258] 1995 թվականի ապրիլի 10-ին Աղասին դարձավ պատմության մեջ անհատական խաղերով հանդես եկող ՊԹԱ-ի վարկանիշային աղյուսակը գլխավորող տասներկուերորդ թենիսիստը։ Նա վարկանիշային աղյուսակում պահպանեց առաջին տեղը մինչև 1995 թվականի հոկտեմբեր՝[170] չնայած Ֆրանսիայի բաց առաջնության քառորդ եզրափակչում և Ուիմբլդոնի մրցաշարի կիսաեզրափակչում կրած պարտություններին։ Ուիմբլդոնի և ԱՄՆ-ի բաց առաջնության միջև ընկած ժամանակահատվածում նա անընդմեջ հաղթեց չորս մրցաշարերում, այդ թվում՝ նաև Մոնրեալի (որտեղ եզրափակչում նորից հաղթեց Սամփրասին) և Ցինցիննատիի բարձր դասի մրցաշարերը։ ԱՄՆ-ի բաց առաջնությանն Աղասին և Սամփրասը խաղաշրջանում չորրորդ անգամ հանդիպեցին եզրափակչում, ընդ որում արդեն երկրորդ անգամ՝ Մեծ սաղավարտի մրցաշարի եզրափակչում։ Փիթը՝ ինչպես և այդ իսկ մրցաշրջանի հինգ տարի առաջ կայացած եզրափակչում, նորից կարողացավ հաղթել՝ 6-4, 6-3, 4-6, 7-5 հաշվով։[258] Դա նրան թույլ տվեց տարվա վերջում Անդրեին դուրս մղել վարկանիշային աղյուսակի առաջին հորիզոնականից, և նա երկրորդ տարին անընդմեջ երկրորդ տեղում էր։ Պայքարելով իրար դեմ անհատական մրցաշարերում՝ Անդրեն ու Փիթը միասին հանդես էին գալիս հավաքականի անունից Դևիսի գավաթում։ Աշխարհի առաջին և երկրորդ թենիսիստների համար դժվարություն չէր ներկայացնում պարտության մատնել իտալացիներին քառորդ եզրափակչում, իսկ կիսաեզրափակչում առավելության հասնել շվեդների նկատմամբ (Աղասին այդ խաղում մեկ խաղ խաղաց՝ հաղթելով անցյալ դար հանրահայտ դեմք Մաթս Վիլանդերին)։[171] Սակայն Անդրեին վիճակված չէր խաղալ եզրափակչում. խաղի ընթացքում նա վնասեց կրծքամկանները, իսկ հետո վնասվածքի բարդություն առաջացավ․ հոկտեմբերին Էսենում անցկացվող մրցաշարը և խաղաշրջանի մնացած մասը Անդրեն բաց թողեց։[259] Այնպես որ, ամերիկացիներն ստիպված էին Մոսկվայում առանց նրա նվաճել վեց տարվա ընթացքում իրենց երրորդ Դևիսի գավաթը։

Բրուկ Շիլդսը՝ Անդրե Աղասիի առաջին կինը

Ոչ այնքան հաջող անցկացնելով 1996 թվականի խաղաշրջանի առաջին կեսը (մեկ հաղթած մրցաշար՝ Մայամիում, կարիերայում երրորդ անգամ, պարտություն Չանգի կողմից Ավստրալիայի բաց չեմպիոնտի կիսաեզրափակչում և շուտափույթ պարտությունները «Ռոլան Գարոս»-ում և Ուիմբլդոնում, որտեղ նրան առաջին իսկ խաղում պարտության մատնեց մրցակիցը վարկանիշային աղյուսակի երրորդ հարյուրյակից), Աղասին հետո իր անունը գրանցեց սպորտի պատմության մեջ՝ դառնալով թենիսի Օլիմպիական չեմպիոն։ Ատլանտայի 26-րդ ամառային օլիմպիական խաղերում Անդրեն իր երկրի համար նվաճեց ոսկե մեդալ՝ եզրափակչում ջախջախելով իսպանացի Սերխի Բրուգերային 6-2, 6-3, 6-1 հաշվով։ Դրանից անմիջապես հետո նա կարիերայում երկրորդ անգամ հաղթեց Ցինցինատիում, բայց ԱՄՆ-ի բաց առաջնությունում կանգ առավ կիսաեզրափակչում, ընդ որում՝ փորձաքարը նորից Չանգն էր։[260]

Թենիսիստի՝ իր կարիերայի ընթացքում ամենածանր անկումը եղավ 1997 թվականին։ Դևիսի գավաթի՝ Նիդերլանդների թիմի հետ ապրիլյան խաղին նա հասավ հինգ անընդմեջ պարտություններից հետո՝ խաղաշրջանի սկզբում տանելով միայն երեք հաղթանակ՝ դուրս մնալով վարկանիշային աղյուսակի թոփ 20-ի սահմաններից։[261] Չնայած Դեևիսի գավաթի երկու հաղթանակներին՝ ճգնաժամը դրանով չավարտվեց. ապրիլից մինչև օգոստոս Անդրեն չմասնակցեց Մեծ սաղավարտի ոչ մի խաղի և ոչ մի խաղում հաղթանակ չտարավ ՊԹԱ-ի մրցաշարերում, բեկում մտցնելով միայն օգոստոսի երկրորդ տասնօրյակում Ցինցինատիում։[262] Մինչ խաղաշրջանի ավարտը նա այդպես էլ ոչ մի հաղթանակ չգրանցեց ՊԹԱ-ի մրցաշարերից ոչ մեկում (նրա հաշվին միայն մի հաղթանակ է տարեվերջին «չլլենջեր» դասի մրցաշարում, որին նա հասավ վարկանիշային աղյուսակում 122-րդ տեղով)։[263] Շատերը դա կապում էին անձնական կամ ընտանեկան հանգամանքներով. չէ որ հենց այդ տարի էր Անդրեն ամուսնացել կինոդերասանուհի և մոդել Բրուկ Շիլդսի հետ։ Ինքը՝ թենիսիստը, ի միջի այլոց, մերժում էր այդ ենթադրությունները։[262] Ամենաանհաջող տարին իր կարիերայում Անդրեն ավարտեց 110-րդ տեղով։ Այդպիսի ցածր հորիզոնական նա չէր զբաղեցրել նույնիսկ դեբյուտային տարում, երբ նա դեռ 16 տարեկան էր։[170]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Քերականական իմաստների արտահայտման միջոցներ[խմբագրել կոդը]

С точки зрения морфологической типологии хинди является языком скорее аналитическим։ синтаксические отношения выражаются при помощи послелогов, присоединяемых к формам косвенного падежа существительных, местоимений или инфинитивов. Существенную роль в реализации грамматических связей играет и порядок слов. Однако грамматический строй хинди не дает картины аналитизма в чистом виде։ наряду с аналитическими формами, которые, безусловно, преобладают, имеются и элементы синтетизма, восходящие к различным периодам развития языка. Синтетизм в хинди проявляется։

  • В существительных —
  1. при образовании форм множественного числа всех существительных женского рода и существительных мужского рода, оканчивающихся на -ā и -ã, например։ bețī 'дочь' — bețiyã 'дочери', bețā 'сын' — bețe 'сыновья';
  2. при образовании форм косвенного и звательного падежей множественного числа всех существительных и единственного числа существительных, оканчивающихся на -ā и -ã, например։ mazdūr 'рабочий' — mazdūrő, dhuẽ 'дым' — dhuṏ.
  • В прилагательных, оканчивающихся на -ā, -ã при их изменении по родам, числам и падежам, например։ baŗ-ā kamrā 'большая комната' — baŗ-e kamre 'большие комнаты' — bar-ī almāŗī 'большой шкаф'.
  • В глаголе — в парадигме настоящего времени некоторых глаголов, например։ honā 'быть' — hũ, hai, ho; в парадигме прошедшего времени того же глагола։ thā, thī, the, thĩ. Также в изменении по родам и числам причастий, например։ karnā 'делать' — kartā, kartī, karte, kartĩ; в парадигме будущего I времени։ jānā 'идти' — jāũgā, jāegā, jāẽge, jāoge, а также в некоторых других глагольных формах.

Синтетические формы наблюдаются при образовании слов неопределенной множественности и собирательных числительных, а также в послелогах и частицах при изменении по родам, числам и падежам. Таким образом, в морфологическом строе хинди грамматические значения выражаются тремя способами։ аналитическим, синтетическим и смешанным аналитически-синтетическим (например, mãi paŗhtā hũ 'я читаю', где hũ — глагол-связка, изменяющийся по лицам, а paŗhtā — причастие от глагола paŗhnā, буквально 'я есмь читающий').

Ըստ ձևաբանական դասակարգման՝ հինդին ավելի շուտ հանդիսանում է վերլուծական կառուցվածք ունեցող լեզու. շարահյուսական հարաբերությունները արտահայտվում են գոյականների թեք հոլովաձևերին միացած հետադրությունների, դերանունների կամ անորոշ դերբայների օգնությամբ։ Քերականական կապերի կազմավորման համար էական դեր է խաղում նաև բառերի շարադասությունը։ Սակայն հինդիի քերականական կառուցվածքը վերլուծականության մաքուր պատկեր չի արտահայտում. անվիճելիորեն գերիշխող վերլուծական ձևերի կողքին կան նաև լեզվի զարգացման տարբեր ժամանակներում առաջացած համադրության տարրեր։ Հինդիում համադրությունն արտահայտվում է.

  • գոյականներում.
  1. -ā և -ã վերջավորություն ունեցող բոլոր իգական և արական սեռի գոյականների հոգնակիի կազմության ժամանակ, օրինակ՝ bețī դուստր՝ bețiyã, դուստրեր, bețā՝ որդի, bețe՝ որդիներ։
  2. Բոլոր հոգնակի թիվ ունեցող գոյականների թեք և կոչական հոլովաձևերը և -ā և -ã վերջավորություն ունեցող եզակի թվով գոյականներ կազմելիս. օրինակ՝ mazdūr՝ աշխատող, mazdūrő, dhuẽ՝ ծուխ, dhuṏ.
  • -ā և -ã վերջավորություն ունեցող ածականներում՝ դրանց սեռի, թվի և հոլովների հետ կապված փոփոխությունների դեպքում. օրինակ՝ baŗ-ā kamrā՝ մեծ սենյակ, baŗ-e kamre՝ մեծ սենյակներ, bar-ī almāŗī՝ մեծ պահարան։
  • Բայի մեջ՝ որոշ բայերի ներկա ժամանակի խոնարհման աղյուսակում. օրինակ՝ honā՝ լինել, , hai, ho։ Նմանատիպ բայի անցյալ ժամանակի խոնարհման աղյուսակում. thā, thī, the, thĩ։ Այդպիսի փոփոխություններ կատարվում են նաև դերբայների սեռերի և թվի հետ կապված փոփոխություններում. օրինակ՝ karnā՝ անել, kartā, kartī, karte, kartĩ։ Ապառնի առաջին ժամանակի խոնարհման աղյուսակում. օրինակ՝ jānā՝ գնալ, jāũgā, jāegā, jāẽge, jāoge, ինչպես նաև որոշ այլ բայաձևերում։

Համադրական ձևեր նկատվում են անորոշ հոգնակիություն արտահայտող և հավաքական թվականներ արտահայտող բառերի կազմման ժամանակ, ինչպես նաև սեռական, թվական և հոլովական հետադրություններում և մասնիկներում։

Այսպիսով, հինդիի ձևաբանական կառուցվածքում քերականական իմաստները արտահայտվում են երեք եղանակներով՝ վերլուծական, համադրական և խառը վերլուծա-համադրական (օրինակ՝ mãi paŗhtā hũ՝ ես կարդում եմ, որտեղ ՝ դեմքով փոփոխվող բայ-կապ է, իսկ paŗhtā՝ paŗhnā բայի դերբայն է, բառացի՝ ես կարդացող եմ)։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Ներածություն[խմբագրել կոդը]

Занимает четвёртое место среди самых переводимых языков, а также — седьмое место среди языков, на которые переводится большинство книг. В 2013 году русский язык вышел на второе место среди самых популярных языков Интернета.

Для фонологического строя русского языка характерны разветвлённая система согласных фонем (37 фонем, в большинстве своём парных по признакам твёрдости-мягкости и глухости-звонкости) и значительно менее сложная, исторически упростившаяся, система гласных (всего 6 фонем) при разнообразии позиционных видоизменений и тех, и других. Слоговыми являются обычно[уточнить] гласные звуки. Ударение — динамическое, или силовое (один из слогов словоформы — ударный — выделяется среди прочих более напряжённой артикуляцией), разноместное (не прикреплённое к какому-либо определённому слогу по отношению к началу или концу словоформы), подвижное (в разных формах одного слова могут быть ударными разные слоги и разные морфемы).

Русский язык согласно морфологической типологии относится к флективным синтетическим языкам, то есть грамматические значения лексем в нём передаются с помощью аффиксов, несущих одновременно несколько грамматических значений, например, для существительных окончания несут информацию о роде, числе и падеже словоформы. Комплекс наук о русском языке называется лингвистической русистикой, которая является частью более широкой страноведческой дисциплины, называемой русистикой.

Զբաղեցնում է չորրորդ տեղն ամենաթարգմանվող լեզուների շարքում, ինչպես նաև՝ յոթերորդ տեղը այն լեզուների շարքում, որոնցով թարգմանվում է գրքերի մեծամասնությունը։[264] 2013 թվականին ռուսաց լեզուն համացանցի ամենահանրամատչելի լեզուների շարքում զբաղեցրել է երկրորդ տեղը։[265]

Ռուսաց լեզվի հնչակարգային կառուցվածքին բնորոշ են բաղաձայն հնչույթների ճյուղավորված համակարգը (37 հնչույթներ, մեծամասամբ երկակի իրենց հատկանիշներով ՝ կոշտություն-փափկություն, խուլություն-ձայնեղություն) և նկատելիորեն նվազ բարդ, պատմականորեն պարզեցված ձայնավորների համակարգ (ընդամենը 6 հնչույթ) և նրանց և մյուսների դիրքային ձևափոխումների բազմազանությամբ հանդերձ։ Սովորաբար վանկային են համարվում ձայանվոր հնչյունները։ Շեշտադրությունը դինամիկ է, կամ ուժային (բառաձևի վանկերից մեկը՝ շեշտվածը, առանձնանում է մյուսներից առավել ուժգին արտաբերմամբ), տարբեր տեղեր զբաղեցնող (ամրացված չէ բառաձևի սկզբի կամ վերջի նկատմամբ որևէ կոնկրետ վանկի), շարժական (մեկ բառի տարբեր ձևերում կարող են շեշտվող լինել տարբեր վանկեր և տարբեր ձևույթներ[266]

Ռուսաց լեզուն, ըստ հնչյունակազմական դասակարգման, թեքական համադրական լեզու է, այսինքն՝ բառույթների քերականական նշանակությունը փոխանցվում են միաժամանակ մի քանի քերականական նշանակություն ունեցող ածանցների օգնությամբ։ Օրինակ՝ գոյականների վերջավորությունները ցույց են տալիս բառաձևի սեռը, թիվը և հոլովը։

Ռուսաց լեզվի մասին գիտությունների համալիրը կոչվում է լեզվաբանական ռուսիստիկա, որը հանդիսանում է ավելի լայն՝ ռուսիստիկա կոչվող երկրագրական դիսցիպլինի մաս։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Սառցային նախազգուշացումներ[խմբագրել կոդը]

С утра 14 апреля радиостанция «Титаника» начала принимать сообщения об айсбергах с их координатами уже от судов, идущих по южной трансатлантической трассе. Всего за этот день было получено семь ледовых предупреждений. Ледовая обстановка в апреле 1912 года в северной Атлантике была сложной. Для этого времени года установилось рекордное за последние 50 лет скопление дрейфующих льдов. Первое ледовое предупреждение поступило в 9։00 с парохода «Карония», оповещавшего о скоплении плавучих льдов. Капитан Смит подтвердил получение сообщения. В 11։40 капитану была передана телеграмма от парохода «Ноордам», в которой сообщалось о дрейфующих льдах примерно в том же районе, который указала «Карония».

В 13։42 судно «Балтик» ретранслировало сообщение греческого корабля «Атения» о прохождении им айсбергов и обширного ледяного поля. Смит, показав это предупреждение управляющему директору «Уайт Стар Лайн» Джозефу Исмею, рассчитал новый маршрут, который был южнее предполагаемого пути, чтобы наверняка избежать встречи с айсбергом. В 13։45 немецкое судно «Америка», которое шло чуть южнее «Титаника» сообщило о том, что встретилось с двумя большими айсбергами. Однако это предупреждение на мостик передано не было. Причины этого не выяснены, возможно, радисты попросту забыли передать информацию капитану, так как были заняты устранением неисправности в оборудовании.

В 19։30 поступило ледовое предупреждение с парохода «Калифорниэн», в 21։40 — с «Месабы»։

Aquote1.png … Лёд в районе между 42° и 41°25’ северной широты и 49°30’ западной долготы. Мы видели большое скопление битого льда и много крупных айсбергов. Ледяные поля тоже есть. Погода хорошая, ясная․ Aquote2.png


Это сообщение также не было передано капитану. По-видимому, радист Джек Филлипс не понял его, потому что был занят отправкой на ретрансляционную станцию на мысе Рейс (о. Ньюфаундленд) частных телеграмм, которые накопились за время, пока был неисправен радиопередатчик. Последнее ледовое предупреждение было получено в 22։30 от парохода «Калифорниэн», который лёг в дрейф на краю ледяного поля в 20 милях от «Титаника». Радист «Калифорниэна» Сирил Эванс начал предавать координаты опасной зоны, но Филлипс грубо его прервал։ «Заткнись! Я работаю. У меня связь с мысом Рейс». Таким образом, было проигнорировано самое важное ледовое предупреждение.

Небрежное отношение Филлипса к столь важным сообщениям отчасти объясняется тем, что зачастую радисты передавали их в неофициальной форме. Их можно было принять за дружеский привет коллеги-радиста, которому просто хочется поболтать, что на североатлантических линиях случалось довольно часто. К примеру, Сирил Эванс начал своё сообщение словами։ «Привет, старик, мы остановились, вокруг нас лёд». Неудивительно, почему сильно загруженный работой Филлипс грубо прервал коллегу. Среди прочих существовала особая категория радиограмм, именовавшихся «капитанские служебные». Они помечались грифом MSG, принимающий радист обязан был немедленно подтвердить их приём и передать на мостик. Однако такая форма использовалась редко.

В 22։30 «Титаник» разошёлся с пароходом «Раппаханнок», шедшим встречным курсом из Галифакса. Незадолго до этого «Раппаханнок», маневрируя среди дрейфующих льдин, получил повреждения кормы. Как только оба судна оказались в пределах видимости друг друга, Альберт Смит, замещавший капитана на «Раппаханноке», при помощи лампы Морзе установил связь с «Титаником»։ «Мы только что прошли через ледяное поле и между несколькими айсбергами», в ответ с «Титаника» просигналили։ «Сообщение принято. Благодарим. Спокойной ночи». Никаких мер после этого предпринято не было։ число дозорных не увеличено, судно продолжало идти с прежней высокой скоростью.

Տիտանիկի ավագ ռադիոհաղորդ Ջոն Ֆիլիպսը

Ապրիլի 14-ի առավոտից «Տիտանիկ»-ի ռադիոկայանը հարավային անդրատլանտյան մայրուղով շարժվող նավերից սկսեց ընդունել հաղորդագրություններ այսբերգների և նրանց կոորդինատների մասին։ Այդ օրվա ընացքում ընդունվեց ընդամենը յոթ սառցային նախազգուշացում։ 1912 թվականի ապրիլին սառցային իրավիճակը հյուսիսային Ատլանտիկայում բարդ էր։ Տարվա այդ եղանակի համար վերջին 50 տարում դրեյֆող սառցակտորների ռեկորդային կուտակումներ էին։

Առաջին սառցային նախազգուշացումը՝ 9։00-ին, «Կարոնիա» նավից ստացված իրազեկումն էր լողացող սառույցների կուտակումների մասին։ Նավապետ Սմիթը հաստատեց ստացված հաղորդագրությունը։[267] Ժամը 11։40-ին նավապետին փոխանցվեց հեռագիր «Նոորդամ» շոգենավից, որով հաղորդվում էր դրեյֆող սառույցների մասին մոտավորապես նույն շրջանում, որի մասին նշում էր «Կարոնիա»-ն։[268]

13։42-ին «Բալթիկ» նավը փոխանցեց հունական «Աթենիա» նավի հաղորդագրությունը սառույցներով և սառցային լայն դաշտից իր անցնելու մասին։[267] Սմիթը, ցույց տալով այդ նախազգուշացումը «Ուայթ Սթար Լայն»-ի ղեկավարող տնօրեն Ջոզեֆ Իսմեյին, հավանաբար, այսբերգի հետ բախումից խուսափելու համար հաշվարկեց նոր ուղերթ, որը նախատեսված ուղուց հարավ էր։[269] 13։45-ին գերմանական «Ամերիկա» նավը, որն ընթանում էր «Տիտանիկ»-ից փոքր-ինչ հարավ, հաղորդեց, որ հանդիպել է երկու խոշոր այսբերգների։[270] Սակայն այդ հաղորդագրությունը կամրջակ չփոխանցվեց։ Դրա պատճառները պարզված չեն. հնարավոր է ռադիոհաղորդները պարզապես մոռացել են ինֆորմացիան փոխանցել նավապետին, քանի որ զբաղված էին սարքավորումների անսարքությունների կարգավորմամբ։[270]

19։30-ին ստացվեց սառցային նախազգուշացում «Կալիֆորնիեն» շոգենավից, 21։40-ին՝ «Մեսաբից».

Aquote1.png … Սառույց կա հյուսիսային լայնության 42° и 41°25’ և 49°30’ արևմտյան լայնության շրջանների միջև: Մենք տեսանք ջարդված սառույցի և շատ ուրիշ այսբերգների մեծ կուտակում: Սառցադաշտեր ևս կան: Եղանակը լավ է, պարզ:[271] Aquote2.png


Այդ հաղորդագրությունը ևս չփոխանցվեց նավապետին։ Հավանաբար, ռադիոհաղորդ Ջեկ Ֆիլիպսը չհասկացավ այն, որովհետև զբաղված էր Ռեյս հրվանդանի (Նյուֆաունդլենդ կղզի) կայանին փոխանցվող մասնավոր հեռագրեր ուղարկելով, որոնք կուտակվել էին ռադիոհաղորդիչի անսարքության ժամանակ։[270] Վերջին սառցային նախազգուշացումը ստացվեց 22։30-ին «Կալիֆորնիեն» շոգենավից, որը անշարժ դիրքով գտնվում էր սառցադաշտի ծայրին՝ «Տիտանիկ»-ից 20 մղոն հեռավորության վրա։ «Կալիֆորնիեն»-ի ռադիոհաղորդ Սիրիլ Էվանսը սկսեց փոխանցել վտանգավոր գոտու կոորդինատները, բայց Ֆիլիպսը կոպտորեն ընդհատեց նրան. «Լռի՛ր: Ես աշխատում եմ: Ես կապի մեջ եմ Ռեյս հրվանդանի հետ»։[271] Այսպիսով, արհամարհվեց ամենակարևոր սառցային նախազգուշացումը։

Ֆիլիպսի անփույթ վերաբերմունքն այդպիսի կարևոր հաղորդագրություններին մասնավորապես բացատրվում է նրանով, որ հաճախ ռադիոհաղորդները դրանք փոխանցում էին ոչ պաշտոնական ձևով։ Դրանք կարելի էր ընդունել որպես գործընկեր-ռադիոհաղորդի բարեկամական ողջույն, որը ցանկանում էր ուղղակի զրուցել, ինչը հյուսիսատլանտյան ուղիներում հաճախ էր պատահում։[272] Օրինակ՝ Սիրիլ Էվանսը սկսել էր իր հաղորդագրությունը «Ողջույն, ծերուկ, մենք կանգնել ենք, մեր շուրջը սառույց է» բառերով։[273] Զարմանալի չէր, որ աշխատանքով սաստիկ ծանրաբեռնված Ֆիլիպսը կոպտորեն ընդհատել էր գործընկերոջը։ Ի թիվս այլոց, գոյություն ուներ ռադիոգրերի հատուկ տեսակ, որոնք կոչվում էին «նավապետական ծառայողական»։ Դրանք կրում էին MSG մակագիրը․ ընդունող ռադիոհաղորդը պարտավոր էր անհապաղ հաստատել դրանց ընդունումն ու փոխանցել կամրջակ։ Սակայն այդ ձևը հազվադեպ էր կիրառվում։[273]

22։30-ին «Տիտանիկ»-ն անցավ «Ռապահանոկ» շոգենավի կողքով, որը հանդիպակաց ուղղությամբ գալիս էր Գալիֆակսից։ Դրանից ոչ շատ առաջ «Ռապահանոկ»-ը, մանևրելով դրեյֆող սառույցների միջև, վնասել էր նավախելը։ Հենց որ երկու նավերը հայտնվեցին միմյանց տեսադաշտում, «Ռապահանոկ»-ի նավապետին փոխարինող Ալբերտ Սմիթը, Մորզեյի լամպի օգնությամբ կապ հաստատեց «Տիտանիկ»-ի հետ,- «Մենք հենց նոր անցանք սառցե դաշտի և մի քանի այսբերգների միջով»։ Ի պատասխան «Տիտանիկ»-ից ազդանշան տվեցին՝ «Հաղորդագրությունն ընդունված է: Շնորհակալություն: Բարի գիշեր»։[274] Դրանից հետո ոչ մի միջոցառում չձեռնարկվեց՝ չավելացվեց պահակայինների թիվը, նավը շարունակում էր ընթանալ նախկին բարձր արագությամբ։[275]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Կոնֆուցիականություն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Հիմնական եզրույթաբանություն[խմբագրել կոդը]

Китайское обозначение конфуцианства не содержит отсылки к личности его основателя։ это кит. упр. 儒, пиньинь։ rú или кит. упр. 儒家, пиньинь։ rújiā, то есть «Школа образованных людей». Таким образом, традиция никогда не возводила данной идеологической системы к теоретическому наследию одного-единственного мыслителя. Конфуцианство фактически представляет собой совокупность учений и доктрин, которые изначально стали развитием древних мифологем и идеологем. Древнее конфуцианство стало воплощением и завершением всего духовного опыта предшествующей национальной цивилизации. В этом смысле используется термин кит. упр. 儒教, пиньинь։ rújiào.

Կոնֆուցիականության չինական բնորոշումը չի պարունակում հղում դրա հիմնադրին՝ դա չին.՝ կամ չին.՝ 儒家 է, այսինքն «Կրթված մարդկանց դպրոց»։ Այս կերպ ավանդությունը երբեք գաղափարախոսական համակարգը չի համարել մի մտավորականի տեսական ժառանգությունը։ Կոնֆուցիականությունը, փաստորեն, իրենից ներկայացնում է դրույթների ու դասերի համախումբ, որոնք ի սկզբանե դարձել էին հնագույն առասպելների ու գաղափարների զարգացման աղբյուրը։ Հին կոնֆուցիականությունը դարձավ նախորդ ազգային քաղաքակրթության հոգևոր փորձի մարմնավորումն ու ավարտը։ Այս իմաստով կիրառվում է չին.՝ 儒教 տերմինը։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karine hovhannisyan Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Բողոքականություն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Բարեփոխում[խմբագրել կոդը]

К классической относят теологию, сформировавшуюся в период XVI — начало XVIII в.в., в течение которого были раскрыты основные идеи и сформировалось догматическое и практическое богословие Реформации.

Классическая теология составляет своего рода «ортодоксию» протестантизма и включает в себя такие понятия как необходимость оправдания верой, всеобщее священство, исключительный авторитет Библии, природная греховность человека и возможность спасения только по благодати Бога.

Являясь богословским итогом Реформации в противопоставлении учению Римско-католической церкви того времени, она выражена в виде принципов Quinque sola — пяти латинских тезисов, означающих «Пять „только“». Наряду с принципом всеобщего священства принципы Quinque sola являются основой теологии современного протестантизма. Основные тезисы классической теологии:

1. Библия является единственным боговдохновенным и аутентичным словом Господа, единственным источником христианских доктрин, ясным и самоинтерпретируемым.

2. Прощение можно получить только верой, безотносительно к добрым делам и поступкам.

3. Спасение приходит только как Божья благодать, как незаслуженная милость и незаслуженный дар от Бога ради Иисуса, но не как что-то заслуженное грешником.

4. Христос является единственным посредником между Богом и человеком, спасение возможно только через веру в Него.

5. Человек должен почитать только Бога и поклоняться только Ему, так как спасение даруется только и единственно через Его волю и действия — не только дар Искупления Иисуса на кресте, но также дар веры в это Искупление, созданной в сердцах верующих Святым Духом.

6. Каждый верующий в принципе имеет право толковать и излагать Слово Божье.

Классическое богословие протестантизма изложено в следующих вероисповедных документах Реформации: Гейдельбергский Катехизис 1563 года (Германия), Книга Согласия 1580 года (Германия), Каноны Дордрехтского Синода 1618—1619 гг (Дордрехт, Нидерланды), Вестминстерское исповедание веры 1643—1649 гг (Вестминстерское аббатство, Лондон, Великобритания).

Основоположниками протестантской теологии являлись: Мартин Лютер, Ж. Кальвин, У. Цвингли, Ф. Меланхтон.

Դասականին է պատկանում 16-18-րդ դարերի սկզբին ձևավորված աստվածաբանությունը, որի ընթացքում բացահայտվել էին հիմնական գաղափարներն ու ձևավորվել էր Ռեֆորմացիայի դոգմատիկ ու փորձնական աստվածաբանությունները[276]:

Դասական աստվածաբանությունը կազմում է բողոքականության ինքնատիպ մի «ուղղափառություն» ու իր մեջ ներառում է այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են՝ հավատքով մեղքերի թողության անհրաժեշտությունը, համընդհանուր սրբությունը, Աստվածաշնչի բացարձակ հեղինակությունը, մարդու բնածին մեղսավորությունն ու միայն Աստծո միջոցով փրկության հնարավորությունը[277]։

Լինելով Ռեֆորմացիայի աստվածաբանական արդյունքը՝ այդ ժամանակվա հռոմեա-կաթոլիկ եղեկեցու ուսմունքի հակադրության մեջ, այն արտահայտված է Quinque sola սկզբունքների ձևով՝ հինգ լատինական դրույթներ, որոնք նշանակում են «Հինգ միայն»։ Համընդհանուր սրբության դրույթի հետ միասին Quinque sola դրույթները հանդիսանում են ժամանակակից բողոքականության աստվածաբանության հիմքը։

  1. Աստվածաշունչը հանդիսանում է Աստծով ներշնչված ու Աստծո միակ ճշմարիտ խոսքը փոխանցող, քրիստոնեական ուսմունքի միակ աղբյուրը՝ պարզ ու ինքնամեկնաբանելի։
  2. Ներում հնարավոր է ստանալ միայն հավատքով՝ անկախ բարի գործերից ու արարքներից։
  3. Փրկությունը Աստծո շնորհն է, անարժան գթություն ու պարգև Աստծո կողմից՝ հանուն Հիսուսի, այլ ոչ ինչ-որ բան, ինչին արժանացել է մեղսագործը։
  4. Քրիստոսը Աստծո ու մարդու միջև միակ միջնորդն է, փրկությունը հնարավոր է միայն Նրան հավատալու միջոցով։
  5. Մարդը պետք է երկրպագի և պաշտի միայն Աստծուն, քանզի փրկությունը շնորհվում է միայն և միայն Նրա կամքի ու արարքների միջոցով՝ ոչ միայն խաչի վրա Հիսուսի Քավության միջոցով, այլև Քավության հավատքի շնորհը, որը ստեղծվել է Սուրբ Հոգու հավատացյալների սրտերում։
  6. Յուրաքանչյուր հավատացյալ սկզբունքորեն իրավունք ունի վերլուծել ու մեկնաբանել Աստծո խոսքը։

Բողոքականության դասական աստվածաբանությունը շարադրված է Ռեֆորմացիայի հետևյալ դավանաբանական փաստաթղթերում՝ 1563 թվականին Գեյդելբերգյան Վարդապետություն (Գերմանիա), 1580 թվականին Գիրք Համաձայնության (Գերմանիա), 1618-1619 թվականներին Դորդրեխտյան սինոդի կանոններ (Դորդրեխտ, Նիդերլանդներ), 1643-1649 թվականներ Հավատքի վեսթմինստերյան խոստովանություն (Վեսթինիստերյան աբբայութթյուն, Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիա

Բողոքական աստվածաբանության հիմնադիրներն են Մարտին Լյութերը, Ժան Կալվինը, Ու. Ցվինգլին, Ֆ. Մելանհտոն։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ Karine hovhannisyan Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Մուհամմեդ Ալի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

«Իսլամի ազգ»-ի հետ կապը[խմբագրել կոդը]

После боя против Листона Клей официально объявил о своём вступлении в «Нацию ислама». Отныне все должны были называть его Кассиус Икс (члены организации отказывались от своей фамилии, потому что считали, что она досталась им от белых рабовладельцев). Малкольм Икс заявил, что Кассиус станет самым важным спортсменом для чернокожих американцев. На встрече в Чикаго Элайджа Мухаммад, который испытывал противоречивые чувства по поводу связей «Нации ислама» с профессиональными спортсменами, радостно встретил молодого чемпиона. Через две недели после своего вступления Кассиус Икс получил новое имя, Элайджа удостоил чемпиона полного мусульманского имени, которое было зарезервировано для постоянных членов организации. Мухаммад принял спортсмена, назвав его Мохаммедом Али. Реакция общественности на новость была по большей части негативной. Кассиус-старший заявил, что представители «Нации ислама» «запудрили» его сыну мозги и что он сам будет и дальше с гордостью носить своё имя. Эд Лассман, президент WBA, сказал։ «Клей нанёс ущерб боксёрскому миру… и подаёт плохой пример молодёжи». Он попытался лишить Али титула, но это не возымело эффекта, потому что боксёрские комиссии штатов проигнорировали его решение. Когда Мохаммед посетил один из боксёрских вечеров в Нью-Йорке, Гарри Марксон — президент «Мэдисон-сквер-гарден» — отказался произносить новое имя чемпиона, объявив по громкоговорителю։ «В зале присутствует чемпион мира Кассиус Клей». Темнокожие боксёры также отрицательно отнеслись к решению Али. Джо Луис говорил, что он подвёл своих болельщиков, а Флойд Паттерсон написал записку, в которой вызывал чемпиона на бой; как и Луис, Паттерсон считал «Нацию ислама» антиамериканской организацией. Али отреагировал в своей привычной манере, Луиса он назвал «сосунком», а Паттерсону ответил։ «Я поиграю с тобой 10 раундов. Ты говорил о моей религии. Я поиграю с тобой. Затем я побью тебя, я обращу тебя». Перед вторым боем против Сонни Листона, который состоялся в мае 1965 года, Али пришлось сделать трудный выбор. После путешествия Малкольма Икс по Африке и Ближнему Востоку у него изменились взгляды на отношение к белым людям, что привело к нарастающему конфликту с Элайджей Мухаммадом. В итоге Али пришлось выбирать между своими наставниками. Он выбрал Элайджу Мухаммада, открыто поддержав его после второго боя с Листоном. Разрыв произошёл, когда Али встретился с Малкольмом в аэропорту в Гане. Малкольм поприветствовал, как ему казалось, близкого друга, но Али не подал руки и холодно ответил։ «Ты покинул уважаемого Элайджу Мухаммада — это было неправильно». После убийства Малкольма Али говорил։ «[Он] был моим другом… До тех пор, пока он оставался членом „Нации ислама“».

Первоначально матч-реванш между Листоном и Али должен был состояться в ноябре 1964 года и пройти в «Бостон-гарден». Но за три дня до проведения поединка у Мохаммеда обострилась кишечная грыжа, и ему пришлось сделать операцию. Бой перенесли на 25 мая 1965 года, но на этот раз вмешалась Массачусетская боксёрская комиссия, которая отказалась санкционировать поединок ввиду возможного влияния на результат преступников. Практически сразу молодой мэр Льюистона, штат Мэн, предложил провести поединок в своём маленьком городке.

В вечер боя небольшая арена не была заполнена до отказа, в зале на 4800 зрителей присутствовало 4200. Ставки букмекеров были 9 к 5 в пользу Листона. Но вопреки их предсказаниям Али нокаутировал противника меньше чем через две минуты после начала боя. Листон рухнул на настил ринга после незаметного удара, в неистовстве Мохаммед отказался идти в нейтральный угол, склонившись над соперником, он закричал։ «Вставай и дерись, ты — подонок. Ведь все считают тебя таким плохишом! Да никто не поверит в это!». Рефери — бывший чемпион мира Джерси Джо Уолкотт — пытался заставить Али отойти в нейтральный угол, вместо этого чемпион танцевал на ринге с поднятыми вверх руками. Затем произошла путаница, Уолкотт наконец добился от Мохаммеда, чтобы он ушёл в нейтральный угол. Всё потраченное на это время судья не открывал счёт. Листон с трудом поднялся, и бой продолжился, но затем Нэт Флейшнер — редактор журнала The Ring — подозвал судью и сообщил ему, что Листон находился на настиле ринга 17 секунд. Уолкотт развёл боксёров по углам, и поединок был официально закончен.

Листон так плохо себя чувствовал, что попросил нюхательной соли, чтобы прийти в себя. Чтобы поддержать Сонни, к нему в раздевалку направился Флойд Паттерсон — человек, дважды побывавший от него в нокауте. Тем временем Али давал интервью на ринге, он сомневался, не упал ли Листон намеренно, но после видеоповтора пришёл к выводу, что это был хороший удар. Позднее Сонни говорил, что удар потряс его, но он не вставал так долго потому, что думал, что Али стал бы добивать его в тот момент, когда он будет подниматься. После первой защиты титула Мохаммед приобрёл статус звезды мирового бокса, и у него просто не было серьёзных соперников. Никто не хотел третьего боя с Листоном, а два ближайших претендента, Кливленд Уильямс и Эдди Мачен, были недавно биты тем же Сонни. Так как у Али не было реальных соперников, он решил взять отпуск и отправился в мировой тур, в ходе которого он посетил Пуэрто-Рико, Швецию, Лондон и Белиз.

Մուհամմեդ Ալին (ձախից երկրորդը վերևի շարքում) լսում է Էլայջա Մուհամմեդի ելույթը, 1964

Լիսթոնի հետ մարտից հետո Կլեյը պաշտոնապես հայտարարեց իր «Իսլամի ազգ» մտնելու մասին։ Դրանից հետո բոլորը նրան պետք է անվանեին Կասիուս Իքս (կազմակերպության անդամները հրաժարվում էին իրենց ազգանուններից, որովհետև համարում էին, որ դրանք իրենց տրվել են սպիտակամորթ ստրկատերերից)։ Մալքոլմ Իքսը հայտարարեց, որ Կասիուսը կդառնա ամենակարևոր մարզիկը սևամորթ ամերիկացիների համար։ Էլայջա Մուհամմեդը, ով «Իսլամի ազգ»-ի հետ պրոֆեսիոնալ մարզիկների կապի հանդեպ հակասական վերաբերմունք ուներ, Չիկագոյում կայացած հանդիպման ժամանակ ուրախությամբ ընդունեց երիտասարդ չեմպիոնին։ Իր ելույթից երկու շաբաթ անց Կասիուս Իքսը նոր անուն ստացավ. Էլայջան չեմպիոնին շնորհեց լիարժեք մուսուլմանական անուն, որը տրվում էր կազմակերպության մշտական անդամներին։ Մուհամմեդն ընդունեց մարզիկին՝ նրան անվանելով Մուհամմեդ Ալի։

Հասարակայնության արձագանքը այդ նորությանը մեծ մասամբ բացասական էր։ Կասիուս-ավագը հայտարարեց, որ «Իսլամի ազգ»-ի ներկայացուցիչները «լվացել են» իր որդու ուղեղը և որ ինքը շարունակելու է հպարտությամբ կրել իր անունը։ Էդ Լասմանը՝ WBA-ի նախագահն ասաց.- «Կլեյը վնաս պատճառեց բռնցքամարտի աշխարհին․․․ և վատ օրինակ է երիտասարդության համար»։ Նա փորձեց զրկել Ալիին կոչումից, բայց չկարողացավ, որովհետև նահանգների բռնցքամարտի հանձնաժողովներն արհամարհեցին նրա որոշումը։ Երբ Մուհամմեդն այցելեց Նյու Յորքի բռնցքամարտիկների երեկոներից մեկը, Հարի Մարքսոնը՝ «Մեդիսոն-սկվեր-գարդեն»-ի նախագահը հրաժարվեց արտասանել չեմպիոնի նոր անունը՝ բարձրախոսով հայտարարելով,- «Դահլիճում ներկա է աշխարհի չեմպիոն Կասիուս Կլեյը»։ Սևամորթ բռնցքամարտիկները ևս բացասական վերաբերվեցին Ալիի որոշմանը։ Ջո Լուիսն ասում էր, որ նա խաբեց իր երկրպագուներին, իսկ Ֆլոյդ Պատերսոնը չեմպիոնին մարտի հրավիրող գրություն գրեց։ Ինչպես և Լուիսը, Պատերսոնը «Իսլամի ազգ»-ը համարում էր հակաամերիկյան կազմակերպություն։ Ալին արձագանքեց իրեն հատուկ պահվածքով. Լուիսին նա անվանեց «կաթնակեր», իսկ Պատերսոնին պատասխանեց,- «Ես քեզ հետ 10 ռաունդ կկռվեմ: Դու խոսել ես իմ կրոնի մասին: Ես կխաղամ քեզ հետ: Հետո ես կծեծեմ քեզ, ես դարձի կբերեմ քեզ»։[278]

Սոնի Լիսթոնի հետ երկրորդ մարտից առաջ, որը տեղի ունեցավ 1965 թվականի մարտին, Ալին ստիպված էր դժվար ընտրություն կատարել։ Մալքոլմ Իքսը Աֆրիկայով և Մերձավոր Արևելքով ճանապարհորդելուց հետո փոխեց իր վերաբերմունքը սպիտակամորթների հանդեպ, ինչն առաջ բերեց կոնֆլիկտ նրա և Էլայջա Մուհամմեդի միջև։ Արդյունքում Ալին ստիպված էր ընտրություն կատարել իր երկու ուսուցիչների միջև։ Նա ընտրեց Էլայջա Մուհամմեդին՝ բացահայտորեն օժանդակելով նրան Լիսթոնի հետ երկրորդ մարտից հետո։ Խզումը տեղի ունեցավ, երբ Ալին հանդիպեց Մալքոլմի հետ Գանայի օդանավակայանում։ Մալքոլմը ողջունեց, ինչպես իրեն թվում էր, մոտիկ ընկերոջը, բայց Ալին ձեռքը չպարզեց և սառնորեն պատասխանեց,- «(Նա) իմ ընկերն էր… Մինչ այն պահը, քանի դեռ նա մնում էր «Իսլամի ազգի» անդամ»։[279]

Սկզբից Լիսթոնի և Ալիի միջև ռևանշային մարտը պետք է տեղի ունենար 1964 թվականի նոյեմբերին և անցներ «Բոստոն-գարդեն»-ում։ Բայց մենամարտից երեք օր առաջ Մուհամմեդի մոտ սկսվեց աղիքային ճողվածքի սրացում, և նա վիրահատության ենթարկվեց։ Մարտը տեղափոխեցին 1965 թվականի մայիսի 25, բայց այս անգամ էլ միջամտեց Մասաչուսեթսի բռնցքամարտի հանձնաժողովը, որը հրաժարվեց վավերացնել մենամարտը՝ նկատի ունենալով հանցագործների հնարավոր ազդեցությունը մարտի արդյունքների վրա։

Գործնականորեն անմիջապես Մեն նահանգի Լյուսթոնի երիտասարդ քաղաքապետն առաջարկեց մենամարտն անցկացնել իրենց ոչ մեծ քաղաքում։

Մարտի երեկոյան ոչ մեծ արենան լցված չէր. 4800 տեղանոց դահլիճում ներկա էր 4200 հանդիսատես։ Բուքմեյքերների խաղադրույքները 9։5-ի հարաբերությամբ էին՝ Լիսթոնի օգտին։ Բայց հակառակ նրանց կանխատեսումներին՝ Ալին նոկաուտի ենթարկեց հակառակորդին մարտի սկզբից երկու րոպե չանցած։ Լիսթոնը տապալվեց ռինգի փռվածքին աննկատ հարվածից հետո։ Բարկացած Մուհամմեդը հրաժարվեց գնալ չեզոք անկյուն. կռանալով մրցակցի վրա նա բացականչեց,- «Վեր կաց և կռվիր, դու՝ տականք: Չէ որ բոլորը քեզ այնքան վատն են համարում: Ոչ ոք չի հավատա դրան»։

Ռինգի մրցավարը՝ աշխարհի նախկին չեմպիոն Ջերսի Ջո Ուոլքոթը, փորձում էր Ալիին ստիպել անցնել չեզոք անկյուն, դրա փոխարեն չեմպիոնը պարում էր ռինգում՝ բարձրացրած ձեռքերով։ Հետո խառնաշփոթ առաջացավ, Ուոլքոթը վերջապես կարողացավ Մուհամմեդին ստիպել անցնել չեզոք անկյուն։ Այս ամբողջ ժամանակամիջոցում մրցավարները հաշիվ չբացեցեին։ Լիսթոնը դժվարությամբ վեր կացավ, և մարտը շարունակվեց։ Բայց հետո Նեթ Ֆլեյշները՝ The Ring ամսագրի խմբագիրը, մրցավարին մոտ կանչեց և ասաց, որ Լիսթոնը ռինգի փռվածքին գտնվում էր 17 վայրկյան։ Ուոլքոթը բաժանեց բռնցքամարտիկներին դեպի ռինգի անկյուններ, և մենամարտը պաշտոնապես ավարտվեց։

Լիսթոնն այնքան վատ էր զգում իրեն, որ հոտավետ աղ խնդրեց, որպեսզի ուշքի գա։ Սոննիին աջակցելու համար նրա մոտ հանդերձարան ուղևորվեց Ֆլոյդ Պատերսոնը՝ մարդ, ով նրա կողմից երկու անգամ նոկաուտի էր ենթարկվել։ Այդ ընթացքում Ալին հարցազրույց էր տալիս ռինգում. նա կասկածում էր՝ արդյոք Լիսթոնը դիտավորյալ չէր ընկել, բայց տեսագրության կրկնությունից հետո եկավ եզրակացության, որ դա լավ հարված էր։ Ավելի ուշ Սոնին ասաց, որ հարվածը ցնցեց իրեն, բայց նա այդքան երկար ժամանակ ոտքի չէր կանգնում, որովհետև մտածում էր, որ Ալին նրան վերջ կտար բարձրանալու պահին։ Մուհամեդը կոչումի առաջին պահպանությունից հետո ձեռք բերեց համաշխարհային բռնցքամարտի աստղի կարգավիճակ, և նա պարզապես չուներ լուրջ մրցակիցներ։ Ոչ ոք չէր ուզում երրորդ մարտ Լիսթոնի հետ, իսկ երկու հավանական թեկնածուները՝ Քլիվլենդ Ուիլյամսը և Էդդի Մաչենը, վերջերս էին պարտվել հենց նույն Սոնիի կողմից։ Քանի որ Ալին ռեալ մրցակիցներ չուներ, որոշեց արձակուրդ վերցնել և ուղևորվել համաշխարհային շրջագայության, որի ընթացքում նա այցելեց Պուերտո Ռիկո, Շվեդիա, Լոնդոն և Բելիզ։[280]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Թոմն ու Ջերին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Մուլտֆիլմեր[խմբագրել կոդը]

На протяжении 70-летней истории франшизы различными студиями было создано в общей сложности 163 короткометражных эпизода о приключениях Тома и Джерри, а также 4 мультсериала и 19 ремейков старых выпусков, снятых в формате «Синемаскоп». Кроме того, Уильям Ханна и Джозеф Барбера в 1957 году создали 2 серии мультфильма «Спайк и Тайк» (англ.)русск., сюжет которых не связан с «Томом и Джерри».

Большинство мультфильмов с внесёнными в них незначительными коррективами были переизданы в сборниках Spotlight Collection, Golden Collection и The Chuck Jones Collection.

Ֆրենչայզի 70-ամյա պատմության ընթացքում տարբեր ստուդիաների կողմից ստեղծվեցին ընդհանուր առմամբ 163 կարճամետրաժ դրվագներ Թոմի և Ջերիի արկածների մասին, ինչպես նաև 4 մուլտսերիալ և հին թողարկումների 19 ռեմեյկներ՝ նկարահանված «Սինեմասկոպ» ֆորմատով։ Բացի այդ, Ուիլյամ Հաննան ու Ջոզեֆ Բարբերան 1957 թվականին ստեղծեցին «Սփայք և Թայք» մուլտֆիլմի 2 սերիաներ, որոնց բովանդակությունը կապ չուներ «Թոմն ու Ջերին» մուլտֆիլմի սյուժեի հետ։

Մուլտֆիլմերի մեծ մասն աննշան ուղղումներով վերահրատարակվեցին Spotlight Collection, Golden Collection և The Chuck Jones Collection ժողովածուներում։[281][282][283][284]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Հինդի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Մորֆեմների միջև սահմանների բնույթը[խմբագրել կոդը]

Хинди — флективный язык; одному показателю (аффиксу или клитике) соответствует, как правило, несколько грамматических значений, например։

baŗ-ā kamrā baŗ-ī almāŗī
большой-M.SG комната большой-F.SG шкаф

Հինդին թեքական լեզու է. մեկ ցուցիչին (մասնիկին կամ միավորին) որպես կանոն համապատասխանում են մի քանի քերականական իմաստ, օրինակ՝

baŗ-ā kamrā baŗ-ī almāŗī
մեծ-M.SG սենյակ մեծ-F.SG պահարան

Նշման ձևը[խմբագրել կոդը]

[Rām k-ī] [billī aur (* k-ā) sher]
Ram(M) LNK-F cat(F) and LNK-MSG.NOM lion(M)
'Ram’s cat and lion'
Nādyā aur Rām k-ī billī
Nadya(F) and Ram(M) LNK-F cat(F)
'[Nadya and Ram]'s cat'

В предикации глагол может согласовываться не только с подлежащим, но и с прямым дополнением. Глагол может согласовываться с подлежащим только в том случае, если оно находится в нейтральном падеже, например։

laŗk-e is kitāb-ko paŗh rah-ē hai
m.pl. f. sg. mpl.-III-pl.
'the boys are reading this book'

Если подлежащее находится в косвенном падеже (то есть имеет, например, эргативный послелог 'ne'), то глагол согласуется с прямым дополнением։

laŗko-n yah kitāb paŗh-ī
м.р. мн.ч. ж.р. ед.ч. ж.р. ед.ч.
'Мальчик читает эту книгу'

Если и подлежащее, и прямое дополнение имеют послелог, то глагол получает нейтральную форму третьего лица единственного числа։

laŗkoo-ne is-kitāb-ko paŗh-ā
boys-erg. this book-dat. read-pf.
'the boys read this book'
[Rām k-ī] [billī aur (* k-ā) sher]
Ram(M) LNK-F cat(F) and LNK-MSG.NOM lion(M)
'Ram’s cat and lion'
Nādyā aur Rām k-ī billī
Nadya(F) and Ram(M) LNK-F cat(F)
'[Nadya and Ram]'s cat'

Ստորոգման դեպքում բայը կարող է համաձայնվել ոչ միայն ենթակայի հետ,այլև ուղիղ խնդրի հետ։ Բայը կարող է համաձայնվել ենթակայի հետ միայն այն դեպքում, եթե այն չեզոք հոլովով է. օրինակ՝

laŗk-e is kitāb-ko paŗh rah-ē hai
m.pl. f. sg. mpl.-III-pl.
'the boys are reading this book'

Եթե ենթական թեք հոլովով է (այսինքն ունի, օրինակ՝ էրգատիվ 'ne' հետդրությունը), ապա բայը համաձայնվում է ուղիղ խնդրի հետ.

laŗko-n yah kitāb paŗh-ī
ար.ս. հոգն.թ. իգ.ս. եզ.թ. իգ.ս. եզ.թ.
'Տղան կարդում է այս գիրքը'

Եթե և ենթական, և ուղիղ խնդիրն ունեն հետդրություն, ապա բայը ստանում է չեզոք ձև՝ երրորդ դեմքի եզակի թվով.

laŗkoo-ne is-kitāb-ko paŗh-ā
boys-erg. this book-dat. read-pf.
'the boys read this book'


Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Հին ռուսերեն[խմբագրել կոդը]

На основе восточнославянского (называемого также древнерусским) языка в XIV—XV веках сложились русский, украинский и белорусский языки (группы диалектов); ряд древнерусских диалектных особенностей, различающих впоследствии три восточнославянских языка, появился раньше этого времени. В XVI—XVII веках сложились северно- и южновеликорусское наречие и промежуточные средневеликорусские говоры.

Церковнославянский язык с самого начала являлся (и до сих пор является) языком православного богослужения; долгое время он занимал доминирующее положение в письменной сфере в целом.

В XIV—XVIII веках письменным, а долгое время и официальным языком Великого княжества Литовского был западнорусский письменный язык («рус(с)ки язык», «проста мова», «россійская бесѣда»), который, несмотря на то, что имел в своей основе белорусский и украинский субстрат, подвергался сильному влиянию польского и церковнославянского (по тогдашней терминологии «славенского» или «славенорос(сий)ского»[66]) языков. Тем не менее, «проста руска мова» была не разговорным языком, а книжным искусственным, которым так же нужно было овладевать, как и церковнославянским.

Старейшие литературные памятники в истории русского языка — Новгородский кодекс (1-й четверти XI века), Остромирово евангелие (1056/1057 г.) на церковнославянском языке (с вкраплениями на древнерусском) и берестяные грамоты (с XI века) на древненовгородским диалекте.

Позднейшие памятники удельно-феодальной Руси отражают особенности областных говоров; так, памятники новгородские и псковские фиксируют «цоканье» (мену «ц» и «ч» или совпадение их в одном каком-либо звуке), новгородское произношение «ѣ», как «и» (что отлагается в памятниках как мена «ѣ» и «и»); аканье находит своё отражение в московских памятниках с XIV в.; мена «ѣ» и «е» (при отсутствии параллельной мены «ѣ» и «и») присуща памятникам, возникавшим на территории южно- и средне-русских говоров, и т. п.

Учитывая показания памятников и проверяя их данными сравнительного изучения русских диалектов, можем восстановить такие главнейшие этапы в развитии грамматического строя русского языка XIV—XVII веков.

  1. Утрата категории двойственного числа (напоминанием о форме двойственного числа у существительных мужского рода, является употребление с числительными два, три, четыре, оба, пол- и полтора особой формы, в большинстве случаев совпадающей с формой родительного падежа единственного числа, но иногда отличающейся от неё ударением։ два зверя, шара, шага, часа; реликтами двойственного числа являются также современные формы колени, очи, плечи, уши и ряд других).
  1. Утрата кратких форм прилагательного в косвенных падежах (в современном языке такие формы сохраняются в застывших выражениях типа на босу ногу, средь бела дня, к едрене фене и др.).
  2. Широкое развитие и закрепление в письменных памятниках более поздней эпохи (с XVI—XVII веков) формы творительного падежа имён существительных и прилагательных, входящих в составное сказуемое (тип «он был учителем»).
  3. Устранение чередований согласных в основах на велярные։ рукѣ (дат. п. ед.), на порогѣ вм. старых — руцѣ, на порозѣ.
  4. Взаимное влияние склонений имён с основами на твёрдые и мягкие согласные։ землѣ (дат. п. ед. ч.), землёю (твор. п. ед. ч.) вместо старых — земли, землею.
  5. Упрощение системы прошедших времён.
  6. Создание категории деепричастия.
  7. В области управления падежными формами существительных на протяжении XIII—XVII веков замечается увеличение и развитие конструкций с предлогами.
  8. Развитием строя речи является также развитие сложноподчинённых предложений. Ср., например, сложносочинённую конструкцию предложения из летописи (XIV век)։ «Заложи Ярославъ городъ великый, у негоже града суть златыя врата», с современной сложноподчинённой։ «Ярослав заложил большой город, в котором были золотые ворота».

Արևելասլավոնական (անվանվում է նաև հին սլավոնական) լեզվի հիմքի վրա 14-15-րդ դարերում կազմավորվեցին ռուսերեն, ուկրաիներեն և բելառուսերեն լեզուները (բարբառների խմբեր)։ 16-17-րդ դարերում կազմավորվեցին հյուսիսային և հարավվելիկոռուսական բարբառները և միջանկյալ միջվելիկոռուսական խոսվածքները։

Եկեղեցասլավոնական լեզուն ի սկզբանե հանդիսանում էր (մինչ այժմ էլ հանդիսանում է) ուղղափառ ժամասացության լեզու. երկար ժամանակ այն ամբողջովին առաջատար լեզու էր գրավոր ոլորտում։

14-18-րդ դարերում Լիտվայի Մեծ իշխանության գրավոր, երկար ժամանակ նաև պաշտոնական լեզուն էր արևմտառուսական գրավոր լեզուն («рус(с)ки язык», «проста мова», «россійская бесѣда»), որը չնայած այն բանին, որ իր կազմի մեջ ուներ բելառուսական և ուկրաինական հիմք, ուժեղ ազդեցության էր ենթարկվել լեհական և եկեղեցասլավոնական (տվյալ ժամանակի եզրույթաբանությամբ՝ ռուս.՝ славенского կամ ռուս.՝ славенорос(сий)ского)[285]) լեզուներից։ Այնուամենայնիվ, «проста руска мова»-ն խոսակցական լեզու չէր, այլ գրքային, արհեստական, որին պետք էր տիրապետել այնպես, ինչպես եկեղեցասլավոնականին։[286]

Ռուսաց լեզվի պատմության մեջ հնագույն գրական հուշարձաններ են Նովգորոդյան օրենսգիրքը (11-րդ դարի առաջին քառորդ), Օստրոմիրովյան ավետարանը (1056-1057) եկեղեցասլավոնական լեզվով (համեմված հնագույն ռուսերենով) և հնագույն նովգորոդյան բարբառով գրված կեչակեղևյա (11-րդ դար) պատվոգրերը։

Առանձին ֆեոդալական Ռուսաստանի ավելի ուշ շրջանի հուշարձանների մեջ արտացոլված են մարզային խոսվածքների առանձնահատկությունները. այսպես՝ նովգորոդյան և պսկովյան հուշարձանները ֆիքսում են «ц»-յախոսությունը («ц»-ի և «ч»-ի փոխանակումը կամ դրանց համընկնումը որևէ հնչյունի մեջ), նովգորոդյան «ѣ»-ի արտասանությունը որպես «и» (ինչը հուշարձաններում արտահայտվում է որպես «ѣ»- և «и»- փոխանակում) հատուկ է այն հուշարձաններին, որոնք առաջ են եկել հարավային և միջին ռուսական խոսվածքների տարածքներում և այլն։

Հաշվի առնելով հուշարձանների վկայությունները և ստուգելով դրանք ռուսական բարբառների համեմատական ուսումնասիրություններով՝ կարող ենք վերականգնել 14-17-րդ դարերի ռուսաց լեզվի քերականական կառուցվածքի զարգացման այսպիսի կարևոր փուլեր.

  1. Երկակի թվի կարգի անհետացումը (արական սեռի գոյականների մոտ երկակի թվի ձևի օրինակ են հանդիսանում два, три, четыре, оба, пол- և полтора հատուկ ձևերի հետ գործածումը, որոնք մեծ մասամբ համընկնում են եզակի թվով սեռական հոլովաձևերի հետ, բայց երբեմն տարբերվելով նրանից շեշտով՝два зверя, шара, шага, часа։ Երկակի թվի մնացուկներ են ժամանակակից колени, очи, плечи, уши և մի շարք այլ ձևեր)։
  2. Ածականի կրճատ ձևերի անհետացումը թեք հոլովներում (ժամանակակից լեզվում այդպիսի ձևերը պահպանված են կարծրացած արտահայտություններում, ինչպիսիք են на босу ногу, средь бела дня, к едрене фене և այլն)։
  3. Ավելի ուշ դարաշրջանի (16-17-րդ դարեր) գրավոր հուշարձաններում լայնորեն տարածված և տեղ գտած ստորոգյալի կազմի մեջ մտնող գոյական և ածական անունների տրական հոլովաձևեր (ասենք՝ «он был учителем»)։
  4. Բաղաձայնների հաջորդականության վերացումը քիմքայինի հիման վրա. рукѣ (տր. հոլով, եզ. թիվ.), на порогѣ ձևերը հնացած руцѣ, на порозѣ ձևերի փոխարեն։
  5. Անուն խոսքի մասերի հոլովաձևերի փոխազդեցությունը հիմքում կոշտ և փափուկ բաղաձայներով. землѣ (տր. հ. եզ. թ.), землёю (գործ. հ. եզ. թ.) հնացած земли, землею ձևերի փոխարեն։
  6. Անցյալ ժամանակների պարզեցված համակարգեր։
  7. Դերբայի կատեգորիայի ստեղծումը։
  8. Գոյականների հոլովաձևերի ղեկավարման շրջաններում 13-17-րդ դարերի ընթացքում նկատվում են նախդիրներով կոնստրուկցիաների շատացում և զարգացում։
  9. Լեզվի կառուցվածքի փոփոխություն է հանդիսանում նաև բարդ ստորադասական նախադասությունների զարգացումը։ Համեմատենք. օրինակ՝ բարդ ստորադասական նախադասության կառուցվածքը տարեգրությունից (14-րդ դար)։ «Заложи Ярославъ городъ великый, у негоже града суть златыя врата» նախադասությունը ժամանակակից ստորադասումով կլինի «Ярослав заложил большой город, в котором были золотые ворота»։
Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Տիտանիկի խորտակումը[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Եղանակային պայմաններ[խմբագրել կոդը]

В течение 14 апреля погода значительно менялась в лучшую сторону։ утром было умеренное волнение, дул западный ветер; к вечеру установился полный штиль, но в то же время сильно похолодало. Корабль входил в зону арктического антициклона. Ночь с 14 на 15 апреля в северной Атлантике выдалась холодной, безветренной, ясной и безлунной. В тёмное время суток вахтенные офицеры и вперёдсмотрящие выявляли местоположение айсберга по двум приметам. Во-первых, с наветренной стороны айсберга даже при лёгком волнении появляются белые «барашки», которые хорошо видны издалека. Во-вторых, под действием ветровой и водной эрозии на выступающих поверхностях дрейфующих айсбергов образуются кристаллы, отражающие свет. Это отражение также видно на значительном расстоянии. В ночь с 14 на 15 апреля «Титаник» оказался в ситуации, когда из-за безветрия и маслянисто-гладкой водной поверхности полоса белой пены у айсберга отсутствовала. С другой стороны, несмотря на отсутствие луны, звёзды сияли очень ярко, и было достаточно светло, поэтому можно было ожидать, что свет, отражённый от кристаллов льда, вовремя привлечёт к себе внимание и даст знать об угрожающей опасности. По этим соображениям как капитан Смит, так и второй помощник Лайтоллер не считали положение настолько опасным, чтобы предпринимать особые меры, в том числе и снижение скорости.

Вечером 14 апреля «Титаник» проходил границу двух морских течений — тёплого Гольфстрима и холодного Лабрадорского. В условиях штиля воздушные массы не перемешивались, и нагретый Гольфстримом воздух поднялся над слоем более плотного и холодного воздуха, образуя своеобразную «крышку», возникла температурная инверсия. При таких условиях луч света, проходя через атмосферу вдоль поверхности воды, многократно преломляется, благодаря чему появляется мнимое изображение объектов (мираж), находящихся за горизонтом. По мнению ряда экспертов, в том числе исследователя Тима Молтина, роковой ночью вперёдсмотрящие могли наблюдать ложный горизонт, лежавший выше настоящего. Контуры айсберга слились с миражом, из-за чего сам айсберг стал практически не виден издалека.

Несмотря на сложную ледовую обстановку, «Титаник» шёл почти на предельной скорости — 22,5 узла (41,6 км/ч). Высокая скорость в водах, занятых дрейфующими льдами, в то время являлась привычной практикой. Расчёт делался на то, что вперёдсмотрящие, находящиеся на марсовой площадке, смогут издалека заметить препятствие, и корабль быстро изменит курс.

По графику расстояние более 5800 км «Титаник» должен был преодолеть за семь дней. Чтобы прийти в порт назначения в установленное время, ему было необходимо идти почти на предельной скорости[52]. Ледовые предупреждения носили сугубо рекомендательный характер, скоростной режим экипаж выбирал на своё усмотрение. К тому же, широко было распространено мнение, что плавучие льды не представляют большой опасности. Столкновения с айсбергами случались довольно часто, но к катастрофичным последствиям они не приводили. Самое серьёзное происшествие с участием айсберга произошло в 1907 году с германским пароходом «Кронпринц Вильгельм enru». В результате лобового столкновения с айсбергом судно получило серьёзное повреждение носовой части, но, несмотря на это, смогло завершить плавание. В этом же году будущий капитан «Титаника» — Эдвард Смит в интервью заявил, что не представляет такую ситуацию, при которой современное судно может затонуть.

Ապրիլի 14-ի ընթացքում եղանակը նկատելիորեն փոխվեց դեպի լավը. առավոտյան մեղմ ալեկոծում կար, փչում էր արևմտյան քամին, երեկոյան լիակատար հանդարտություն տիրեց, միաժամանակ սաստիկ ցրտեց։ Նավը մտավ արկտիկական անտիցիկլոնի գոտի։[287] Ապրիլի 14-ի լույս 15-ի գիշերը հյուսիսային Ատլանտիկայում ցուրտ էր, հանդարտ, պարզ և անլուսին։

Օրվա մութ ժամերին հերթապահ սպաներն ըստ երկու նախանշանների հայտնաբերեցին այսբերգի տեղը։ Առաջինը՝ այսբերգի քամհար կողմից նույնիսկ թեթև ալեկոծությունից հայտնվում են սպիտակ «փրփրալիքներ», որոնք լավ տեսանելի են հեռվից։ Երկրորդը՝ քամուց և ջրից առաջացած էրոզիայի հետևանքով դրեյֆող վեր բարձրացած այսբերգների մակերևույթներին առաջանում են լույսն անդրադարձնող բյուրեղներ։ Այդ անդրադարձումը տեսանելի է նաև մեծ հեռավորությունից։ Ապրիլի 14-ի լույս 15-ի գիշերը «Տիտանիկը» հայտնվեց մի իրավիճակում, երբ հանդարտ եղանակի պատճառով ջրի հարթ և փայլուն մակերևույթին այսբերգի շուրջ սպիտակ փրփուրի շերտը բացակայում էր։ Մյուս կողմից՝ չնայած լուսնի բացակայությանը, աստղերը շատ վառ էին փայլում, և բավականաչափ լուսավոր էր։ Դրա համար էլ սպասելի էր, որ սառույցի բյուրեղներից անդրադարձող լույսը ժամանակին ուշադրություն կգրավի և կազդարարի մոտալուտ վտանգի մասին։ Այս նկատառումներից ելնելով՝ ինչպես նավապետ Սմիթը, այնպես էլ երկրորդ օգնական Լայթոլերը դրությունն այնքան վտանգավոր չէին համարում, որ հատուկ միջոցներ, այդ թվում նաև արագության նվազեցում, ձեռնարկեին։[288]

Ապրիլի 14-ի երեկոյան «Տիտանիկ»-ն անցնում էր ծովային երկու հոսանքների սահման՝ Գոլֆսթրիմի տաք և Լաբրադորյան սառը։ Լիակատար հանդարտության պայմաններում օդային զանգվածները չէին միախառնվում, և Գոլֆսթրիմով ջերմացած օդը բարձրացել էր ավելի խիտ սառը օդի շերտից վերև՝ կազմավորելով ինքնատիպ «կափարիչ», առաջացել էր ջերմային ինվերսիա։ Այդպիսի պայմաններում ջրի վերևում առաջացած մթնոլորտի շերտով անցնող լույսի շողը բազմակի բեկվում է, ինչի շնորհիվ հայտնվում են հորիզոնից այն կողմ գտնվող առարկաների երևակայական պատկերներ (միրաժ)։ Մի խումբ փորձագետների կարծիքով, այդ թվում՝ հետազոտող Թիմ Մոլթինի, ճակատագրական գիշերն առաջ նայողները կարող էին նայել կեղծ հորիզոնի, որը իրոք ավելի բարձր էր։ Այսբերգի ուրվագիծը խառնվել էր միրաժին, ինչի պատճառով այսբերգն ինքը գործնականորեն հեռվից չէր երևում։[289]

Չնայած բարդ սառցային իրավիճակին՝ «Տիտանիկ»-ն ընթանում էր համարյա առավելագույն արագությամբ՝ 22,5 հանգույց (41,6 կմ/ժ)։[270] Դրեյֆող սառույցներով հագեցած ջրերում մեծ արագությունն այն ժամանակ սովորական երևույթ էր։ Հաշվարկվում էր, որ կայմահարթակին գտնվող առաջ նայողները կկարողանան հեռվից նկատել խոչընդոտը, և նավը արագորեն կփոխի ուղղությունը։[290].

Ըստ գրաֆիկի՝ ավելի քան 5800 կմ տարածությունը «Տիտանիկ»-ը պետք է հաղթահարեր 7 օրվա ընթացքում։ Որպեսզի նշանակված նավահանգիստ սահմանված ժամանակին հասնի, պետք է համարյա առավելագույն արագությամբ ընթանար։[291] Սառցային նախազգուշացումները կրում էին խիստ հանձնարարական բնույթ, արագության ռեժիմը անձնակազմն ընտրում էր իր հայեցողությամբ։ Նաև լայնորեն տարածված կարծիք կար, որ լողացող սառույցները մեծ վտանգ չեն ներկայացնում։ Այսբերգների հետ բախումներ բավականին հաճախ էին տեղի ունենում, բայց աղետալի հետևանքներ դրանք չէին առաջացնում։ Այսբերգի հետ կապված ամենալուրջ միջադեպը տեղի էր ունեցել 1907 թվականին գերմանական «Կրոնպրինց Վիլհելմ» շոգենավի հետ։ Ճակատային բախման արդյունքում լրջորեն վնասվել էր նավի առաջնամասը, բայց նավը կարողացել էր ավարտել նավարկությունը։ Հենց այդ տարի «Տիտանիկ»-ի ապագա նավապետ Էդվարդ Սմիթը հարցազրույցի ժամանակ հայտարարել էր, որ չի պատկերացնում այնպիսի իրավիճակ, որում ժամանակակից նավը կխորտակվի։[292]

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Դիեգո Մարադոնա[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

1982 թվականի Աշխարհի առաջնությունը[խմբագրել կոդը]

Подготовка Аргентины к чемпионату мира заняла 4 месяца. Вся Аргентина, воодушевлённая победой сборной на прошлом мундиале и успехом юношеской сборной в 1979 году, требовала от команды победы. Чемпионат для Аргентины стартовал 13 июня в матче с Бельгией; в этой игре аргентинцы потерпели поражение со счётом 0։1. Этот матч стал первым для Диего на чемпионатах мира. В нём он попал в перекладину ударом со штрафного. Во второй игре Аргентина обыграла Венгрию 4։1; Марадона был лучшим на поле и забил дважды, на 28-й и 57-й минутах. В 3-й игре Аргентина обыграла Сальвадор со счётом 2։0 и вышла из группы во второй раунд со 2-го места.

Второй раунд также состоял из групповой стадии, в ней было 12 команд, которые составили 4 группы, победители групп отправлялись в полуфинал, оставшиеся команды заканчивали выступления. Аргентина попала в группу 3, вместе с Италией и Бразилией. В первом матче второго группового турнира Аргентина встретилась с Италией и проиграла 1։2. Против Марадоны персонально действовал Клаудио Джентиле, справившийся с опекой аргентинца за исключением случая, когда Диего попал в перекладину. Во втором матче Аргентина проиграла Бразилии 1։3, а Марадона, являвшийся самым активным в составе «Альбиселесты», был удалён на 85-й минуте с поля после того, как ударил Батисту. Таким образом, Аргентина не оправдала ожиданий, возложенных на неё до турнира.

Одной из причин неудачного выступления отмечается пристальное внимание со стороны защитников, которые жёстко, а иногда грубо играли против Диего. Именно из-за этого Марадона был удалён в последней игре с Бразилией, когда ударил Батисту, нарушившего против него правила. По мнению Диего, причиной неудачного выступления команды стала плохая физическая подготовка сборной, которая была очень интенсивной, в результате на турнир аргентинские футболисты приехали очень усталыми.

Aquote1.png Его так били, что я боялся, его вообще убьют. В Испании Марадона был уже звездой, а против каждой звезды всегда играют особенно внимательно, жестко, порой грубо. Может быть, у него тогда не было еще опыта. Он впервые выступал на чемпионате мира. И, конечно, не ожидал, что против него будут играть так зло, и психологически не был готов к этому. Особенно жестко обошлись с ним итальянцы, а их игрок Джентиле играл против Марадоны просто зверски․
- Ринат Дасаев о Марадоне на чемпионате мира 1982
Aquote2.png


Արգենտինան աշխարհի առաջնությանը պատրաստվեց մոտ 4 ամիս։ Ողջ երկիրը, նախորդ մունդիալում հավաքականի հաղթանակով և 1979 թվականի պատանեկան հավաքականի հաջողություններով ոգեշնչված, թիմից պահանջում էր միայն հաղթանակ։[293] Արգենտինան առաջնությունն սկսեց հունիսի 13-ին՝ Բելգիայի հետ խաղով, որում արգենտինացիները պարտություն կրեցին 0։1 հաշվով։ Այդ խաղը Դիեգոյի համար առաջինն էր աշխարհի առաջնությունում։ Իրացնելով տուգանայինը՝ նա հարվածեց դարպասաձողին։[294] Երկրորդ՝ Հունգարիայի հետ խաղում, Արգենտինան հաղթեց 4։1 հաշվով. Մարադոնան լավագույնն էր դաշտում[294] և խփեց երկու գնդակ՝ 28-րդ և 57-րդ րոպեներին։ Երրորդ խաղը, այս անգամ Սալվադորի հետ, Արգենտինան ևս ավարտեց հաղթանակով՝ 2։0 հաշվով և երկրորդ տեղով դուրս եկավ երկրորդ փուլ։

Երկրորդ փուլը նույնպես խմբային պայքար էր. 12 թիմեր կազմել էին 4 խումբ, խմբերի հաղթողները դուրս էին գալիս կիսաեզրափակիչ, իսկ մնացած թիմերը լքում էին մրցաշարը։ Արգենտինան ընդգրկվեց 3-րդ խմբում՝ Իտալիայի և Բրազիլիայի հետ։ Խմբային երկրորդ մրցաշարի առաջին խաղում Արգենտինան հանդիպեց Իտալիայի հետ և պարտվեց 1։2 հաշվով։ Մարադոնայի դեմ գործում էր անձամբ Կլաուդիո Ջենտիլեն, ով բավականին հաջող իրագործում էր արգենտինացու «խնամակալությունը»` բացառությամբ մի դեպքի, երբ Մարադոնան հարվածեց դարպասաձողին:[295] Երկրորդ խաղում Արգենտինան պարտվեց Բրազիլիային` 1։3 հաշվով, իսկ Մարադոնան, ով «Ալբիսելեստայի» կազմում ամենաակտիվն էր,[295] 85-րդ րոպեին հեռացվեց դաշտից՝ Բատիստային հարվածելու պատճառով։[296] Այսպիսով, Արգենտինան չարդարացրեց մրցաշարից առաջ իր հետ կապված սպասումները։[297]

Անհաջող ելույթի պատճառներից մեկը պաշտպանների սևեռուն ուշադրությունն էր, որոնք կոշտ, իսկ երբեմն կոպիտ էին խաղում Դիեգոյի դեմ։ Հենց այդ պատճառով Մարադոնան հեռացվեց Բրազիլիայի հետ վերջին խաղից, երբ հարվածեց Բատիստային, ով իր դեմ խաղում խախտել էր կանոնները։[293] Դիեգոյի կարծիքով, թիմի անհաջող ելույթի պատճառը հավաքականի ոչ ճիշտ ֆիզիկական պատրաստվածությունն էր, որը չափազանց ինտենսիվ էր, և արդյունքում արգենտինացի ֆուտբոլիստները մրցաշարին ներկայացան արդեն շատ հոգնած։[298]

Aquote1.png Նրան այնպես էին խփում, որ ես վախեցա, որ կսպանեն: Իսպանիայում Մարադոնան արդեն աստղ էր, իսկ աստղի դեմ, սովորաբար, ավելի ուշադիր, կոշտ, իսկ երբեմն կոպիտ են խաղում: Երևի թե այն ժամանակ նա այդքան փորձ չուներ. նա առաջին անգամ էր ելույթ ունենում աշխարհի առաջնությունում և, իհարկե, չէր սպասում, որ իր դեմ այդքան չար կլինեն, նա հոգեպես պատրաստ չէր դրան: Նրա հետ հատկապես կոպիտ գտնվեցին իտալացիները, իսկ նրանց խաղացող Ջենտիլեն Մարադոնայի դեմ խաղում էր պարզապես գազանաբար:[293]
- Ռինատ Դասաևը Մարադոնայի մասին 1982 թվականի աշխարհի առաջնությունում։
Aquote2.png


Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Nune Nadiryan Տեղափոխված է
Վերստուգող Lilitik22 Ստուգված է

Մուհամմեդ Ալի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Պատերսոնի հետ մենամարտը[խմբագրել կոդը]

Али вернулся из путешествия с новой целью — победить бывшего чемпиона мира Флойда Паттерсона. Кумир детства Мохаммеда постоянно критиковал его в прессе за связь с «Нацией ислама» и упорно продолжал называть его Клеем. Али не остался в долгу и донимал Паттерсона в период подготовки боксёров к бою. Он критиковал его образ жизни, намекая на то, что Флойду комфортно жить среди белых людей. На взвешивании Мохаммед был намного спокойнее, чем во время этой процедуры в боях с Листоном. Перед поединком Паттерсона поддерживали многие знаменитости, в том числе известный певец Фрэнк Синатра, в утро перед боем Флойд гостил у него. Вечером в Лас-Вегасе разразился сильный дождь, с этим связывали малое число зрителей на поединке (около 8000 человек). Перед выходом на ринг Али поделился с прессой своим планом на бой, он сказал, что не собирается быстро нокаутировать оппонента, а будет долго «деклассировать» Паттерсона на глазах у публики. В первом раунде Али принялся кружить вокруг претендента, нанося точные джебы и легко уклоняясь от размашистых атак оппонента. Следующие одиннадцать раундов Мохаммед провёл в такой же манере, не давая ничего сделать Паттерсону, но и не нанося решающего удара. В двенадцатом раунде чемпион, наконец, начал боксировать в полную силу, он провёл несколько точных сильных ударов, и рефери остановил бой. После окончания поединка Паттерсона ещё долго приводили в себя, Али же сказал, что удивлён, что его соперник выдержал такое количество точных ударов. Али устроил свою обычную словесную атаку на следующего оппонента, белого канадца Джорджа Чувало, бой с которым состоялся в марте 1966 года. Мохаммед назвал его «посудомойкой» и жаловался на то, что поединок будет слишком простым. Чувало парировал тем, что он считает себя более мощным бойцом и будет атаковать чемпиона с ближней дистанции. На деле Али доминировал на протяжении всего боя, претендент пропустил огромное число точных ударов, а выиграть смог всего в одном раунде. После окончания поединка Чувало сказал, что Али был слишком быстр для него. В мае того же года Кассиус отправился в Лондон, чтобы провести матч-реванш против Генри Купера. Хотя поединок вновь был остановлен из-за рассечения у Купера, на этот раз победа Али не вызывала сомнений. Промоутер Купера сказал после боя, что не видел более страшного рассечения за свою жизнь. Свой следующий поединок Али вновь провёл в Лондоне, 6 августа он защитил свой титул, победив в трёх раундах Брайана Лондона. Мохаммед закончил бой эффектной комбинацией ударов, прижав Лондона к канатам. 10 сентября 1966 года Али провёл 6-ю защиту титула, бой прошёл во Франкфурте, ФРГ, соперником был местный чемпион Карл Милденбергер. Мохаммед победил техническим нокаутом в двенадцатом раунде. В августе 1966 года «Нацией ислама» был нанят адвокат, который должен был заниматься вопросом освобождения Али от прохождения военной службы. Ситуация была такова, что даже если бы армия признала Мохаммеда негодным участвовать в боевых действиях, его могли использовать по-другому, например, на подсобных работах — этого Али не хотел. В письме к призывной комиссии он говорил о вере, о том, что он не может участвовать в войне ни в какой роли. Однако это обращение не возымело результата, и решение призывной комиссии оставалось в силе. Из-за его антивоенных высказываний всё больше спортивных комиссий различных штатов отказывались санкционировать бои с участием Али. Поэтому он был вынужден проводить свои поединки за границей. В 1966 году Мохаммед провёл два боя в Великобритании и по одному в Канаде и ФРГ. 14 ноября 1966 года Али защитил титул чемпиона мира в седьмой раз, в бою против Кливленда Уильямса[en]. Поединок состоялся в Хьюстоне, штат Техас, в недавно построенном, первом в мире крытом многоцелевом спортивном сооружении «Астродом». В то время арена вмещала 46 000 зрителей, на бой пришло более 40 000. Уильямс был известен своим мощным ударом, на момент проведения поединка он одержал 51 досрочную победу. Присутствовавший на бое Джо Луис говорил, что уверен в победе Кливленда. В первом раунде Али начал кружить вокруг соперника, нанося джебы и присматриваясь к сопернику, за весь раунд Уильямс ни разу не смог попасть в чемпиона. В концовке второго раунда Мохаммед нанёс встречный правый удар, и претендент оказался на настиле ринга, затем последовали ещё два нокдауна и гонг об окончании раунда. По правилам боя боксёр, находящийся в нокдауне во время окончания раунда, мог продолжить поединок в следующей 3-минутке. Кливленда подняли и под руки отвели в его угол, после чего он вышел на четвёртый раунд, в котором подвергся откровенному избиению со стороны Мохаммеда, и в середине раунда рефери остановил бой. Некоторые специалисты называют этот поединок лучшим по качеству в карьере Али, боем, в котором он не сделал ни одной ошибки. Свой следующий поединок Али провёл в «Мэдисон-сквер-гарден» против Зоры Фолей. Чемпион с лёгкостью одолел Фолей, который не входил в элиту тяжёлого дивизиона. На глазах жителей Нью-Йорка Мохаммед нокаутировал претендента в седьмом раунде. Этот бой стал последним для Али перед его отлучением от бокса. В следующий раз он вышел на ринг более чем через три года.

Ալին ճանապարհորդությունից վերադարձավ աշխարհի նախկին չեմպիոն Ֆլոյդ Պատերսոնին հաղթելու նպատակով։ Մուհամմեդի մանկության կուռքը մշտապես քննադատում էր նրան մամուլում «Իսլամի ազգ»-ի հետ կապի համար և համառորեն շարունակում էր նրան անվանել Կլեյ։ Ալին հետ չէր մնում և հանգիստ չէր տալիս Պետերսոնին բռնցքամարտիկների մարտերին պատրաստվելու ժամանակաշրջանում։ Նա քննադատում էր նրա կենսակերպը, ակնարկում էր այն մասին, որ Ֆլոյդի համար հարմարավետ է սպիտակամորթ մարդկանց շրջապատում ապրել։ Կշռման արարողությունների ժամանակ Մուհամմեդը շատ ավելի հանգիստ էր, քան այդ արարողությունների ժամանակ Լիսթոնի հետ մարտերում։ Մենամարտից առաջ Պատերսոնին աջակցում էին շատ հանրահայտ դեմքեր, այդ թվում՝ հանրահայտ երգիչ Ֆրենկ Սենատրան. մարտի օրը, առավոտյան Ֆլոյդը հյուրընկալվել էր նրան։ Երեկոյան Լաս Վեգասում հորդ անձրև սկսվեց, ինչի հետ էլ կապում էին հանդիսատեսների սակավաթիվ լինելը (մոտավորապես 8000 մարդ)։ Ռինգ դուրս գալուց առաջ Ալին կիսվեց մամուլի հետ մարտի հետ կապված իր պլաններով. նա ասաց, որ չի պատրաստվում արագ նոկաուտի ենթարկել հակառակորդին, այլ երկար ժամանակ «ապադասակարգայնացնելու է» Պատերսոնին հանրության առաջ։ Առաջին ռաունդում Ալին սկսեց պտտվել մրցակցի շուրջ, հասցնելով դիպուկ ջեմբեր և հեշտությամբ խույս տալով հակառակորդի մեծաթափ հարձակումներից։ Հաջորդ տասնմեկ ռաունդները Մուհամմեդը անցկացրեց նույն գործելաոճով՝ թույլ չտալով գործել Պատտերսոնին, բայց և չհասցրեց վճռական հարվածներ։ Տասներկուերորդ ռաունդում չեմպիոնը, վերջապես, սկսեց հարվածել ամբողջ ուժով. նա հասցրեց մի քանի դիպուկ ուժեղ հարվածներ, և ռինգի մրցավարը կանգնեցրեց մարտը։ Մենամարտի ավարտից հետո Պատերսոնին դեռ երկար ժամանակ չէին կարողանում ուշքի բերել, իսկ Ալին ասաց, որ զարմացած է, որ իր մրցակիցը դիմացել է դիպուկ հարվածների այդ քանակին[299]։

Ալիի ավանդական բանավոր հարձակումը ուղղված էր հաջորդ մրցակցին՝ սպիտակամորթ թեկնածու Ջորջ Չուվալոյին, որի հետ մարտը կայացավ 1966 թվականի մարտ ամսին։ Մուհամեդը անվանեց նրան «ամանեղեն լվացող» և բողոքեց, որ նրա հետ մենամարտը կլինի չափազանց պարզ։ Չուվալոն հակադարձում էր նրանով, որ ինքն իրեն ավելի հզոր մարզիկ է համարում և գրոհելու է չեմպիոնին մոտ տարածությունից։ Գործնականում Ալին գերիշխում էր ամբողջ մարտի ընթացքում, թեկնածուն բաց թողեց ահռելի քանակությամբ դիպուկ հարվածներ և կարողացավ առավելության հասնել միայն մեկ ռաունդում։ Մենամարտի ավարտից հետո Չուվալոն ասաց, որ Ալին չափազանց արագաշարժ էր իր համար։ Նույն տարում մայիսին Կասսիուսը ուղևորվեց Լոնդոն, որպեսզի ռևանշային խաղ անցկացնի ընդդեմ Հենրի Կուպերի։ Չնայած մենամարտը նորից կանգնեցվեց Կուպերի մոտ առաջացած պատռվածքների պատճառով, այս անգամ Ալիի հաղթանակը կասկածների տեղիք չտվեց։ Կուպերի պրոմոութերը խաղից հետո ասաց, որ իր կյանքում ավելի սարսափելի պատռվածք չէր տեսել։ Իր հաջորդ մենամարտը Ալին նորից անցկացրեց Լոնդոնում. օգոստոսի 6-ին նա պահպանեց կոչումը՝ երեք ռաունդներում հաղթելով Բրայն Լոնդոնին։ Մուհամեդը մարտն ավարտեց հարվածների արդյունավետ կոմբինացիայով՝ Լոնդոնին սեղմելով ռինգի պարաններին։ 1966 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Ալին անցկացրեց կոչումի 6-րդ պաշտպանությունը. մարտը տեղի ունեցավ Ֆրանկֆուրտում, ԳՖՀ-ում։ Մրցակիցը տեղացի չեմպիոն Կարլ Միլդենբերգերն էր։ Մուհամեդը հաղթեց տեխնիկական նոկաուտով տասներկուերորդ ռաունդում[300]։

1966 թվականի օգոստոսին «Իսլամի ազգի» կողմից փաստաբան վարձվեց, որը պետք է զբաղվեր Ալիին զինվորական ծառայությունից ազատելու հարցերով։ Իրավիճակն այնպիսին էր, որ եթե նույնիսկ բանակը Մուհամեդին ճանաճեր մարտական գործողությունների մասնակցելու համար ոչ պիտանի, նրան կարող էին այլ կերպ օգտագործել, օրինակ՝ օժանդակ աշխատանքների համար, ինչը Ալին չէր ուզում։ Հավաքագրող հանձնաժողովին ուղղված նամակում նա խոսում էր հավատքի մասին, այն մասին, որ ինքը չի կարող ոչ մի դերով մասնակցել պատերազմի։ Սակայն այդ դիմումը ոչ մի արդյունք չտվեց, և հավաքագրող հանձնաժողովի որոշումը մնաց ուժի մեջ։ Հակազինվորական արտահայտությունների համար տարբեր նահանգների ավելի ու ավելի մարզական հանձնաժողովներ էին հրաժարվում վավերացնել Ալիի մասնակցությամբ մարտերը։ Այդ պատճառով նա ստիպված էր իր մենամարտերն անցկացնել արտասահմանում։ 1966 թվականի Մուհամեդը անցկացրեց երկու մարտ Մեծ Բրիտանիայում և մեկական մարտեր Կանադայում և ԳՖՀ-ում[301][302]։

1966 թվականի նոյեմբերի 14-ին Ալին պաշտպանեց աշխարհի չեմպիոնի կոչումը յոթերորդ անգամ՝ Կլիվլենդ Ուիլյամսի հետ մարտում։ Մենամարտը տեղի ունեցավ Հյուսթոնում, Տեխաս նահանգում, ոչ վաղ անցյալում կառուցված, աշխարհում առաջին ծածկապատ,մարզական «Աստրոդրոմ» կառույցում։ Այն ժամանակ արենայում տեղավորվում էին 46 000 հանդիսատես։ Ուիլյամսը հայտնի էր իր հզոր հարվածով, մենամարտի անցկացման պահին նա ուներ 51 վաղաժամ հաղթանակ։ Մարտին ներկա գտնվող Ջո Լուիսն ասում էր, որ ինքը վստահ է Կլիվլենդի հաղթանակին։

Իր հաջորդ մենամարտը Ալին անցկացրեց «Մեդիսոն-սքվեր-գարդեն»-ում ընդդեմ Զորա Ֆոլեյի։ Չեմպիոնը հեշտությամբ առավելության հասավ Ֆոլեյի նկատմամբ, որը ծանր դիվիզիոնի էլիտայում չէր։ Նյու Յորքի բնակիչների աչքի առաջ Մուհամեդը նոկաուտի ենթարկեց հավակնորդին յոթերորդ ռաունդում։ Այդ մարտը վերջինը դարձավ Ալիի համար՝ մինչ նրա բռնցքամարտից հեռանալը։ Հաջորդ անգամ նա ռինգ դուրս եկավ ավելի քան երեք տարի անց[303][304]։


Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine 18։21, 14 Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Թոմն ու Ջերին[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Լիամետրաժ ֆիլմեր[խմբագրել կոդը]

Первым полнометражным мультфильмом стал фильм «Том и Джерри», созданный компаниями Turner Pictures и Film Roman. Его премьера состоялась в октябре 1992 года. Режиссёром стал аниматор Фил Роман, а музыкальное сопровождение было создано Генри Манчини. Джозеф Барбера, один из создателей серии, консультировал аниматоров и предлагал идеи для сюжета. По сюжету главные герои собираются переехать вместе со своими хозяевами в новый дом, но не успевают за машиной с вещами. Они долгое время блуждали, пока не встретили девочку-сиротку Робин Старлинг. Её отец погиб в Тибете под лавиной, а мама скончалась, когда девочка была совсем маленькой. Однако героиня узнаёт, что её отец всё ещё жив и возвращается домой на личном самолёте. Теперь кот, мышь и сирота собираются найти отца Робин. После выхода фильм получил негативные отзывы; критика в основном касалась сюжета и диалогов. В итоге первый полнометражный мультфильм собрал в США лишь 3,5 миллиона долларов кассовых сборов. Последующие фильмы с участием Тома и Джерри создавались Warner Bros., которая после закрытия студии Hanna-Barbera в марте 2001 года приобрела права на серию. В этом же году на видеоносителях был издан мультфильм «Волшебное кольцо». В истории рассказывается о приключениях Джерри, у которого на голове застряло кольцо волшебника-хозяина Тома. Этот проект был создан после смерти Уильяма Ханны, который тем не менее выступил исполнительным продюсером и был указан в титрах. В 2005 году состоялся выход сразу двух мультфильмов — «Полёт на Марс» (англ.)русск. и «Быстрый и пушистый». Режиссёром обоих проектов стал Билл Копп. Через год состоялся показ полнометражного мультфильма «Трепещи, Усатый!», где главные герои выступают в роли пиратов и занимаются поиском клада на необитаемом острове. Начиная с 2007 года, созданием мультфильмов занимались режиссёры и продюсеры Спайк Брандт и Тони Червоне. Под их руководством в прокат вышли 5 фильмов։ «История о Щелкунчике», являющаяся адаптацией одноимённого балета Чайковского; «Шерлок Холмс», рассказывающий о пропажах драгоценностей в Лондоне; «Волшебник из страны Оз», основанный на сюжете «Волшебника страны Оз»; «Робин Гуд и Мышь-Весельчак», сюжет которого основан на балладе о Робине Гуде, и «Гигантское приключение».

Առաջին լիամետրաժ մուլտֆիլմը Turner Pictures և Film Roman ընկերությունների կողմից ստեղծված «Թոմը և Ջերին» էր։ Նրա պրեմիերան կայացավ 1992 թվականի հոկտեմբերին[305]։ Ռեժիսորը անիմատոր Ֆիլ Ռոմանն էր, իսկ երաժշտական ձևավորման հեղինակը Հենրի Մանչինինն էր։ Ջոզեֆ Բարբերան, դրվագների ստեղծողներից մեկը, անիմատորների խորհրդատուն էր և նոր սյուժետի գաղափարներ էր առաջարկում[306]։ Ըստ սյուժեի՝ գլխավոր հերոսները իրենց տերերի հետ պատրաստվում են տեղափոխվել նոր տուն, բայց չեն հասցնում իրերով բեռնված մեքենայի հետևից։ Նրանք երկար ժամանակ թափառում են, մինչև հանդիպում են որբուկ աղջիկ Ռոբին Սթարլինգին։ Նրա հայրը մահացել էր Տիբեթում ձնակույտի տակ մնալով, իսկ մայրիկը մահացել էր, երբ աղջիկը դեռ շատ փոքր էր։ Սակայն հերոսուհին իմանում է, որ իր հայրը դեռ ողջ է և տուն է վերադառնաում իր անձնական ինքնաթիռով։ Այժմ կատուն, մկնիկը և որբուկ Ռոբինը պատրաստվում են գտնել Ռոբինի հայրիկին։ Դուրս գալուց հետո մուլտֆիլմը նեգատիվ արձագանքներ ստացավ. քննադատությունը հիմնականում վերաբերվում էր սյուժետին ու երկխոսություններին։ Արդյունքում՝ առաջին լիամետրաժ ֆիլմը ԱՄՆ-ում դրամարկղ բերեց ընդամենը 3,5 միլիոն դոլար[307]։

Թոմի և Ջերիի մասնակցությամբ հաջորդ սերիաները ստեղծվեցին Warner Bros.-ի կողմից, որը Hanna-Barbera ստուդիայի փակվելուց հետո 2001 թվական մարտին ձեռք բերեց մուլտֆիլմի իրավունքը[246]։ Հենց այդ տարի վիդեոկրիչների վրա ստեղծվեց «Կախարդական օղակ» մուլտֆիլմը։ Այն պատմում էր Ջերի մկնիկի արկածների մասին, որը չէր կարողանում դուրս բերել գլխին հագցրած հրաշագործ-տերոջ՝ Թոմի օղակը։ Այդ նախագիծն ստեղծվեց Ուիլյամ Հաննայի մահից հետո, որը այնուամենայնիվ հանդիսանում էր մուլտֆիլմի գործադիր պրոդյուսերը և անունը նշված էր մակագրերում։

2005 թվական լույս տեսան միանգամից երկու մուլտֆիլմեր՝ «Թռիչք դեպի մարս» և «Արագավազն ու փափկամազը»[308][309]։ Երկու նախագծերի ռեժիսորը Բիլլ Կոպպն էր։ Մեկ տարի անց կայացավ լիամետրաժ «Վախեցի՛ր, Բեղավոր» մուլտֆիլմի ցուցադրությունը, որտեղ գլխավոր հերոսները հանդես են գալիս ծովահենների դերում և զբաղված են անմարդաբնակ կղզում գանձերի որոնմամբ։

Սկսած 2007 թվականից մուլտֆիլմերի ստեղծմամբ զբաղվում էին ռեժիսոր և պրոդյուսեր Սփայկ Բրանդտը և Տոնի Չերվոնեն։ Նրանց ղեկավարությամբ վարձույթ դուրս եկան 5 ֆիլմեր՝ «Պատմություն Անագե զինվորի մասին»,որը հանդիսանում էր Չայկովսկ/ու նույնանուն բալետի ադապտացիան, «Շերլոկ Հոլմսը», որը պատմում էր Լոնդոնում թանկարժեք իրերի կորստի մասին, «Հրաշագործը Օզ երկրից», որի սյուժեի հիմքում «Հրաշագործը Օզ երկրից»-ն էր, «Ռոբին Հուդն ու Մկնիկ-Զվարճասերը», որի սյուժեն հիմնված էր Ռոբին Հուդի մասին բալլադի վրա[310] և «Հսկայական արկած»-ը[311]։

Մասնակից Կարգավիճակ
Թարգմանիչ --Karapetyan Karine 08։00, 15 Հոկտեմբերի 2014 (UTC) Տեղափոխված է
Վերստուգող Դավիթ OptiYes check.svg Արված է

Անդրե Աղասի[խմբագրել կոդը]

ռուսերեն հոդված

Կրկին բարձունքում (1998-2003)[խմբագրել կոդը]

В 1998 году игра у Агасси снова наладилась. Хотя он не достиг особых успехов в турнирах Большого шлема, ему удалось победить в пяти турнирах менее высокого ранга и ещё в пяти выйти в финал — в том числе в Кубке Большого шлема, итоговом турнире года по версии Международной федерации тенниса (ITF). За сезон он семь раз обыграл соперников из первой десятки рейтинга, включая победу над возглавляющим его Сампрасом в Торонто, и в результате смог стать шестым по итогам года, поднявшись за сезон более чем на 100 позиций в рейтинге.

Одним из самых значимых сезонов в карьере Андре Агасси стал следующий, 1999 год. 24 мая, уступая 0-2 по сетам в финале Открытого чемпионата Франции против Андрея Медведева, Агасси смог переломить ход матча и выиграть четвёртый в карьере титул чемпиона Большого шлема — 1-6, 2-6, 6-4, 6-3, 6-4. Эта победа стала исторической — Агасси пятым в истории тенниса смог добиться победы на всех таких турнирах Большого шлема в мужском одиночном разряде. В совокупности с выигранной в 1996 году Олимпиадой это означало также, что он стал первым в истории обладателем так называемого карьерного «Золотого шлема» в мужском одиночном разряде. Следующий финал Большого шлема Андре провёл против Пита Сампраса на Уимблдоне, но в очередной раз проиграл — 3-6, 4-6, 5-7. На Открытом чемпионате США 1999 года он вышел в третий подряд финал турнира Большого шлема и в изнурительном решающем матче победил американца Тодда Мартина 6-4, 6-7, 6-7, 6-3, 6-2. Помимо этого победив в 1999 году на турнирах в Гонконге, Вашингтоне и Париже и дойдя до финала чемпионата мира АТР, Агасси вернул себе звание первой ракетки мира и впервые завершил сезон в этом качестве. В этом же году закончился его брак с Брук Шилдс — он подал документы на развод незадолго до второй годовщины их свадьбы и вскоре тесно сошёлся с заканчивавшей игровую карьеру Штеффи Граф.

Сезон 2000 года начался для Агасси успешно. В четвёртом подряд финале на турнирах Большого шлема (на Открытом чемпионате Австралии) он обыграл россиянина Евгения Кафельникова 3-6, 6-3, 6-2, 6-4 и завоевал второй за карьеру титул на этом турнире и шестой в общей сложности титул на турнирах этого уровня. В серии финалов, начавшейся на Открытом чемпионате Франции 1999 года, это была третья победа из четырёх возможных. После двухгодичного перерыва он снова был приглашён в сборную США и внёс решающий вклад в её победы в первом круге Мировой группы над командой Зимбабве и в четвертьфинале над чехами, победив во всех четырёх своих встречах. В дальнейшем, однако, результаты были не такими высокими. Американец проиграл на Открытом чемпионате Франции уже во втором круге сороковой ракетке мира Каролю Кучере, на Уимблдоне — в полуфинале бывшему сопернику в борьбе за титул первой ракетки мира Патрику Рафтеру, на тот момент занимавшему место лишь в третьей десятке рейтинга, а на Открытом чемпионате США — вновь во втором круге, 37-й ракетке мира Арно Клеману. Не считая Австралии, он только дважды за сезон добрался до финала — правда, одним из этих турниров был Кубок Мастерс (новое название итогового турнира сезона). Выиграв четыре встречи подряд, в том числе у нового лидера рейтинга Марата Сафина, Андре уступил в финале второй ракетке мира — бразильцу Густаво Куэртену, до этого побеждённому им на групповом этапе. В начале 2001 года Агасси второй раз подряд и в третий за карьеру выиграл Открытый чемпионат Австралии, взяв в финале верх над Арно Клеманом — своим обидчиком на недавнем Открытом чемпионате США. В этом году он, помимо победы в Австралии, добился успеха на двух турнирах АТР-тура высшей категории (Мастерс) — в Индиан-Уэллз (впервые за 15 лет) и в Майами, — а также на турнире в Лос-Анджелесе, где в полуфинале победил Куэртена, к тому моменту возглавившего рейтинг, а в финале Сампраса. Пита он в этом сезоне побеждал ещё раз — в Индиан-Уэллз, но в четвертьфинале Открытого чемпионате США их противостояние традиционно закончилось в пользу Сампраса, причём в каждом из сетов этого матча вечных соперников ни один из них ни разу не отдал своей подачи и все сеты закончились тай-брейком։ 7-6, 6-7, 6-7, 6-7. На Открытом чемпионате Франции Андре также дошёл до четвертьфинала, а на Уимблдоне до полуфинала и завершил год на третьем месте в рейтинге, став в 31 год старейшим с 1984 года игроком в первой тройке рейтинга (в 1984 году Джимми Коннорс поднялся до второго места). 22 октября 2001 года в Лас-Вегасе Андре вступил в брак со Штеффи Граф. 27 октября у них родился сын Джейден Гил, а 3 октября 2003 года — дочь Джаз Эли (англ. Jaz Elle).

В 2002 году Агасси во второй раз сменил тренера, расставшись с Брэдом Гилбертом по просьбе последнего после восьми лет совместной работы. С этого момента с ним работал австралиец Даррен Кэхилл — бывший тренер Ллейтона Хьюитта, в прошлом, как и Гилберт, соперничавший с Андре на корте. Победив в четвёртый раз на турнире в американском Скоттсдейле, 4 марта 2002 года Андре завоевал свой 50-й титул на турнирах ATP в одиночном разряде. Всего за год он добавил в свою коллекцию пять титулов, в том числе три — на турнирах серии Мастерс в Майами, Риме и Мадриде. Больше него в этом сезоне не выигрывал никто, а вровень с ним по титулам закончил год только новый лидер рейтинга — прежний воспитанник его нового тренера Ллейтон Хьюитт. Проиграв Хьюитту две первых встречи в сезоне, Агасси взял над ним верх в полуфинале Открытого чемпионата США, но в финале — пятом по счёту на турнирах Большого шлема против Пита Сампраса — потерпел очередное поражение со счётом 3-6, 4-6, 7-5, 4-6. Тем не менее 2002 год Агасси закончил на втором месте в рейтинге, став старейшим в истории теннисистом, которому это удалось.

За первые четыре месяца 2003 года Андре выиграл четыре турнира, в том числе свой четвёртый титул на Открытом чемпионате Австралии (обыграв в финале немецкого теннисиста Райнера Шуттлера 6-2, 6-2, 6-1) и шестой — на турнире Мастерс в Майами. В мае, когда Андре исполнилось 33 года и 13 дней, он стал самым возрастным в истории рейтинга АТР игроком, поднявшимся на первую строчку. Агасси удерживал это лидерство в течение 14 недель — вплоть до поражения от Хуана Карлоса Ферреро в полуфинале Открытого чемпионата США. На менее удобных для него грунтовых и травяных кортах «Ролан Гаррос» и Уимблдона Андре дошёл соответственно до четвертьфинала и до четвёртого круга. После Открытого чемпионата США он сыграл до конца года лишь один турнир — Кубок Мастерс — и добрался в нём до финала, обыграв по ходу трёх соперников и дважды (в группе и в финале) уступив новой восходящей звезде — Роджеру Федереру. Он закончил год в пятёрке сильнейших, став самым возрастным теннисистом, которому это удавалось с 1987 года, когда аналогичного успеха добился Джимми Коннорс. К этому моменту другие его сверстники, представлявшие США на первой строчке рейтинга — Джим Курье и Пит Сампрас, успели завершить игровую карьеру, как и более молодой Майкл Чанг.

1988 թվականին Աղասին կրկին հունի մեջ ընկավ։ Նա առանձնապես հաջողությունների չհասավ Մեծ սաղավարտի մրցաշարերում, սակայն նրան հաջողվեց հաղթել կարգով ավելի ցածր հինգ մրցաշարերում և ևս հինգում՝ դուրս գալ եզրափակիչ, այդ թվում՝ Թենիսի միջազգային ֆեդերացիայի (ITF) վարկածով տարվա ամփոփիչ մրցաշարում՝ Մեծ սաղավարտի գավաթում։ Խաղաշրջանի ընթացքում նա յոթ անգամ պարտության մատնեց մրցակիցներին վարկանիշային աղյուսյակի առաջին տասնյակից, այդ թվում նաև՝ աղյուսյակը գլխավորող Սամփրասին Տորոնտոյում։[312] Արդյունքում նա կարողացավ դառնալ տարվա արդյունքով վեցերորդը՝ խաղաշրջանի ընթացքում վարկանիշային աղյուսյակում բարձրանալով ավելի քան 100 հորիզոնականով։[170]

Նշանավոր խաղաշրջաններից մեկը Անդրե Աղասիի կարիերայում դարձավ հաջորդ՝ 1999 թվականը։ Մայիսի 24-ին զիջելով 0-2 հաշվով մեկական սեթ Անդրեյ Մեդվեդևին Ֆրանսիայի Բաց առաջնության եզրափակչում, Աղասին կարողացավ բեկում մտցնել խաղի ընթացքի մեջ և իր կարիերայի ընթացքում չորրորդ անգամ նվաճել Մեծ սաղավարտի չեմպիոնի կոչումը՝ 1-6, 2-6, 6-4, 6-3, 6-4 հաշվով։ Այդ հաղթանակը պատմական դարձավ. Աղասին թենիսի պատմության մեջ հինգերորդը կարողացավ հաղթանակի հասնել Մեծ սաղավարտի բոլոր նման մրցաշարերում տղամարդկանց մենախաղերում։ 1996 թվականի Օլիմպիադայի հաղթանակի հետ միասին սա նշանակում էր նաև, որ նա դարձավ պատմության մեջ առաջին, այսպես կոչված, կարիերային «Ոսկե սաղավարտը» ունեցողը տղամարդկանց մենախաղերում։[313] Մեծ սաղավարտի հաջորդ եզրափակիչն Անդրեն անցկացրեց Ուիմբլդոնում ընդդեմ Փիթ Սամփրասի, բայց հերթական անգամ պար