Վինցաս Կրևե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վինցաս Կրևե
լիտ.՝ Vincas Krėvė (Mickevičius)
KrėvėMickevičiusV.jpg
Ծնվել էհոկտեմբերի 19, 1882(1882-10-19)[1][2]
ԾննդավայրSubartonys, Troki County, Vilna Governorate, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհուլիսի 17, 1954(1954-07-17)[1] (71 տարեկանում)
Վախճանի վայրBroomall, Marple Township, Դելավեր շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ
Մասնագիտությունքաղաքական գործիչ և դրամատուրգ
Լեզուլիտվերեն[1]
ՔաղաքացիությունԼիտվա
ԿրթությունQ16464442?, Q4111158?, Շևչենկոյի անվան համալսարան և Լվովի համալսարան
ԱնդամակցությունԼիտվայի գիտությունների ակադեմաի
ԿուսակցությունLithuanian Nationalist Union
ԱշխատավայրԲաքվի պետական համալսարան, Q4421442?, Վիտովտ Մեծի համալսարան, Վիլնյուսի համալսարան և Փենսիլվանիայի համալսարան
Vincas Krėvė-Mickevičius Վիքիպահեստում

Վինցաս Միկևիցիուս (լիտ.՝ Vincas Krėvė (Mickevičius), հոկտեմբերի 19, 1882(1882-10-19)[1][2], Subartonys, Troki County, Vilna Governorate, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 17, 1954(1954-07-17)[1], Broomall, Marple Township, Դելավեր շրջան, Փենսիլվանիա, ԱՄՆ), ավելի հայտնի Վինցաս Կրևյե-Միկեվիցիյուս ծածկանունով, լիտվացի գրող, բանաստեղծ, վիպասան, դրամատուրգ և բանասեր: Նաև հայտնի է Վինցաս Կրևյե անունով, կրճատ անունը օգտագործել է Միացյալ Նահանգներում:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վինցաս Միկևիցիուսը ծնվել է 1882 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Լիտվայի Ջուկիյա նահանգի Սուբարտոնիս գյուղում, գյուղատնտեսների ընտանիքում: Տեղի գյուղացինները նրանց ընտանիքին կնքել են Կրևյե անունով, որն էլ Վենցասը հետագայում օգտագործել է որպես իր ծածկանուն: Հարազատ շրջանի սովորույթներն ու ավանդույթները իր գրական կյանքի մշտական ոգեշնչման աղբյուր են հանդիսացել:

1898 թվականին նա կրթություն է կաթոլիկ քահանայություն Վիլնյուսի թեմական դպրոցում, բայց 1900 թվականին հեռացվել է: 1904 թվականին նա ուսումը շարունակել է Շևչենկոյի անվան համալսարանում (Կիև): Մեկ տարի անց համալսարանը ժամանակավորապես փակվել Ռուսական կայսրությունում հեղափոխության պատճառով և Կրևյե Միկևիցիուսը, չցանկանալով ընդհատել ուսումը, ընդունվել է Գալիցիայում Լվովի համալսարան, որը ժամանակին Ավստրիական կայսրության մայրաքաղաքն էր։ 1908 թվականին նա ստացել է դոկտորի աստիճան բանասիրության ոլորտում: Նույն տարում Կիևի համալսարանը նրան պարգևատրում է ոսկե մեդալով հնդեվրոպացիների բնակության իսկական վայրի թեմայի շուրջ: 1913 թվականին Կիևի համալսարանը նրան պարգևատրել է Պատմահամեմատական լեզվաբանության վարպետի կոչումով՝ Բուդդայի և Պրաջեկաբուդա անունների ծագման դիսերտացիան պաշտպանելու համար:

1909 թվականին Կրևե Միկևիցիուսը Ադրբեջանի Բաքու քաղաքի ավագ դպրոցում դասավանդել է որպես ուսուցիչ: Երեք տարի անց նա նպաստում է Բաքվում «Մարդկանց համալսարանը» հիմնադրելուն և այնտեղ կարդում է դասախոսություններ։

Լիտվան անկախություն է ստանում 1918 թվականին, իսկ մեկ տարի անց Կրևե Միկևիցիուսը դառնում է Գերմանիայի դեսպանը Ադրբեջանում: 1920 թվականին նա վերադառնում է Լիտվա և բնակություն հաստատում Կաունասում, որն այդ պահին ժամանակավոր մայրաքաղաք էր համարվում:

1922 թվականին Լիտվայի համալսարանի հիմնադրման հետ մեկտեղ Վինցաս Կրևե Միկևիցիուսը դարձել սլավոնական լեզուների և գրականության պրոֆեսոր և երկու տասնամյակ մնաց այնտեղ որպես ֆակուլտետի մի մասնիկ:

Նրա առաջին փորձը գրականության մեջ տասնհինգ տարեկանում էր, սկզբում գրում էր ռուսերեն և լեհերեն: Ինչևէ, 1902 թվականից հետո նա գրում է նաև լիտվերեն: Իր հավաքված աշխատանքների առաջին հատորը հրատարակվել է 1921 թվականին: Այդ ժամանակ նա հայտնի և հարգված անձնավորություն էր՝ աշխատելով որպես խմբագիր տարբեր ակադեմիական և գրական պարբերական մամուլներում:

1940 թվականի հունիսի 24-ին նա Լիտվայում նշանակվել է որպես վարչապետ: Նա գլխավորել է «Լիտվայի մարդկանց կառավարությունը»: 1940 թվականի հուլիսի 1-ին մի քանի կոմունիստների հետ այցելել է Խորհրդային միության վարչապետ՝ Վյաչեսլավ Մոլոտովին և խնդրել, որ Լիտվան ամբողջովին միանա Խորհրդային միությանը: Վերադարձին նա ցանկացել է հեռանալ իր պաշտոնից, բայց մերժում է ստացել։

1941 թվականին Լիտվայում նացիստական շրջափակումը սկսելուց և 1943 թվականին Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների փակումից հետո Կրևե Միկևիցիուսը կամաց-կամաց կորցրել է իր հեղինակությունը: 1944 թվականին սովետական ուժերը նորից շրջափակում են Լիտվան, այդ ժամանակ նա փախնում է երկրից և բնակություն հաստատում Գլասբեչի տեղահանվածների ճամբարում, որը մոտ է Զալցբուրգին, Ավստրիա: Այնտեղ դասավանդում է տեղական ճամբարի ավագ դպրոցում: 1947 թվականին Փենսիլվանիայի համալսարանը հրավեր է ուղարկել նրան միանալու այդ ֆակուլտետին: Այնտեղ նա եղել է սլավոնական լեզուների և գրականության պրոֆեսսոր օգնական մինչև 1953 թվականը, հետո հեռացել է այդտեղից: Վինչես Կրևյեն մահացավ 1954 թվականի հուլիսի 17-ին Բրումոլում, Փենսիլվանիա, Միացյալ Նահանգներ:

Նա համարվում էր գրականության բնագավառում Նոբելյան մրցանակի թեկնածու[3]:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վինչես Կրևե Միկևիցիուսը թողել է մեծ և հարուստ ժառանգություն: Նրա գրականության մեջ ներառված են պատմական դրամաններ, ժողովրդական բանահյուսության հավաքածուներ, մի շարք գործեր, որոնք պատմում են գյուղական կյանքի մասին, վեպեր ժամանակակից խնդիրների մասին և հեքիաթներ արևելյան թեմաներով: Կյանքի վերջին տարիներին նա գրում էր մի մեծ աշխատություն, որը կոչվում էր «Երկնքի և երկրի որդիները»: Այն մասամբ դրամա է, մասամբ պատմվածք: Գրքի թեման աստվածաշնչյան է, որի գործողությունները տեղի են ունենում Պաղեստինում ՝ քրիստոնեական դարաշրջանի սկզբում: Նրա աշխատանքը լցված է ռոմանտիկ ազդակներով՝ ուշադրությունը սևեռելով գյուղական կյանքին և արևելյան թեմաներին: Այն նաև հավասարակշիռ է իր իրական պատմությամբ և նկարագրությամբ: Նրա գիրը տարբերվում է հարուստ և մաքուր բառապաշարով: Որոշ գիտնականներ հաստատում են, որ լիտվերենը ավելի գեղեցիկ տեսք է ստացել նրա աշխատանքների շնորհիվ:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1997 թվականին բացվել է Վինցաս Կրևեի թանգարանը իր վերջին բնակավայրում, մինչ Վիլնյուս արտագաղթելը[4]: Կաունասի Դաունավա շրջանի Լիտվա տանող ճանապարհը նույնպես կոչվեց նրա անունով:

Աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Šarūnas, Dainavos kunigaikštis, 1911
  • Dainavos šalies senų žmonių padavimai, 1912
  • Žentas, 1922
  • 'Šiaudinėj pastogėj, 1922
  • Skirgaila, 1922
  • Dainavos krašto liaudies dainos, 1924
  • Likimo keliais, 1926-1929
  • Rytų pasakos, 1930
  • Sparnuočiai liaudies padavimuose, 1933
  • Karaliaus Mindaugo mirtis, 1935
  • Patarlės ir priežodžiai, 1934–37
  • Raganius, 1939
  • Miglose, 1940
  • Dangaus ir žemės sūnūs, 1949

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. Genys Arvydas (2000)։ «Laisvės ir literatūros hipostazės»։ Mokslo Lietuva (4)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-09-27-ին։ Վերցված է 2007-09-07 
  4. «Vincas Krėvė-Mickevičius Memorial Museum»։ Վերցված է 9 January 2013 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]