Վիկոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիկոս
հունարեն՝ Φαράγγι του
Vikos Gorge from Beloe.jpg
Վիկոս կիրճը Բելոե բնակավայրից
Խորություն450-1600
##Վիկոս (Հունաստան)
Blue pog.svg

Վիկոս (հունարեն՝ Φαράγγι του), կիրճ Հունաստանում: Գտնվում է Պինդոսի լեռան ազգային պարկում` հունական Էպիրուս շրջանի հյուսիս-արևելքում: Երկարությունը կազմում է 20կմ, խորությունը` 450-1600մ, լայնությունը՝ 400մ-ից մինչև 1-2մ ամենանեղ տեղերում[1]:

Վիկոսը ընդգրկված է Գինեսի ռեկորդների գրքում որպես աշխարհի ամենախորը կիրճ[2]: Ընդ որում, հաշվի են առնվում մի քանի հատկանիշներ, որոնցով կիրճը տարբերվում է կանիոնից, օրինակ՝ երկարության և լայնության հարաբերությունը[3]:

Դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գտնվում է Վիկոս-Աոոս ազգային պարկի կենտրոնական մասում՝ Զագորիի շրջանում։ Սկիզբ է առնում Մոնոդենդրի և Կուկուլի բնակավայրերի մերձակայքից[4]: Կիրճի համակարգի մեջ են մտնում մի քանի մանր գետակներ, որոնք թափվում են կիրճի մեջ ձևավորվող Վոյդոմատիս գետի մեջ։ Վոյդոմատիսի՝ ջրերով լցվելը սեզոնային բնույթ ունի. այն մշտապես հոսում է կիրճի ստորին մասում միայն[1]: Գիտնականների համար կիրճը մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում մարդու կողմից չխաթարված էկոհամակարգի և հազվագյուտ տեսակների համար։

Գեոմորֆոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրճի երկարությունը մոտ 20կմ է, որից 12-ը անցնում է արգելոցի տարածքով[5]: Կիրճին բնորոշ են ռելիեֆի բազմազանությունը և բարձրությունների փոփոխությունը։ Թեք լանջերն ու զառիթափները գերիշխում են միջին մակարդակներում։ Բազմաթիվ հեղեղատներ կան կիրճի երկու կողմերում։ Հիմնական ուղղությունը հյուսիս-արևմուտքից հարավ-արևելք է[5]: Կիրճը միլիոնավոր տարիներ ողողել են Վոյդոմատիս գետի ջրերը։ Գետի ջրերի մակարդակը կախված է տարվա եղանակից։ Տարվա մեծ մասում ջուր լինում է միայն կիրճի ամենաստորին մասում[6]: Կիրճի վերին շերտերը կազմված են կրաքարե գոյացություններից, ներքին շերտերը՝ դոլոմիտից[5]: Քանի որ կրաքարը լուծվում է ջրում, առաջանում է ջրահեռացման համակարգ՝ քարանձավներով ու միջանցքներով, որոնք ժամանակի ընթացքում մեծանում են։ Ավելի ուշ նրանք փշրվում են՝ առաջացնելով ժեռուտ բացվածքներ։ Այդ պատճառով էլ ջուրը հավադեպ է հոսում մակերևույթով. երբ այն չի կարողանում թափանցել խորքը, դուրս է գալիս մակերևույթ[7]:

Կիրճի համայնապատկեր

Զբոսաշրջություն և հանգիստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիրճի՝ Օկսիի հատվածում կա բնական դիտահրապարակ կիրճի ամենախոր մասի վերևում։ Այն գտնվում է Մոնոդենդրիի նոր ճանապարհից երեք կիլոմետր հեռավորության վրա։ Եվս մեկ դիտահրապարակ գտնվում է կիրճի արևելյան մասում. այնտեղ կարելի է բարձրանալ Վրադետո գյուղից։

Զբոսաշրջային հիմնական ուղղությունը Մոնոդենդրիի արահետն է, որը ձգվում է դեպի կիրճի հյուսիս՝մինչև Վոյդոմատիս լեռան ակունքը։ Այնուհետև արահետը տանում է դեպի կիրճի ելքը Պապինգո գյուղի մոտ հյուսիսային մասում կամ Վիկոս գյուղի մոտ հարավային մասում։ Հնարավոր է նաև անցնել Մոնոդենդրիի հարավում գտնվող քարե կամրջով (18-րդ դար)։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Amanatidou Despoina։ «A case study in Vikos-Aoos National Park - Greece»։ University of Freiburg, 2005 (անգլերեն)։ Վերցված է 2009-07-27 
  2. Guinness World Records 2005: Special 50th Anniversary Edition։ Guinness World Records։ 2004։ էջ 52։ ISBN 978-1-892051-22-6 
  3. Jackson Jack (2003)։ The world's great adventure treks։ New Holland Publishers։ ISBN 978-1-84330-261-2 p. 113
  4. «Natura 2000 Data Form. Site code: GR2130009»։ NATURA 2000 (անգլերեն)։ էջ 8։ Վերցված է 2010-07-12 
  5. 5,0 5,1 5,2 Hanlidou, Kokkini: p. 2
  6. Amanatidou: p. 21
  7. Amanatidou: pp. 21-22