Վիկենտի Խվոյկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիկենտի Խվոյկա
չեխ․՝ Čeněk Chvojka
Hvoika vp.jpg
Ծնվել էփետրվարի 21, 1850(1850-02-21)[1][2]
Semín, Q853924?, Բոհեմիայի թագավորություն, Ավստրիական կայսրություն[3]
Մահացել էհոկտեմբերի 20 (նոյեմբերի 2), 1914[1] (64 տարեկան)
Կիև, Ռուսական կայսրություն
ԳերեզմանԲայկովո գերեզմանատուն
ՔաղաքացիությունFlag of the Habsburg Monarchy.svg Ավստրիական կայսրություն, Flag of Hungary (1896-1915; angels; 3-2 aspect ratio).svg Ավստրո-Հունգարիա և Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Մասնագիտությունհնագետ, մանկավարժ և թանգարանագետ
Գործունեության ոլորտհնագիտություն և մանկավարժություն
Տիրապետում է լեզուներինչեխերեն և ռուսերեն
Vikentiy Khvoyka Վիքիպահեստում

Վիկենտի Վյաչեսլավովիչ Խվոյկա (ուկր.՝ Вікентій В'ячеславович Хвойка; ռուս.՝ Викентий Вячеславович Хвойка; չեխ.՝ Vincenc Častoslav Chvojka, ծնյալ Ցենեկ Խվոյկա, (չեխ․՝ Čeněk Chvojka), փետրվարի 21, 1850(1850-02-21)[1][2], Semín, Q853924?, Բոհեմիայի թագավորություն, Ավստրիական կայսրություն[3] - հոկտեմբերի 20 (նոյեմբերի 2), 1914[1], Կիև, Ռուսական կայսրություն[4]), չեխական ծագումով ուկրաինացի (ըստ որոշ ուսումնասիրողների՝ ռուս) ինքնուս հնագետ, ով Ուկրաինայում՝ մերձկիևյան տարածքում հայտնաբերել է նորքարեդարյան ժամանակաշրջանի տրիպոլյան (տրիպիլյան. Cucuteni-Trypillian culture) մշակույթը, հետազոտել է նաև սկյութական, զառուբինեցյան (Зарубинецкая культура), չեռնյախովյան (Черняховская культура, II—VII դդ.), վաղ սլավոնական հնագիտական մշակույթները[5]։ Հնագիտության ասպարեզում առաջինն է գործածության մեջ դրել «поля погребальных урн» (անգլ.՝ Urnfield culture, գերմ.՝ Urnenfelderkultur՝ աճյունասափորների դաշտեր) և «поля погребений» (աճյունադաշտեր)[6] հասկացությունները։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1850 թվականի փետրվարի 21-ին, ավստրիական կայսրության մաս կազմած Բոհեմիայի թագավորության (ներկայիս Չեխիայի) Սեմին գյուղում, որտեղ էլ տարրական կրթություն է ստացել։ Ավարտել է Խրուդիմի առևտրական ուսումնարանը (Academy of Commerce), որոշ ժամանակ ապրել Պրահայում, ապա տեղափոխվել ռուսական կայսրություն։ 1876 թվականից ապրել է Կիևում, աշխատել որպես ուսուցիչ։ 1890-ական թվականներից, համապատասխան մասնագիտական կրթություն չունենալով հանդերձ, սկսել է զբաղվել հնագիտությամբ, մի շարք պեղումներ կատարել մերձկիևյան ու մերձդնեպրյան տարածքներում։ 1887-1896 թվականներին (ճշգրիտ տարեթիվը հայտնի չէ) Խվոյկան Ուկրաինայում կատարած պեղումների արդյունքում հայտնաբերել է Կուկուտենի- Տրիպիլյան մշակույթը[7][8][9] և իր հայտնագործության մասին զեկուցումով հանդես է եկել հնագետների՝ 1897 թվականին տեղի ունեցած 11-րդ համաժողովում[9]։ Մոտավորապես նույն ժամանակամիջոցում այդ նույն մշակույթի առարկայկան վկայություններ են հայտնաբերվել Ռումինիայում և կոչվել Կուկուտենի մշակույթ (Cucuteni culture): 1897 թվականին Խվոյկան հրավիրվել է ղեկավարելու հնությունների ու արվեստների կիևյան ընկերությունը։ Նա զգալի ավանդ է ներդրել Կիևում հնությունների ու արվեստների թանգարան (ներկայումս՝ Ուկրաինայի պատմության ազգային թանգարան) հիմնելու գործում, 1904 թվականից աշխատել է այդ թանգարանում՝ որպես հնագիտական բաժանմունքի վարիչ[5]։ 

Մահացել է 1914 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Կիևում, թաղվել Բայկովյան գերեզմանատանը։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Исторический музей гвардейской артиллерии // Русский инвалид. 1892. 5 января.
  • История гвардейской артиллерии с 1682 по 1896 год. СПб., 1896.
  • К истории Петровского Полтавского кадетского корпуса // Русский инвалид. 1900. 9 декабря.
  • Поля погребений в среднем Приднепровье: (Раскопки В. В. Хвойка в 1899—1900 гг.). — Санкт-Петербург: тип. И. Н. Скороходова, 1901. — [2], 19 с., 5 л. ил.
  • Каменный век Среднего Приднепровья // Тр. XI Археологического съезда.— Т.1.— М., 1901. — С. 736—754.
  • К вопросу о славянах / [Соч.] В. Хвойка. — Киев: тип. Имп. Ун-та св. Владимира, АО Н. Т. Корчак-Новицкого, 1902. — [2], 11 с.
  • Раскопки 1901 г. в области трипольской культуры / В. В. Хвойко. — С.-Петербург: Тип. И. Н. Скороходова, 1904. — 27 с.
  • В «Записках Русского археологического общества» вышла статья «Поля погребений в Среднем Приднепровье (Раскопки В. В. Хвойка в 1899—1900 годах)»[6] (1901).
  • Киево-Кирилловская палеолитическая стоянка и культура эпохи мадлен // Археологическая летопись Южной России. — Т.1 (1903). — К., 1904. — С. 26—57.
  • «Городища Среднего Приднепровья, их значение, древность и народность» (1905).
  • Древние обитатели Среднего Приднепровья и их культура в доисторические времена (по раскопкам): С прил. описания раскопок в ус. М. М. Петровского в г. Киеве и с. Белгородке Киев. у. / В. В. Хвойка. — Киев: тип. «т-ва Е. А. Синькевич», 1913. — [2], 103 с.
  • Краеведение в России во второй половине XVIII века // Краеведение. 1926. Т. 3. — С. 333—343.

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1962 թվականին Կիևի փողոցներից մեկը կոչվել է Վիկենտի Խվոյկայի անունով։ Այդ փողոցի այն շենքի պատին, որտեղ 1898-1974 թվականներին ապրել է նա, փակցվել է գրանիտե հուշատախտակ:.
  • 2000 թվականին Ուկրաինայի ազգային բանկը Խվոյկայի ծննդյան 150-ամյա հոբելյանի առթիվ թողարկել է նրա դիմապատկերով հոբելյանական հուշադրամ՝ 2 գրիվնա արժողությամբ[10]։
  • 2009 թվականին Կիևի մարզի Օբուխովյան շրջանի Խալեպիե գյուղում բացվել է Վիկենտիի Խվոյկայի թանգարանը[11]։
  • Վիկենտի Խվոյկան հիշատակված է ТНМК երաժշտախմբի «Ուկրաինայի պատմությունը 5 րոպեում» երգում[12]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ռուսական մեծ հանրագիտարան (ռուս.)Большая российская энциклопедия, 2004. — ISBN 978-5-85270-320-0
  2. 2,0 2,1 ծնունդների գրանցամատյան
  3. 3,0 3,1 3,2 Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
  4. Черняков І. Вікентій Хвойка (1850—1914). — Київ, 2006. — С.11.
  5. 5,0 5,1 Хвойка Викентий Вячеславович (ռուսերեն) (չաշխատող հղում)
  6. 6,0 6,1 Хвойка Викентий Вячеславович(չաշխատող հղում)
  7. «Welcome to the Trypillian e-Museum»։ The Trypillian Civilization Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-06-07-ին։ Վերցված է 21 November 2009 
  8. Videiko Mykhailo։ «Trypillian Civilization in the prehistory of Europe»։ The Trypillian Civilization Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-06-21-ին։ Վերցված է 21 November 2009 
  9. 9,0 9,1 Taranec Natalie։ «The Trypilska Kultura - The Spiritual Birthplace of Ukraine?»։ The Trypillian Civilization Society։ Արխիվացված է օրիգինալից 2008-06-21-ին։ Վերցված է 21 November 2009 
  10. Памятная монета «Викентий Хвойка»
  11. http://koam.com.ua/viddilennya/muzej-v-v-hvojki-ta-muzej-i-ya-franka/ 
  12. (uk-UA) ТНМК – Історія України за 5 Хвилин [Official Video], https://www.youtube.com/watch?v=BhuWhgS_HlA, վերցված է 2019-11-24 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]