Վիլսոնյան Հայաստան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանը ըստ Սևրի պայմանագրի

Վիլսոնյան Հայաստան` հայկական պետություն, որը պետք է ունենար ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնի արբիտրաժ որոշումի համաձայն սահմաններ, որոնք վերջինս որոշելու էր Սևրի պայմանագրի (1920 թ.) շրջանակներում։ Օսմանյան կայսրությունը ԱՀՊ-ից դուրս եկավ 1918 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, երբ ստորագրվեց Մուդրոսի զինադադարը։ Պատերազմի ավարտի վերաբերյալ ընդհանուր քննարկումները տեղի ունեցան Փարիզի կոնֆերանսի ժամանակ 1919—1920 թթ.։ Ելնելով կոնֆերանսի որոշումներից, Օսմանյան կայսրությանը վերաբերող հարցերի խորը քննարկումը պետք է ի կատար ածվեր Սևրի պայմանագրի շրջանակներում։ Այն տեղի ունեցավ 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին։ Սևրի որոշումների համաձայն Թուրքիան ճանաչում էր Հայաստանը որպես «ազատ և անկախ պետություն»։ Հայաստանն ու Թուրքիան համաձայնվում էին ընդունել Վ. Վիլսոնի գծած պետական սահմանները, որոնք անցնելու էին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի վիլայեթների տարածքով, ինչպես նաև պետք է ընդունեին Հայաստանի Սև ծովին ելք ունենալը Բաթումի միջոցով։ Սակայն Անկարայում Քեմալ Աթաթուրքի կողմից գումարված Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովը հրաժարվեց վավերացնել այս պայմանագիրը և ծավալեց «անկախության պահպանման համար» պատերազմ, որի արդյունքում Հունաստանը զրկվեց իր պատմական փոքրասիական տարածքներից, Հայաստանը՝ Արևմտյան Հայաստանից, ավելի ուշ բոլշևիկների և քեմալականների միասնական գործողությունների պատճառով (Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերԱրևելյան Հայաստանի մոտ 20.000 կմ²ից։ Այդ համագործակցության արդյունքում Հայաստանից անջատվեցին նաև Նախիջևանը և Արցախը՝ հօգուտ Ադրբեջանի։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]