Վիլյամ Սթայրոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիլյամ Սթայրոն
անգլ.՝ William Styron
Bill Styron in his West Chop writing room on Martha's Vineyard - August 1989.jpg
Ծնվել էհունիսի 11, 1925(1925-06-11)[1][2][3][4]
ԾննդավայրՆյուփորտ Նյուս, Վիրջինիա, ԱՄՆ
Վախճանվել էնոյեմբերի 1, 2006(2006-11-01)[5][1][2][3][4] (81 տարեկանում)
Վախճանի վայրMartha's Vineyard, Դյուկս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[6][7]
Մասնագիտությունգրող և զինծառայող
Լեզուանգլերեն[1]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[8]
ԿրթությունԴյուկի համալսարան և Դեվեդսոն քոլեջ
Ժանրերդրամա, վեպ, ինքնակենսագրություն, գրաքննադատություն, script?[9][10] և էսսե
Ուշագրավ աշխատանքներSophie's Choice? և Darkness Visible?
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա և Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա
ՊարգևներՀռոմի մրցանակ Մշակույթի ազգային շքանշան Ազգային գրքի պարգև Կոնգրեսի գրադարանի կենդանի լեգենդ[11] Պուլիտցերյան մրցանակ գեղարվեստական արձակի բնագավառում Սենթ Լուիս գրական մրցանակ Չինո դել Դուկա մրցանակ «Համընդհանուր բարօրություն» մրցանակ անգնահատելի վաստակի համար և Ազգային գրքի մրցանակ գեղարվեստական գրականության համար
ԶավակներSusanna Styron? և Alexandra Styron?
William Styron Վիքիպահեստում

Վիլյամ Սթայրոն (անգլ.՝ William Styron, հունիսի 11, 1925(1925-06-11)[1][2][3][4], Նյուփորտ Նյուս, Վիրջինիա, ԱՄՆ - նոյեմբերի 1, 2006(2006-11-01)[5][1][2][3][4], Martha's Vineyard, Դյուկս շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ[6][7]), ամերիկացի գրող, մի շարք հեղինակավոր գրական պարգևների, այդ թվում՝ Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր[12]: Ամենահայտնի երկերն են «Պառկիր խավարում» («Lie Down in Darkness»), «Նաթ Թրնըրի խոստովանությունները» («The Confessions of Nat Turner») և «Սոֆիի ընտրությունը» («Sophie's Choice»)[13] վեպերը, «Տեսանելի խավար» («Darkness Visible») հիշողությունների գիրքը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոլին Մարգրեթի ու Վիլյամ Քլարք Սթայրոնի որդին[14]՝ ապագա գրողը, ծնվել է Վիրջինիա նահանգի Նյուփորթ Նյուզ քաղաքի պատմական շրջանում՝ Հիլտոն Վիլիջում[15]: Հասակ է առել Հարավում և խորամուխ է եղել նրա պատմության մեջ: Վիլյամի ծննդավայրից հարյուր կիլոմետրից էլ պակաս հեռավորության վրա է գտնվում այն վայրը, որտեղ ծավալվել են Նաթ Թրնըրի գլխավորած ստրուկների ապստամբության իրադարձությունները, իրադարձություններ, որոնք նա տարիներ անց արտացոլել է բուռն վեճերի առիթ տված իր նշանավոր վեպում:

Քրայստչըրչի դպրոցն[16] ու քոլեջ ընդունվելուն նախապատրաստող կրթօջախն ավարտելուց հետո Սթայրոնն ընդունվել է Դեյվիդսոն քոլեջ[17], անդամակցել Phi Delta Theta կրթական եղբայրությանը: Պատանության տարիներին շատ է ընթերցել, և Հարավի գրողներից նրա վրա խոր ազդեցություն են գործել հատկապես Ֆոլքներն ու Թոմաս Վուլֆը[17]: 1943 թվականից ուսումը շարունակել է Դյուք համալսարանում, ընդգրկվել U.S. Navy and Marine Corps V-12 ծրագրում, որի նպատակն էր արագացված կարգով, քաղաքացիական մասնագիտությանը զուգընթաց, բանակի ու նավատորմի սպայի մասնագիտություն տալ ներգրավված երիտասարդներին: Համալսարանում սովորելու տարիներին՝ 1944-1946 թվականների միջակայքում Սթայրոնն իր առաջին պատմվածքներն է հրատարակել բուհի գրական ամսագրում[18]: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին ծառայել է բանակում, այնուհետև՝ 1947 թվականին ավարտել է Դյուքի համալսարանը՝ ստանալով անգլերենի և գեղարվեստի բակալավրի որակավորում[18]: Ոչ տևական մի ժամանակամիջոց McGraw-Hill հրատարակչատանն աշխատելուց հետո ամբողջովին նվիրվել է գրական աշխատանքի: 1951 թվականին լույս է ընծայել իր առաջին վեպը՝ «Պառկի'ր խավարում» («Lie Down in Darkness»)-ը, որն արժանացել է գրաքննադատների ու ընթերցողների ջերմ ընդունելությանը, ինչպես նաև՝ Rome Prize մրցանակի՝ Հռոմի ամերիկյան ակադեմիայի և արվեստների ու գրականության ամերիկյան ակադեմիայի կողմից:

1950-ական թվականների սկզբներին ապրել է Եվրոպայում, որտեղ 1953 թվականին նաև նրա եռանդուն ջանքերով հիմնադրվել է Paris Review ամսագիրը[17]:

1967 թվականին լույս է տեսել Սթայրոնի «Նաթ Թրնըրի խոստովանությունները» (The Confessions of Nat Turner) վեպը՝ տեղիք տալով բուռն բանավեճերի և գրողին բերելով Պուլիտցերյան մրցանակ,[19]: Վեպը հետագայում բազմիցս վերահրատարակվել է, թարգմանվել ու լույս ընծայվել ևս քսան լեզուներով[20]: Գլխավոր հերոսը՝ ստրուկների ապստամբության առաջնորդ Նաթ Թրնըրը, պատկերված է իբրև բոլոր սպիտակամորթների նկատմամբ ատելությամբ լցված անձնավորություն, նաև կրոնական ֆանատիկոս, որին հետապնդում են 18-ամյա ճերմակամորթ գեղեցկուհի Մարգրեթին բռնաբարելու տեսիլքները (նա ի վերջո սպանում է աղջկան): Սևամորթ գրողները սուր քննադատության են ենթարկել վեպը, գրողին մեղադրել ռասիզմի, պատմական փաստերն անտեսելու մեջ: ԽՍՀՄ-ում այդ երկը երկար տարներ չի հրատարակվել, իսկ «Литературная газета»-ն տպագրել է մարքսիստ Հերբերտ Ապտեկերի գրախոսությունը, որտեղ Սթայրոնը մեղադրվում է «ժողովրդական հերոսի կերպարը» աղավաղելու մեջ[21]:

Ոչ միանշանակ արձագանք է առաջ բերել (այս անգամ արդեն հրեաների շրջանում) գրողի հաջորդ խոշոր երկը ևս՝ «Սոֆիի ընտրությունը» վեպը (1979 թ.), որտեղ պատմվում է ֆաշիստական համակենտրոնացման ճամբարի տառապանքների բովով անցած ու ողջ մնացած երիտասարդ մի լեհուհու մասին[20], ում հրեա սիրեկանը մեղադրում է, թե ինչո՝ւ է ողջ մնացել: 1983 թվականին այդ վեպն էկրանավորվել է, և գլխավոր հերոսուհու՝ Սոֆիի դերը լավագույնս կատարելու համար Մերիլ Սթրիփն արժանացել է «Օսկար» կինոմրցանակի: Էկրանավորվել է նաև Սթայրոնի «Shadrach» պատմվածքը (1998 թվականին. ի դեպ, ֆիլմի ռեժիսորներից մեկը գրողի դուստրն է՝ Սյուզաննա Սթայրոնը): Հիշատակման է արժանի նաև այն փաստը, որ «Սոֆիի ընտրությունը» վեպի հիման վրա գրվել է օպերա, որը ներկայացվել է Լոնդոնի Քովենտ Գարդենում, Բեռլինի Deutsche Oper-ում, Վաշինգտոնի Ազգային օպերայում[13]:

Սթայրոնի վերջին վեպը՝ «Մարտիկի ուղին», որի վրա նա ընդհատումներով աշխատել է շուրջ տասը տարի, լույս է տեսել 2001 թվականին[20]:

Համբավավոր գրողը մահացել է 2006 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ 81 տարեկան հասակում: Հուղարկավորվել է Մասաչուսեթս նահանգի Դյուքս գավառի Վայնյարդ Հեյվն քաղաքի Վեստ Չոփ գերեզմանատանը[22]:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պուլիտցերյան մրցանակից և Rome Prize-ից բացի, Վիլյամ Սթայրոնին շնորհվել են՝

Սենթ Լուիսի գրական մրցանակ՝ Սենթ Լուիսի գրադարանների ընկերակցության կողմից[23][24]

William Dean Howells Medal

Prix mondial Cino Del Duca

Ֆրանսիայի Հանրապետության «Պատվո լեգեոնի» շքանշան և այդ շքանշանի սպայի կոչում[25][26]:

Ֆիցջերալդ մրցանակ՝ Ֆրենսիս Սքոթ Ֆիցջերալդի ծննդյան 100-ամյակի կապակցությամբ՝ այդ առթիվ կազմակերպված գրական փառատոնի շրջանակում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.nytimes.com/2006/11/01/books/01cnd-styron.html?ref=books
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.boston.com/bostonglobe/regional_editions/globe_west/west/waltham/
  7. 7,0 7,1 7,2 http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=990DEEDC133FF931A35752C1A9609C8B63
  8. http://www.nytimes.com/2009/11/22/books/review/Letters-t-STYRONANDTHE_LETTERS.html
  9. http://www.cduniverse.com/productinfo.asp?pid=9013683
  10. http://www.jonathanrosenbaum.net/2013/01/william-styron-vs-richard-burton-viewed-posthumously/
  11. https://www.loc.gov/about/awards-and-honors/living-legends/william-styron/
  12. Christopher Lehmann-Haupt (November 2, 2006)։ «William Styron, Novelist, Dies at 81»։ The New York Times 
  13. 13,0 13,1 Kozinn Allan (May 19, 2009)։ «Nicholas Maw, British Composer, Is Dead at 73»։ The New York Times։ Վերցված է December 28, 2010 
  14. https://www.nytimes.com/2006/11/02/books/02styron.html
  15. The Return of a Village Histon'S Boosters See Potential In Its Quaint Wwi Structures
  16. http://articles.dailypress.com/1990-07-01/news/9006280277_1_classmate-teachers-principal
  17. 17,0 17,1 17,2 Eric Homberger։ «Obituary: William Styron»։ the Guardian։ Վերցված է November 19, 2014 
  18. 18,0 18,1 «William Styron Papers, 1855-2007 and undated»։ Rubenstein Library, Duke University 
  19. Confessions of Nat Turner, Amazon.com
  20. 20,0 20,1 20,2 Ъ-Газета - Умер Уильям Стайрон
  21. Мельников Н. Бунтующий человек Уильяма Стайрона // Иностранная литература, 2006, № 4.
  22. «William Styron Find A Grave»։ Findagrave.com։ Վերցված է June 18, 2011 
  23. Website of St. Louis Literary Award
  24. Saint Louis University Library Associates։ «Recipients of the Saint Louis Literary Award»։ Արխիվացված է օրիգինալից July 31, 2016-ին։ Վերցված է July 25, 2016 
  25. «William Styron, Pulitzer Prize-Winning Author»։ ShopHiltonVillage.com։ Արխիվացված է օրիգինալից June 2, 2015-ին։ Վերցված է December 20, 2010 
  26. «Lifetime Honors - National Medal of Arts»։ Nea.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից July 21, 2011-ին։ Վերցված է June 18, 2011 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիլյամ Սթայրոն հոդվածին