Վիլյամ Լե Բարոն Ջենի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիլյամ Լե Բարոն Ջենի
անգլ.՝ William Le Baron Jenney
Jenney.jpg
Ծնվել էսեպտեմբերի 25, 1832(1832-09-25)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԲրիստոլ շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ
Մահացել էհունիսի 14, 1907(1907-06-14)[1] (74 տարեկան)
Վախճանի վայրԼոս Անջելես, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ
ԿրթությունՓարիզա Կենտրոնական դպրոց, Հարվարդի համալսարան, Ֆիլիպսի ակադեմիա և Հարվարդի ճարտարագիտության և կիրառական գիտությունների դպրոց
ԱշխատավայրՄիչիգանի համալսարան
Ուշագրավ աշխատանքներHome Insurance Building?
ՊարգևներՃարտարապետների ամերիկյան ինստիտուտի անդամ
William Le Baron Jenney Վիքիպահեստում

Վիլյամ Լե Բարոն Ջենի (1832, Փերխեվան Փերխեվավ[en], 1907, Լոս Անջելես), ամերիկացի ճարտարապետ և քաղաքաշինական ինժեներ, որը հայտնի է հիմնականում որպես «երկնաքերի հայր» և այս տիպի առաջին շենքերի ստեղծողը:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Home Insurance Building-ը Չիկագոյում, 1885 թվական

1850 թվականին ընդունվել է Հարվարդ, սակայն լքել է այն՝ հիասթափվելով ծրագրից։ Մեկնել է Ֆրանսիա՝ սովորելու ինժեներություն ու ճարտարապետություն։ 1856 թվականին փայլուն ավարտել է իր կրթությունը և Մեքսիկայի միջոցով վերադարձել հայրենիք՝ ԱՄՆ։ ԱՄՆ բանակի ծառայության ընթացքում աշխատել է որպես ինժեներ (կար Հյուսիսի և Հարավի քաղաքացիական պատերազմ), այնուհետև զբաղվել է զբոսայգիների և բուլվարների պլանավորմամբ, այդ թվում նաև Չիկագոյում: Վարպետի այդ աշխատանքները բարձր են գնահատվել ժամանակակիցների ու հաջորդ սերունդների կողմից, նրանց վրա մեծ ազդեցություն են ունեցել Փարիզում իր պատանեկության տարիներին այգիներից ու պարտեզներից ստացած տպավորությունները։ Լանդշաֆտը ստեղծվել է Ջենի Ռիվրսայդի, Իլինոյսի կողմից, քաղաքի տեսքը սկսեցին հսկել, որպես ընդհանուր պատմական վայր (համալիրի պահպանության եզակի դեպք, այլ ոչ թե ԱՄՆ-ի առանձին հուշարձաններ)։

Գրող և դասախոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1869 թվականին Սենֆորդ Լորինգի համահեղինակությամբ լույս է տեսել «The Principles and Practice of Architecture» գիրքը (Սկզբունքները և ճարտարապետության պրակտիկան)։ Այդ աշխատանքը ճարտարապետների և գործարար համայնքի կողմից ուշադրության է արժանացել։ Այնուհետև, մինչև կյանքի վերջը, նա իր գործունեության սկզբում զբաղվում էր բարձրահարկ շինարարությամբ և դրա հետ կապված խնդիրների լուծմամբ, որը բացարձակապես անլուծելի էր թվում նրա ժամանակակիցների համար (բացի 1876 թվականից, երբ «Ստեղծագործական արձակուրդում» գտնվող Ջեննին դասավանդել է Միչիգանի համալսարանում)։ Ուներ աշակերտներ, այդ թվում՝ Չիկագոյում։ Դրանցից առավել հայտնի են դարձել William Holabird, Martin Roche, Daniel Burnham, John W. Root և Louis Sullivan ճարտարապետները։

Ջեննին առաջին անգամ միավորել է երկնաքերի բոլոր չորս պարտադիր տարրերը։

  • բարձր Հարկայնություն
  • պողպատե «կմախ»
  • հրդեհների տարածմանը խոչընդոտող նյութեր

Բարձրահարկ օբյեկտներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշում. այդ երկնաքերները (skyscrapers) միայն առաջին ծիծեռնակներն էին և իհարկե չեն համապատասխանում հարկայնության ժամանակակից չափանիշներին։ Բայց իրենց ժամանակի համար դրանք դարձան այն սկզբունքների բացահայտումն ու ցուցադրումը, որոնց վրա հիմնված են նաև 21-րդ դարի երկնաքերները։

  • 1878-1879 First Leiter Building (102 տարի կանգուն է մնացել, մինչև 1981)
  • 1883 Home Insurance Building (կանգուն է մնացել մինչև 1931 թվականը)։ Հաջորդ 15 տարիներին Ջեննին նախագծել է բազմաթիվ բարձր շենքեր և նրան սկսել է անվանել «երկնաքերների Հայր»։
  • 1890-1891 Ludington Building։ Առաջին անգամ օգտագործվել է ամբողջովին պողպատե շրջանակը (ավելի վաղ Ջեննին օգտվում է պողպատի և երկաթի կոմբինացիաներից)։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆրանսիայում Ուիլյամ Ջեննին սովորել է նույն ճարտարապետական դպրոցում, որն ավարտել է Էյֆելը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 RKDartists
  2. Encyclopædia Britannica
  3. StructuraeRatingen: 1998.