Վիլհելմ I Օրանացի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վիլհելմ Օրանացի
1533—1584
Վիլհելմ I Օրանացին (Ադրիան Թոմաս Կեյի աշխատանքը 1580 թ.)
Հոլանդիայի և Զելանդիայի շտատհալտեր,
Բրաբանտի ռուվարդ
տարեթիվ 1579—1584
նախորդ Վիլհելմ Օրանացի
հաջորդ Մորից Օրանացի
հայր Վիլհելմ Օրանացի
մայր Յուլիանա Շտոլբերգ - Վերնիգերոդացի

Վիլհելմ I Օրանացի, կամ Վիլհելմ Լռակյաց (հոլ. Willem van Oranje, Willem de Zwijger, ապրիլի 24, 1533, Դիլենբուրգ, Լան Դիլ, Giessen Government Region, Հեսսեն, Գերմանիա[2] - հուլիսի 10, 1584({{padleft:1584|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:10|2|0}})[1], Դելֆտ, Հարավային Հոլանդիա, Նիդերլանդներ, Նիդերլանդներ[2]), Օրանի թագաժառանգ, նասաուի կոմս, Նիդերլանդական բուրժուական հեղափոխության 16-րդ դարի գործիչ։[3]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլհելմ I Օրանացին ծնվել է 1533 թվականի ապրիլի 24-ին գերմանական Նասաու կոմսության Դիլենբուրգ քաղաքում։ Ընդարձակ տիրույթներ ուներ Նիդերլանդներում և Ֆրանսիայում (Օրանժի իշխանություն)։ 1560-ական թվականներին գլխավորել է նիդերլանդական ազնվականության հակաիսպանական ընդդիմությունը։ Իսպանական բանակի՝ Նիդերլանդներ մտնելուց հետո փախել է Գերմանիա և գերմանական բողոքական իշխանների և ֆրանսիական հուգենոտների օգնությամբ քանիցս ներխուժել (1568, 1572) Նիդերլանդներ։ Երկրի հյուսիսում ժողովրդական ապստամբության հաջողությունները դրդել են Վիլհելմ I Օրանացուն անցնել հեղափոխության կողմը։ ։ Հոլանդական խոշոր առևտրային բուրժուազիայի աջակցությամբ 1572 թվականին Վիլհելմը փաստորեն դառնում է հյուսիսային նահանգների կառավարիչ։ Ձգտելով ամրապնդել իր իշխանությունը նա նպաստել է Իսպանիայի դեմ պայքարող ազգային ուժերի ամրապնդմանը։ Երկրի հարավում ապստամբության հաղթանակից հետո (1576) Հոլանդիայից տեղափոխվել է Բրյուսել և 1577 թվականին դարձել Բրաբանտի ռուվարդ (բարձրագույն վարչական պաշտոն)։ Սպանվել է 1584 թվականի հուլիսի 10-ին իսպանական գործակալ Բալտասար Ժերարի ձեռքով։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rachfahl F., Wilhelm von Oranien…, Bd 1-3, Halle - Haag, 1906-24;
  • Blok P. J., Willem de Eerste Prins van Oranje, dl 1-2, Arnst., 1919-20;
  • Schelven A. A., Willem von Oranje, Haarlem, 1933.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118738062 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Вильгельм I Оранский // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. гл. ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Հայկական Սովետական Հանրագիտարան