Վիլհելմ I Օրանացի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիլհելմ Օրանացի
1533—1584
Վիլհելմ I Օրանացին (Ադրիան Թոմաս Կեյի աշխատանքը 1580 թ.)
Հոլանդիայի և Զելանդիայի շտատհալտեր,
Բրաբանտի ռուվարդ
տարեթիվ1579—1584
նախորդՎիլհելմ Օրանացի
հաջորդՄորից Օրանացի
հայրՎիլհելմ Օրանացի
մայրՅուլիանա Շտոլբերգ - Վերնիգերոդացի

Վիլհելմ I Օրանացի, կամ Վիլհելմ Լռակյաց (հոլ. Willem van Oranje, Willem de Zwijger, ապրիլի 24, 1533, Դիլենբուրգ, Իսպանական Նիդերլանդներ, Իսպանական կայսրություն[6] - հուլիսի 10, 1584(1584-07-10)[1][2][3][4][5], Դելֆտ, Միացյալ պրովինցիաների հանրապետություն[6]), Օրանի թագաժառանգ, նասաուի կոմս, Նիդերլանդական բուրժուական հեղափոխության 16-րդ դարի գործիչ։[7]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլհելմ I Օրանացին ծնվել է 1533 թվականի ապրիլի 24-ին գերմանական Նասաու կոմսության Դիլենբուրգ քաղաքում։ Ընդարձակ տիրույթներ ուներ Նիդերլանդներում և Ֆրանսիայում (Օրանժի իշխանություն)։ 1560-ական թվականներին գլխավորել է նիդերլանդական ազնվականության հակաիսպանական ընդդիմությունը։ Իսպանական բանակի՝ Նիդերլանդներ մտնելուց հետո փախել է Գերմանիա և գերմանական բողոքական իշխանների և ֆրանսիական հուգենոտների օգնությամբ քանիցս ներխուժել (1568, 1572) Նիդերլանդներ։ Երկրի հյուսիսում ժողովրդական ապստամբության հաջողությունները դրդել են Վիլհելմ I Օրանացուն անցնել հեղափոխության կողմը։ ։ Հոլանդական խոշոր առևտրային բուրժուազիայի աջակցությամբ 1572 թվականին Վիլհելմը փաստորեն դառնում է հյուսիսային նահանգների կառավարիչ։ Ձգտելով ամրապնդել իր իշխանությունը՝ նա նպաստել է Իսպանիայի դեմ պայքարող ազգային ուժերի ամրապնդմանը։ Երկրի հարավում ապստամբության հաղթանակից հետո (1576) Հոլանդիայից տեղափոխվել է Բրյուսել և 1577 թվականին դարձել Բրաբանտի ռուվարդ (բարձրագույն վարչական պաշտոն)։ Սպանվել է 1584 թվականի հուլիսի 10-ին իսպանական գործակալ Բալտասար Ժերարի ձեռքով։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rachfahl F., Wilhelm von Oranien…, Bd 1-3, Halle - Haag, 1906-24;
  • Blok P. J., Willem de Eerste Prins van Oranje, dl 1-2, Arnst., 1919-20;
  • Schelven A. A., Willem von Oranje, Haarlem, 1933.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118738062 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 Willem I van Oranje-Nassau — 2009.
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Spanish Biographical DictionaryReal Academia de la Historia.
  5. 5,0 5,1 Find A Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Вильгельм I Оранский // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  7. Հայկական Սովետական Հանրագիտարան