Վիլիս Լացիս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիլիս Լացիս
Վիլիս Լացիս.jpg
 
Կուսակցություն՝ Communist Party of Latvia? և ԽՄԿԿ
Մասնագիտություն՝ գրող և քաղաքական գործիչ
Ծննդյան օր մայիսի 12, 1904(1904-05-12)[1][2]
Ծննդավայր Վեցմիլգրավիս, Ռիգա, Ռուսական կայսրություն
Վախճանի օր փետրվարի 6, 1966(1966-02-06)[3][2] (61 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ռիգա, Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[3]
Գերեզման Անտառային գերեզմանատուն
Թաղված Անտառային գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն, Flag of Latvia.svg Լատվիա և Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
 
Ինքնագիր Vilis Lācis signature.png
 
Պարգևներ

Ստալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան, «Մոսկվայի պաշտպանության համար» մեդալ և «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Վիլիս Լացիս (լատիշ․՝ Vilis Lācis, մայիսի 12, 1904(1904-05-12)[1][2], Վեցմիլգրավիս, Ռիգա, Ռուսական կայսրություն - փետրվարի 6, 1966(1966-02-06)[3][2], Ռիգա, Լատվիական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, ԽՍՀՄ[3]), լատվիացի խորհրդային գրող, պետական գործիչ։ Լատվիայի ԽՍՀ ժողովրդական գրող (1947)։ Ստալինյան մրցանակի կրկնակի դափնեկիր (1949, 1952)։ Լատվիայի ԿԿ անդամ 1928 թվականից, ՍՄԿԿ անդամ 1940 թվականից։ Լատվիայի ԽՍՀ ժողովրդական կոմիսարների նախագահ (25.08.1940-27.11.1959)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիլիս Լացիսը ծնվել է 1904 թվականին Ռինուժի գյուղում, նավահանգստի բանվորի ընտանիքում։ 1917 թվականին մինչև գերմանական օկուպացիան ընտանիքով տարհանվել է Ալթայի երկրամասի Բարնաուլ քաղաք։ Սովորել է Բարնաուլի ուսուցիչների սեմինարիայում։ 1918-1921 թվականներին աշխատել է գյուղատնտեսությունում, ապա եղել գյուղական խորհրդի քարտուղար։ 1921 թվականին վերադարձել է Լատվիա: 1921-1923 թվականներին եղել է բեռնակիր, ձկնորս, նավի հնոցապան։ Ազատ ժամանակ ստեղծագործել է, գրել է հոդվածներ, պատմվածքներ, որոնք 1921 թվականին հրապարակվել են պարբերականներում։ 1931-1933 թվականներին ստեղծել է իր առաջին խոշոր աշխատանքը՝ «Անթև թռչուններ» եռերգությունը («Հինգ հարկանի քաղաք», 1931, «Ծովերով», 1932, «Անթև թռչուններ», 1933), որը պատկերել է աշխատողի իրական կյանքը։

Քաղաքական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1940 թվականից եղել է Լատվիայի ժողովրդական կառավարության և կոմկուսի Կենտկոմի անդամ, 1940-1946 թվականներին՝ ժողկոմսովետի, 1946-1959 թվականին՝ ԼԽՍՀ Նախարարների խորհրդի նախագահ։ ՍՄԿԿ XIX, XX և XXII համագումարներում ընտրվել է ՍՄԿԿ ԿԿ-ի անդամության թեկնածու։ Եղել է ԽՍՀՄ II-V գումարումների Գերագույն Խորհրդի պատգամավոր։

Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լատվիական գրականության մեջ մտցրել է ուժեղ կամքի տեր, ժողովրդի լավագույն հատկությունները կրող հերոսի կերպարը («Անթև թռչուններ», 1931-1933, եռերգությունը, «Ձկնորսի որդին», հ. 1-2, 1933-1934, «Ծովայինի հին բույնը», 1937, «Ցամաք ու ծով», 1938 վեպերը և այլն)։ Լատվիայում խորհրդային կարգերի հաստատումից (1940) հետո ստեղծել է «Փոթորիկ» (1945-1948, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1949) վեպ-էպոպեան, «Դեպի նոր ափ» (1950-1951, ԽՍՀՄ պետական մրցանակ, 1952) վեպը[4]: Լացիսի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի շատ լեզուներով։ Գրել է նաև մանուկների համար։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2-րդ աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1949) «Փոթորիկ» վեպ-էպոպեայի համար
  • 1-ին աստիճանի Ստալինյան մրցանակ (1952) «Դեպի նոր ափ» վեպի համար
  • Լենինի 7 շքանշան
  • Հայրենական պատերազմի 1-ին աստիճանի շքանշան

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Փոթորիկ, մաս 1-3, Երևան, 1951-1953:
  • Դեպի նոր ափ, Երևան, 1954:
  • Raksti, sej. 1-10, Riga, 1959-62.
  • Kopoti raksti, sej. 26, sej. 1-8 - , Riga, 1970-1973.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #106242997 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Лацис Вилис Тенисович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  4. Հանուն բարեկամության, «Բալթիական առավոտ», լատվիական պատմվածքների ժողովածու, «Սովետական գրող» հրատարակչություն, 1983

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Rožkalne, Anita; LU literatūras; folkloras un mākslas institūts (2003). Latviešu rakstniecība biogrāfijās. (in Latvian). Riga: Zinātne. ISBN 9984-698-48-3. OCLC 54799673.
  • Вилис Лацис
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վիլիս Լացիս հոդվածին
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 507 CC-BY-SA-icon-80x15.png