Վիեննայի Թանգարանային թաղամաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museumsquartier-Eingang.jpg

Վիեննայի Թանգարանային թաղամաս (Մուզեումսքուարթիեր, անգլ.՝ MuseumsQuartier, կրճատ՝ MQ), խոշոր թանգարանային համալիր է, որը քաղաքի կենտրոնից ոչ հեռու գտնվող Նոյբաու շրջանում զբաղեցնում է 60 000 քառ. կիլոմետր տարածք[1][2][3][4]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վիեննայի թանգարանային համալիրի գլխավոր շինությունը Սրբազան Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջանում կառուցվել է որպես կայսրերին սպասարկող պալատական ձիանոցի գլխավոր շինություն: 1713 թվականին կայսր Կառլ VI-ը Յոհան Բերնհարդ Ֆիշեր ֆոն Էրլախին հանձնարարեց վիեննական Գլասիսի արտաքին դարպասների մոտ կայսերական ձիանոց կառուցել: 1725 թվականին շենքի շինարարությունն ավարտել է ճարտարապետի որդին՝ Ջոզեֆ Էմանուել Ֆիշեր ֆոն Էրլախը: Առաջին համաշխարհային պատերազմից և Ավստրո-Հունգարական կայսրության փլուզումից հետո ձիանոցի շենքը դադարել է գործարկվել և գույքի մեծ մասը վաճառվել է[2]:

Թանգարանային թաղամասի գլխավոր մուտք
Ժամանակակից արվեստի թանգարանը (MUMOK)
Լեոպոլդ թանգարանի գլխավոր շենքի ներքին բակ

1921 թվականին նախկին ձիանոցի համալիրի տարածքում առաջին անգամ ցուցահանդես է կազմակերպվել և հետագա տարիների ընթացքում շենքը վերակառուցվել և վերանվանվել է որպես Ցուցահանդեսային տաղավար: Համալիրի վերակառուցման և համալրման աշխատանքները տևել են ընդհուպ մինչև 1960-ական թվականները[1][2]:

1985 թվականին այստեղ առաջին անգամ կազմակերպվել է Վիեննայի փառատոնը: 1980-ական թվականներին ի հայտ է եկել Թանգարանային թաղամասի առաջին նախագիծը, որի կորիզը Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնի նմանությամբ պետք է դառնար ժամանակակից արվեստի թանգարանը[1][2]:

Նախագծի կյանքի կոչման համար ճարտարապետական մրցույթն անց է կացվել մի քանի փուլով: Մրցույթի արդյունքում 1990 թվականի ապրիլին միաձայն հաղթանակ է տարել ճարտարապետներ Լաուրիդս և Մանֆրեդ Օրտներների նախագիծը: Սակայն հաղթող նախագիծը հասարակության մեջ բուռն բանավեճերի առիթ տվեց՝ նոր շենքերի բարձրության և այսպես կոչված «ընթերցասրահ-աշտարակ»-ի առիթով: Համաձայն նախագծի՝ հենց «ընթերցասրահ-աշտարակ»-ի շենքի բարձրությունը պետք է դառնար թանգարանային համալիրի խորհրդանիշը: 1993 թվականին նախագծի դեմ բողոքի ցույցին են միանում ավելի քան 140 ճանաչված արվեստագետներ և ճարտարապետներ ամբողջ աշխարհից: Նրանց թվում էր նաև Լուվրի բուրգի հեղինակ Բեյ Յույմինը և ավստրիացի հայտնի պատմաբան ու տեսաբան Էռնստ Գոմբրիխը[1][2]:

1994 թվականի հոկտեմբերին Վիեննայի բուրգոմիստեր Հելմուտ Ցիլկը իր որոշման մեջ հրաժարվում է «աշտարակ-ընթերցասրահ»-ի կառուցումից: Արդեն «թաղված» նախագիծը վերանայելիս որոշում է կայացվում թանգարանային կառույցները ավելի փոքր չափերով կառուցել: Շենքերի նախապես որոշված ապակե ճակատային մասերը փոխարինվում են բնական քարերով: Կառույցների շինարարությունը սկսվում է 1998 թվականի ապրիլին և ավարտվում 2001 թվականին[1][2]:

Թանգարաններ ու ծրագրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թանգարանային թաղամասի տարածքում տեղակայված են մի քանի թանգարաններ, մշակութի և արվեստի հաստատություններ: Այստեղ խոշոր թանգարանները երեքն են՝ Լյուդվիգ հիմնադրամի ժամանակակից արվեստի թանգարանը (MUMOK), Լեոպոլդ թանգարանը և վիեննական Կունստհալլեն: Երեխաների համար գործում է ZOOM Kindermuseum թանգարանը: Վիեննայի Թանգարանի թաղամասում պարբերաբար կազմակերպվում են տարբեր տեսակի մշակութային միջոցառումներ, ինչպիսիք են «O-Töne» գրական փառատոնը և Վիեննական ջազի փառատոնի շրջանակներում կազմակերպվող համերգները[2][4][5][6][7]:

Լեոպոլդի թանգարանի շենքը, որը մշակվել է «Ortner & Ortner» ճարտարապետական բյուրոյի կողմից, իրենից ուղղանկյուն զուգահեռանիստ է ներկայացնում, որը պատված է խեցակրով: Թանգարանի ցուցասրահում ներկայացված է ավստրիացի հռչակավոր նկարիչ, ավստրիական էքսպրեսիոնիզմի վառ ներկայացուցիչ Էգոն Շիլեի նկարների ամենամեծ հավաքածուն[5]:

Վիեննայի Թանգարանային թաղամասում «Ortner & Ortner» ճարտարապետական բյուրոյի մյուս նախագիծն էլ Ժամանակակից արվեստի թանգարանն է: Թանգարանի շենքը կառուցված է խորանարդի տեսքով և պատված է հրաբխային լեռնային ապարով: Նախագծի բնօրինակ տարբերակով շենքը նախատեսված էր ավելի բարձր կառուցել, սակայն երկար քննարկումներից հետո, երբ կառույցը որոշվեց ավելի ցածր կառուցվել, այն մի քանի ստորգետնյա հարկ ձեռք բերեց: Ժամանակակից արվեստի թանգարանի ցուցադրությունների հիմքում ավստրիական Լյուդվիգ հիմնադրամին պատկանող հայտնի հավաքորդներ Իռենի և Պետեր Լյուդվիգի հավաքածուներն են, որոնք նախկինում ցուցադրվում էին Վիեննայի 9-րդ շրջանում՝ Ալզերգրունդում գտնվող Լիխտենշտայնների պալատում[5]:

Նախկին ձմեռային հեծելարանի տարածքում այժմ վիեննական Kunsthalle-ն է գտնվում, որի երկու սրահներում ժամանակակից արվեստի ցուցադրություններ են ներկայացվում[5]:

Բացի թանգարանային գործունեությունից, Թանգարանային թաղամասը հայտնի է նաև Վիեննայի փառատոնի շրջանակներում կազմակերպվող միջոցառումներով: Այդ միջոցառումները կազմակերպվում են «Պարային թաղամասում» և Ճարտարապետական կենտրոնում: «21-րդ դար» թաղամասում էլ գործունեություն են ծավալում արվեստի բնագավառի մի քանի ստեղծագործական խմբեր և կազմակերպություններ[5]:

Վիեննայի Թանգարանի թաղամասի կենտրոնական բակը ներկայում Ավստրիայի մայրաքաղաքի բնակիչների և հյուրերի համար բացօթյա հանգստի վայր է ծառայում:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Margaret Gottfried: Das Wiener Kaiserforum. Utopien zwischen Hofburg und Museumsquartier. Böhlau Verlag, Wien 2001, ISBN 3-205-99196-6.(գերմ.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Chronology of MuseumsQuartier.(անգլ.)
  3. The MuseumsQuartier Wien.(անգլ.)
  4. 4,0 4,1 About the MuseumsQuartier Wien
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Architecture of MuseumsQuartier.(անգլ.)
  6. Leopold Museum Privatstiftung (Hrsg.): 5 Jahre Leopold Museum. 12 Jahre Leopold Museum-Privatstiftung. Eine Zeitskizze. Edition Jesina & raum.kunst.wien, Wien 2006, ISBN 3-902216-29-8.(գերմ.)
  7. Öffentliche Verkehrsmittel.(գերմ.)

Կոորդինատներ: 48°12′12″ հս․ լ. 16°21′32″ ավ. ե. / 48.20333° հս․. լ. 16.35889° ավ. ե. / 48.20333; 16.35889