Վերին Ոսկեպար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Վերին Ոսկեպար
ադրբ.՝ Yuxarı Əskipara
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան/Ադրբեջան Ադրբեջան
ՇրջանՏավուշի մարզ/Ղազախի շրջան
Ժամային գոտիUTC+4
##Վերին Ոսկեպար (Հայաստան)
Red pog.png
##Վերին Ոսկեպար (Ադրբեջան)
Red pog.png

Վերին Ոսկեպար (նաև՝ Հին Ոսկեպար, ադրբ.՝ Yuxarı Əskipara՝ Յուխարի Ասկիփարա), նախկին բնակավայր Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզի արևելքում[1][2]։ Մինչև 19-րդ դարը բնակեցված է եղել հայերով, իսկ դրանից հետո՝ թուրքերով։ Հարուստ է վաղ միջնադարյան և միջնադարյան պատմամշակութային հուշարձաններով[1][3]։

Տեղադրություն և կարգավիճակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհագրորեն նախկին բնակավայրը գտնվում է Ոսկեպար գետի ձախ ափին և ծովի մակերևույթից բարձր է 780-850 մ[1]:

Համաձայն Հայաստանի վարչատարածքային բաժանման՝ գտնվում է Տավուշի մարզում, համաձայն Ադրբեջանի վարչատարածքային բաժանման՝ տեղակայված է Ղազախի շրջանում[2] և վերջինի կողմից համարվում է իր 3 անկլավներից մեկը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակավայրը հայտնի է տարբեր անուններով։ Գյուղի հայկական անունը Վերին Ոսկեպար է, իսկ ադրբեջանականը՝ Յուխարի Ասկիփարա, ինչը ադրբեջաներեն նշանակում է Վերին Ոսկեպար։ Հնում այն հայտնի է եղել նաև Հին Ոսկեպար անունով։ Ադրբեջանցի հեղինակ Իզմայլովան իր հեղինակած գրքում Հին Ոսկեպար անվան ծագումը բացատրում է հետևյալ կերպ՝ «Գյուղը կոչվել է Հին Ոսկեպար, քանի որ այդ տարածքում կային ավերակներ»[4]։ Հավանաբար ավերակներ ասելով Իզմայլովան նկատի ունի բնակավայրի տարածքում առկա պատմամշակութային հուշարձանները։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 19-րդ դարի կեսերը Հին Ոսկեպարի բնակիչները եղել են հայեր։ Հետագայում գյուղը հայաթափվել է և բնակեցվել թուրքական ցեղերով[1], որոնց մի մասը հետագայում եկել էին Սալախլի գյուղից[4]։

Պատմամշակութային հուշարձաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերին Ոսկեպարի տարածքում պահպանվել են վանական համալիրի, բերդի, դիտակետ-աշտարակի, ստորգետնյա գաղտնուղու ավերակներ, ինչպես նաև միջնադարյան 3 կամուրջ[1][3]:

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

19-րդ դարից բնակավայրի տարածքում հաստատված թուրքական բնակչությունը եղել է իսլամի հետևորդ։ Նրանց մի մասը եղել է շիա մուսուլման, մյուս մասը՝ սուննի մուսուլման[4]։ Սալախլիից տեղափոխված թուրքերը սուննի մուսուլմաններ էին[5]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Սամվել Կարապետյան, Հյուսիսային Արցախ, Երեւան, 2004 թվական։
  2. 2,0 2,1 «Վերին Ոսկեպար անունով գյուղ կա՞», (արխիվացված
  3. 3,0 3,1 Մակար եպիսկոպոս Բարխուդարյանց, Արցախ, Երկասիրեց, Բագու, տպարան «ԱՐՕՐ», 1895 թվական։
  4. 4,0 4,1 4,2 А.А. Измайлова, Жилищно-бытовые условия в долгожительских селениях западных районов Азербайджана, Долгожительство в Азербайджане: сборник научных трудов, 1989г., стр. 89.(ռուս.)
  5. С.М. Агамалиева, А.А. Измайлова, О семейных отношениях и характере брачных кругов у азербайджанцев, Долгожительство в Азербайджане: сборник научных трудов, 1989г․, стр․ 84․(ռուս.)