Վերա Պոպովա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վերա Պոպովա
Vera Bogdanovskaia.png
Ծնվել էսեպտեմբերի 17, 1867(1867-09-17)
ԾննդավայրՍանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էապրիլի 25, 1896(1896-04-25) (28 տարեկանում)
Մահվան վայրԻժևսկ, Ռուսական կայսրություն
ՔաղաքացիությունՌուսական կայսրություն
ԿրթությունBestuzhev Courses
Մասնագիտությունքիմիկոս
ԱշխատավայրBestuzhev Courses
Vera Bogdanovskaya Popova Վիքիպահեստում

Վերա Եվստաֆիեվնա Պոպովա (ռուս.` Вера Евстафьевна Попова, սեպտեմբերի 17, 1867(1867-09-17), Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 25, 1896(1896-04-25), Իժևսկ, Ռուսական կայսրություն), ռուս քիմիկոս: Նա Ռուսաստանի առաջին կին քիմիկոսներից էր[1] և քիմիայի ձեռնարկի առաջին ռուս կին հեղինակը[2]: Նա, հավանաբար, դարձավ առաջին կինը, որը մահացավ քիմիական պատահարից իր լաբորատորիայում պայթյունի հետևանքով[3]:

Վաղ կյանք և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերա Բոգդանովսկայան ծնվել է 1868 թվականին Սանկտ Պետերբուրգում: Նրա հայրը` Եվստաֆի Իվանովիչ Բոգդանովսկին, վիրաբուժության պրոֆեսոր էր: Նրա ծնողները իրենց երեք երեխաների կրթությունը կազմակերպել են տանը: 1878 թվականին 11 տարեկանից Վերան սկսեց սովորել Սմոլնիի ինստիտուտում: 1883 թվականից սկսած, նա չորս տարի անցկացրեց Բեստուժևյան դասընթացներում, իսկ դրանից հետո նա երկու տարի աշխատեց Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի և Ռազմական վիրաբուժության ակադեմիայի լաբորատորիաներում: 1889 թվականին Բոգդանովսկայան թողեց Ռուսաստանը Շվեյցարիայի համար, որտեղ նա Ժնևի համալսարանում պաշտպանեց դոկտորական թեզը քիմիայից: Նա պաշտպանության հետազոտությունն անցկացրեց դիբենզիլ կետոնի թեմայով 1892 թվականին[4]: Բոգդանովսկայան ցանկանում էր աշխատել H-C≡P-ի վրա (մեթիլիդինֆոսֆան), բայց նրա դոկտորականի ղեկավար պրոֆեսոր Կարլ Գրեբեն հորդորեց նրան դրա փոխարեն կենտրոնանալ դիբենզիլ կետոնի վրա[3]: Նա Ժնևում աշխատեց նաև դոկտոր Ֆիլիպ Օգյուստ Գյուիի հետ, որն աշխատում էր ստերեոքիմիայի բնագավառում[5]:

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսանողներ Բեստուժևյան դասընթացների քիմիական լաբորատորիայում

Բոգդանովսկայան վերադարձավ Սանկտ Պետերբուրգ 1892 թվականին աշխատելու Բեստուժևյան դասընթացներում, որտեղ նա քիմիա էր դասավանդում: Սա 1878 թվականին հիմնադրված մի կառույց էր, որը խրախուսում էր ռուս կանանց մնալ Ռուսաստանում սովորելու համար: Նա աշխատում էր որպես պրոֆեսոր Լվովի ասիստենտ` ուսանելով ստերեոքիմիայի առաջին դասընթացները: Նրա հեղինակությունը որպես դասախոս և կրթելու գիտելիքը հնարավորություն տվեցին նրան գրել իր առաջին գիրքը` քիմիայի հիմունքների ձեռնարկը[2]: Նա գրել է գրախոսություն, թարգմանել է գիտական հոդվածներ քիմիայից և իր պրոֆեսորի հետ միասին հրատարակել է 1886 թվականին մահացած Ալեքսանդր Բուտլերովի ստեղծագործությունները[4] : 1891-1894 թվականներին Նա հրապարակեց մի շարք փաստաթղթեր, հիմնվելով իր դոկտորական թեզի վրա:

Նա միայն քիմիկոս չէր: նա նաև հետաքրքրված էր միջատաբանությամբ, գրելով և լեզուներով: 1889 թվականին նա հրատարակեց մեղուների հետ աշխատանքի նկարագրությունը: Բոգդանովսկայան հրատարակեց իր կարճ պատմվածքները, ինչպես նաև ֆրանսիացի կարճ պատմվածքների հեղինակ Գի դը Մոպասանի թարգմանությունները[4]:

Անձնական կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Bogdanovskaya left Saint Petersburg and married General Jacob Kozmich Popov in 1895. He was older than she and a director of a military steel plant, and she demanded that he build her a laboratory where she could continue her chemistry.[3] They lived in Izhevskii Zavod, a town under military control that was dedicated to weapon manufacture.[4] It has been suggested that her marriage may have been one of convenience, as it was known that Russian women sometimes married just to escape the conventions of society.[5]

Մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոպովան մահացել է 1896 թվականի մայիսի 8-ին (Գրիգորյան օրացույց; հուլյան օրացույցով 26 ապրիլի)[4][5] (the date is sometimes given as 1897 in English sources) պայթյունի նհետևանքով, որը տեղի ունեցավ, երբ նա փորձում էր սինթեզել H-C≡P-ն (մեթիլիդինֆոսֆան), հիդրոգեն ցիանիդի քիմիական համարժեքը[3]: Նա 28 տարեկան էր:

Հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

H-C≡P քիմիական միացությունը, որը նա փորձում էր սինթեզել իր մահվան ժամանակ, չի հաջողվել ստեղծել մինչև 1961 թվականը, երբ այն սինթեզվեց ֆոսֆինից և ածխածնից[6]: Այն մոտ -120°C չափազանց ինքնաբռնկվող և պոլիմերիզացվող է: Նրա եռման աստիճանը -120°C է և այն կարող է այրվել նույնիսկ շատ ցածր ջերմաստիճանում, երբ շփվում է օդի հետ[6]:

Ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոպովային նշանակալից հարգանքի տուրք է մատուցվել «Ռուսաստանի ֆիզիկայի քիմիայի ընկերության ամսագրում»[7]: Կարճ մահախոսակն է հայտնվել «Նեյչր» գիտական հանդեսում[8] և կարճ ծանուցում Science ամսագրում.[9]: Իսկ քիմիկոս Վլադիմիր Իպատիեվի մի զեկույցում նշվում էր, որ նա կարող էր թունավորվել իր փորձից կամ ինքնասպանություն գործած լինել, սակայն այս տեսակետը այլ զեկույցների կողմից չի աջակցվում[5]:

Նրա վաղ մահը հանգեցրեց ամուսնու կողմից իր կնոջ հիշատակի համար հիմնադրամի ստեղծմանը՝ օգնելու կնոջ աշակերտներին: Նրա դիմանկարը ցուցադրվում է Կանանց քոլեջում, որտեղ նա սովորել էր:

Պոպովան ճանաչում ձեռք բերեց դիբենզիլ կետոնի դասակարգմամբ: Այն դրեց ացետոնցիանոհիդրինից սինթետիկ ակրիլային խեժերի ստեղծման հիմքը[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ledkovskaia-Astman Marina, Rosenthal Charlotte, Zirin Mary Fleming (1994)։ Dictionary of Russian Women Writers։ Westport, CT: Greenwood Publishing Group։ ISBN 978-0-313-26265-4 
  2. 2,0 2,1 Rulev Alexander Yu., Voronkov, Mikhail G. (2013)։ «Women in chemistry: a life devoted to science»։ New Journal of Chemistry 37 (12): 3826։ doi:10.1039/C3NJ00718A 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Rayner-Canham Marelene, Rayner-Canham Geoffrey (2001)։ Women in Chemistry: Their Changing Roles from Alchemical Times to the Mid-twentieth Century։ Philadelphia: Chemical Heritage Foundation։ էջ 64։ ISBN 978-0-941901-27-7 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Anne C. Hughes, "Vera Evstaf'evna Bogdanovskaia," in Marilyn Ogilvie, Joy Harvey, and Margaret Rossiter (eds.), Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives from Ancient Times to the Mid-Twentieth Century. New York: Routledge, 2014; pg. 153.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Elder Eleanor S (April 1979)։ «The Deadly Outcome of Chance-Vera Estaf'evna Bogdanovskaia»։ Journal of Chemical Education 56 (4): 251–2։ Bibcode:1979JChEd..56..251E։ doi:10.1021/ed056p251 
  6. 6,0 6,1 Gier TE (1961)։ «HCP, A Unique Phosphorus Compound»։ Journal of the American Chemical Society 83 (7): 1769։ doi:10.1021/ja01468a058 
  7. Gustavsona G. (1897)։ «A few words about Vera Estaf'evna Bogdanovskaia»։ Journal of the Russian Physical Chemical Society 29: 147–151 
  8. «Obituary»։ Nature 56 (1441): 132։ 16 July 1897։ Bibcode:1897Natur..56R.129.։ doi:10.1038/056129c0 
  9. «Scientific Notes and News»։ Science 6 (133): 96։ 1897։ Bibcode:1897Sci.....6...94.։ doi:10.1126/science.6.133.94