Վերականգնողականություն

Վերականգնողականություն կամ ռեստավրացիոնիզմ (անգլ.՝ Restorationism), նաև հայտնի որպես քրիստոնեական պրիմիտիվիզմ (անգլ.՝ Christian primitivism), կրոնական տեսանկյուն, որի համաձայն Հիսուսի հետևորդների վաղ հավատալիքներն ու սովորույթները կամ կորել են, կամ խեղաթյուրվել նրա մահից հետո և վերականգնման կարիք են ունեցել։^[1]^[2] Դա մի տեսակետ է, որը հաճախ «ձգտում է շտկել քրիստոնեության այլ ճյուղերի թերությունները՝ դիմելով նախնադարյան եկեղեցուն որպես նորմատիվ մոդել»:^[1]

Ինչպես Ռուբել Շելլին է ասել. «վերականգնողական բոլոր շարժումների դրդապատճառը բաժանարար պատերի քանդումն է՝ վերադառնալով քրիստոնեական կրոնի սկզբնական, էական և համընդհանուր առանձնահատկությունների կիրառմանը»։ Տարբեր խմբեր փորձել են վերականգնողական տեսլականը իրականացնել տարբեր ձևերով. օրինակ՝ ոմանք կենտրոնացել են եկեղեցու կառուցվածքի և գործելակերպի վրա, մյուսները՝ եկեղեցու բարոյական կյանքի, իսկ մյուսները՝ հավատացյալի կյանքում Սուրբ Հոգու անմիջական փորձառության վրա^[1]։

Ավելի նեղ իմաստով, «վերականգնողականություն» տերմինն օգտագործվում է որպես նկարագրական տերմին՝ կապված վերականգնողական խմբերի հետ, որոնք ձևավորվել են Մեծ զարթոնքի դարաշրջաններում, ինչպիսիք են՝ Քրիստադելֆիանները (հունարեն՝ «Քրիստոսի եղբայրներ»), Շվեդբորգիանները (այսինքն՝ Նոր Եկեղեցին ), Իրվինգյանները (որոնցից ամենամեծը Նոր Առաքելական Եկեղեցին է), Հիսուս Քրիստոսի Վերջին Օրերի Սրբերի Եկեղեցին (այսինքն՝ Մորմոնիզմը ), Եհովայի վկաները (Աստծո տետրագրամատոնից ), La Luz del Mundo (իսպաներեն՝ «Աշխարհի լույսը») և Iglesia ni Cristo ( Տագալերեն ՝ «Քրիստոսի եկեղեցի»):^[3]^[4]^[5]^[6] Այս վերականգնողական խմբերը կիսում են այն համոզմունքը, որ պատմական քրիստոնեությունը կորցրել է ճշմարիտ հավատքը Մեծ ուրացության ժամանակ, և որ Եկեղեցին վերականգնման կարիք ուներ։^[7]^[8]

Այս տերմինն օգտագործվել է Միացյալ Նահանգներում Սթոուն-Քեմփբել շարժման համար^[2] և օգտագործվել է նաև ավելի նոր խմբերի կողմից՝ նկարագրելով քրիստոնեությունը իր սկզբնական տեսքով վերականգնելու իրենց նպատակը, ինչպիսիք են որոշ հակահարանվանական խարիզմատիկ վերականգնողականներ, որոնք առաջացել են 1970-ականներին Միացյալ Թագավորությունում և այլուր։^[9]^[10] Վերականգնողական շարժումները, այդ թվում՝ Միասնության Հոգեգալստականությունը, Մորմոնիզմը և Եհովայի վկաները, ամբողջ աշխարհում գնահատվում են մոտ 40 միլիոն անդամ։^[11]^[12]^[13]

Տես նաև

Վերականգնողական շարժում

Ծանոթագրություններ

1 2 3 Douglas Allen Foster and Anthony L. Dunnavant, The Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Christian Church (Disciples of Christ), Christian Churches/Churches of Christ, Churches of Christ, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2004, 0-8028-3898-7, 9780802838988, entry on Restoration, Historical Models of
1 2 Gerard Mannion and Lewis S. Mudge, The Routledge companion to the Christian church, Routledge, 2008, 0-415-37420-0, 9780415374200, page 634 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «Routledge Companion» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ:
↑ Carson, D. A. (2020 թ․ փետրվարի 10). Themelios, Volume 44, Issue 3 (անգլերեն). Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-7252-6010-8. «From this nexus at Albury Park would eventually emerge the openly-restorationist Catholic Apostolic Church, in which both Drummond and London Scots preacher, Edward Irving (1792-1834), would figure prominently. Significant for the purposes of this discussion is the fact that the Catholic Apostolic Church would distinguish itself not only for its bold claim to exercise the charismata of the Apostolic age, but also for its lavish liturgies borrowed from the pre-Reformation church, both East and West.»
↑ Lewis, Paul W.; Mittelstadt, Martin William (2016 թ․ ապրիլի 27). What's So Liberal about the Liberal Arts?: Integrated Approaches to Christian Formation (անգլերեն). Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-4982-3145-9. «The Second Great Awakening (1790-1840) spurred a renewed interest in primitive Christianity. What is known as the Restoration Movement of the nineteenth century gave birth to an array of groups: Mormons (The Latter Day Saint Movement), the Churches of Christ, Adventists, and Jehovah's Witnesses. Though these groups demonstrate a breathtaking diversity on the continuum of Christianity they share an intense restorationist impulse. Picasso and Stravinsky reflect a primitivism that came to the fore around the turn of the twentieth century that more broadly has been characterized as a "retreat from the industrialized world."»
↑ Bloesch, Donald G. (2005 թ․ դեկտեմբերի 2). The Holy Spirit: Works Gifts (անգլերեն). InterVarsity Press. էջ 158. ISBN 978-0-8308-2755-8.
↑ Spinks, Bryan D. (2017 թ․ մարտի 2). Reformation and Modern Rituals and Theologies of Baptism: From Luther to Contemporary Practices (անգլերեն). Routledge. ISBN 978-1-351-90583-1. «However, Swedenborg claimed to receive visions and revelations of heavenly things and a 'New Church', and the new church which was founded upon his writings was a Restorationist Church. The three nineteenth-century churches are all examples of Restorationist Churches, which believed they were refounding the Apostolic Church, and preparing for the Second Coming of Christ.»
↑ Molloy, Michael (2017 թ․ ապրիլի 6). The Christian Experience: An Introduction to Christianity (անգլերեն). Bloomsbury Publishing. էջ 366. ISBN 978-1-4725-8284-3. «Like other Restorationists, Russell held the theory of the Great Apostasy, the belief that Christianity had fallen away from its original purity. To the simple early message of Christianity, he believed, later teachers and political leaders had added unwarranted beliefs and practices.»
↑ Buck, Christopher (2009). Religious Myths and Visions of America: How Minority Faiths Redefined America's World Role (անգլերեն). ABC-CLIO. էջ 88. ISBN 978-0-313-35959-0.
↑ Evangelicalism in modern Britain: a history from the 1730s to the 1980s, David W. Bebbington, pub 1995, Routledge (UK), 0-415-10464-5, էջ 230,231; 245-249
↑ Alternative Religions: A Sociological Introduction, Stephen J. Hunt, pub 2003, Ashgate Publishing, Ltd; 0-7546-3410-8, էջ 82,83
↑ «2024 Statistical Report of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints». 2025 թ․ ապրիլի 5. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 3-ին.
↑ French, Talmadge L. (2014). Early Inter-racial Oneness Pentecostalism: G.T. Haywood and the Pentecostal Assemblies of the World (1901–1931) (1 ed.). Eugene, Or: The Lutterworth Press. էջ 6. doi:10.2307/j.ctt1cgf8cm. ISBN 978-0-227-17477-7. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 8-ին. «The number of Oneness Pentecostals, above and beyond the hard data of 27.4 million reported for specific groups by the Oneness Studies Institute in 2009, now exceeds an estimated thirty million.»
↑ UPCI Communications (2024 թ․ մարտի 18). «The UPCI Now Has One Million Constituents in the US and Canada». UPCI. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 19-ին.

[Encyclopedia_of_the_Stone-Campbell_Movement:_Models_of_Restoration-1] 1 2 3 Douglas Allen Foster and Anthony L. Dunnavant, The Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Christian Church (Disciples of Christ), Christian Churches/Churches of Christ, Churches of Christ, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2004, 0-8028-3898-7, 9780802838988, entry on Restoration, Historical Models of

[Routledge_Companion-2] 1 2 Gerard Mannion and Lewis S. Mudge, The Routledge companion to the Christian church, Routledge, 2008, 0-415-37420-0, 9780415374200, page 634 Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> թեգ. «Routledge Companion» անվանումը սահմանվել է մի քանի անգամ, սակայն տարբեր բովանդակությամբ:

[Carson2020-3] Carson, D. A. (2020 թ․ փետրվարի 10). Themelios, Volume 44, Issue 3 (անգլերեն). Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-7252-6010-8. «From this nexus at Albury Park would eventually emerge the openly-restorationist Catholic Apostolic Church, in which both Drummond and London Scots preacher, Edward Irving (1792-1834), would figure prominently. Significant for the purposes of this discussion is the fact that the Catholic Apostolic Church would distinguish itself not only for its bold claim to exercise the charismata of the Apostolic age, but also for its lavish liturgies borrowed from the pre-Reformation church, both East and West.»

[LewisMittelstadt2016-4] Lewis, Paul W.; Mittelstadt, Martin William (2016 թ․ ապրիլի 27). What's So Liberal about the Liberal Arts?: Integrated Approaches to Christian Formation (անգլերեն). Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-4982-3145-9. «The Second Great Awakening (1790-1840) spurred a renewed interest in primitive Christianity. What is known as the Restoration Movement of the nineteenth century gave birth to an array of groups: Mormons (The Latter Day Saint Movement), the Churches of Christ, Adventists, and Jehovah's Witnesses. Though these groups demonstrate a breathtaking diversity on the continuum of Christianity they share an intense restorationist impulse. Picasso and Stravinsky reflect a primitivism that came to the fore around the turn of the twentieth century that more broadly has been characterized as a "retreat from the industrialized world."»

[Bloesch2005-5] Bloesch, Donald G. (2005 թ․ դեկտեմբերի 2). The Holy Spirit: Works Gifts (անգլերեն). InterVarsity Press. էջ 158. ISBN 978-0-8308-2755-8.

[Spinks2017-6] Spinks, Bryan D. (2017 թ․ մարտի 2). Reformation and Modern Rituals and Theologies of Baptism: From Luther to Contemporary Practices (անգլերեն). Routledge. ISBN 978-1-351-90583-1. «However, Swedenborg claimed to receive visions and revelations of heavenly things and a 'New Church', and the new church which was founded upon his writings was a Restorationist Church. The three nineteenth-century churches are all examples of Restorationist Churches, which believed they were refounding the Apostolic Church, and preparing for the Second Coming of Christ.»

[Molloy2017-7] Molloy, Michael (2017 թ․ ապրիլի 6). The Christian Experience: An Introduction to Christianity (անգլերեն). Bloomsbury Publishing. էջ 366. ISBN 978-1-4725-8284-3. «Like other Restorationists, Russell held the theory of the Great Apostasy, the belief that Christianity had fallen away from its original purity. To the simple early message of Christianity, he believed, later teachers and political leaders had added unwarranted beliefs and practices.»

[Buck2009-8] Buck, Christopher (2009). Religious Myths and Visions of America: How Minority Faiths Redefined America's World Role (անգլերեն). ABC-CLIO. էջ 88. ISBN 978-0-313-35959-0.

[9] Evangelicalism in modern Britain: a history from the 1730s to the 1980s, David W. Bebbington, pub 1995, Routledge (UK), 0-415-10464-5, էջ 230,231; 245-249

[10] Alternative Religions: A Sociological Introduction, Stephen J. Hunt, pub 2003, Ashgate Publishing, Ltd; 0-7546-3410-8, էջ 82,83

[Statistical_Report,_2024-11] «2024 Statistical Report of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints». 2025 թ․ ապրիլի 5. Վերցված է 2025 թ․ հունիսի 3-ին.

[French-12] French, Talmadge L. (2014). Early Inter-racial Oneness Pentecostalism: G.T. Haywood and the Pentecostal Assemblies of the World (1901–1931) (1 ed.). Eugene, Or: The Lutterworth Press. էջ 6. doi:10.2307/j.ctt1cgf8cm. ISBN 978-0-227-17477-7. Վերցված է 2024 թ․ փետրվարի 8-ին. «The number of Oneness Pentecostals, above and beyond the hard data of 27.4 million reported for specific groups by the Oneness Studies Institute in 2009, now exceeds an estimated thirty million.»

[1Mil'-13] UPCI Communications (2024 թ․ մարտի 18). «The UPCI Now Has One Million Constituents in the US and Canada». UPCI. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 19-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]