Վեներա Վերտիկորդիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Վեներա Վերտիկորդիա
Dante Gabriel Rossetti - Venus Verticordia.jpg
տեսակգեղանկար
նկարիչԴանթե Գաբրիել Ռոսսետտի
տարի1864
բարձրություն81,3 սանտիմետր
լայնություն68 սանտիմետր
ուղղությունՊրեռաֆայելիտներ
ժանրդիցաբանական գեղանկարչություն
նյություղաներկ և կտավ
գտնվում էRussell-Cotes Art Gallery & Museum?
հավաքածուRussell-Cotes Art Gallery & Museum?
սեփականատերRussell-Cotes Art Gallery & Museum?
Venus Verticordia by Dante Gabriel Rossetti Վիքիպահեստում

Վեներա Վերտիկորդիա (կամ «Վեներան, որը փոխում է սրտերը»), անգլիացի պրեռաֆայելիտ-նկարիչ Դանթե Գաբրիել Ռոսսետտիի նկարը՝ ստեղծված 1864 թվականին։ Ներկայումս գտնվում է Բորնմութի Ռասել-Կոուտսի պատկերասրահի և թանգարանի հավաքածուում։

Նկարի անվանում և խորհրդանիշներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարի անվանումը բառացի «Venus Verticordia» է, որը նշանակում է «Վեներան, որը փոխում է սրտերը [կրքերից ողջախոհություն]»[1]։ Ռոսսետտին այն վերցրել է Օվիդիուսի նույնանուն բանաստեղծությունից[2], սակայն այս էպիտետի պատմությունը ձգվում է մինչև 114 թվական, երբ երեք վեստալուհիներ մահապատժի են ենթարկվել սիրային կապերի համար, որոշվում է տաճարը նվիրել Վեներայի երկրպագությանը, «սրտեր փոխող» հույս ունենալով, որ նա կարող է վերափոխել կանանց և աղջիկների սրտերը վավաշոտությունից մաքրություն[3]։ Սակայն Ռոսսետտիի մեկնությունում Վեներան ընդհակառակը տղամարդկանց սրտերն է դարձնում հավատարմությունից, ինչը հաստատվում է նկարին կից Ռոսսետտիի հեղինակային սոնետում[1]։

Ուիլյամ Շարփը գրում է, որ նկարում պատկերված է ոչ ծովի փրփուրներից դուրս եկող Աֆրոդիտեն և ոչ էլ սիրո մարմնացումը, այլ «Սիրո թագուհին, որը սիրում է ոչ իրեն, այլ ցանկությունը՝ անհագ և անողոք, բացարձակ, բարձրագույն․․․ Նա տարփանքի մարմնացումն է, բայց նրա շուրջն ամեն ինչ սիրում ու ապրում է, իսկ երազանքներն անտեղի են դառնում[4]։

Չնայած նկարում պատկերված է հունա-հռոմեական դիցաբանության կերպար, Ռոսսետտին որոշել է կերպարի վերևում ավելացնել լուսապսակ․ Ֆորդ Մեդոքս Բրաունին ուղղված նամակում նա պարզաբանում է, որ «հույներն էլ են արել այդպես»[5]։ Քննադատները դրանում տեսել են Վեներային և Մարիամ Աստվածածնին կապող կապ, նաև Ռոսսետտիին հատուկ «երկրայինի և երկնայինի միություն»[6]։

Վեներայի ձեռքում ոսկե խնձոր է, որը հղում է կատարում Հեղինե Չքնաղին, Ռոսսետտին նրան է հիշատակում նաև իր սոնետում[5]։ Աղջկա ձեռքի նետը հղում է կատարում Էրոսին, որի նետերը ստիպում են մարդկանց սիրահարվել, խնձորով սնվող ոսկե թիթեռը խորհրդանշում է տարվածությունն ու ախորժակը, թիթեռի թևերը Էրոսի կնոջ՝ Պսիքեին բնորոշ հատկանիշ են․ դիցաբանությունում թիթեռները հաճախ պատկերում են մարդկանց հոգիները[5]։ Սիրո և ցանկասիրության խորհրդանիշներն են վարդի և ցախակեռասի ծաղիկները[5]։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարի էսքիզը ստեղծվել է 1863 թվականին, որից հետո այն պատվիրել է հավաքորդ Ջոն Միտչելը։ 1864 թվականին աշխատանքը ավարտվել է, բայց ավելի ուշ նկարիչը այն վերափոխել է, արդյունքում պատվիրատուն նկարը ստացել է 1869 թվականին[4]։ Ի սկզբանե Վեներայի դեմքը այլ էր, սակայն ավելի ուշ բնորդուհի է դարձել Ալեքսա Ուայլդինգը։ Կան նկարի՝ Ռոսսետտիի կողմից ջրաներկով արված երեք վերարտադրություն, որոնց յուրաքանչյուրի համար կեցվածք են ընդունել տարբեր բնորդուհիներ՝ Ֆաննի Կոնֆորտ (1864), Վ.Ջ. Նյուստաբ (մոտ 1864) և Ալեքսա Ուայլդինգ (1868)[4]։ Աշխատանքը եզակիներից է, որտեղ Ռոսսետտիի մոտ հայտնվել է մերկ մարմին[1]։ Նկարչի եղբոր՝ Ուիլյամ Մայքլ Ռոսսետտիի խոսքերով 1873 թվականին գնորդը վերադարձրել է նկարը, Ռոսսետտին մի քանի անգամ վերանկարել է առանձին հատվածներ, բայց արդյունքում կտավը «կորցրել է ընդհանուր կառուցվածքի և նյութի թարմությունն ու ինքնաբուխությունը»։ Նրան լուրջ վնաս է հասցվել, քանի որ կորել է ֆոնի և կերպարի ներդաշնակությունը[4][7]։

Նկարը Ռոսսետտիի և նկարիչ, քննադատ Ջոն Ռասկինի միջև լուրջ վերճի և բարեկամության խզման պատճառ է դարձել, քանի որ Ռասկինը սկսել է կտրուկ քննադատել Ռոսսետտիի ոճի նոր գծերը՝ նրանում տեսնելով նախկին աշխատանքների հետ համեմատած կոպտություն և թույլ տեխնիկական կատարում[4]։ Հայտնի է, որ նա քննադատորեն էր վերաբերվում նաև մերկ կանանց պատկերմանը, ինչը մասամբ կապված է նրա անձնական կյանքի հետ[8], սակայն քննադատության մեծ մասը բաժին է ընկել վարդի զգայական և էրոտիկ պատկերմանը, որը նա բնորոշել է որպես «կոպիտ» և «անզգացմունքային[5]։ Հնարավոր է, որ հենց Ռասկինի խոսքերն են տարիներ անց դրդել Ռոսսետտիին աշխատանքում բազմաթիվ փոփոխություններ կատարելուն, որոնց մասին նշել է նրա եղբայրը[4]։

2014 թվականին 1868 թվականի ջրաներկային վերարտադրությունը ցուցադրվել Է Սոթբիսի աճուրդում, որտեղ այն վաճառվել է գրեթե 3 միլիոն ֆունտով[5][9]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «'Venus Verticordia', Dante Gabriel Rossetti» (անգլերեն)։ Walker Art Gallery 
  2. «Venus verticordia»։ Art UK (անգլերեն) 
  3. Otto Kiefer Sexual Life in Ancient Rome. — Routledge, 1934. — С. 125.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 «Venus Verticordia»։ Rossetti Archive (անգլերեն) 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 «Dante Gabriel Rossetti — Venus Verticordia» (անգլերեն)։ Sotheby's 
  6. Julian Treuherz, Elizabeth Prettejohn and Edwin Becker Dante Gabriel Rossetti. — 2004. — С. 189—190.
  7. William Michael Rossetti Dante Gabriel Rossetti as Designer and Writer. — Cassell & Company, Limited, 1889. — С. 45.
  8. Maev Kennedy (2014-10-07)։ «Dante Gabriel Rossetti’s Venus Verticordia up for auction»։ Guardian (անգլերեն) 
  9. Анна Владимирова (2014-12-11)։ «В моде прерафаэлиты: почему «Венеру Вертикордию» Россетти оценили так дорого»։ Вести FM