Վեբուլա
| Բնակավայր | ||
|---|---|---|
| Վեբուլա | ||
| Երկիր |  Մյանմա | |
| Համայնք | Falam Township? | |
| ԲԾՄ | 1188 մետր | |
| Բնակչություն | 1041 մարդ (2014) | |
| Ժամային գոտի | UTC+6 | |
| ||
Վեբուլա, գյուղ Մյանմայի Չին նահանգի հյուսիս-արևելյան հատվածում։ Բնակչությունը՝ 1041 մարդ։ Ստորին մակարդակի համանուն վարչատարածքային միավորի վարչական կենտրոնն է։ 2018 թվականին արշավ է սկսվել Վեբուլին քաղաքի կարգավիճակ տալու համար։
Վեբուլայի միջով անցնում է Ֆալամ և Կալեմիո քաղաքները կապող ճանապարհը։ Գյուղի շրջակայքում հետազոտվել են տարբեր օգտակար հանածոների զգալի հանքավայրեր։
Չին նահանգի ցեղերից մեկի ծագման լեգենդը կապված է Վեբուլայի հետ։
Աշխարհագրական դիրք և բնական պայմաններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վեբուլան գտնվում է Մյանմայի Չին նահանգի հյուսիս-արևելյան հատվածում՝ Ֆալամ քաղաքից մոտ 30 կմ արևելք և Սիկայն վարչական շրջանի հետ պետական սահմանից 5 կմ արևմուտք[1]։
Գտնվում է Չինկի լեռների արևելյան լանջին՝ լեռնոտ տեղանքում՝ համանուն բլրի ստորոտում։ Տարածքի միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից 1188 մետր է։ Հիմնականում շրջապատված է անտառային տարածքներով, որոնցում գերակշռում է մշտադալար բուսականությունը։ Արևմտյան կողմից գյուղին հարում է թփուտների զգալի հատված[1].
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1890-ականների սկզբին Չին նահանգի հողերի լեռնային մասի նկատմամբ բրիտանական վերահսկողության հաստատումից անմիջապես հետո գաղութային վարչակազմի ներկայացուցիչները Վեբուլան համարել են բավականին հին գյուղ, որը նշանակալի դեր է խաղացել տեղի բնակչության տնտեսական կյանքում[2]։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին բիրմայական արշավի ընթացքում Վեբուլան, որը գտնվում էր նշանակալի ճանապարհի վրա, դարձել է բրիտանական զինված ուժերի պաշտպանության կարևոր հենակետ: Բացի բուն Բրիտանական և բրիտանա-հնդկական զորամասերից, այստեղ տեղակայված են եղել ստորաբաժանումներ, որոնք բաղկացած էին տեղացի զինվորներից, ինչպես նաև կարեններից[3]։ 1943 թվականի հոկտեմբերին գյուղը գրավել են ճապոնացիները՝ ականանետային կրակի աջակցությամբ: Հաջորդ տարվա գարնանը դաշնակիցների հակահարձակման ժամանակ, որը տեղակայված է եղել Հնդկաստանի տարածքում, Վեբուլան և նրա շրջակա տարածքները ազատագրվել են[4][5]։
1960-ականների սկզբին Վեբուլան, չնայած իր փոքր բնակչությանը, Բիրմայի հեղափոխական կառավարության նախագահ Նե Վինի կողմից քննարկման առաջարկված բնակավայրերի շարքում է եղել՝ որպես Չին ինքնավարության հնարավոր վարչական կենտրոն։[6].
Բնակչություն և վարչական պատկանելություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Վեբուլայի բնակչությունը, 2014 թվականի մարտի դրությամբ, կազմել է 1041 մարդ, այդ թվում՝ 497 տղամարդ և 544 կին[7]։ Գյուղը համանուն ամենացածր մակարդակի վարչատարածքային միավորի՝ գյուղական համայնքի (անգլ.՝ village tract) վարչական կենտրոնն է, որը Ֆալամ ավանի մաս է կազմում։ Գյուղը, իր հերթին, մտնում է Ֆալամ շրջանի մեջ, որը մտնում է Չին նահանգի մեջ։[1].
2018 թվականի փետրվարին Մյանմայի փոխնախագահ Հենրի Վան Թիոյի՝ Չին նահանգ կատարած այցի ընթացքում, որը հարազատ է իրեն, Ֆալամ շրջանի բնակիչները նրան 12 կետից բաղկացած խնդրագիր են ներկայացրել, որոնց թվում է եղել Վեբուլային քաղաքի կարգավիճակ տալու պահանջը[8]։
Տնտեսական գործունեություն և ենթակառուցվածքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։ Հիմնական գյուղատնտեսական մշակաբույսը եգիպտացորենն է, որի ցանքատարածությունները, որոնք գյուղացիները մշակում են, 2012 թվականի դրությամբ կազմել են 220 ակր։ Կան նաև բրնձի դաշտեր (նույն տարվա ընդհանուր տարածքը կազմել է 13 ակր)։[9].
Գյուղի շրջակայքում ուսումնասիրվել են օգտակար հանածոների շատ նշանակալի հանքավայրեր, մասնավորապես՝ նիկելի հանքաքարեր, քրոմիտներ և պերիդոտիտ[10]։ 2010-ականների սկզբին Մյանմայի իշխանությունները մշակեցել են նիկելի հանքավայրերի շահագործման նախագիծ, որը նախատեսում էր մի քանի չինական հումքային ընկերությունների ներգրավում մշակման գործում: Համապատասխան ծրագրերի հրապարակումը մտահոգություն է առաջացրել տեղի բնակչության շրջանում. 2013 թվականին սոցիալական և բնապահպանական կարգախոսներով անցկացվել են մի շարք բողոքի ցույցեր[11]։
Վեբուլան ունի միջնակարգ դպրոց[12] և բուժկետ[13]։ Ֆալամ և Կալեմյո քաղաքները կապող ճանապարհն անցնում է գյուղի միջով, ապահովելով Չին նահանգի հյուսիսային մասերի բնակչության և Սագայն վարչական շրջանի միջև առևտրի հիմնական հոսքը. Չինի կողմից հիմնականում մատակարարվում են անասնապահական և բանջարեղենային մթերքներ, իսկ Սագայնի կողմից՝ բրինձ։
2008 թվականի հուլիսին Վեբուլայի մոտ տեղի ունեցած լայնածավալ սողանքը հանգեցրել է ճանապարհի փլուզմանը: Տեղի իշխանությունների կողմից դրա հետևանքների վերացման աշխատանքներին ներգրավվել է գյուղի մոտ 50 բնակիչ[14]։
Յահաո ցեղի ծագման լեգենդ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Լեգենդը կապված է Վեբուլայի հետ, որը պատմում է տեղական Չին նահանգի ցեղերից մեկի՝ Յահաոյի ծագման մասին։ Ըստ նրա, հնում բլրի լանջին, որի վրա գտնվում է գյուղը, բիրմացի կինը գտել է հսկայական ձու, որն այնտեղ թողել է հենց արևը։ Կինը գտածոն տարել է տուն և դրել կավե ամանի մեջ։ Որոշ ժամանակ անց այդ ձվից դուրս են եկել չորս տղաներ։ Հասունանալով՝ նրանք ամուսնացել են տեղի կանանց հետ։ Ընտանիք ձեռք բերելով՝ եղբայրներից երեքը գնացել են ապրելու տարբեր բնակավայրերում, որոնք արդեն գոյություն են ունեցել նրանց ծննդյան պահին, իսկ կրտսերը, որի անունը Յահաո էր, նոր գյուղ է հիմնել Վեբուլայից ոչ հեռու և դարձել այդ ցեղի նախահայրը[2][15]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 «Falam Township - Chin State» (PDF) (անգլերեն). Myanmar Information Management Unit — Карта тауншипа Фалам на официальном сайте информационного управления Министерства внутренних дел Мьянмы. 2016 թ․ մայիսի 3. Արխիվացված է օրիգինալից (PDF) 2016 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
- ↑ 2,0 2,1 Carey and Tuck, 1976, էջ 39
- ↑ Major WAS Hyde MC MiD. «Chin Hills Battalion, Burma Frontier Force 1942-1944» (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 7-ին.
- ↑ Khera, 1958, էջ 76, 152, 157
- ↑ Jonas L. Goldstein. «The Burma Campaign During World War II» (անգլերեն). Ministry of Immigration & Population. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 12-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 7-ին.
- ↑ Vumson Suantak. «How Chin Capital was Moved to Hakha?» (անգլերեն). Falam Post. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
- ↑ «Falam district, Falam township» (անգլերեն). Ministry of Immigration & Population — Данные о населении деревень тауншипа Фалам на официальном сайте Министерства по делам миграции, труда и народонаселения Мьянмы. Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
- ↑ «Falam, Hakha residents to make 12 demands during Vice President's Chin State tour» (անգլերեն). Burma News International — Официальный сайт Агентства международных новостей Мьянмы. 2018 թ․ փետրվարի 2. Արխիվացված օրիգինալից 2018 թ․ մայիսի 29-ին. Վերցված է 2018 թ․ մայիսի 28-ին.
- ↑ U San Thein, 2012, էջ 89
- ↑ Minerals Yearbook, 2013, էջ Burma 7.3
- ↑ «Demonstrations against Burma-China nickel project in Chin State» (անգլերեն). Chinland Guardian — Электронная версия газеты «Чинлэнд гардиан». 2013 թ․ օգոստոսի 12. Արխիվացված է օրիգինալից 2017 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
- ↑ «Hluttaw Sessions» (անգլերեն). The Global New Light of Myanmar — Публикация газеты «Глобал нью лайт оф Мьянма» на сайте Электронной библиотеки Мьянмы. 2015 թ․ ապրիլի 7. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.(չաշխատող հղում)
- ↑ «Health Facilities in Falam Towns» (PDF) (անգլերեն). Myanmar Information Management Unit — Карта тауншипа Фалам с указанием медицинских учреждений на официальном сайте информационного управления Министерства внутренних дел Мьянмы. 2015 թ․ մարտի 31. Արխիվացված (PDF) օրիգինալից 2018 թ․ հունիսի 13-ին. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
- ↑ «Landslide disrupts road network in northwest Burma» (անգլերեն). Burma News International — Официальный сайт информационного агентства «Бирма ньюз интернэшнл». 2008 թ․ օգոստոսի 6. Վերցված է 2016 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link) - ↑ Чеснов, 1990, էջ 119
Գրականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Чеснов Я.В. Вебула // Мифологический словарь / Гл. ред. Е. М. Мелетинский. — М: Советская энциклопедия, 1990. — С. 119. — 672 с.
- Minerals Yearbook - Area Reports: International Review: 2011, V.3, Asia and Pacific. — Government Printing Office, 2013. — 240 p. — ISBN 9781411336681
- U San Thein Study on the Evolution of the Farming Systems and Livelihoods Dynamics in Northern Chin State. — GRET, 2012.
- Bertram Sausmarez Carey, Henry Newman Tuck The Chin Hills: A History of the People, Our Dealings with Them, Their Customs and Manners, and a Gazetteer of Their Country. — Firma KLM, 1976.
- P. N. Khera The Reconquest of Burma: June 1942-June 1944; June 1944-August 1945. — Bombay: Orient Longmans, 1958. — Т. 2.