Վարդի ասպետը

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox music.png
Վարդի ասպետը
Der Rosenkavalier
Robert Sterl Schuch dirigiert Rosenkavalier.jpg
Տեսակօպերա
Ժանրcomic opera?
ԿոմպոզիտորՌիխարդ Շտրաուս
Լիբրետտոյի
հեղինակ
Հուգո ֆոն Հոֆմանսթան
Գործողությունների քանակ3 արար
ԿերպարներA milliner?, A notary?, A police inspector?, A vendor of pets?, An innkeeper?, An Italian singer?, Faninal's Major-Domo?, Four lackeys?, Four waiters?, 3 Noble orphans?, Sophie von Faninal?, The Marschallin's Major-Domo?, Valzacchi?, Octavian?, Marianne?, Annina?, The Marschallin?, Herr von Faninal?, Mohammed? և Baron Ochs auf Lerchenau?
Ստեղծման տարեթիվ1910
Առաջնախաղի տարեթիվհունվարի 26, 1911
Հրատարակման տարեթիվ20-րդ դար
Der Rosenkavalier Վիքիպահեստում

Վարդի ասպետը(գերմ.՝ Der Rosenkavalier, թարգմանության այլ տարբերակներ «Վարդերի ասպետ»,«Վարդով ասպետը»[1]Ռիխարդ Շտրաուսի կատակերգական օպերան , որը ստեղծվել է 1909-1910 թվականներին Հուգո ֆոն Հոֆմանթսանի լիբրետտոյի հիման վրա։ Օպերայի պրեմիերան ռեժիսոր Մաքս Ռայնհարդի բեմադրմամբ կայացավ 1911 թվականին Դրեզդենի թագավորական օպերային թատրոնում(երաժշտավարում էր Էրնեստ ֆոն Շուհը)։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպերան ստեղծվել է Ռիխարդ Շտրաուսի կողմից 1909-1910 թվականներին թատերագիր Հուգո ֆոն Հոֆմանթսանի հետ գործակցելով , ով ավելի վաղ արդեն գրել էր լիբրետտո Շտրաուսի այլ օպերայի ՝ «Էլեկտրայի», համար ։ Հետագայում այդ ստեղծագործական միությունը շարունակվեց , և ստեղծվեցին «Արիադնան Նաքսոսում», «Կինը առանց ստվերի»,«Եգիպտական Ելենան» և «Արաբելլան»։ Լիբրետտոյի ստեղծման ժամանակ Հոֆմանթսանը ձգտում էր հստակ ոճավորել այն 18-րդ դարի ստեղծագործություններին համապատասխան, մասնավորապես Մոցարտի օպերաներին համապատասխան։ Միաժամանակ կոմպոզիտորը ստեղծագործման ժամանակ ցուցաբերում է ավելի ազատություն, գիտակցաբար թույլ տալով անոխրոնիզմներ և, ինչպես նշում են երաժշտագետները, «համադրելով մելոդիկան, որը բնորոշ է հին ժամանականերին (վարդի մատուցման տեսարանը, իտալացի երգչի կանցոնետտան ),վալսերով՝ ներկայացնելով նույնիսկ ոչ թե 19-րդ դարը, այլև 20-րդ դարը [2]»։ «Վարդի ասպետում» զետեղված են ծաղերգության տարրեր։ Օրինակ՝ Մարալշայի և Օքտավիանոսի միջև տեսարանում ՝ օպերայի առաջին ակտից,ներկա է հղում սիրային տեսարանին Ռիխարդ Վագների՝ «Տրիստան և Իզոլդայի» երկրորդ ակտից [2]։ Ռուս հանդիսատեսին օպերան գրեթե հայտնի չէ։ Առաջին անգամ այն բեմադրել է 1928 թվականին Լենինգրադում Սերգեյ Ռադլովը[3] ։ Ժամանակի ընթացքում մյուս բեմադրումը իրականացավ 2012 թվականին Մեծ թատրոնի թատերախմբով[4] ։

Գործող անձինք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերերգ Ձայն Պրեմիերայում կատարող
1911 թվական հունվարի 26
Դերիժոր Էրնեստ ֆոն Շուհը
Մարալշա, իշխանուհի Մարիա Թերեզա ֆոն Վեդենբերգ Մարգարետա Սիմս
Օքտավիան, կոմս Ռոֆրանո մեցցո-սոպրանո Էվա ֆոն դեր Օստեն
Բարոն Օքս,Մարալշայի ազգական բաս-բարիտոն Կարլ Պերոն
Սոֆի ֆոն Ֆանինալ սոպրանո Միննի Նաստ
Պարոն ֆոն Ֆանինալ, Սոֆիի հայրը բարիտոն Կառլ Շայդեմանտել
Մարիաննա, Սոֆիի դաստիարակչուհին սոպրանո Ռիզա Այբենշյուց
Ֆալզաչի , բանսարկու տենոր Հանս Ռուդիգեր
Աննինա, նրա զարմուհին և մեղսակիցը կոնտրալտո Էրնա Ֆրոյնդ
Նոտար բաս Լյուդվիգ Էրմոլդ
Իտալացի երգիչ տենոր Ֆրից Զուտ
Որբ-ազնվականներ սոպրանո, մեցցո-սոպրանո, կոնտրալտո Մարի Կելդոլֆեր, Գերտրուդա Զակսե, Պաուլա Զայրինգ
Դերձակուհի սոպրանո Էլիզա Շտյունցներ
Կենդանիների վաճառող տենոր Յոզեֆ Պաուլի
Ծառայապետ Ֆանինալեյ տենոր Ֆրից Զուտ
Ոստիկանության կոմիսար բաս Յուլիուս Պուտլից
Մարալշայի ծառայապետը տենոր Անտոն Էրլ
Հյուրանոցի տերը տենոր Յոզեֆ Պաուլի
Մատուցողներ տենորներ, բասեր Յոզեֆ Պաուլի, Վիլհելմ Կվիդե, Ռուդոլֆ Շմալնաուեր, Ռոբերտ Բյուսել
Մատուցողներ տենոր, բասեր Յոզեֆ Պաուլի, Վիլհելմ Կվիդե, Ռուդոլֆ Շմալնաուեր, Ռոբերտ Բյուսել, Ֆրանց Նեբուշկա
Մուհամեդ, Մարալշայի սպասավորը առանց երգեցողության
Ֆլեյտահար, խոհարար, վարսավիր, վարսավիրի օգնական, գիտնական, անվանի որբևայրի առանց երգեցողության
Ծառաներ, երեխաներ, ոստիկաններ, կասկածելի անձինք

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jefferson, Alan (1985). Richard Strauss: Der Rosenkavalier. Cambridge: Cambridge Opera Handbooks. 0-521-27811-2.
  • Kennedy, Michael (1999). Richard Strauss: Man, Musician, Enigma. Cambridge: Cambridge University Press. 9780521581738.
  • Kennedy, Michael (2001). «Richard Strauss», pp. 886—905, in The New Penguin Opera Guide, edited by Amanda Holden. New York and London: Penguin Books. 0-14-029312-4.
  • Murray, David (1992). «Rosenkavalier, Der», vol. 4, pp. 43-47, in The New Grove Dictionary of Opera, edited by Stanley Sadie. London: Macmillan. 0-333-73432-7.
  • Strauss, Richard (1912). Der Rosenkavalier (The Rose-Bearer), Comedy for Music in three Acts by Hugo von Hofmannsthal, English Version by Alfred Kalisch, vocal score in English and German. London: Boosey & Hawkes. OCLC 42239315. See also file #117568 at IMSLP.
  • Boyden, Matthew (1999). Richard Strauss. Boston: Northeastern University. 1-55553-418-X
  • Del Mar, Norman (2000). Richard Strauss: A Critical Commentary on His Life and Works. Cornell University Press. 978-0-8014-9318-8 0801493188
  • Reynolds, Michael. Creating 'Der Rosenkavalier': From Chevalier to Cavalier. The Boydell Press. 978-1-78327-049-1

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]