Վասիլ Լևսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վասիլ Լևսկի
բուլղար․՝ Васил Левски
Դիմանկար
Ծնվել էՀուլիսի 18, 1837 թ.
ԾննդավայրԿառլովո, Բուլղարիա
Մահացել էփետրվարի 18, 1873(1873-02-18)[1] (35 տարեկան)
Մահվան վայրՍոֆիա,
Օսմանյան կայսրություն
(ներկայիս Բուլղարիա)
ԳերեզմանQ65224613?
ՔաղաքացիությունFlag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանյան կայսրություն
Մայրենի լեզուբուլղարերեն
ԿրոնՈւղղափառ քրիստոնյա
Մասնագիտությունհեղափոխական, հոգևորական և քաղաքական ակտիվիստ
Ծնողներհայր՝ Q87445446?, մայր՝ Gina Kuncheva?
Ստորագրություն
Изображение автографа
Commons-logo.svg Vasil Levski Վիքիպահեստում

Վասիլ Լևսկի (բուլղար․՝ Васил Левски, հին բուլղարերենով Василъ Лѣвскій[2], իսկական անունը՝ Վասիլ Իվանով Կունչև[3] (բուլղար․՝ Васил Иванов Кунчев), հուլիսի 18, 1837[4], Կառլովո, Բուլղարիա - Փետրվարի 18, 1873, Սոֆիա, Օսմանյան կայսրություն), բուլղարացի քաղաքական գործիչ, հեղափոխական, Բուլղարիայի ազգային-ազատագրական շարժման մասնակից։ Բուլղարիայի ազգային հերոս, հայտնի է որպես «ազատության առաքյալ» (բուլղար․՝ Апостола на свободата)։ Մշակել և իրագործել է օսմանյան լծից հայրենի երկիրն ազատագրելու նպատակով համաժողովրդական հեղափոխական շարժում ծավալելու և ապստամբություն կազմակերպելու գաղափարախոսությունն ու մարտավարությունը, երկրով մեկ ստեղծել է հեղափոխական գաղտնի կոմիտեների լայն ցանց ու հեղափոխական կազմակերպություններ։ Իրեն հետապնդող թուրքական իշխանությունների ձեռքն ընկնելուց խույս տալու նպատակով գործել է կեղծանուններով. հիսունից ավելի ծածկանուն է օգտագործել, ներկայացել է նաև իբրև հայ՝ Հովհաննես անունով (ի դեպ, Լևսկի ծածկանունն էլ կազմել է՝ հիմքում դնելով лев = առյուծ արմատը)։ Օսմանյան իշխանություններին հաջողվել է ձերբակալել Լևսկուն։ Նրան կախաղան են հանել Սոֆիայում։

2007 թվականին Բուլղարիայի ազգային հեռուստատեսության նախաձեռնությամբ երկրով մեկ անցկացված հարցման արդյունքներով Վասիլ Լևսկին ճանաչվել է բոլոր ժամանակների մեծագույն բուլղարացի։ Նա իր կյանքը նվիրաբերել է հանուն ազատ Բուլղարիայի, որտեղ բոլոր մարդիկ՝ անկախ իրենց դավանանքից ու ազգային պատկանելություննից, հավասարապես օգտվեն ազատություններից ու իրավունքներից[5][6]։ Բուլղարիայում և բալկանյան այլ երկրներում կանգնեցված են Վասիլ Լևսկու բազմաթիվ հուշարձաններ, նրա անունով են կոչվել բազում փողոցներ, հրապարակներ, հիմնարկ-ձեռնարկություններ ու կազմակերպություններ։

Վաղ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևսկին սովորել է «փոխադարձ ուսման» դպրոցում, որտեղ ընդունված էր Բելլ-Լանքաստերյան համակարգը, ազգային զարթոնքի տարիներին այդպիսի դպրոցները մեծ մասսայականություն էին վայելում Բուլղարիայում։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  2. Унджиев 1980, էջ. 53
  3. Family name also transliterated as Kunčev, Kountchev, Kuntchev, etc.
  4. Vassil Levski
  5. «Идеи за свободна България»։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 April 2009-ին։ Վերցված է 11 April 2009  , 170 години.
  6. Crampton 2007, էջ. 422

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Վասիլ Լևսկի հոդվածին