Վանդե Մատարամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վանդե Մատարամ
բենգալերեն՝ বন্দে মাতরম্‌
Տեսակգրական ստեղծագործություն
Ձևպոեզիա
ՀեղինակBankim Chandra Chatterjee?
Երկիր Բրիտանական Հնդկաստան
Բնագիր լեզուբենգալերեն
Հրատարակվել է1882
 Vande Mataram

Վանդե Մատարամ (գործածվում է նաև Բանդե Մատարամ), պոեմ սանսկրիտ լեզվով[1][2], գրված 1870 թվականին՝ Բանկիմ Չանդրա Չատերջիի կողմից[3][4]։ 1937 թվականի հոկտեմբերին հնդկական կոնգրեսը որոշում է ընդունել պոեմի առաջին երկու մասերը օգտագործել որպես Հնդկաստանի ազգային օրհներգ[5][6][7]։

Պոեմն առաջին անգամ հրատարակվել է 1882 թվականին[8]։ Այն նվիրված էր հայրենիքին, հետագայում մարդկանց կողմից մեկնաբանվում էր որպես նվիրված մայր աստծուն։ Սկզբնական շրջանում այն կոչվում էր «Բանգա Մատա» (Մայր Բենգալ), բայցև տեքստում չէր հիշատակվում սրա մասին[9][10][11][12]։ Հնդիկ նացիոնալիստ և փիլիսոփա Շրի Աուրոբինդոնն անդրադարձել է Վանդե Մատարամին որպես «Բենգալի ազգային օրհներգ»[13]։ Այնուամենայնիվ, պոեմը նվագարկվել է Հնդկաստանի անկախության հռչակման ժամանակ։ Այն առաջին անգամ քաղաքական նշանակություն է ստացել այն ժամանակ, երբ այն ասմունքեց Ռաբինդրանաթ Թագորեն՝ 1896 թվականին, Հնդկաստանի Կոնգրեսում[14][15][16]։ 1905 թվականին երգը դառնում է պոպուլյար, օգտագործում էին քաղաքական ակտիվիստները ազատության և անկախության կողմ պայքարումէ երթերի ժամանակ[16]։ Երգը արգելվել էր Բրիտանական ուժերի կողմից, քանի որ այն հեղափոխական բնույթ էր կրում, այն չքացավ մինչև Հնդկաստանի անկախություն ստանալը՝ 1947-ին[17][18]։

1950 թվականի հունվարի 24-ին Հնդկաստանի Ազգային ժողովն այն ընդունում է որպես հանրապետության ազգային երգ, Հնդկաստանի նախագահն առաջարկում է որպեսզի երգն էլ ավելի գնահատել, և այն արժանի է գնահատանքի, ինչպես Հնդկաստանի հիմնը, երգը հավասարազոր էր Ջանա Գանա Մանային[19]։ Միաժամանակ Հնդկաստանի որոշ ուժեր երգը չէին ճանաչում որպես «ազգային երգ»[20][21]։ Հնդկաստանի կառավարությունը Դելիի իշխանությունների հետ սատար էին կանգնում Ջանա Գանա Մանային և Վանդե Մատարամին, նշելով, որ դրանք նույն նժարի վրա են և հավասարազոր, և քաղաքացիները պետք է հավասար հարգանք ցուցաբերեն երկուսին էլ[22]։

Առաջին երկու տարբերակները կոչվում էին «մայր» և «մայրենիք», առանց ինչ-որ կրոնական փոխկապակցվածությամբ, բայց դրանից հետո առաջ եկած նոր տարբերակում նշվում է հնդու աստվածուհի Դուրգան[23][24]։ Չնայած ազգային հիմնին, Վանդե Մատարամին չկային արգելքներ[25]։

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բառի արմատը Սանսկրիտից վերցված Վանդ (ջուր) բառն է[26][note 1]: Մոնիեր Ուիլիամսի թարգմանություններում Վանդ նշանակում է նշել, տոնել, բարձր, ցույց տալ, տնական, հպարտություն և այլն[26][27]: Իսկ Մատարամ բառն ունի հնդեվրոպական ծագում/արմատներ մատար (Սանսկրիտ), Մետեր (Հունարեն), Մատեր (Լատիներեն), որոնք թարգմանաբար նշանակում են մայր[28][29]։

Երգի բառերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանդե Մատարամի առաջին երկու տարբերակները ընդունված է որպես ազգային հիմն։

Բենգալերեն գրություն[30] Բենգալերեն հնրյունաբանական տառադարձում           Դեվանգարի գրություն Միջազգային Սանսկրիտ և Լատիներեն տառադարձություն[14][31]

বন্দে মাতরম্৷
সুজলাং সুফলাং
মলয়জশীতলাম্
শস্যশ্যামলাং
মাতরম্!
বন্দে মাতরম্৷.

শুভ্র-জ্যোৎস্না
পুলকিত-যামিনীম্
ফুল্লকুসুমিত
দ্রুমদলশোভিনীম্,
সুহাসিনীং
সুমধুরভাষিণীম্
সুখদাং বরদাং
মাতরম্৷৷
বন্দে মাতরম্৷

Bônde mātôrôm
sujôlāng suphôlāng
môlôyôjôshītôlām
shôsyô shyāmôlāng
mātôrôm
bônde mātôrôm

shubhrô jyotsnā
pulôkitô jāminīm
phullô kusumitô
drumôdôlôshobhinīm
suhāsinīng
sumôdhurôbhāshinī
sukhôdāng bôrôdāng
mātôrôm
bônde mātôrôm

वन्दे मातरम्।
सुजलाम् सुफलाम्
मलयजशीतलाम्
शस्यश्यामलाम् मातरम्।
वन्दे मातरम्।

शुभ्रज्योत्स्नाम्
पुलकितयामिनीम्
फुल्लकुसुमित
द्रुमदलशोभिनीम्
सुहासिनीम्
सुमधुर भाषिणीम्
सुखदाम् वरदाम्
मातरम्॥
वन्दे मातरम्।

vande mātaram IAST sujalāṃ suphalāṃ IAST malayajaśītalām IAST śasyaśyāmalāṃ IAST mātaram IAST vande mātaram IAST

śubhrajyotsnām IAST pulakitayāminīm IAST phullakusumita IAST drumadalaśobhinīm IAST suhāsinīṃ IAST sumadhura bhāṣhiṇīm IAST sukhadāṃ varadāṃ IAST mātaram IAST vande mātaram IAST

Տեքստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանդե Մատարամի տեքստը պատկերներով՝ ստեղծված 1923 թ.
বন্দে মাতরম্ (Բենգալյան գրություն) (Լատիներեն թարգմանություն) वन्दे मातरम् (Դեվանգարի տառադարձություն )

বন্দে মাতরম্ ৷
সুজলাং সুফলাং
মলয়জশীতলাম্
শস্যশ্যামলাং
মাতরম্ !

শুভ্র-জ্যোত্স্না-পুলকিত-যামিনীম্
ফুল্লকুসুমিত-দ্রুমদলশোভিনীম্,
সুহাসিনীং সুমধুরভাষিণীম্
সুখদাং বরদাং মাতরম্ ৷৷

সপ্তকোটীকন্ঠ-কল-কল-নিনাদকরালে,
দ্বিসপ্তকোটীভুজৈধৃতখরকরবালে,
অবলা কেন মা এত বলে !
বহুবলধারিণীং
নমামি তরিণীং
রিপুদলবারিণীং
মাতরম্ ৷

তুমি বিদ্যা তুমি ধর্ম্ম[Ն 1]
তুমি হৃদি তুমি মর্ম্ম[Ն 2]
ত্বং হি প্রাণাঃ শরীরে ৷
বাহুতে তুমি মা শক্তি,
হৃদয়ে তুমি মা ভক্তি,
তোমারই প্রতিমা গড়ি মন্দিরে মন্দিরে ৷

ত্বং হি দুর্গা দশপ্রহরণধারিণী
কমলা কমল-দলবিহারিণী
বাণী বিদ্যাদায়িণী
নমামি ত্বাং
নমামি কমলাম্
অমলাং অতুলাম্,
সুজলাং সুফলাং
মাতরম্

বন্দে মাতরম্
শ্যামলাং সরলাং
সুস্মিতাং ভূষিতাম্
ধরণীং ভরণীম্
মাতরম্ ৷

Bande[Ն 3] Mātaram.
Sujalāṃ suphalām
Malayajaśītalām
Śasyaśyāmalām
Mātaram.

Śubhra-jyotsnā-pulakita-yāminī
Phullakusumita-drumadalaśobhinī,
Suhāsinīṃ sumadhurabhāṣinīm
Sukhadāṃ baradāṃ[Ն 4] Mātaram.

Saptakoṭīkanṭha-kala-kala-ninādakarāle
Dbisaptakoṭībhujaidhṛtakharakarabāle,[Ն 5]
Abalā[Ն 6] kena mā eta bale[Ն 7]!
Bahubaladhārinīṃ[Ն 8]
Namāmi tarinīṃ
Ripudalabārinīṃ[Ն 9]
Mātaram.

Tumi bidyā[Ն 10] tumi dharma
Tumi hrṛdi tumi marma
Tbaṃ[Ն 11] hi prānāḥ śarīre.
Bāhute[Ն 12] tumi mā śakti,
Hṛdaye tumi mā bhakti,
Tomārai pratimā gaṛi mandire mandire.

Tbaṃ[Ն 13] hi Durgā daśapraharanadhārinī
Kamalā kamala-dalabihārinī
Bānī[Ն 14] bidyādāyinī[Ն 15]
Namāmi tbaṃ[Ն 16]
Namāmi kamalām
Amalāṃ atulām,
Sujalāṃ suphalām
Mātaram

Bande[Ն 17] Mātaram
Śyāmalām saralām
Susmitām bhūṣitām
Dharanīṃ bharanīṃ
Mātaram.

वन्दे मातरम् (وَنْدے ماتَرَم)
सुजलां सुफलाम् (سُجالان٘م سُپھالام)
मलयजशीतलाम् (مَلَئیْجَشِیتَلَم)
शस्यश्यामलाम् (شَسْیَشِْیامَلَم)
मातरम्। (ماتَرَم)

शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीम्
फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीम्
सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीम्
सुखदां वरदां मातरम्॥

सप्त-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले
द्विसप्त-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले,
अबला केन मा एत बॅले
बहुबलधारिणीं
नमामि तारिणीं
रिपुदलवारिणीं
मातरम्॥

तुमि विद्या, तुमि धर्म
तुमि हृदि, तुमि मर्म
त्वम् हि प्राणा: शरीरे
बाहुते तुमि मा शक्ति,
हृदये तुमि मा भक्ति,
तोमारई प्रतिमा गडी मन्दिरे-मन्दिरे॥

त्वम् हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी
कमला कमलदलविहारिणी
वाणी विद्यादायिनी,
नमामि त्वाम्
नमामि कमलाम्
अमलां अतुलाम्
सुजलां सुफलाम्
मातरम्॥

वन्दे मातरम्
श्यामलाम् सरलाम्
सुस्मिताम् भूषिताम्
धरणीं भरणीं
मातरम्॥

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://knowindia.india.gov.in/national-identity-elements/national-song.php
  2. "Vande Mataram". www.mustrad.org.uk. Retrieved 2021 թ․ սեպտեմբերի 3.
  3. "National Identity Elements - National Song - Know India: National Portal of India". knowindia.gov.in. Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 18-ին. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 24.
  4. Staff Reporter (2017 թ․ հուլիսի 14). "Vande Mataram was in Sanskrit, AG clarifies". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2021 թ․ հուլիսի 24.
  5. The National Flag Archived 16 March 2015 at the Wayback Machine., The Collected Works of Mahatma Gandhi, Volume 76, 27 June 1939, pages 68–70 with footnote 1 on page 69
  6. Sabyasachi Bhattacharya (2003). Bande Mataram, the Biography of a Song. Penguin Books. pp. 17–24. ISBN 978-0-14-303055-3.
  7. S. K. BOSE (2015). Bankim Chandra Chatterji. Publications Division Ministry of Information & Broadcasting. pp. 88–92. ISBN 978-81-230-2269-7.
  8. Sabyasachi Bhattacharya (2003). Bande Mataram, the Biography of a Song. Penguin. pp. 1–8, 73–76, 90–99. ISBN 978-0-14-303055-3.
  9. "Bankim's Vande Mataram originally referred to Banga Mata not Bharat Mata: Netaji's grand nephew in new book".
  10. "The Mother in Bande Mataram is not Mother India". 2017 թ․ ապրիլի 8.
  11. "History revisited: 'Bande Mataram' was written as a song about Bengal – not India".
  12. "Bharat Mata: From freedom struggle metaphor to patriotism's litmus test". 2016 թ․ մարտի 21.
  13. Sri Aurobindo commented on his English translation of the poem, "It is difficult to translate the National Anthem of Bengal into verse in another language owing to its unique union of sweetness, simple directness and high poetic force." Cited in Bhabatosh Chatterjee (ed.), Bankim Chandra Chatterjee: Essays in Perspective, Sahitya Akademi, Delhi, 1994, p. 601.
  14. 14,0 14,1 "National Song of India". Government of India. Արխիվացված է the original 2013 թ․ հունվարի 15-ին. Retrieved 2008 թ․ ապրիլի 29.
  15. "National Song". knowindia.gov.in. Արխիվացված է the original 2017 թ․ օգոստոսի 18-ին.
  16. 16,0 16,1 Diana L. Eck (2012). India: A Sacred Geography. New York: Random House (Harmony Books). pp. 95–97. ISBN 978-0-385-53190-0.
  17. Bankimcandra Chatterji (2005). Anandamath, or The Sacred Brotherhood. Oxford University Press. pp. 71–78. ISBN 978-0-19-803971-6.
  18. Aurobindo Mazumdar (2007). Bande Mataram and Islam. Mittal Publications. pp. 18–22, 30–31. ISBN 978-81-8324-159-5.
  19. "National Symbols | National Portal of India". Retrieved 2020 թ․ հունվարի 23.
  20. "HC dismisses plea to declare 'Vande Mataram' as national anthem or song". The Indian Express (in Indian English). 2019 թ․ հուլիսի 27. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 1.
  21. "No concept of National Song in Constitution, says SC". Hindustan Times (in անգլերեն). 2017 թ․ փետրվարի 17. Retrieved 2019 թ․ նոյեմբերի 1.
  22. "Jana Gana & Vande Mataram 'stand on same level': Govt in HC". Times of India (in անգլերեն). 2022 թ․ նոյեմբերի 7. Retrieved 2022 թ․ նոյեմբերի 7.
  23. Sabyasachi Bhattacharya (2003). Bande Mataram, the Biography of a Song. Penguin Books. pp. 34–37, 81. ISBN 978-0-14-303055-3.
  24. Sumathi Ramaswamy (2009). The Goddess and the Nation: Mapping Mother India. Duke University Press. pp. 125–142. ISBN 978-0-8223-9153-1.
  25. "No rules on singing, playing of 'Bande Mataram': Government". The Times of India. Արխիվացված from the original on 2017 թ․ փետրվարի 12. Retrieved 2017 թ․ փետրվարի 12.
  26. 26,0 26,1 Monier Monier-Williams, English Sanskrit Dictionary with Etymology Archived 28 April 2017 at the Wayback Machine., Oxford University Press, page 919
  27. Bankimcandra Chatterji (2005). Anandamath, or The Sacred Brotherhood. Oxford University Press. p. 244. ISBN 978-0-19-534633-6.
  28. Edward Bispham (2010). Edinburgh Companion to Ancient Greece and Rome. Edinburgh University Press. p. 32. ISBN 978-0-7486-2714-1.
  29. J. P. Mallory; Douglas Q. Adams (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. Taylor & Francis. pp. 385–386. ISBN 978-1-884964-98-5.
  30. "Vande Mataram in Bengali script". Արխիվացված from the original on 2011 թ․ հոկտեմբերի 2. Retrieved 2011 թ․ օգոստոսի 1.
  31. "Vande Mataram in Romanized Sanskrit". Արխիվացված from the original on 2011 թ․ հոկտեմբերի 2. Retrieved 2011 թ․ հուլիսի 31.
  1. See, for example, Rigveda 1.27.1; Sanskrit: अश्वं न त्वा वारवन्तं वन्दध्या अग्निं नमोभिः । सम्राजन्तमध्वराणाम् ॥१॥ Wikisource

Տես նաև՝[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. sometimes transcribed as ধর্ম
  2. sometimes transcribed as মর্ম
  3. Sanskrit transliteration "Vande"
  4. Sanskrit
     "varadāṃ"
  5. Sanskrit transliteration "Dvisaptakoṭībhujaidhṛtakharakaravāle"
  6. Sanskrit transliteration "Avalā"
  7. Sanskrit transliteration "vale"
  8. Sanskrit transliteration "Vahuvaladhārinīṃ"
  9. Sanskrit transliteration "Ripudalavārinī"
  10. Sanskrit transliteration "vidyā"
  11. Sanskrit transliteration "Tvaṃ"
  12. Sanskrit transliteration "Vāhute"
  13. Sanskrit transliteration "Tvaṃ"
  14. Sanskrit transliteration "Vānī"
  15. Sanskrit transliteration "vidyādāẏinī"
  16. Sanskrit transliteration "tvaṃ"
  17. Sanskrit transliteration "Vande"