Վանդանա Շիվա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանդանա Շիվա
Vandana Shiva, environmentalist, at Rishikesh, 2007.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 5, 1952(1952-11-05)[1][2][3][4] (66 տարեկան)
ԾննդավայրԴեհրադուն, Ուտար Պրադեշ, Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունFlag of India.svg Հնդկաստան
Կրոնհինդուիզմ
ԿրթությունԳուելֆի համալսարան և Արևմտյան Օնտարիոի համալսարան
Մասնագիտությունփիլիսոփա, ֆիզիկոս, գրող, համալսարանի պրոֆեսոր և քաղաքական գործիչ
ԱշխատավայրIndian Institute of Science?
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ Sydney Peace Prize? Fukuoka Asian Culture Prize? Thomas Merton Award? LennonOno Grant for Peace? Blue Planet Award? Տորոնտոյի համալսարանի պատվավոր դոկտոր MIDORI Prize for Biodiversity? և The glass of reason?[5]
Կայքvandanashiva.com
Vandana Shiva Վիքիպահեստում

Վանդանա Շիվա (անգլ.՝ Vandana Shiva, նոյեմբերի 5, 1952(1952-11-05)[1][2][3][4], Դեհրադուն, Ուտար Պրադեշ, Հնդկաստան), հնդիկ գիտնական, շրջակա միջավայրի պաշտպան և հեղինակ, ով գրում է հակագլոբալիզացման թեմաներով[6]։ Շիվան ներկայումս բնակվում է Դելիում և ավելի քան 20 գրքերի հեղինակ է[7]։

Նա Գլոբալիզացման համաշխարհային ֆորումի առաջնորդներից և հոգաբարձուների խորհրդի անդամներից մեկն է, ինչպես նաև ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերել ալտեր-գլոբալիզացիա համաշխարհային շարժմանը[8]։ Ինչպես երևում է Վեդայական բնապահպանություն գրքում զետեղված հարցազրույցից, Շիվան գտնում է, որ շատ ավանդական սովորույթներ և ապրելու ձևեր բավականին խելամիտ են և պետք է հետևել դրանց։ 1993 թվականին Վանդանա Շիվան արժանացել է Ճիշտ ապրելակերպի մրցանակին, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ մրցանակների։

Պատանեկություն և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիվան ծնվել է Դեհրադունում։ Հայրը զբաղվել է անտառների պահպանությամբ, մայրը՝ այգեգործությամբ և շատ է սիրել բնությունը։ Սովորել է տեղի դպրոցում, այնուհետև Հիսուս և Մարիամ կուսանոցում[9]։

Շիվան սովորել է Չանդիգարհի Փենջաբ համալսարանի ֆիզիկայի բաժնում, 1972 թվականին ավարտել է բակալավրիատը, 1974-ին՝ մագիստրատուրան[10]։ Ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է Բհաբհայի ատոմային հետազոտությունների կենտրոնում և 1977-ին մեկնել Կանադա՝ Գուելֆի համալսարանում գիտության փիլիսոփայության ասպարեզում կրթությունը շարունակելու համար։ Թեզի վերնագիրը եղել է «Լույսի պարբերականության գաղափարի փոփոխությունները»[10][11]։ 1978 թվականին ավարտում է ուսումը և Հնդկաստանի գիտությունների ինստիտուտում որոշ ժամանակ զբաղվում գիտության, տեխնոլոգիաների և էկոլոգիական քաղաքականության միջճյուղային ուսումնասիրություններով։

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանդանա Շիվան հիմնականում անդրադարձել և գրել է գյուղատնտեսության և սնունդի արտադրության առաջընթացների թեմաներով։ Շիվան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են մտավոր սեփականությունը,կենսաբազմազանությունը, կենսատեխնոլոգիան, կենսաէթիկան և գենային ինժեներիան։ Նա օժանդակել է Աֆրիկայում, Լատինական Ամերիկայում, Իռլանդիայում, Շվեյցարիայում և Ավստրիայում գենային ինժեներիայի դեմ պայքարող արտադրամասերին։ 1982 թվականին Շիվան հիմնադրել է Գիտական հետազոտությունների հիմնադրամը, որի արդյունքում 1991 թվականին ստեղծվեց Նավդանիան՝ ազգային շարժում, որ ուղղված է կենդանի ռեսուրսների, հատկապես՝ սերմերի բազմազանության և ամբողջականության պահպանմանը, օրգանական սննդի արտադրման և արդար առևտրի խթանմանը[12]։

Շիվայի առաջին գիրքը՝ Ողջ մնալովը, վերաձևակերպեց երրորդ աշխարհի կանանց մասին ընկալումները։ Շիվան նաև եղել է կառավարության խորհրդական թե՛ Հնդկաստանում, թե՛ արտասահմանում։ Անդամ է բազմաթիվ հասարակական կազմակերպությունների։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 FemBio
  4. 4,0 4,1 Discogs — 2000.
  5. https://www.hna.de/kassel/kassel-indische-aktivistin-vandana-shiva-erhielt-buergerpreis-2515935.html
  6. Who's Who of Women and the Environment – Vandana Shiva United Nations Environment Programme (UNEP)
  7. «Vandana Shiva's Publications»։ Վերցված է 2011-02-24 
  8. Chattergee, D.K. (2011)։ Encyclopedia of Global Justice, A-I Vol. 1։ ISBN 9781402091599։ Վերցված է 2014-10-22 
  9. Joy Palmer, David Cooper, Peter Blaze Corcoran: Fifty Key Thinkers on the Environment. Routledge, 2002, ISBN 9781134756247, p. 313
  10. 10,0 10,1 Benjamin F. Shearer, Barbara S. Shearer: Notable Women in the Physical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997, p. 364
  11. Vandana Shiva (1977)։ Changes in the concept of periodicity of light (M.A. Thesis (microfiche))։ Canadian Theses Division, National Library, Ottawa։ Վերցված է 22 September 2012 
  12. «Navdanya Indian agricultural project»։ Encyclopedia Britannica։ Վերցված է 29 October 2015