Վանդանա Շիվա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վանդանա Շիվա
Vandana Shiva, environmentalist, at Rishikesh, 2007.jpg
Ծնվել էնոյեմբերի 5, 1952(1952-11-05)[1][2][3][4][5] (67 տարեկան)
ԾննդավայրԴեհրադուն, Ուտար Պրադեշ, Հնդկաստան
ՔաղաքացիությունFlag of India.svg Հնդկաստան
Կրոնհինդուիզմ
ԿրթությունԱրևմտյան Օնտարիոի համալսարան
Մասնագիտությունփիլիսոփա, ֆիզիկոս, գրող, համալսարանի պրոֆեսոր, քաղաքական գործիչ և բնապահպան
ԱշխատավայրIndian Institute of Science?
Պարգևներ և
մրցանակներ
«Ճիշտ կենսակերպի» մրցանակ Սիդնեյի խաղաղության մրցանակ Fukuoka Asian Culture Prize? Thomas Merton Award? ԼենոնՕնոյի՝ խաղաղության համար դրամաշնորհ Blue Planet Award? Տորոնտոյի համալսարանի պատվավոր դոկտոր MIDORI Prize for Biodiversity? Պատճառի բյուրեղ[6] 100 կին[7] և Տորոնտոյի համալսարանի պատվավոր դոկտոր
Կայքvandanashiva.com
Vandana Shiva Վիքիպահեստում

Վանդանա Շիվա (անգլ.՝ Vandana Shiva, նոյեմբերի 5, 1952(1952-11-05)[1][2][3][4][5], Դեհրադուն, Ուտար Պրադեշ, Հնդկաստան), հնդիկ գիտնական, շրջակա միջավայրի պաշտպան և հեղինակ, ով գրում է հակագլոբալիզացման թեմաներով[8]։ Շիվան ներկայումս բնակվում է Դելիում և ավելի քան 20 գրքերի հեղինակ է[9]։

Նա Գլոբալիզացման համաշխարհային ֆորումի առաջնորդներից և հոգաբարձուների խորհրդի անդամներից մեկն է, ինչպես նաև ակտիվ մասնակցություն է ցուցաբերել ալտեր-գլոբալիզացիա համաշխարհային շարժմանը[10]։ Ինչպես երևում է Վեդայական բնապահպանություն գրքում զետեղված հարցազրույցից, Շիվան գտնում է, որ շատ ավանդական սովորույթներ և ապրելու ձևեր բավականին խելամիտ են և պետք է հետևել դրանց։ 1993 թվականին Վանդանա Շիվան արժանացել է Ճիշտ ապրելակերպի մրցանակին, ինչպես նաև բազմաթիվ այլ մրցանակների։

Պատանեկություն և կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիվան ծնվել է Դեհրադունում։ Հայրը զբաղվել է անտառների պահպանությամբ, մայրը՝ այգեգործությամբ և շատ է սիրել բնությունը։ Սովորել է տեղի դպրոցում, այնուհետև Հիսուս և Մարիամ կուսանոցում[11]։

Շիվան սովորել է Չանդիգարհի Փենջաբ համալսարանի ֆիզիկայի բաժնում, 1972 թվականին ավարտել է բակալավրիատը, 1974-ին՝ մագիստրատուրան[12]։ Ավարտելուց հետո որոշ ժամանակ աշխատել է Բհաբհայի ատոմային հետազոտությունների կենտրոնում և 1977-ին մեկնել Կանադա՝ Գուելֆի համալսարանում գիտության փիլիսոփայության ասպարեզում կրթությունը շարունակելու համար։ Թեզի վերնագիրը եղել է «Լույսի պարբերականության գաղափարի փոփոխությունները»[12][13]։ 1978 թվականին ավարտում է ուսումը և Հնդկաստանի գիտությունների ինստիտուտում որոշ ժամանակ զբաղվում գիտության, տեխնոլոգիաների և էկոլոգիական քաղաքականության միջճյուղային ուսումնասիրություններով։

Կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վանդանա Շիվան հիմնականում անդրադարձել և գրել է գյուղատնտեսության և սնունդի արտադրության առաջընթացների թեմաներով։ Շիվան ակտիվ մասնակցություն է ունեցել այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են մտավոր սեփականությունը,կենսաբազմազանությունը, կենսատեխնոլոգիան, կենսաէթիկան և գենային ինժեներիան։ Նա օժանդակել է Աֆրիկայում, Լատինական Ամերիկայում, Իռլանդիայում, Շվեյցարիայում և Ավստրիայում գենային ինժեներիայի դեմ պայքարող արտադրամասերին։ 1982 թվականին Շիվան հիմնադրել է Գիտական հետազոտությունների հիմնադրամը, որի արդյունքում 1991 թվականին ստեղծվեց Նավդանիան՝ ազգային շարժում, որ ուղղված է կենդանի ռեսուրսների, հատկապես՝ սերմերի բազմազանության և ամբողջականության պահպանմանը, օրգանական սննդի արտադրման և արդար առևտրի խթանմանը[14]։

Շիվայի առաջին գիրքը՝ Ողջ մնալովը, վերաձևակերպեց երրորդ աշխարհի կանանց մասին ընկալումները։ Շիվան նաև եղել է կառավարության խորհրդական թե՛ Հնդկաստանում, թե՛ արտասահմանում։ Անդամ է բազմաթիվ հասարակական կազմակերպությունների։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 FemBio
  4. 4,0 4,1 Discogs — 2000.
  5. 5,0 5,1 Munzinger-Archiv — 1913.
  6. https://www.hna.de/kassel/kassel-indische-aktivistin-vandana-shiva-erhielt-buergerpreis-2515935.html
  7. https://www.bbc.com/news/world-50042279
  8. Who's Who of Women and the Environment – Vandana Shiva United Nations Environment Programme (UNEP)
  9. «Vandana Shiva's Publications»։ Վերցված է 2011-02-24 
  10. Chattergee, D.K. (2011)։ Encyclopedia of Global Justice, A-I Vol. 1։ ISBN 9781402091599։ Վերցված է 2014-10-22 
  11. Joy Palmer, David Cooper, Peter Blaze Corcoran: Fifty Key Thinkers on the Environment. Routledge, 2002, ISBN 9781134756247, p. 313
  12. 12,0 12,1 Benjamin F. Shearer, Barbara S. Shearer: Notable Women in the Physical Sciences: A Biographical Dictionary. Greenwood Press, 1997, p. 364
  13. Vandana Shiva (1977)։ Changes in the concept of periodicity of light (M.A. Thesis (microfiche))։ Canadian Theses Division, National Library, Ottawa։ Վերցված է 22 September 2012 
  14. «Navdanya Indian agricultural project»։ Encyclopedia Britannica։ Վերցված է 29 October 2015