Վայզ աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վայզ աստղադիտարան
WiseObservatory.jpg
Տեսակաստղադիտարան
ԿառավարողԹել Ավիվի համալսարան
Աստղադիտարանի կոդ097
ԵրկիրFlag of Israel.svg Իսրայել
ՎայրՆեգև
ԲԾՄ875 մետր
Հիմնադրվել է՝1971
Կայքwise-obs.tau.ac.il
Wise Observatory Վիքիպահեստում

Վայզ աստղադիտարան (եբրայերեն՝ מצפה הכוכבים על שם וייז‎, աստղադիտարանի կոդը` — «097»), աստղադիտարան Իսրայելում, Նեգև անապատում գտնվող Ռամոն խառնարանի եզրին, գտնվում է Միցպե-Ռամոն քաղաքից 5 կմ արևմուտք։ Հիմնադրվել է 1971 թվականին։

Աստղադիտարանը հիմնադրվել է Թել Ավիվի համալսարանի և Սմիթսոնյան ինստիտուտի միջև համագործակցության արդյունքում, և անվանվել է դոկտոր Ջորջ Վայզի պատվին, ով հանդիսանում էր Թել Ավիվի համալսարանի նախագահ։

Աստղադիտարանը հանդիսանում է Թել Ավիվի համալսարանի հետազոտական լաբորատորիա։ Այն պատկանում է համալսարանի Աստղագիտության և աստղաչափության բաժնին։ Ավանդաբար աստղադիտարանի տնօրենին նշանակում է Թել Ավիվի համալսարանի Ճշգրիտ գիտությունների բաժնի դեկանը, և նշանակվում է Աստղագիտության և աստղաչափության բաժնի գիտնականներից։

Աստղադիտարանի ղեկավարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աստղադիտարանի ղեկավարներն են եղել՝

  • Ուրի Ֆելդման (1971—1973)
  • Աշեր Գոտեսման (1973—1975)
  • Դրոր Սադե (1975—1977)
  • Յեշայահու Լեյբովից (1977—1980), (1983—1988), (1991—1998)
  • Հագայ Նեցլեր (1980—1983), (1990—1991)
  • Ցեվի Մազե (1988—1990), (2006—2007), (2011—2012)
  • Դեն Մաոզ (1998—2000) (2012—այժմ)
  • Նոյ Բրոշ (2000—2006), (2007—2009)

Աստղադիտարանի գործիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Բոլեր և Ցիվենս» ընկերության աստղադիտակ — 1-մ Ռիչի-Կրետյեն համակարգի (F/7) (1973 թվական)
  • Ցենտուրիոն-18 — 46-սմ աստղադիտակ, 2004 թվական, այժմ կարող է կառավարվել հեռահար
  • CONCAM — ամբողջ երկնքի խցիկ
  • HAT — Հունգարական ավտոմատ աստղադիտակ (D=10սմ) — էկզոմոլորակների որոնման համար, օբյեկտիվը Canon 200մմ f/1,8 և ԼԿՍ-խցիկը Apogee AP10 2048x2048 pix, տեսադաշտը 8.2x8.2 աստիճան

Հետազոտությունների ուղղություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Փոփոխական աստղերի հետազոտություններ
  • Աստերոիդների աստղաչափություն
  • Լուսաչափություն և սպեկտրերի հետազոտություններ
  • Գերնորերի որոնում
  • Էկզոմոլորակների որոնում

Հիմնական նվաճումները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայտնաբերվել են 17 աստերոիդ 1999-ից 2007 թվականները[1]
  • Հայտնաբերվել և հետազոտվել է Օզիրիս էկզոմոլորակը HD 209458 աստղի մոտ
  • Պլուտոնի մթնոլորտի առաջին հայտնաբերումը, 1985 թվականի օգոստոսի 19-ին աստղի ծածկումի ընթացքում[2][3][4] (չնայած, տվյալների ցածր որակի պատճառով այս հայտնաբերման առաջնությունը տալիս են այլ հետազոտությանը[5][6]):

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Minor Planet Discoverers (by number)»։ Minor Planet Center։ մարտի 23, 2016։ Վերցված է ապրիլի 1, 2016 
  2. Brosch, N. (1995)։ «The 1985 stellar occultation by Pluto»։ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 276 (2): 551–578։ Bibcode:1995MNRAS.276..571B։ doi:10.1093/mnras/276.2.571 
  3. «IAU Circular 4097 — Occultation by Pluto on 1985 August 19»։ IAU։ 1985-08-26։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-01-24-ին։ Վերցված է 2015-12-12 
  4. Sicardy B., Widemann T. և այլք: (2003)։ «Large changes in Pluto’s atmosphere as revealed by recent stellar occultations»։ Nature 424 (6945): 168–170։ Bibcode:2003Natur.424..168S։ doi:10.1038/nature01766 
  5. Stern S. A. (2014)։ Encyclopedia of the Solar System։ Pluto։ Elsevier։ էջեր 909–924 (look p.919)։ ISBN 9780124160347 
  6. Trafton, L. M.; Hunten, D. M.; Zahnle, K. J.; McNutt, R. L., Jr. (1997)։ Pluto and Charon։ Escape Processes at Pluto and Charon։ University of Arizona Press։ էջեր 475–522։ Bibcode:1997plch.book..475T։ ISBN 9780816518401 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքր մոլորակների կենտրոնի կայքում աստղադիտարանի կատարած դիտարկումները

NASA ADS տվյալների բազայում աստղադիտարանի ներդրումը