Վաճառքների կոծկման ավտոմատացված սարք
Վաճառքների կոծկման ավտոմատացված սարք կամ «Զափեր» (անգլ.՝ zapper) ծրագրային ապահովում է, որը կեղծում է վաճառքի կետերի (POS) համակարգերի էլեկտրոնային գրառումները՝ հարկերից խուսափելու նպատակով։
Նշանակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Իրավասությունների (երկրների) մեծ մասում առևտրային գործարքների վրա, ինչպիսիք են խանութներում վաճառքները կամ ռեստորաններում մատուցվող սնունդը, սահմանվում է վաճառքի հարկ կամ ավելացված արժեքի հարկ (ԱԱՀ)։ Այս գործարքներն այժմ առավել հաճախ գրանցվում են POS համակարգերի, այլ ոչ թե մեխանիկական վերահսկիչ-դրամարկղային մեքենաների միջոցով։ POS համակարգի գրառումները, որպես կանոն, ենթակա չեն փոփոխման օպերատորի կողմից և հիմք են հանդիսանում հարկային մարմինների կողմից հարկային հաշվարկների ու ստուգումների համար։
Քանի որ POS համակարգերն ավելի ու ավելի հաճախ են նախագծվում որպես ընդհանուր նշանակության համակարգիչներ (2008 թվականի դրությամբ հաղորդվում էր, որ աշխարհում դրանց 85%-ն աշխատում է Microsoft Windows օպերացիոն համակարգով)[1], դրանց վրա հնարավոր է գործարկել ցանկացած ծրագրային ապահովում։ «Զափերը» ծրագրային ապահովում է, որը հաճախ գործարկվում է USB ֆլեշ կրիչից՝ առանց հետքեր թողնելու. այն մուտք է գործում POS համակարգի գրառումներ և բիզնեսի սեփականատիրոջը թույլ է տալիս փոփոխել դրանք այնպես, որ արժանահավատորեն երևա, թե ավելի քիչ գործարքներ են կատարվել, քան իրականում եղել է։
«Զափերների» օգտագործումը նվազեցնում է բիզնեսի հարկային բեռը, որը սովորաբար համամասնական է գործարքների ծավալին։ Այն նաև թույլ է տալիս բիզնեսին իրեն պահել և չփոխանցել վաճառքի հարկը կամ ավելացված արժեքի հարկը, որը պետք է վճարվեր պետությանը թաքցված գործարքների համար։
Կառավարությունների արձագանքը
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Զափերների» օգտագործումն անօրինական է և կարող է հանգեցնել քրեական պատասխանատվության։ Այնուամենայնիվ, համաձայն Նյու Յորք Թայմս-ի 2008 թվականի զեկույցի, աշխարհի կառավարությունները դեռևս չեն գտել դրանց օգտագործումը կանխելու արդյունավետ միջոցներ[1]։ Ստեղծվել է Եվրոպական միության հանձնաժողով՝ դրամարկղային մեքենաների միջոցով կատարվող խարդախությունների հարցերով, ինչպես նաև առաջարկվել են օրենսդրական փոփոխություններ՝ պաշտպանված POS համակարգերի պարտադրման վերաբերյալ (Գերմանիայում՝ 2008 թվականին (INSIKA), իսկ Կանադայի Քվեբեկ նահանգում դրանք ներդրվել են 2010 թվականի սեպտեմբերի 1-ին)[1]։
Կանադայում «Զափերների» կիրառումը ճնշելուն ուղղված օրենսդրությունն ուժի մեջ է մտել 2014 թվականի հունվարի 1-ից։ Առաջին խախտումը հանգեցնում է 5,000 դոլար տուգանքի, իսկ հաջորդող խախտումները՝ 50,000 դոլար տուգանքի։ «Զափերներ» տնօրինող անձինք կարող են տուգանվել մինչև 50,000 դոլարով, իսկ դրանք մշակողները կամ վաճառողները՝ մինչև 100,000 դոլարով[2]։
Ավստրալիայում վաճառքների էլեկտրոնային թաքցման գործիքների հետ կապված այն գործողությունները, որոնք առնչվում են Ավստրալիայում հարկային պարտավորություններ ունեցող անձանց կամ բիզնեսներին, արգելված են 2018 թվականի հոկտեմբերի 4-ից և ենթակա են քրեական ու վարչական պատժամիջոցների[3]։
Ռուսաստանում էլեկտրոնային պաշտպանված հիշողության սարքի (EKLZ) առկայությունը պարտադիր է դարձել ցանկացած դրամարկղային մեքենայի համար։ Այնուհետև ներդրվել են նոր՝ օնլայն դրամարկղային մեքենաներ, որոնք համադրում են հատուկ պաշտպանված ֆիսկալային կրիչը և տվյալների անհապաղ փոխանցումը հարկային ծառայությանը։ Այս միջոցառումներն անհնարին են դարձնում դրամարկղային մեքենայի հիշողությունից տվյալների ջնջումը։
2021 թվականին Մասաչուսեթս նահանգը (ԱՄՆ) իր բյուջեի մեջ նախատեսեց դրույթներ[4], որոնցով պատժամիջոցներ սահմանվեցին «Զափերների» վաճառքի, գնման, տեղադրման կամ տնօրինման համար։ «Զափերների» վաճառքը (կամ վաճառքի առաջարկը) առաջին խախտման դեպքում կհանգեցնի մինչև 25,000 դոլար տուգանքի, իսկ հաջորդող խախտումների դեպքում՝ մինչև 50,000 դոլարի։ «Զափեր» գնելը, տեղադրելը կամ տնօրինելը առաջին անգամ կհանգեցնի մինչև 10,000 դոլար տուգանքի, իսկ հաջորդող խախտումների դեպքում՝ մինչև 25,000 դոլարի։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 Furchgott, Roy (2008 թ․ օգոստոսի 29). «With Software, Till Tampering Is Hard to Find». The New York Times. Վերցված է 2008-09-02-ին.
- ↑ «Canada's new rules: Here's what changed for 2014». CTV News. 2014-01-02. Վերցված է 2014-01-02-ին.
- ↑ «Ban on electronic sales suppression tools». Australian Taxation Office. 2018-10-16. Վերցված է 2018-10-16-ին.
- ↑ «Technical Information Release Tax Provisions in the Fiscal Year 2021 Budget». mass.gov. Վերցված է 2021 թ․ մարտի 11-ին.