Վաղարշապատի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արմավիրի մարզ)
Արտաքին տեսք
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 202 հուշարձան (30 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Բնակելի տուն | 19 դ. վերջ | Աբովյան - Մովսես Խորենացի փ. խաչմերուկ | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բնակելի տուն | 20 դ. I կես | Ալավերդյան փ., 8 | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բնակելի տուն | 1947 թ. | Բաղրամյան փ., 37 | — | Տ | |||
| Բնակելի տուն | 19 դ. I կես | Իսի Լե Մուլինո փ. 46 | — | Տ | ծառայել է որպես Սբ. Գայանե եկեղեցու միաբանության տնտեսական շենք | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակելի տուն | 1950-ական թթ. | Մեսրոպ Մաշտոց փ., 79 | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բնակելի տուն | 20 դ. սկիզբ | Շահումյան փ., 10 | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բնակելի տուն | 20 դ. սկիզբ | Շահումյան փ., 12, 14 | — | Տ | |||
| Բնակելի տուն | 20 դ. սկիզբ | Շահումյան փ., 16 | — | Տ | |||
| Բնակելի տուն | 1880-ական թթ. | Շահումյան փ., 18 | — | Տ | |||
| Բնակելի տուն | 20 դ. սկիզբ | Շահումյան փ., 21 | — | Տ | |||
| Բնակելի տուն | 1914 թ. | Շահումյան փ., 51 | — | Տ | |||
| Գերեզմանոց՝ Էջմիածնի միաբանության | 17-20 դդ. | ք. մ. | — | Հ | Մայր տաճարից Սբ. Գայանե եկեղեցի տանող ճանապարհի ձախ կողմում | ||
| Գերեզման Առաքել Դավրիժեցու | 1670 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Մուրադ ճարտարապետի | 1656 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Եկեղեցական համալիր՝ Վաղարշապատի Սբ. Գրիգոր (Զվարթնոց) | 5-7 դդ. | 3 կմ աե | 40°09′35″N 44°20′12″E / 40.159714°N 44.336575°E | Հ | Երևան - Էջմիածին մայրուղուց 0,5 կմ հվ | ||
| Եկեղեցի | 5 դ. կես | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ | 643-662 թթ. | — | Հ | պատվիրատու՝ Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոս | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բաղնիք | 7 դ. կես | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Պալատ կաթողիկոսական | 652-662 թթ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գահասրահ | 652-662 թթ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Թանգարանի շենք. Զվարթնոցի թանգարանի շենքը | 1937 թ. | — | Հ | վրկնգ.՝ 1981 թ. | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հուշարձան՝ Թորոս Թորամանյանի | 1985 թ. | — | Հ | քանդ.՝ Ա. Անդրեասյան | |||
| Կոթող | մ.թ.ա. 7 դ. | — | Հ | թանգարանի մուտքի մոտ, Ռուսա II -ի սեպագիր արձանագրությամբ | |||
| Հնձան | 7 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Սեղանատուն | 7 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Ջրհոր | 4-5 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Պարիսպ | 7 դ. | — | Հ | համալիրի ամ կողմում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցական համալիր «Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածին» | 303 թ. - 20 դ. | Մովսես Խորենացի - Արարատյան փ. խաչմերուկ | — | Հ | խաչմերուկից 200 մ հվ-ամ | ||
| Եկեղեցի «Մայր տաճար» | 4-17 դդ. | — | Հ | ||||
| Զանգակատուն | 1653-1658 թթ. | — | Հ | ||||
| Գանձարան | 1869 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար տեր Ստեփանոսի | 1304 թ. | — | Հ | գանձարանում, կոտրտված, խիստ հողմնահար, բերված՝ Նորավանքից կազմող՝ Մոմիկ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 9 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված քարաբեկորին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 9 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Մաքենիսից, վերին ձախ անկյունը՝ կոտրված | |||
| Խաչքար՝ Դեղոյնի | 1148 թ. | — | Հ | բակում, բերված՝ Գլաձորից | |||
| Խաչքար | 1171 թ. | — | Հ | թևավոր խաչ, բեկորները՝ բերված Հովհաննավանքից, հավաքված և ամրացված՝ 1977 թ. | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Խաչատուր Անհաղթ փիլիսոփայի | 1218 թ. | — | Հ | բակում, բերված Գլաձորից | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Գրիգոր Խաղբակյանի | 1233 թ. | — | Հ | բակում, բարձր պատվանդանին, բերված՝ Իմիրզեկ հնավայրից | |||
| Խաչքար՝ Գրիգոր և Մամքան Մամիկոնյանների («Ամենափրկիչ») | 1273 թ. | — | Հ | բակում, բարձր պատվանդանին, երկատված, բերված՝ Ջղին-գյոլ հնավայրից | |||
| Խաչքար | 1287 թ. | — | Հ | բակում, արձանագիր պատվանդանին, բերված՝ Աղջոց վանքից | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Թամթոյի | 1297 թ. | — | Հ | բակում, պատվանդանին, բերված՝ Վարդենիսի ենթատարածքի Ակունք գյուղի «Գոմեր» գյուղատեղիից | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Գեղարդից, քիվի դիմային մակերեսը՝ տաշված | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, քիվի վերնամասն արձանագիր, վերին անկյունները՝ կոտրված | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | բակում, դիրքը՝ հորիզոնական | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Ներսեսի և Տիրացի | 13 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Գեղարդից | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Գեղարդից | |||
| Խաչքար | 14 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված մեծ քարաբեկորին, երկատված, վերին ձախ անկյունը՝ կոտրված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Ասիլի | 1451 թ. | — | Հ | բակում, բերված՝ Մաքենյաց վանքից | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Սառայի | 1451 թ. | — | Հ | ագուցված մկրտարանի պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Մարջանի և Ալեքսանի | 1495 թ. | — | Հ | ագուցված մկրտարանի պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Խաթունի | 15 դ. | — | Հ | ագուցված մկրտարանի պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Վարդանի և Արևի | 1543 թ. | — | Հ | բակում, բարձր պատվանդանին, բերված՝ Վարդենիսի ենթատարածքի Ակունք գյուղի «Գոմեր» գյուղատեղիից՝ 1975 թ. | |||
| Խաչքար | 1569 թ. | — | Հ | բակում, եռաստիճան պատվանդանին, բերված՝ Վարդենիսի ենթատարածքի Լճավան գյուղի «Գթաշեն» գյուղատեղիի գերեզմանոցից | |||
| Խաչքար՝ Սուլթանղուլի | 16 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Վարդենիսի ենթաշրջանի Գթաշեն գյուղատեղիից | |||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված բազալտե պատվանդանին, բերված՝ Մաքենյաց վանքից, արձանագիր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Հակոբի | 1601 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից | |||
| Խաչքար՝ Զաքարի, ծնողների և Ամիրի | 1602 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից | |||
| Խաչքար՝ Ստեփանոսի | 1602 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից | |||
| Խաչքար՝ պարոն Հովհաննեսի | 1602 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից, կազմող՝ Գրիգոր | |||
| Խաչքար՝ Խերխորի | 1602 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից | |||
| Խաչքար՝ Սուլթանի, Ավետիքի և Բուրթելի | 1603 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Հին Ջուղայից | |||
| Խաչքար | 1639 թ. | — | Հ | թևավոր խաչ բակում, բերված՝ Արցախի Խամշի վանքից | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Սարգսի | 1745 թ. | — | Հ | բակում, կանգնեցված պատվանդանին, բերված՝ Նորադուզի պատմական գերեզմանոցից, կազմող՝ Ներսես | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Մեծ եղեռնի 50-ամյակին | 1965 թ. | — | Տ | կաթողիկոսարանի բակում, տաճարից հս, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան | |||
| Խաչքար՝ Տ.Տ. Վազգեն Ա կաթողիկոսի 20-ամյա հայրապետությանը | 1976 թ. | — | Տ | Վեհարանի մոտ, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան | |||
| Կոթող | մ.թ.ա. 8-7 դդ. | — | Հ | տաճարից 20 մ հս, ամրացված պատվանդանին՝ 1964 թ. | |||
| Կոթող | 1603 թ. | — | Հ | բակում, ճեմարանի մոտ, կազմող՝ Զոհրապ | |||
| Հուշաղբյուր՝ Խրիմյան Հայրիկին | 1982 թ. | — | Տ | քանդ.՝ Գետիկ Բաղդասարյան, ճարտ.՝ Յու. Թամանյան, պատվիատու՝ վանեցի Միհրան և Սեդա Բաբուխանյաններ | |||
| Հուշաղբյուր «Կաթնաղբյուր» | 1967 թ. | — | Տ | տաճարի գլխ. մուտքից ձախ, պատվիրատու՝ ամերիկահայ Ս. Տեր-Գրիգորյան | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | կանգնեցված հուշաղբյուրի կիսակամարում | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Դանիել Ա Պայազատեցու | 1808 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովհաննես Ը Կարբեցու | 1842 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ե Աշտարակեցու | 1857 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցու | 1882 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի հվ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մակար Ա-ի | 1891 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Ա Խրիմյանի (Խրիմյան Հայրիկ) | 1907 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մաթևոս Բ Կոստանդնուպոլսեցու | 1910 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գևորգ Ե Տփխիսեցու | 1930 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գևորգ Զ-ի | 1954 թ. | — | Հ | Մայր տաճարի ամ մուտքի մոտ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի | 1994 թ. | — | Մայր տաճարի ամ մուտքից աջ | ||||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ի | 1999 թ. | — | Մայր տաճարի ամ մուտքից աջ | ||||
| Բնակելի շենք վանականների («Երեմյան խցեր») | 1894 թ. | — | Հ | տաճարից 80 մ աե | |||
| Հյուրանոց «Ղազարապատ» | 18 դ. I կես | — | Հ | Մայր տաճարից 100 մ հվ-աե | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Մատենադարանի շենք | 1903 թ. | — | Հ | Մայր տաճարից 100 մ հս-աե | |||
| Սեղանատուն | 17 դ. I կես | — | Հ | Մայր տաճարից 35 մ հվ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Վեհարան | 1738-1741 թթ. | — | Հ | հին վեհարան, Մայր տաճարից 50 մ հվ-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | բերված՝ Գտիչի վանքից | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար՝ Աթաբեկ Տարսայիճի, Բուրթելի և Բուղտայի | 1308 թ. | — | Հ | Վեհարանի ներսում, բերված՝ Նորավանքից կազմող՝ Մոմիկ | |||
| Խաչքար՝ Ուլուխանի | 1600 թ. | — | Հ | ագուցված պատին, բերված՝ Նորադուզից, կազմող՝ Քիրամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Վեհարան | 1910 թ. | — | Հ | նոր վեհարան տաճարից 200 մ ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տպարանի շենք | 1771 թ. | — | Հ | Մայր տաճարից 80 մ հվ-աե | |||
| Հուշարձան «Տրդատադուռ» | 17 դ. | — | Հ | Մայր տաճարից 35 մ ամ | |||
| Լիճ Ներսիսյան | 1846 թ. | — | Հ | Մայր տաճարից 220 մ հվ-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հիվանդանոցի շենք | 19 դ. վերջ | — | Հ | Մայր տաճարից 200 մ հվ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին | 1767 թ. | կենտրոնում (այսուհետև՝ կնտ) | — | Հ | Մայր տաճարից 360 մ հս | ||
| Զանգակատուն | 1767 թ. | — | Հ | վրկնգ՝ 1983 թ. ճարտ.՝ Թ. Գևորգյան | |||
| Խաչքար | 12 դ. | — | Հ | ագուցված՝ հս պատին | |||
| Խաչքար | 1472 թ. | — | Հ | ագուցված՝ ամ պատին, կազմող՝ Դավիթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | ագուցված՝ հվ պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 16 դ. | — | ագուցված՝ հս պատին, կազմող՝ Մելիքսեթ | ||||
| Խաչքար՝ Շիրվանի, Մարինեի և Ուլուբեկի | 1581 թ. | — | Հ | ագուցված՝ ամ պատին | |||
| Խաչքար | 1596 թ. | — | Հ | ագուցված՝ հս պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1655 թ. | — | Հ | ագուցված՝ ամ պատին, կազմող՝ Դավիթ | |||
| Եկեղեցի Սբ. Գայանե | 630 թ. - 20 դ. | հվ մասում | 40°09′27″N 44°17′31″E / 40.157419°N 44.291986°E | Հ | կից է Կոմերիտմիության փ. | ||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | ագուցված՝ ամ ճակատին, արտաքուստ | |||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | ագուցված՝ ամ ճակատին, արտաքուստ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | հվ-աե կողմում, իրար կողքի կանգնեցված 3 խաչքարերից կենտրոնինը, քիվը՝ արձանագիր | |||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | հվ-աե կողմում, իրար կողքի կանգնեցված 3 խաչքարերից ձախից 1-ինը | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հվ պատի մոտ, ներքուստ, ձախ եզրը և վերին աջ անկյունը կոտրված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հս-աե կողմում, ամրացված՝ պատվանդանին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հվ պատի մոտ, ներքուստ, ձախ եզրը և վերին աջ անկյունը՝ կոտրված, արձանագիր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | հվ-աե կողմում, իրար կողքի կանգնեցված 3 խաչքարերից ձախից 3-րդը | |||
| Գավիթ | 1688 թ. | — | Հ | վրնրգ.՝ 1977 թ. | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 11-12 դդ. | — | Հ | գավթի հս մույթի մոտ, պահպանվել է ստորին հատվածը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 11-12 դդ. | — | Հ | հենած գավթի պատին, երկատված, երկատված մասերը՝ միացված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | ագուցված՝ գավթի հս պատին, որմնասյան աջ կողմում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1456 թ. | — | Հ | հս պատին
կազմող՝ Սարգիս |
Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Հովհաննես Շահզատի | 15-16 դդ. | — | Հ | ագուցված՝ գավթի հվ պատին, ներքուստ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Սարգսի | 15-16 դդ. | — | Հ | ագուցված՝ գավթի հվ պատին, ներքուստ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Մարգարի | 16 դ. | — | Հ | հվ պատին, զույգ խաչքարերից ձախակողմյանն է, կազմող՝ Քիրամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Ավագ խաթունի | 1599 թ. | — | Հ | հվ պատին, զույգ խաչքարերից աջակողմյանն է, կազմող՝ Քիրամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Ակոբի | 1642 թ. | — | Հ | ամ պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Գերեզման վարդապետ Ներսեսի | 1651 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Եղիազար Ա Այնթափցու | 1691 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Աբրահամ Բ Մշեցու | 1734 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ղազարի | 1750 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մինաս Ա Ակնեցու | 1753 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հակոբ Շամախեցու | 1762 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Սիմեոն Ա Երևանցու | 1780 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ղուկաս Կարնեցու | 1799 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Հովսեփ Արղությանի | 1801 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման արքեպիսկոպոս Բարսեղի | 1812 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Սողոմոն Հովսեփյանի | 1829 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ոսկի Էնակոփյանցի | 1829 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Թովմա Հովսեփյանց - Ղորղանյանցի | 1842 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Մաթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցու (Չուխաճյան) | 1865 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Խորեն Ա-ի | 1938 թ. | — | Հ | ||||
| Բնակելի տուն | 19 դ. | — | Տ | եկեղեցուց 30 մ հս-աե | |||
| Գերեզմանոց | 10-20 դդ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Վարդան Խաչատուրի Աբովյանի | 1896 թ. | — | Հ | Խաչատուր Աբովյանի որդին է | |||
| Գերեզման Սամսոն ՏԵր-Պողոսյանի (Խենթ) | 1912 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Սմբատ Գրիգորի Բորոյանի (Մախլուտո) | 1956 թ. | — | Հ | ||||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 14-16 դդ. | — | Հ | կանգնեցված՝ դեղնավուն տուֆից պատրաստված՝ պատվանդանին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզմանոց | 19-20 դդ. | — | Հ | եկեղեցուց 80 մ ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հուշաղբյուր՝ Աննիկ Դերձակյանի | 1960-ական թթ. | — | Տ | ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան | |||
| Հուշաղբյուր 1915 թ. Մեծ եղեռնի զոհ կարնոհայությանը | 1983 թ. | — | Տ | ճարտ.՝ Ա. Գալիկյան | |||
| Միաբանության շենք | 1880-ական թթ. | — | Հ | եկեղեցուց 40 մ ամ վրնրգ.՝ 1987 թ. | |||
| Խաչքար | 1642 թ. | — | Հ | շենքի հվ թևում ձգվող միջանցքում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Նկուղ | 1764 թ. | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Ջրհոր | 7 դ. | — | Հ | վրնրգ.՝ 1845 թ. | |||
| գերեզման Լուսինե Զաքարյանի | 1992 թ. | Սբ. Գայանե եկեղեցու հս պատի մոտ | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Սբ. Հռիփսիմե | 618 թ. | Մեսրոպ Մաշտոց - Գր. Նարեկացի փ. խաչմերուկ | 40°10′01″N 44°18′35″E / 40.166992°N 44.309675°E | Հ | քաղաքի աե մասում | ||
| Խաչքար | 9 դ. | — | Հ | տեղափոխված է Եղեգնաձորից, եկեղեցու հս-ամ մույթի մոտ, փայտե շրջանակի մեջ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Փիլիպոս Հաղբակեցու | 1655 թ. | — | Հ | եկեղեցու ներսում, խորանից ձախ | |||
| Զանգակատուն | 1790 թ. | — | Հ | պատվիրատու՝ Խաչիկ Ջնթլումյան Ջուղայեցի | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Աստվածատուր Համադանցու | 1725 թ. | — | Հ | զանգակատան մուտքից հվ | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Կարապետ Բ Ուլնեցու | 1729 թ. | — | Հ | զանգակատան մուտքից հս | |||
| Եկեղեցի | 4-5 դդ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Բնակելի տուն | 1894 թ. | — | Տ | եկեղեցուց 40 մ հվ-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Բնակելի տուն. Վանահոր տունը | 1894 թ. | — | Տ | եկեղեցուց հվ-աե | |||
| Աղբյուր | 1960-ական թթ. | — | Տ | բակում, Վանահոր տան մոտ ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան | |||
| Շինություն | 19 դ. վերջ | — | Տ | թաղակապ նկուղներ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Գերեզմանոց | 4-19 դդ. | — | Տ | եկեղեցուց 50 մ աե | |||
| Խաչքար | 1195 թ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի տակ, արձանագիր, մեջտեղից կոտրված, կոտրված մասերը դրված են իրարից հեռու | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1424 թ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի տակ, արձանագիր, բեկոր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1481 թ. ? | — | Հ | միանավ եկեղեցու ամ կողմում, արձանագիր, տեղադրված՝ արձանագիր պատվանդանին | |||
| Խաչքար Ակոբջանի | 1552 թ. | — | Հ | եկեղեցուց աե, պարսպի տակ | |||
| Խաչքար Մարգարի | 16 դ. | — | Հ | եկեղեցու բակում, երկատված կազմող՝ Սամվել | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար Մարտիրոս եպիսկոպոսի | 16 դ. | — | Հ | Վանահոր տան մոտ, հենած աե պարսպին, վերնամասը և ստորին ձախ հատվածը՝ կոտրված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի տակ, արձանագիր, հորինվածքի կենտրոնական հատվածը՝ խիստ հողմնահարված | |||
| Խաչքար Ղազարի | 16 դ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի տակ, եզրագոտու աջ կողմը՝ վնասված, կենտրոնից ճաքած | |||
| Խաչքար Ազամաթի | 16 դ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի տակ, արձանագիր, երկատված, երկատված մասերը՝ դրված կողք-կողքի | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1692 թ. | — | Հ | եկեղեցու աե պարսպի մոտ, արձանագիր, հողմնահարված | |||
| Պարիսպ | 1776 թ. 1894 թ. | — | Հ | եկեղեցու շուրջը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Դարպաս | 16-17 դդ. | — | Հ | եկեղեցուց 100 մ հս | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Սբ. Շողակաթ | 1694 թ. | Նալբանդյան - Սահակ Պարթև փ. խաչմերուկ | 40°10′05″N 44°18′18″E / 40.168044°N 44.304936°E | Հ | |||
| Գավիթ | 1694 թ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Նահապետ Ա Եդեսացու | 1705 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզման Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Աբրահամ Գ Կրտեացու | 1737 թ. | — | Հ | ||||
| Գերեզմանոց | 19 դ. | — | Տ | եկեղեցու աե կողմում | |||
| Եկեղեցի | 4-5 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հվ-ամ կողմում | |||
| Հուշաղբյուր | 1987 թ. | Սբ. Շողակաթ եկեղեցու բակում | — | Տ | ճարտ.՝ Արծրուն Գալիկյան պատվիրատուներ՝ Խորեն և Երվանդուհի Ասատուրյաններ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Կոթող-ուղեցույց «Զվարթնոց» («Արծիվ») | 1957 թ. | 3 կմ աե | — | Հ | Երևան-Վաղարշապատ մայրուղու եզրին, քանդ.՝ Ե. Քոչար, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան | ||
| Հուշարձան Խաչատուր Աբովյանի | 1947 թ. | ք. մ. | — | Տ | N 4 դպրոցի առջև, ճարտ.՝ Զ. Տերտերյան | ||
| Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների | 1970 թ. | Մեսրոպ Մաշտոց փ. | — | Տ | քանդ.՝ Դ. Սիմոնյան, Գ. Եփրոյան, ճարտ.՝ Զ. Տերտերյան | ||
| Հուշարձան Կոմիտասի | 1969 թ. | կենտրոնում | — | Տ | կենտրոնական հրապարակում, քանդակագործ՝ Երվանդ Քոչար | ||
| Հուշարձան Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատման համար 1921 թ. քաղաքացիական մարտերում զոհված կոմունարների | 1953 թ. | ք. մ. | — | Տ | քաղաքային զբոսայգում, Մայր տաճարից 80 մ հս ճարտ.՝ Ռ. Զուբեցյան | ||
| Հուշարձան Մեսրոպ Մաշտոցի | 1981 թ. | կնտ. | — | Տ | կենտրոնական հրապարակում քանդակագործ՝ Լևոն Թոքմաջյան | ||
| Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի | 1944 թ. | ք. մ. | — | Տ | քաղաքային զբոսայգում, քանդ.՝ Ա. Սարգսյան | ||
| Հուշարձան Ստեփան Շահումյանի | 1961 թ. | ք. մ. | — | Տ | համանուն քաղաքային զբոսայգում | ||
| Հուշարձան 1827 թ. Ռուս - Պարսկական պատերազմում զոհված ռուս մարտիկների | 1833 թ. | ամ մասում | — | Հ | ամ եզրին, Էջմիածին-Արմավիր ավտոճանապարհին | ||
| Ճեմարանի շենք. Գևորգյան ճեմարանը | 1873 թ. | Արարատյան - Մովսես Խորենացի փ. խաչմերուկ | — | Հ | խաչմերուկից 80 մ հվ | ||
| Հուշարձան Ռափայել Պատկանյանի | 1901 թ. | ք. մ. | — | Հ | Գևորգյան ճեմարանի առջև, քանդակագործ՝ Անդրեաս Տեր-Մարուքյան, պատվիրատու՝ նախիջևանցի Ավետիք Պողոսյան | ||
| Հանրակացարան | 1879 թ. | — | Հ | ճեմարանի շենքից 30 մ աե | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հիվանդանոցի շենք | 20 դ. սկիզբ | — | Հ | ճեմարանի շենքից 120 մ հվ-աե, այժմ շենքում գործում է քաղաքային սանիտարա-էպիդեմիական կայանը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ուսումնական մասնաշենք | 19 դ. վերջ | — | Հ | ճեմարանի շենքից 170 մ աե | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Մշակույթի տուն | 1954 թ. | Մեսրոպ Մաշտոց փ. | — | Տ | ճարտ.՝ Ս. Մանուկյան | ||
| Տուն-թանգարանի շենք. Հովհաննես Հովհաննիսյանի տուն թանգարանը | 19 դ. վերջ | կնտ. | — | Հ | քաղաքի կենտրոնական հրապարակից ամ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Հուշարձան Հովհաննես Հովհաննիսյանի | 1959 թ. | — | Հ | տուն-թանգարանի առջև, քանդ.՝ Գ. Չուբարյան | |||
| Եղիշե Թադևոսյանի հայրական տուն | 19 դ. Վերջ | Ռ. Մելիքյան փող. 14 և 16 | — | Տ | ավերված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 1993 թ. | Մ. Մաշտոցի փող., Գր. Նարեկացու անվ. թիվ 2 դպրոցի բակում | — | Տ | եղել է մշակույթի տան մոտ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Հնձան | 19-դ. վերջ- 20 դ. սկիզբ | քաղաքի կենտրո-նից 2,5 կմ հս-աե | — | Տ | Զվարթնոց թաղամասին հարող այգիներում | Լուսանկար վերբեռնել |
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
| ||||||||||
