Վահե Վահյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վահե Վահյան
Vahe Vahian 1980.jpg
Ծննդյան անունՍարգիս Աբդալյան
Ծնվել է1908 դեկտեմբերի 22
ԾննդավայրԿյուրին, Սեբաստիայի նահանգ, Թուրքիա
Վախճանվել էօգոստոսի 19, 1998(1998-08-19) (տարիքը 89)
Վախճանի վայրԲեյրութ, Լիբանան
Մասնագիտությունբանաստեղծ, արձակագիր,
խմբագիր, մանկավարժ,
Լեզուհայերեն
Ազգությունհայ
ՔաղաքացիությունԼիբանան Լիբանան
ԿրթությունԲեյրութի ամերիկյան համալսարան (1930)
ՊարգևներՍուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան

Վահե Վահյան (Վահէ-Վահեան, ծնվ.՝ Սարգիս Աբդալյան 1908 թ. դեկտեմբերի 22, Կյուրին - 1998 թ. Բեյրութ, Լիբանան), հայ բանաստեղծ, գրող, խմբագիր, հասարակական գործիչ, մանկավարժ և հռետոր[1][2]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վահե Վահյանը ծնվել է Սեբաստիայի նահանգի Կյուրին քաղաքում։ 1915 թվականի ջարդերի ժամանակ ենթարկվել է հայկական կոտորածների սարսափազդու արհավիրքներին։ 1918 թվականին վերադարձել է Այնթապ, մի քանի ամիս արհեստ է սովորել, մտել է Վարդանյան վարժարան, սակայն խռովությունների և կռիվների պատճառով չի ավարտել այն։ 1920 թվականին հաստատվել է Հալեպում, սովորել և ավարտել է ամերիկացիներին փոխանցած հայ բողոքականների վարժարանում։ 1925 թվականին նրան հաջողվել է մտնել Բեյրութի ամերիկյան համալսարան, հետևել ճարտարագիտության, մաթեմատիկայի և բնական գիտությունների դասընթացներին։ 1930 թվականին Պսակավոր արվեստից տիտղոսով ավարտել է համալսարանը։ Նույն թվականին աշխատել է Բրումմանայի անգլիական գիշերօթիկ երկրորդական վարժարանում՝ որպես մաթեմատիկայի, բնագիտության և տարրաբանության ուսուցիչ։ 1934 թվականին Անթիլիասի դպրեվանքում հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել։ 1935 թվականից պաշտոնավարել է Մելգոնյան կրթական հաստատությունում։

Ստեղծագործական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն է մուտք գործել Սարգիս Մեհյան, Ս. Հ. Հարզվարթյան, 1933 թվականից՝ Վ-Վ. գրական կեղծանուններով։ Աշխատակցել է «Անահիտ», «Զվարթնոց», «Արագած» և այլ պարբերականների։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, իր «Անի» ամսագրով դարձել է սփյուռքահայ գրական շարժման առաջնորդներից մեկը և միաժամանակ շարունակել ուսուցչական գործունեությունը Բեյրութի ՀԲԸՄ երկրորդական վարժարաններում։

Բանաստեղծությունների առաջին հատորը՝ «Արև-անձրև» ժողովածուն, լույս է տեսել 1933 թվականին, Բեյրութում, երկրորդ հատորը՝ «Ոսկի կամուրջ»-ը, 1945 թվականին, նույնպես Բեյրութում, որից հետո հրապարակել է «Հարալեզներու հաշտությունը» (1952) և բավական ընդմիջումից հետո՝ 1968 թվականին բանաստեղծությունների երրորդ ժողովածուն՝ «Մատյան սիրո և մորմոքի»: 1974 թվականին Բեյրութում հրատարակել է չորրորդ ժողովածուն՝ «Հուշարձան Վահրամիս»-ը։ Կազմել և խմբագրել է բազմաթիվ պատկառելի և արժեքավոր գեղարվեստական հատորներ[3]:

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանաստեղծությունների ժողովածուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արև-անձրև, Բեյրութ, 1933[4]
  • Ոսկի կամուրջ, Բեյրութ, 1946:
  • Ոսկի կամուրջ (բանաստեղծություններ, հուշեր և քննադատություն), Երևան, 1958:
  • Մատեան սիրոյ և մորմոքի, Բեյրութ, 1968:
  • Մատյան սիրո և մորմոքի, Երևան, 1971:
  • Յուշարձան Վահրամիս Բեյրութ, 1977:
  • Հատընտիր, Բեյրութ, 1986:
  • Ղօղանջ ու մրմունջ վերջալուսային, Բեյրութ, 1990։

Արձակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Յարալէզներու հաշտութիւնը (Հուշեր հայրենիք այցից), Բեյրութ, 1953
  • Բերքահաւաք (էսսեներ 3 հատորով), հատ. I, Երուսաղեմ, 1978, հատ. II, Բեյրութ, 1987, հատ. III Բեյրութ, 1993[5]

Հետմահու հրատարակված գրքեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հրաժեշտի քերթուածներ, Բեյրութ (Լիբանան), 2009:
  • Բանաստեղծին սիրտը (նամակներ), Բեյրութ, 2012:

Խմբագրումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայ գրականութիւնը - պատմուածքներ, հատ. I, Բեյրութ (Լիբանան), 1978
  • Ծաղկաքաղ արձակի (3 հատորով), Բեյրութ (Լիբանան), 1984, 1985 և 1988

Թարգմանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Անծանօթ գլուխ-գործոցը (Le Chef-d'Oeuvre Inconnu Honore de Balzac, ֆրանսերեն բնօրինակից), Բեյրութ (Լիբանան), 1950
  • Մարգարէն (The Prophet by Gebran Khalil Gebran, անգլերենից), Բեյրութ (Լիբանան), 1984
  • Պարտիզպանը, Կիթանճալի և Մրգահաւաք (The Gardener, Gitanjali & Fruit-gethering Rabindranath Tagore, անգլերենից), Բեյրութ, 1985
  • Տորիան Կրէյի պատկերը (The Picture of Dorian Gray Oscar Wilde, անգլերեն բնօրինակից), Բեյրութ (Լիբանան), 1992։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Famous Poet Editor and Writer Vahe Vahian Dies»։ Asbarez։ օգոստոսի 25, 1998։ Վերցված է 24 ապրիլի 2014 
  2. Stephen Cushman, Clare Cavanagh, Jahan Ramazani, Paul Rouzer (2012)։ The Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics։ Princeton University Press։ էջ 85։ ISBN 1400841429 
  3. Վահե Վահյանի կենսագրությունը avproduction.am կայքում
  4. Bardakjian Kevork B. (2000)։ A Reference Guide to Modern Armenian Literature 1500-1920։ Wayne State University Press։ էջ 248։ ISBN 0-8143-2747-8 
  5. «Բերքահավաք»։ 1978։ Վերցված է 24 ապրիլի 2014 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վահե-Վահյան, Ծննդյան 75 և գրական գործունեության 50-ամյակը, Նյու Յորք, 1985։