Վահանապտեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վահանապտեր
Dryopteris filix mas nf.jpg
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Դաս Ձիաձետներ (Equisetopsida)
Ենթադաս Polypodiidae
Կարգ Բազմոտիկներ (Polypodiales)
Ենթակարգ Polypodiineae
Ընտանիք Բազմաոտիկազգիներ (Dryopteridaceae)
Ենթաընտանիք Dryopteridoideae
Ցեղ Վահանապտեր (Dryopteris)
Adans., 1763

Վահանապտեր (լատ.՝ Dryopteris), լեզվապտերազգիների ընտանիքի բազմամյա, կարճ ու հաստ կոճղարմատով խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 150 տեսակ։

Դասի լատիներեն անվանումը՝ Dryopteris ծագել է հունարեն՝ δρῦς, որը նշանակում է կաղնի, և πτέρις - պտեր[1] բառերից։

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ-ում 2 տեսակ՝

  • Վահանապտեր արական (լատ.՝ D. filixmas)
  • Վահանապտեր աղեղնավոր (լատ.՝ D. spinulosa

Առաջինը տարածված է գրեթե բոլոր, իսկ երկրորդը՝ Լոռու և Կոտայքի մարզերում։ Աճում է խոնավ, ստվերոտ վայրերում, անտառներում, հաճախ առաջացնում միատարր բուսուտներ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

D. goldiana

Կոճղարմատը ծածկված է թուխ թեփուկներով։ Բույսի բարձրությունը 30-150 սմ է։ Տերևները փետրաձև են կամ բարդ-փետրաձև։ Մատղաշ տերևի գագաթը խխունջաձև ոլորված է։ Ամռանը տերևների ստորին մակերեսին առաջանում են կլորավուն սորուսներ (սպորանգիումի խմբեր), որոնք դասավորվում են ջղերի երկարությամբ և ծածկվում կլորավուն կամ երիկամաձև, մի եզրով տերևին ամրացած ծածկաթեփուկով (ինդուզիում)։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեղաբույս է. պարունակում է թթուներ, աղաղանյութեր և այլն։ Կոճղարմատի թուրմը ճիճվամուղ է։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Dryopteris carthusiana
Dryopteris cristata
Dryopteris erythrosora
Dryopteris villarii
Dryopteris wallichiana

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Gardeners’ Encyclopedia of Plants & Flowers. - Dorling Kindersley Limited, London, 1995.
  • Сааков С. Г. Ջերմոցային և տնային բույսեր։ - Լ.։ Գիտություն.- 1983.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Encke, F. et al. 1993. Zander: Handwörterbuch der Pflanzennamen, 14. Auflage. (Zander ed14)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png