Վահանապտեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վահանապտեր
Վահանապտեր արական
Վահանապտեր արական (Dryopteris filix-mas)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Բույսեր
Բաժին Polypodiophyta
Դաս Polypodiopsida
Կարգ Polypodiales
Ընտանիք Լեզվապտերազգիներ
Ցեղ Վահանապտեր
Լատիներեն անվանում
Dryopteris Adans. (1763), nom. cons.
Հոմանիշներ[1]

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում




Վահանապտեր (լատիներեն՝ Dryopteris), լեզվապտերազգիների ընտանիքի բազմամյա, կարճ ու հաստ կոճղարմատով խոտաբույսերի ցեղ։ Հայտնի է մոտ 150 տեսակ։

Դասի լատիներեն անվանումը՝ Dryopteris ծագել է հուն․՝ δρῦς, որը նշանակում է կաղնի, և πτέρις - պտեր[2] բառերից։

Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՀ-ում 2 տեսակ՝

Առաջինը տարածված է գրեթե բոլոր, իսկ երկրորդը՝ Լոռու և Կոտայքի մարզերում։ Աճում է խոնավ, ստվերոտ վայրերում, անտառներում, հաճախ առաջացնում միատարր բուսուտներ։

Կենսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

D. goldiana

Կոճղարմատը ծածկված է թուխ թեփուկներով։ Բույսի բարձրությունը 30-150 սմ է։ Տերևները փետրաձև են կամ բարդ-փետրաձև։ Մատղաշ տերևի գագաթը խխունջաձև ոլորված է։ Ամռանը տերևների ստորին մակերեսին առաջանում են կլորավուն սորուսներ (սպորանգիումի խմբեր), որոնք դասավորվում են ջղերի երկարությամբ և ծածկվում կլորավուն կամ երիկամաձև, մի եզրով տերևին ամրացած ծածկաթեփուկով (ինդուզիում)։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեղաբույս է. պարունակում է թթուներ, աղաղանյութեր և այլն։ Կոճղարմատի թուրմը ճիճվամուղ է։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Dryopteris carthusiana
Dryopteris cristata
Dryopteris erythrosora
Dryopteris villarii
Dryopteris wallichiana

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Gardeners’ Encyclopedia of Plants & Flowers. - Dorling Kindersley Limited, London, 1995.
  • Сааков С. Г. Ջերմոցային և տնային բույսեր։ - Լ.։ Գիտություն.- 1983.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. По данным Germplasm Resources Information Network Проверено 28 февраля 2009 г.
  2. Encke, F. et al. 1993. Zander: Handwörterbuch der Pflanzennamen, 14. Auflage. (Zander ed14)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png