Jump to content

ՎԱԶ-2103

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
ՎԱԶ-2103
ավտոմեքենայի մոդել Խմբագրել Wikidata
Ենթակատեգորիասեդան Խմբագրել Wikidata
Նախորդ• ՎԱԶ-2101

• ՎԱԶ-2103 Խմբագրել Wikidata

Հաջորդ• ՎԱԶ-2107
• LADA Granta
• Lada Iskra Խմբագրել Wikidata
ԱրտադրողԱվտոՎԱԶ Խմբագրել Wikidata
ԲրենդԼադա Խմբագրել Wikidata
Ստեղծման վայրՏոլյատի Խմբագրել Wikidata
Շարժիչներքին այրման բենզինային շարժիչ Խմբագրել Wikidata
Wheelbase2424 միլիմետր Խմբագրել Wikidata
Երկարություն4116 միլիմետր Խմբագրել Wikidata
Լայնություն1611 միլիմետր Խմբագրել Wikidata
Բարձրություն1440 միլիմետր Խմբագրել Wikidata
Զանգված1030 կիլոգրամ Խմբագրել Wikidata

ՎԱԶ-2103 «Ժիգուլի», հետևի քարշակով II խմբի փոքր դասի սեդան թափքով ավտոմեքենա։ Այն մշակվել է իտալական Fiat ընկերության հետ համատեղ՝ Fiat 124 մոդելի հիման վրա և սերիական արտադրության է դրվել Վոլգայի ավտոմոբիլային գործարանում 1972-ից մինչև 1984 թվականը։ «Եռյակի» հաջորդը Վոլգայի ավտոմոբիլային գործարանի մոդելների շարքում համարվում է ՎԱԶ-ր 2107-ը[1]։

Fiat 124-ը, որը դարձավ ՎԱԶ-2101 և ՎԱԶ-2103 մոդելների նախատիպը, առաջին անգամ ներկայացվել է հանրությանը 1965 թվականին, իսկ Իտալիայում սերիական արտադրությունը սկսվել է 1966 թվականին։ Հաջորդ՝ 1967 թվականին, ընկերությունը ներկայացրեց ավելի բարձր դասի ավտոմեքենա՝ նմանատիպ դիզայնով՝ Fiat 125։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1966 թվականին ԽՍՀՄ Ավտոմոբիլային արդյունաբերության նախարարության և Fiat ընկերության միջև պայմանագրի ստորագրման ժամանակ նախատեսվեց, որ Fiat-ը խորհրդային կողմին կտրամադրի ավտոմեքենայի երկու համալրման՝ «նորմա» և «լյուքս» տարբերակների ամբողջական տեխնիկական փաստաթղթավորումը։ Fiat-ի կողմից առաջարկված պատրաստ լուծումներն էին՝ «նորմայի» համար՝ Fiat 124 (որի հիման վրա սկսվեց ՎԱԶ-2101-ի արտադրությունը), իսկ «լյուքսի» համար՝ Fiat 125 (որի հիման վրա սկսվեց ՎԱԶ-2103-ի արտադրությունը)։ ՎԱԶ-2103-ը հանդիսանում է Fiat-ի և ՎԱԶ-ի համատեղ մշակման արդյունք։ Ավտոմեքենայի դիզայնային աշխատանքները կատարել է Fiat-ի ստիլային կենտրոնը, իսկ խորհրդային շահագործման պայմաններին համապատասխան տեխնիկական հարմարեցումը՝ ՎԱԶ-ի կոնստրուկտորական բաժինը։ Թափքի հիմնական միջուկը օգտագործվել է ՎԱԶ-2101-ից[2]։ 1972 թվականին հավաքվել է 1429 ավտոմեքենա, որոնցից 911-ը եղել են ՎԱԶ-2103Վ (Վ՝ «ժամանակավոր») տարբերակ։ Այս խմբաքանակը համալրվել է ՎԱԶ-2101-ի սալոնով, քանի որ սկզբում նախատեսված էր 1972 թվականին արտադրել միայն 500 մեքենա, և մնացած մեքենաների համար սալոնի բաղադրիչները չբավականացրին։

Այս ամենը, լավ հավաքման որակի հետ միասին, այս ավտոմեքենան դարձրեց խորհրդային ավտոարդյունաբերության 1970-ականների ամենահեղինակավոր մոդելներից մեկը, իսկ որոշ ապրանքանիշի սիրահարներ այն համարում են ՎԱԶ-ի ամենաէլեգանտ և ոճային մոդելը[3]։1974 թվականի դեկտեմբերին այս մոդելը պարգևատրվել է «Որակի նշանով»։

ՎԱԶ-2103-ի արժեքը կազմում էր 7500 ռուբլի, մինչդեռ ՎԱԶ-2101-ը արժեր 5500 ռուբլի։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում ՎԱԶ-2103-ը համարվում էր լյուքս դասի ավտոմեքենա, որը հեղինակությամբ զիջում էր միայն ԳԱԶ-24 «Վոլգա»-ին։

1976 թվականին նախատեսվում էր սկսել ՎԱԶ-2103-ի ունիվերսալ թափքով տարբերակի արտադրությունը, սակայն այդ մոդիֆիկացիան սերիական արտադրության չանցավ։ Արտադրվել է ընդամենը երեք այդպիսի ավտոմեքենա։

Չնայած 1975 թվականին առջևի ֆարտուկի ձևի փոփոխությանը և 1977 թվականին ավելի ժամանակակից կլեմների ու էլեկտրալարերի միացումների ներդրմանը, արտադրության ողջ ընթացքում ավտոմեքենան կոնվեյերի վրա չի ենթարկվել որևէ նշանակալի արտաքին փոփոխության[4]։ Միլիոներորդ ավտոմեքենան, որը թողարկվել է ԱվտոՎԱԶ-ում՝ ՎԱԶ-2103։

12 տարվա ընթացքում արտադրվել է «երրորդ» մոդելի՝ Կաղապար՝ «Число» քանակությամբ ավտոմեքենա։ Մի փոքր ավելի «հեղինակավոր» ՎԱԶ-2106 մոդելը, որը փաստացի հանդիսանում էր «եռյակի» արդիականացված տարբերակը, արտադրվել է 1976-ից մինչև 2006 թվականը։

Ներկայ պահին հայտնի են

ամենավաղ ՎԱԶ-2103 ավտոմեքենան՝ կոնվեյերային համար 0 000 047, թողարկվել է 1972 թվականի սեպտեմբերին[5]։

ամենավերջին ՎԱԶ-21033 ավտոմեքենան՝ կոնվեյերային համար 1 305 735, թողարկվել է 1983 թվականի վերջում[6]։

Ակնարկ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին տեսքով ՎԱԶ-2103-ը թեև հիշեցնում էր Fiat 125-ը, սակայն ամբողջությամբ վերամշակված տարբերակ էր։ ՎԱԶ-2103-ի առջևի մասը ունի ավելի մեծ բացասական թեքություն, իսկ առջևի թևերի գծերը՝ ռադիատորի ցանցի և կապոտի միացման հատվածում, դարձել էին զգալիորեն սուր։

Թափքի ձևավորման մեջ օգտագործվել է մեծ քանակությամբ քրոմապատ տարրեր՝ կողային մոլդինգներ, շեմեր և կամարներ, ռադիատորի ցանց, բամպերներ, պատուհանների եզրապատեր և անիվների դեկորատիվ կափարիչներ։

Ուղղանկյուն ռադիատորի վանդակաճաղի մեջ, որը զբաղեցնում էր առջևի ամբողջ լայնությունը, տեղադրված էին չորս զույգ լուսարձակներ, որոնք ապահովում էին ճանապարհի ավելի հավասար լուսավորություն, քան ՎԱԶ-2101-ի երկու լուսարձակները։ Մոտ լուսի դեպքում աշխատում էին միայն արտաքին լուսարձակները, իսկ հեռակայի դեպքում միանում էին բոլոր լուսարձակները[7]։ ՎԱԶ-2106-ի արտադրության սկսվելուց առաջ՝ 1976 թվականին, խորհրդային արդյունաբերությունում նման լուսարձակների արտադրության տեխնոլոգիայի բացակայության պատճառով դրանց արտադրությամբ զբաղվում էր ԳԴՀ-ի FER կոմբինատը, իսկ հետագայում լուսարձակները մատակարարում էր Չեխոսլովակիայի «Autopal» ընկերությունը։ Հետևի մասում հայտնվեցին մեծ երկգույն ֆոնարներ[8]։

Առջևի դռների ծայրերին հայտնվեցին կարմիր լամպեր, որոնք բացվում են դուռը բացելու դեպքում (եթե միացված է արտաքին լուսավորությունը) և նախազգուշացնում են մյուս մեքենաների վարորդներին։

ՎԱԶ-2103-ի սալոնը զգալի տարբերություններ ուներ ՎԱԶ-2101-ի սալոնից․ նստատեղերի համակցված ծածկույթ՝ կտորից և արհեստական կաշվից (հետևի բազմոցի մեջտեղում հայտնվեց ծալվող ձեռնաշղթա), դռների քարտեր, ղեկ, նոր տորպեդոն ստացավ փայտի տակ դեկորատիվ ներդիրներ և կենտրոնում ժամացույց, իսկ նոր գործիքային վահանակում հայտնվեց տախոմետր և օրական վազքի հաշվիչ՝ սպիդոմետրի վրա։ Գործարանից նաև տեղադրվում էր «Բիլինա Ա271» ռադիոընդունիչ[7]։

Նոր դրոշմված անիվների սկավառակներին զուգահեռ հայտնվեցին նոր ռադիալային ԻЯ-170 անվադողերը, որոնք մի փոքր ավելի լայն և փափուկ էին, քան ՎԱԶ-2101-ի վրա օգտագործվող Ի-151 դիագոնալ անվադողերը։

Արդյունքում ՎԱԶ-2103-ը 80%-ով նույնական էր ՎԱԶ-2101-ին․ ՎԱԶ-2103-ի տարբերությունները հիմնականում վերաբերում էին առջևի և հետևի հատվածների արտաքին հավելյալ վահանակներին, ինչպես նաև այլ սալոնին[9]։

Արդյունքում ՎԱԶ-2103-ի դիզայնը ստացվեց բավական ժամանակակից (1970-ականների սկզբի համար) և զգալիորեն տարբերվում էր մյուս խորհրդային ավտոմեքենաներից։

Բնութագրեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փոքր սերիայով արտադրվող 21031 մոդելի վրա տեղադրվում էր 1,6 լիտրանոց շարժիչ՝ 80 ձիաուժ հզորությամբ։ Մեկ այլ արտահանման տարբերակ էր 21035-ը, որի վրա տեղադրվում էր 2101-ից վերցված 1,2 լիտրանոց շարժիչ՝ 64 ձիաուժ հզորությամբ։

ՎԱԶ-2103-ի վրա տեղադրվում էր 1,5 լիտրանոց շարժիչ (77 ձիաուժ), որը հանդիսանում էր FIAT-124 շարժիչի արդիականացված տարբերակը։ Դրա տարբերությունն այն էր, որ Վոլգայի գործարանի շարժիչը ուներ բալոնի բլոկի այլ պատերի հաստություն՝ 215,9 մմ՝ իտալական 207,1 մմ-ի փոխարեն։ Համապատասխանաբար, աշխատանքային ծավալը մեծացել էր մինչև 1,5 լիտր, իսկ ծնկաձև լիսեռը ստացել էր մխոցի ավելի մեծ ընթացք[10]։

ՎԱԶ-2103-ի վրա տեղադրվում էր 4-աստիճան մեխանիկական փոխանցման տուփ (МКПП)։ Արտահանման Lada 1500S Automatic մոդելի վրա տեղադրվում էր 3-աստիճան ավտոմատ փոխանցման տուփ (АКПП)՝ General Motors-ի 3L30 արտադրության, որը հավաքվում էր Ֆրանսիայի Ստրասբուրգ քաղաքում[11]։

Մոդիֆիկացիաներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սերիական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • ՎԱԶ-2103Վ (տարբերակ 23) — 1972 թ., թողարկվել է մոտ 1000 օրինակ տպաքանակով։ Ունի «Վ» ինդեքսը՝ ժամանակավոր շարք, առանձնահատկություններով ինտերիերում (ՎԱԶ-2101-ի սալոն) և էլեկտրալարերի համակարգում։
  • ՎԱԶ-21031 — 1975 թ., ՎԱԶ-2106 մոդելի նախորդ տարբերակը[12], փոքր սերիայով տարբերակ՝ ՎԱԶ-21031 շարժիչով (1,6 լ; 80 ձիաուժ)։
  • ՎԱԶ-21032 — 1973–1981 թթ., նախատեսված էր արտահանման համար այն երկրներ, որտեղ գործում է ձախակողմյա երթևեկություն[13]։
  • ՎԱԶ-2103 — 1977–1983 թթ. (արտահանման անվանում՝ Lada 1500S Automatic), ավտոմատ փոխանցման տուփով։ Այս մոդելի վրա օգտագործվում էր General Motors-ի եռաստիճան «ավտոմատ» 3L30 (TH180), որը արտադրվում էր ընկերության ֆրանսիական գործարանում՝ Ստրասբուրգում, 1969–1998 թվականներին։ Շարժիչը համալրվում էր իտալական Weber կարբյուրատորով։ Փոփոխությունները կատարում էին ԽՍՀՄ մեքենաների ներմուծողներն ու դիլերները Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում[14]։
  • ՎԱԶ-21033 — 1977–1983 թթ. (արտահանման անվանում՝ Lada 1300s), ՎԱԶ-21011 շարժիչով (1,3 լ; 69 ձիաուժ)[13]։
  • ՎԱԶ-21035 — 1973–1981 թթ., արտահանման տարբերակ՝ ՎԱԶ-2101 շարժիչով (1,2 լ; 64 ձիաուժ)[13]։

Ավտոսպորտում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1976 թվականին Հունաստանում անցկացված «Ակրոպոլիս» ռալլիում՝ աշխարհի առաջնության փուլում, Ստասիս Բրունդզայի և Անատոլի Բրումի անձնակազմը ՎԱԶ-2103-ով (Lada 1500 Rallye անվանումով) զբաղեցրեց 6-րդ տեղը ընդհանուր հաշվարկում։ Սա լավագույն արդյունքն է խորհրդային ռալլի-վարորդի և խորհրդային ավտոմեքենայի համար WRC-ի պատմության մեջ[15][16]։

Բացի խորհրդային ավտոմրցարշավորդներից, ՎԱԶ-2103-ը օգտագործվել է նաև այլ երկրներում ավտոսպորտում։ Օրինակ՝ WRC-ի փուլերում լավագույն տասնյակում տեղեր են զբաղեցրել․ ՎԱԶ-2103-ով հույն Պավլոս Մոկուտիսի անձնակազմը Հունաստանում՝ 1975 թվականին (10-րդ տեղ[17], Միաժամանակ դա «Լադային» բերեց առաջին միավորը համաշխարհային առաջնության արտադրողների հաշվարկում[18][19]), Նորվեգացի Պեր Էնգսետի անձնակազմը Շվեդիայում՝ 1977 թվականին (10-րդ տեղ)[20]։

Արվեստում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՎԱԶ-2103-ը հանդիպում է բազմաթիվ խորհրդային կինոնկարներում․ դրանով էր երթևեկում Իպոլիտը «Ճակատագրի հեգնանք, կամ Լավ լոգանք քեզ հետ» ֆիլմում, կենսաբան Վիկտոր Վեդենեևը՝ 1978 թվականի «Պտույտ» ֆիլմում, ինչպես նաև Եկատերինան «Մոսկվան արցունքներին չի հավատում» ֆիլմում։ Այս երկու ֆիլմերում էլ ՎԱԶ-2103-ը կարևոր դեր ունի՝ ընդգծելով այն կերպարների բարձր սոցիալական կարգավիճակը, որոնք կարող էին իրենց թույլ տալ «Ժիգուլի»-ի վերջին մոդելը՝ ԽՍՀՄ-ի ամենահեղինակավոր մեքենան «Վոլգայից» հետո։ ՎԱԶ-2103-ի սպորտային հնարավորությունները ցուցադրվել են նաև «Իտալացիների անհավանական արկածները Ռուսաստանում» ֆիլմում։ Այս մոդելը օգտագործել են նաև բազմաթիվ հայտնի դերասաններ իրենց առօրյայում, օրինակ՝ Միխայիլ Ժվանեցկին, ով այն բնութագրել է որպես «լիովին անխափան ավտոմեքենա»[21]։ Իվան Դիխովիչնին պնդում էր, որ իրեն է պատկանել կոնվեյերից դուրս եկած առաջին ՎԱԶ-2103 ավտոմեքենան[22]։

Հիշատակվում է «Սամիյե լուչշիե տաչկի» երգի կրկներգում՝ «Սեկտոր Գազա» ռոք-խմբի կողմից։ Կարմիր ՎԱԶ-2103-ը նկարահանվել է «Դուշեգուբы-2» սերիալում։

Խաղային և հուշանվերային արդյունաբերությունում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՎԱԶ-2103-ի մասշտաբային մոդելը՝ վառ կանաչ գույնով, 1:43 մասշտաբով, 2009 թվականին թողարկվել է «ԽՍՀՄ-ի ավտոլեգենդներ» նախագծի շրջանակում՝ «ԴեԱգոստինի» հրատարակչության կողմից, 2009 թվականի մայիսի 12-ին՝ №7 համարով[13]։Մինչ այդ ՎԱԶ-2103 մոդելը թողարկվել էր նաև IST «կանոնավոր» շարքում (№ IST018), ինչպես նաև Լեհաստանում՝ «Kultowe Auta PRL-u» ամսագրային շարքում՝ №4 համարով (երկու մոդելների գույնը՝ բորդո)։

Կույբիշև քաղաքում՝ «Էկրան» արտադրական միավորման գործարանում, արտադրվել է ՎԱԶ-2103 խաղալիք՝ մոտավորապես 1:43 մասշտաբով։ ՎԱԶ-2103-ի 1:43 մասշտաբի մոդելը նաև արտադրվում է փոքր սերիաներով՝ Վորոնեժ քաղաքի AS scale model ստուդիայում։ 2018 թվականին նարնջագույն գույնի ՎԱԶ-2103 մոդելը 1:24 մասշտաբով թողարկվել է «Լեգենդար խորհրդային ավտոմեքենաներ» նախագծի շրջանակում՝ Hachette Collection հրատարակչության կողմից։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ В. Аркуша (1982-11). «Достойный наследник». Журнал За рулём, №11, 1982. Արխիվացված օրիգինալից 2022-10-17-ին. Վերցված է 2022-09-17-ին.
  2. ↑ «История «Жигулей»: очевидные и невероятные». За Рулём. 2012-10-27. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-07-ին. Վերցված է 2022-03-14-ին.
  3. ↑ «ВАЗ-2103 в Америке». www.kolesa.ru. Колёса.ру. Արխիվացված օրիգինալից 2016-04-11-ին. Վերցված է 2016-03-30-ին.
  4. ↑ «Автомобиль ВАЗ-2103». Все модели ВАЗ. Արխիվացված օրիգինալից 2022-03-20-ին. Վերցված է 2022-03-15-ին.
  5. ↑ «Самый ранний ваз 2103, конвейерный номер 0 000 047».
  6. ↑ «Самый поздний из известных ВАЗ-2103».
  7. 1 2 В.С. Соловьёв Прибавление в семействе «Жигулей» // За рулём : журнал. — 1973. — № 1. — С. 6—8.
  8. ↑ «ВАЗ-2103: одни из самых редких и престижных Жигулей». За Рулём (ռուսերեն). 2020-08-10. Արխիվացված օրիգինալից 2021-10-17-ին. Վերցված է 2021-10-17-ին.
  9. ↑ «Четыре глаза ВАЗа». kolesa.ru (ռուսերեն). 2016-07-10. Արխիվացված օրիգինալից 2021-10-17-ին. Վերցված է 2021-10-17-ին.
  10. ↑ «Двигатель ВАЗ-2103». bumper.guru. Արխիվացված օրիգինալից 2021-10-17-ին. Վերցված է 2021-10-17-ին.
  11. ↑ «ВАЗ-2103 Люкс». dar-web.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2021-10-25-ին. Վերցված է 2021-11-13-ին.
  12. ↑ коллектив авторов (Часть вторая) // Высокой мысли пламень. — Тольятти: Управление главного конструктора «Автоваз», 2002.
  13. 1 2 3 4 Де Агостини. Автолегенды СССР. — № 7: ВАЗ-2103. — Москва. — ISSN 2071-095X.
  14. ↑ «Отечественные автомобили из прошлого, которые оснащались «автоматами»». quto.ru. 2017-01-18. Արխիվացված օրիգինալից 2020-11-08-ին. Վերցված է 2020-10-30-ին.
  15. ↑ «23. Acropolis Rally 1976». ewrc-results.com (անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2019-12-18-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  16. ↑ В. Данильчев (1990-02). «Прошлое и будущее раллийных гонок». Автомотоспорт, №2, 1990. Արխիվացված օրիգինալից 2020-02-25-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  17. ↑ «22. Acropolis Rally 1975». ewrc-results.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021-04-10-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  18. ↑ «WRC 1975. Командный зачет». ewrc-results.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020-10-23-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  19. ↑ «WRC 1975. Championship standings». juwra.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021-05-19-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  20. ↑ «27. International Swedish Rally 1977». ewrc-results.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020-10-31-ին. Վերցված է 2022-06-25-ին.
  21. ↑ «Жигули класса «люкс»: 10 убедительных фактов о ВАЗ-2103». За рулём. 2021-07-31. Արխիվացված օրիգինալից 2021-11-16-ին. Վերցված է 2021-11-16-ին.
  22. ↑ «"Я — автомобильный Тарзан"». Журнал «Автопилот», №6 от 15.06.1996, стр. 18. Վերցված է 2022-11-09-ին.


Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «ՎԱԶ-2103» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=ՎԱԶ-2103&oldid=10766619» էջից