Սև խաչ (1915)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Սև խաչ (այլ կիրառումներ)
Picto infobox artiste.png
Սև խաչ (1915)
Крест. 1915.png
տեսակգեղանկար
նկարիչԿազիմիր Մալևիչ
տարի1915
բարձրություն79
լայնություն79
ստեղծման երկիրFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
ուղղությունսուպրեմատիզմ
նյութկտավ
գտնվում էԺամանակակից արվեստի պետական թանգարան
հավաքածուԺամանակակից արվեստի պետական թանգարան

«Սև խաչ», նկարել է Կազիմիր Մալևիչը 1915 թվականին։ Նկարը պատկանում է ռուսական անառարկայական նկարչության նոր ուղղությանը, որը Մալևիչն անվանել է սուպրեմատիզմ։ «Սև խաչը», «Սև շրջանը» և «Սև քառակուսին» կազմում են տրիպտիխ։

«Սև խաչ» 1923 թվական

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մալևիչը ընտրել է քառակուսու ձևը։ Սպիտակ ֆոնի վրա պատկերված է սև հավասարակողմ խաչ։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Սև խաչ» նկարը Մալևիչը նկարել է 1915 թվականին, սակայն մի քանի սուպրեմատիկ աշխատանքների նման թվագրել է 1913 թվական։ Նկարն առաջին անգամ ցուցադրվել է «Նկարների վերջին ֆուտուրիստական 0,10 ցուցահանդեսում» 1915 թվականին։ 1923 թվականին Մալևիչի աշակերտները նկարեցին «Սև խաչի», «Սև քառակուսու» և «Սև շրջանի» նոր տարբերակներ 1924 թվականին կայանալիք Վենեցիայի 16-րդ Բիեննալի համար։ Այդ աշխատանքները ներկայումս պահվում են Ռուսական Պետական թանգարանում։

Գողություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Սև խաչը» ձեռք բերեց կոլեկցիոներ Նիկոլայ Իվանովիչ Խարջիևը։ 1977 թվականին շվեդ գրականագետ Բենգտ Յանգֆելդտը Խարջիևից գողացավ Մալևիչի չորս նկարները, այդ թվում՝ նաև «Սև խաչը», և տեղափոխեց Շվեդիա։ 1980 թվականին նա վաճառեց «Սև խաչը» փարիզյան Պոմպիդու կենտրոնին 4,5 միլիոն ֆրանկով (այդ ժամանակից նկարի գինը բարձրացել է մոտ 70 անգամ)։ Վաճառքն իրականացվել է իրավաբան Տուրա Ստենհոլմի օգնությամբ (նրա կինն այդ ժամանակ դատախազ էր Ստոկհոլմում) արվեստի ստեղծագործությունների առևտրական Վիլյամ Արանովիչի փոխանձի միջնորդությամբ, սակայն ձևակերպվել է որպես նվեր Ֆրանսիայում մշակութային նախագծերը ֆինանսավորող ամերիկյան ֆոնդին։ Դա է պատճառը, որ պաշտոնապես նկարը համարվում է որպես «նվեր թանգարանին»։

Նշանակություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուպրեմատիզմի տեսության մեջ քառակուսին շարժման արդյունքում վերափոխվել է «սև խաչաձև հարթության»՝ սուպրեմատիզմի երեք առաջնային ձևերից մեկի, որի նշանակությունը մեծամասամբ գերազանցել է դրա տեսողական նյութական կառուցվածքին։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Шатских А. С. Казимир Малевич. — М.: Слово, 1996. — 96 с.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]