Սևագլուխ որոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սևագլուխ որոր
Սևագլուխ որոր
Սևագլուխ որոր
Դասակարգում
Թագավորություն  Կենդանիներ (Animalia)
Տիպ/Բաժին Քորդավորներ (Chordata)
Ենթատիպ Ողնաշարավորներ (Vertebrata)
Դաս Թռչուններ (Aves)
Կարգ Քարադրանմաններ (Charadriiformes)
Ընտանիք Որորներ (Laridae)
Ցեղ Ichthyaetus
Տեսակ Սևագլուխ որոր (I. melanocephalus)
Միջազգային անվանում
Ichthyaetus melanocephalus

Սևագլուխ որոր[1] (լատ.՝ Ichthyaetus melanocephalus) որորների ընտանիքի թռչուն (Laridae)[2]:

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սևագլուխ որորը ձմռանը

Սևագլուխ որորը որորների ընտանիքի համեմատաբար փոքր տեսակի թռչուն է: Այնուամենայնիվ, այն ունի ուժեղ կառուցվածք և մեծ, կլոր գլուխ: Վիզը շատ կարճ է: Նրա երկար, ուղղաձիգ թևերը հովհարաձև վեր է բարձրանում պոչից: Թաթերի վրա կան մեկ կարճ և երեք երկար մատեր, որոնք ծածկված են թաղանթով: Այս որորի կտուցը կարճ է, բայց ուժեղ է: Զուգավորման շրջանում այն ունենում է վառ գունավորմամբ գլխարկ, որը ձգվում է գլխի ամբողջ երկայնքով: Թևերը բաց մոխրագույն են: Մնացած փետուրները սպիտակ են: Նրա թաթերն ու կտուցը մուգ կարմիր են, կտուցի գագաթը, սովորաբար՝ դեղինից նարնջագույն, կարող է լինել կարմիր: Կտուցի վերևի և հիմքի միջև կա մուգ շերտ: Ձմռանը սև գլխարկի նմանվող հանդերձանքը բացակայում է, աչքի հետևում կա մուգ մոխրագույն կետ, իսկ գլխի հետևի մասում կան մոխրագույն շերտեր: Երիտասարդ թռչունների թևերը շագանակագույն են: Ծոծրակը և կրծքավանդակը գունատ են, շատ բաց գունավորմամբ: Թաթերը մոխրագույն են, մուգ վարդագույն կտուցի գագաթը մուգ է: Երկրորդ ձմեռվանից հետո թռչունների փետուրները նույնն է, ինչ մեծահասակների մոտ, սակայն անհատական սև փետուրները դեռ մնում են թևերի վրա: Ոտքերը նարնջագույն են, կտուցը գունավորվում է նույնը, ինչպես տարեց թռչուններինը: Աչքերի շուրջը կարմիր կոպ է, որի դիմաց կան երկու սպիտակ և մերկ աչքերի բծեր: Սևագլուխ որորը ունի 39 սմ երկարություն, թևերի բացվածքը՝ 98 սմ է:

Կենսակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սևագլուխ որորը սնվում է հիմնականում ձկներով, խեցեմորթներով, խեցգետիններով և միջատներով, որոնք նա գտնում է լողափում: Այն հանում է ռնգային ձայներ, ինչպես «էվա» կամ «կաու» կամ «կիաու»: Այս տեսակը բնադրում է հիմնականում այլ ծովափնյա թռչուններից առանձին, ինչպես սովորական որորները և ծիծեռնակները, ինչպես նաև գաղութներով ծովափերին, ճահճային տարածքներում: Նրանք երբեմն զուգակցվում են սովորական և կապտավուն որորների հետ: Բույնը գետնի մեջ է փորված, որը կառուցված է խոտերով, ջրիմուռներով և ճյուղերով: Մայիսից հունիս ընկած ժամանակահատվածում էգ թռչունը սեռը դնում է 2-3 դեղին-շագանակագույն ձու՝ մուգ կետերով: Երկու զույգերն էլ հավասարապես փոխարինում են իրար, ճուտեր հանելու համար, որոնց տևողությունը մոտավորապես 24 օր է: Ճուտերն մոխրագույն են, հանդերձավորման ժամանակ մուգ կետերով: Ծնողները նրանց կերակրում են նախապես մարսված սնունդով՝ այն պահելով քարճիկում: Ճուտը մոտ 25 օր անց թևավորվում է, բայց բնի մեջ մնում է ևս մի քանի շաբաթ: Սևագլուխ որորը սեռապես հասունանում է մեկ կամ երկու տարեկան հասակում:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սևագլուխ որորը, որպես կանոն, ապրում է ափամերձ տարածքներում, երբեմն թռչում է մայրցամաք: Հարավային Եվրոպայում դա հաճախակի բնադրող թռչուն է, Կենտրոնական Եվրոպայում, ընդհակառակը, այն մասամբ բաշխված է: Հանդիպում է Անգլիայի հարավում, Ֆրանսիայի հարավում և հյուսիս-արևմուտքում, Գերմանիայի հյուսիսում, Նիդեռլանդներում, Թուրքիայում, Հունաստանի արևելքում, Խորվաթիայում, Սերբիայում, Բելառուսի հարավ-արևմուտքում, Լեհաստանի հյուսիսում, Էստոնիայում, Լատվիայում, Լիտվայում, Լենինգրադում մարզում, Ղրիմի թերակղզում և Սև ծովի արևելյան ափին: 2017 թվականի հունիսին Վոլոգդայում այդ թռչունների մեծ խմբերը նկատվել են գետերից և լճերից բավականին հեռու գտնվող տարածքներում`հիմնականում ժամանակակից շենքերում, որտեղ կան հարթ տանիքներ: Քաղաքային պայմաններին հարմարվող այս սևագլուխ որորների գաղութների ապրելակերպը դեռ պետք է ուսումնասիրել: Եվրոպայից դուրս այն կարելի է գտնել Հյուսիսային Աֆրիկայում, Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայում և Արաբական թերակղզում: Աշնանը որոշ թռչուններ տեղափոխվում են Միջերկրական ծովի ափերը, ոմանք էլ մնում են իրենց բնադրած վայրերում: Սևագլուխ որորը մասամբ գաղթական թռչուն է:

Պոպուլյացիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սևագլուխ որորների թիվը ըստ համաշխարհային պոպուլյացիայի գնահատվում է 236-656 հազար տեսակ (Wetlands International 2015): Բնության պահպանության միջազգային միության (ԲՊՄՄ) (անգլ.` International Union for Conservation of Nature, IUCN) տվյալների համաձայն որորների այս տեսակը քիչ է վտանգված (Least Concern)[3]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Коблик Е. А. Разнообразие птиц (по материалам экспозиции Зоологического музея МГУ). — М. : Издательство МГУ, 2001. — Т. 2. — С. 231. — 400 с. — 400 экз. — ISBN 5-211-04072-4.
  2. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ IOC անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  3. Կաղապար:IUCN(Ստուգված է 21 Մարտի 2018).

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Karel Šťastný. Vögel Handbuch und Führer der Vögel Europas. Bechtermünz Verlag im Weltbild Verlag GmbH, Augsburg 1997, ISBN 3-86047-737-4.
  • Barthel & Dougalis. Was fliegt denn da ? Franckh-Kosmos Verlags GmbH & Co. KG, Stuttgart 2006, ISBN 3-440-08160-5.
  • Hakan Delin, Lars Svensson. Vögel. Franckh-Kosmos Verlags GmbH & Co., Stuttgart 2004, ISBN 3-440-09711-0.

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]