Սևագիր:Ռեքվիեմ (Մոցարտ)

«Ռեքվիեմ» ռե մինորում, հոգեհանգստյան պատարագ, որը գրել է ավստրիացի կոմպոզիտոր Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտը (1756-1791)։ Մոցարտը ստեղծագործությունը սկսել է գրել Վիեննայում 1791 թվականի վերջին, սակայն 1791 թվականի դեկտեմբերի 5-ին մահանալիս այն դեռևս ավարտված չէր։

Ավարտված տարբերակը հետագայում հանձնվել է կոմս Ֆրանց ֆոն Վալզեգին, որն այդ ստեղծագործությունը պատվիրել էր 1792 թվականի փետրվարի 14-ին նախատեսված հոգեհանգստյան պատարագի համար՝ իր կնոջ՝ Աննայի մահվան առաջին տարելիցի կապակցությամբ։ Աննան մահացել էր 1791 թվականի փետրվարի 14-ին՝ 20 տարեկան հասակում։

Մոցարտի ձեռագիր ինքնագիրը ներառում է նրա ձեռքով գրված և ամբողջությամբ ավարտված ու գործիքավորված «Ինտրոիտ»-ի պարտիտուրան, ինչպես նաև «Կիրիեի», «Սեքվենտիայի» և «Օֆերտորիումի» մանրամասն սևագրերը։ «Սեքվենտիայի» ձեռագրում ներառված են նաև «Լակրիմոսա»-ի առաջին ութ տակտերը։ Սկզբում Յոզեֆ Էյբլերը, իսկ այնուհետև՝ Ֆրանց Քսավեր Զյուսմայերը, լրացրին ստեղծագործության մնացած հատվածները, գրեցին լրացուցիչ մասերը և ավարտված հատվածների մաքուր արտագրությունն արեցին՝ պարտիտուրը Վալզեգին հանձնելու համար։ Նրանք ընդօրինակեցին Մոցարտի երաժշտական ձեռագիրը, սակայն ձեռագրում անճարակորեն նշեցին «1792» թվականը։ Հնարավոր չէ հստակ պարզել, թե ստեղծագործության մնացած հատվածներն ավարտելիս Զյուսմայերը որքանով է հիմնվել այժմ կորած այսպես կոչված «թղթի պատառիկների» վրա։ Հետագայում նա «Sanctus»-ը և «Benedictus»-ը, ինչպես նաև «Agnus Dei»-ն, ներկայացրել է որպես իր իսկ ստեղծագործություններ։

Հավանաբար Վալզեգը մտադիր էր «Ռեքվիեմը» ներկայացնել որպես իր իսկ ստեղծագործություն, ինչպես, ըստ հայտնի տեղեկությունների, արել էր նաև այլ ստեղծագործությունների դեպքում։ Սակայն այդ մտադրությունը ձախողվեց Մոցարտի այրի՝ Կոնստանցե Մոցարտի օգտին կազմակերպված հանրային բարեգործական համերգի պատճառով։ Կոնստանցեն նաև պատասխանատու էր ստեղծագործության ստեղծման հանգամանքների շուրջ տարածված մի շարք պատմությունների ձևավորման համար։ Դրանցից էին այն պնդումները, թե Մոցարտը պատվերը ստացել էր խորհրդավոր մի սուրհանդակից, որը չէր հայտնել պատվիրատուի ինքնությունը, և թե Մոցարտը, ի վերջո, համոզվել էր, որ «Ռեքվիեմը» գրում է իր իսկ հոգեհանգստի համար։

Զյուսմայերի տարբերակից բացի, 20-րդ և 21-րդ դարերում կոմպոզիտորներն ու երաժշտագետները մշակել են Մոցարտի «Ռեքվիեմի» մի շարք այլընտրանքային ավարտուն տարբերակներ։ Ստեղծագործության ավարտի առնվազն 19 ենթադրական տարբերակ է կազմվել, որոնցից 11-ը ստեղծվել են 2005 թվականից հետո։

Գործիքավորում

Ռեքվիեմը գրված է հետևյալ գործիքային կազմի համար՝ երկու ֆագոտային եղջերափող՝ Ֆա տոնայնությամբ, երկու ֆագոտ, երկու շեփոր՝ Ռե տոնայնությամբ, երեք տրոմբոն՝ ալտային, տենորային և բասային, երկու թմբուկ, ջութակներ, ալտեր և բասո կոնտինուո՝ բաղկացած թավջութակից, կոնտրաբասից և երգեհոնից։ Բասետ-հորնի պարտիաները երբեմն կատարում են սովորական Սի♭ կամ Լյա կլառնետներով, ինչպես նաև դրանց հարակից ալտ-կլառնետով, թեև այդ դեպքում փոխվում է ստեղծագործության հնչերանգային բնույթը։

Վոկալ կազմը ներառում է սոպրանոյի, կոնտրալտի, տենորի և բասի մենակատարներ, ինչպես նաև SATB կազմով քառաձայն երգչախումբ։

Կառուցվածք

Մոցարտի արծաթե գրիչով արված դիմանկարը, հեղինակ՝ Դորա Շտոկ։ Ստեղծվել է 1789 թվականի ապրիլին՝ Դրեզդեն Մոցարտի այցելության ընթացքում։

Զյուսմայերի ավարտած տարբերակում «Ռեքվիեմը» բաժանված է ութ բաժնի՝

1. Հավիտենական հանգիստ

2. Տե՛ր, ողորմյա
3. Շարունակություն

1. Բարկության օր
2. Զարմանահրաշ շեփորը
3. Սոսկալի մեծության արքա
4. Հիշի՛ր
5. Մերժվածների հետ
6. Լակրիմոսա

4. Ընծայարան

1. Տե՛ր Հիսուս
2. Զոհաբերություններ

5. Սուրբ
6. Օրհնյալ
7. Աստծո Գառ
8. Հաղորդություն

1. Հավիտենական լույս
2. Քո սրբերի հետ

«Սուրբ»-ից (լատիներեն՝ Sanctus) սկսած՝ ստեղծագործության բոլոր բաժինները բացակայում են Մոցարտի պահպանված ձեռագրային հատվածից։ Հնարավոր է, որ Մոցարտը մտադիր էր «Սեքվենտիա»-ի վերջում ներառել Amen ֆուգան, սակայն Զյուսմայերը ստեղծագործությունն ավարտելիս այն չի ներառել։

Ստորև ներկայացված աղյուսակում Զյուսմայերի ավարտած տարբերակի ութ բաժինները ներկայացված են իրենց ենթաբաժիններով՝ նշելով յուրաքանչյուր բաժնի վերնագիրը, վոկալ կազմը (մենակատար սոպրանո (S), ալտ (A), տենոր (T) և բաս (B)՝ թավատառ, ինչպես նաև քառաձայն SATB երգչախումբը), տեմպը, տոնայնությունը և չափը։

	Վերնագիր	Վոկալ կազմ	Տեմպ	Տոնայնություն	Չափ
I.Նախերգանք	Հավիտենական հանգիստ	S մենակատար + երգչախումբ (SATB)	Ադաջիո	Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
II. Տե՛ր, ողորմյա	Տե՛ր, ողորմյա	Երգչախումբ (SATB)	Ալլեգրո	Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
III. Սեքվենտինա	Բարկության օր	Երգչախումբ (SATB)	Ալլեգրո ասսայ	Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Զարմանահրաշ շեփոր	SATB մենակատարներ	Անդանտե	Սի բեմոլ մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Սարսափազդու արքա	Երգչախումբ (SATB)	Դանդաղ և հանդիսավոր	Սոլ մինոր - Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Հիշի՛ր	SATB մենակատարներ	Անդանտե	Ֆա մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Դատապարտվածների հետ	Երգչախումբ (SATB)	Անդանտե	Լյա մինոր - Ֆա մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Լակրիմոս	Երգչախումբ (SATB)	Բավականին դանդաղ	Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
IV. Ընծայարան	Տե՛ր Հիսուս	SATB մենակատարներ + երգչախումբ (SATB)	Անդանտե	Սոլ մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Զոհաբերություններ	Երգչախումբ (SATB)	Բավականին դանդաղ - Անդանտե	Մի բեմոլ մաժոր - Սոլ մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։ - Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
V. Սուրբ	Սուրբ	Երգչախումբ (SATB)	Ադաջիո	Ռե մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Օվսաննա		Ալլեգրո		Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
VI. Օրհնյալ	Օրհնյալ	SATB մենակատարներ	Անդանտե	Սի մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Օվսաննա	Երգչախումբ (SATB)	Ալլեգրո
VII. Աստծո Գառ	Աստծո Գառ	Երգչախումբ (SATB)	Բավականին դանդաղ	Ռե մինոր - Սի մաժոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
VIII. Հաղորդություն	Հավիտենական լույս	S մենակատար + Երգչախումբ (SATB)	Ադաջիո	Սի մաժոր - Ռե մինոր	Օգտագործում Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։ Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5 4 Օրինակներ Wiki կոդ Արդյունք {{երաժշտական չափ|3|4}} 3 4 Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։ Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։
	Քո սրբերի հետ	Երգչախումբ (SATB)	Ալլեգրո

Երաժշտություն

I. Նախերգանք

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Ռեքվիեմը» սկսվում է յոթ տակտից բաղկացած գործիքային նախերգանքով, որի ընթացքում փայտափողային գործիքները՝ սկզբում ֆագոտները, ապա բասետ-հորնները, ստեղծագործության հիմնական թեման ներկայացնում են իմիտացիոն կոնտրապունկտի միջոցով։ Այս հատվածի առաջին հինգ տակտերը (առանց նվագակցության) ներկայացված են ստորև։

Այս թեման ստեղծվել է Հենդելի՝ 1737 թվականին Կարոլինա թագուհու համար գրված հոգեհանգստյան հիմնի (անգլ.՝ Funeral Anthem for Queen Caroline, HWV 264)` «Սիոնի ճամփաները սգում են» (անգլ.՝ The ways of Zion do mourn) բացման երգչախմբային հատվածի օրինակով: Ստեղծագործության բազմաթիվ հատվածներում նկատելի են այս հատվածի ազդեցությունները, մասնավորապես՝ «Կիրիե»-ի ֆուգայի կոլորատուրայում և «Լակրիմոսա»-ի եզրափակիչ հատվածում։ Այնուհետև տրոմբոններն ազդարարում են երգչախմբի մուտքը, որը միանում է թեմային. առաջին տակտում երգում են միայն բասերը, ինչին հաջորդում է մյուս ձայների կողմից իմիտացիան (ընդօրինակումը)։ Նվագակցության մեջ ակորդները հնչում են սինկոպացված և ընդհատվող (շախմատաձև) կառույցներով՝ այդպիսով ընդգծելով երաժշտության հանդիսավոր և կայուն բնույթը։ Սոպրանոյի մեներգը հնչում է Te decet hymnus տեքստով՝ tonus peregrinus-ով (թափառող տոնով): Երգչախումբը շարունակում է՝ կրկնելով սաղմոսերգությունը Exaudi orationem meam հատվածը երգելիս։ Ապա երգչախումբն ու նվագախումբը գլխավոր թեման մշակում են դեպի վար սահող տասնվեցերորդական նոտաներով։ Մեղեդիների ընթացքը՝ լինի դեպի վեր, թե վար, փոխվում և միահյուսվում է միմյանց, մինչդեռ կոնտրապունկտով և ունիսոնով (օրինակ՝ Et lux perpetua) հատվածները հաջորդում են միմյանց. այս ամենը ստեղծում է այս մասի հմայքը, որն ավարտվում է դոմինանտի վրա կիսակադանսով:

II. Կիրիե

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Կիրիեն» հաջորդում է առանց դադարի (իտալ.՝ attacca): Այն խաչաձև մեղեդու վրա հիմնված կրկնակի ֆուգա է (թեմայի չորս նոտաներից երկուսի միացումը պատկերում է խաչ), որն օգտագործել են բազմաթիվ կոմպոզիտորներ, այդ թվում՝ Բախը, Հենդելը և Հայդնը։ Հակաթեման (կոնտրսուբյեկտը) վերցված է Հենդելի «Դեթինգենի հիմնի» (գերմ.՝ Dettingen Anthem, HWV 265) եզրափակիչ երգչախմբային հատվածից։ Բասերի (թեմա) և ալտերի (հակաթեմա) առաջին երեք տակտերը ներկայացված են ստորև։

Այս ֆուգայի թեմայի կոնտրապունկտային մոտիվները ներառում են «Ինտրոիտի» երկու թեմաների վարիացիաները։ Սկզբում տասնվեցերորդական նոտաների վերընթաց դիատոնիկ հաջորդականությունները փոխարինվում են քրոմատիկ շարքերով, ինչն ուժգնացնում է լարվածությունը։ Այս հատվածը փոքր-ինչ պահանջկոտ է վերին ձայների, հատկապես՝ սոպրանոյի համար։ Ավելի դանդաղ (իտալ.՝ Adagio) տեմպով գրված վերջաբանն ավարտվում է «դատարկ» կվինտայով. մի կառույց, որը դասական ժամանակաշրջանում արդեն արխաիկ էր համարվում՝ ստեղծագործությանը հաղորդելով հնամենի շունչ։

III. Սեքվենտիա

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

ա. Ցասման օր

«Ցասման օր» (լատիներեն՝ Dies irae) սեքվենցիան ստրոֆիկ օրհներգ է, որը Մոցարտը ներկայացրել է վեց բաժնով։ Առաջին տունն սկսվում է նվագախմբի և երգչախմբի հզոր հնչողությամբ, որն ուղեկցվում է լարային գործիքների տրեմոլոյով, սինկոպացված պատկերներով և պղնձյա փողայինների կրկնվող ակորդներով։ Տասնվեցերորդական նոտաների արագընթաց քրոմատիկ վերելքը հանգեցնում է քրոմատիկ աճող հարմոնիկ հաջորդականության, որի ընթացքում երգչախումբը երգում է «ինչպիսի՜ դող է սպասվում» (լատիներեն՝ Quantus tremor est futurus՝ նկատի ունենալով Ահեղ դատաստանը) հատվածը։ Այս երաժշտական նյութը կրկնվում է հարմոնիկ զարգացմամբ, ինչից հետո ֆակտուրան հանկարծակի նվազում է՝ վերածվելով դողդոջուն ունիսոնի, որտեղ լարայինների տրեմոլոն ավելի արտահայտիչ կերպով է պատկերում լատիներեն՝ «Quantus tremor» տեքստի իմաստը։

բ. Զարմանահրաշ շեփոր

Մոցարտի՝ տեքստից ոգեշնչված լինելը կրկին ակնհայտ է «Զարմանահրաշ շեփոր» (լատիներեն՝ Tuba mirum) մասում, որն սկսվում է արպեջիոյով նվագվող երեք նոտաների հաջորդականությամբ։ Այն կատարվում է Սի մաժորում՝ մենակատար տենորային տրոմբոնի կողմից, առանց նվագակցության, ինչը համապատասխանում է լատիներեն՝ tuba բառի սովորական գերմ.՝ Posaune (տրոմբոն) թարգմանությանը։ Երկու տակտ անց միանում է մենակատար բասը՝ նմանակելով նույն թեման։ 7-րդ տակտում առկա է ֆերմատա. սա ամբողջ ստեղծագործության միակ հատվածն է, որտեղ հնչում է մենակատարի կադենցիա։ Մենակատար բասի վերջին քառորդ նոտաներն ազդարարում են տենորի մուտքը, որին դրամատիկ կերպով հաջորդում են ալտը և սոպրանոն։ «Երբ անգամ արդարը հազիվ կարող է ապահով լինել» (լատիներեն՝ Cum vix justus sit securus) տեքստի ժամանակ տեղի է ունենում անցում հոմոֆոն հատվածի, որը միաժամանակ երգում է կվարտետը՝ առանց նվագակցության արտաբերելով cum և vix բառերը տակտի «ուժեղ» (1-ին և 3-րդ), ապա՝ «թույլ» (2-րդ և 4-րդ) մասերի վրա, իսկ ջութակներն ու կոնտինուոն ամեն անգամ արձագանքում են։ Այս «ընդհատումը» (որը կարելի է մեկնաբանել որպես Ահեղ դատաստանին նախորդող դադար) հնչում է կիսաձայն (իտալ.՝ sotto voce), բարձր (իտալ.՝ forte), ապա մեղմ՝ (իտալ.՝ piano), որպեսզի վերջապես այս մասը ուժգնացման (իտալ.՝ crescendo) միջոցով հասցնի կատարյալ կադանսի:

գ. Սարսափազդու արքա

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

Նվագախմբի կողմից կատարվող կետավոր նոտաներից բաղկացած վայրընթաց մեղեդին ազդարարում է «Սարսափազդու մեծության արքա» (լատիներեն՝ Rex tremendae majestatis, այսինքն՝ Աստված), որին նվագախմբային դադարների ժամանակ երգչախումբը կանչում է Rex վանկի հզոր բացականչություններով: Անակնկալ էֆեկտ ստանալու համար երգչախմբի Rex վանկերն ընկնում են տակտերի երկրորդ մասերի վրա, թեև դրանք «թույլ» մասեր են: Այնուհետև երգչախումբը որդեգրում է նվագախմբի կետավոր ռիթմը՝ կազմելով այն, ինչ Քրիստոֆ Վոլֆն անվանում է բարոկկո երաժշտության՝ «իշխանավորներին մեծարելու» ձև, կամ, ավելի պարզ ասած, այս երաժշտական ոճը միապետներին, իսկ տվյալ դեպքում՝ Աստծուն, ողջունելու ընդունված ձև է։ Այս մասը բաղկացած է ընդամենը 22 տակտից, սակայն այս կարճ հատվածը հարուստ է վարիացիաներով. հոմոֆոն գրելաոճն ու կոնտրապունկտային երգչախմբային հատվածները բազմիցս հերթագայում են միմյանց և ավարտվում գրեթե առանց նվագակցության երգչախմբային կադանսով՝ հանգելով Ռե «բաց» ակորդին (ինչպես նախկինում տեսանք «Կիրիե»-ում):

դ. Հիշի՛ր

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Հիշի՛ր» (լատիներեն՝ Recordare՝ «Հիշի՛ր, գթառատ Հիսուս») հատվածը աղոթք է այն մասին, որպեսզի վերջին օրը մարդը չմատնվի մոռացության։ Բաղկացած լինելով 130 տակտից՝ այն ստեղծագործության ամենաերկար մասն է, ինչպես նաև առաջինը, որը գրված է եռամաս չափով:

Օգտագործում

Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։

Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5
4

Օրինակներ

Wiki կոդ	Արդյունք
{{երաժշտական չափ|3|4}}	3 4
Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։	Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։

Այս մասն ընդգրկում է «Ցասման օր» սեքվենցիայի ոչ պակաս, քան յոթ տուն։ Այս հատվածի կառուցվածքը որոշ չափով նման է սոնատային ձևին. այն ունի երկու թեմայի շուրջ կառուցված էքսպոզիցիա (1–37-րդ տակտեր), երկու թեմաների մշակում (38–92-րդ տակտեր) և ռեպրիզա (93–98-րդ տակտեր)։ Առաջին 13 տակտերում բասետ-հորններն առաջինն են ներկայացնում առաջին թեման, որն ակնհայտորեն ոգեշնչված է Վիլհելմ Ֆրիդեման Բախի Ռե մինոր սիմֆոնիայից, ընդ որում, թեման հարստանում է թավջութակների հոյակապ կոնտրապունկտով՝ վայրընթաց գամմաների տեսքով, որոնք կրկնվում են ամբողջ մասի ընթացքում։ Առաջին թեմայի այս կոնտրապունկտը երկարաձգում է նվագախմբային նախերգանքն ակորդներով՝ հիշեցնելով ստեղծագործության սկիզբն ու դրա ռիթմիկ և մեղեդային տեղաշարժերը (առաջին բասետ-հորնն սկսում է երկրորդից մեկ տակտ անց, բայց մեկ տոն բարձր, առաջին ջութակները նույնպես համաժամանակյա են նվագում երկրորդ ջութակների հետ, սակայն մեկ քառորդ նոտայով տեղաշարժված և այլն)։ Նախերգանքին հաջորդում են վոկալ մենակատարները. նրանց առաջին թեման կատարում են ալտը և բասը (14-րդ տակտից), որոնց հաջորդում են սոպրանոն և տենորը (20-րդ տակտից)։ Յուրաքանչյուր անգամ թեման ավարտվում է հեմիոլայով (18–19-րդ և 24–25-րդ տակտեր)։ Երկրորդ թեման ի հայտ է գալիս Ne me perdas հատվածում, որտեղ նվագակցությունը հակադրվում է առաջին թեմայի նվագակցությանը։ Վայրընթաց գամմաների փոխարեն նվագակցությունը սահմանափակվում է միայն կրկնվող ակորդներով։ Այս էքսպոզիցիան ավարտվում է առաջին թեմայի հակամեղեդու վրա հիմնված չորս նվագախմբային տակտով (34–37-րդ տակտեր)։ Այս երկու թեմաների մշակումն սկսվում է 38-րդ տակտում՝ Quaerens me հատվածում. երկրորդ թեման ճանաչելի է միայն իր նվագակցության կառուցվածքով։ 46-րդ տակտում զարգանում է առաջին թեման՝ սկսելով Tantus labor տեքստից, և ավարտվում հեմիոլայի երկու տակտով՝ 50–51-րդ տակտերում։ Նվագախմբային երկու տակտից հետո (52–53-րդ տակտեր) առաջին թեման կրկին հնչում է Juste Judex տեքստի վրա և 66–67-րդ տակտերում ավարտվում հեմիոլայով։ Ապա երկրորդ թեման վերստին օգտագործվում է ante diem rationis հատվածում. նվագախմբային չորս տակտերից հետո (68–71-րդ տակտեր) առաջին թեման զարգանում է առանձին։ Ռեպրիզան սկսվում է 93-րդ տակտում։ Սկզբնական կառույցը վերարտադրվում է առաջին թեմայով՝ Preces meae տեքստի վրա, իսկ այնուհետև 99-րդ տակտում՝ Sed tu bonus տեքստի վրա։ Երկրորդ թեման վերջին անգամ ի հայտ է գալիս 106-րդ տակտում՝ Sed tu bonus տեքստի վրա, և ավարտվում երեք հեմիոլաներով։ Այս մասի վերջին տակտերը հանգում են պարզ նվագախմբային վայրընթաց կոնտրապունկտային գամմաների։

ե. Մերժվածների հետ

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Մերժվածների հետ» (լատիներեն՝ Confutatis՝ «Երբ անիծվածները խայտառակվեն, կանչի՛ր ինձ օրհնյալների հետ») մասն սկսվում է ուժեղ հակադրությունների և զարմանալի հարմոնիկ շրջադարձերի ռիթմիկ և դինամիկ հաջորդականությամբ։ Բասո կոնտինուոյի նվագակցությամբ տենորներն ու բասերը պոռթկում են դժոխքի բարձրաձայն (իտալ.՝ forte) տեսիլքով՝ կետավոր ռիթմի վրա։ Այնուհետև նվագակցությունը դադարում է տենորների և բասերի հետ միասին, իսկ սոպրանոներն ու ալտերը մուտք են գործում մեղմորեն և կիսաձայն՝ երգելով «Կանչի՛ր ինձ օրհնյալների հետ» (լատիներեն՝ Voca me cum benedictis)՝ լարային գործիքների արպեջիավորված նվագակցությամբ։ Վերջապես, հաջորդ տանը (լատիներեն՝ Oro supplex et acclinis) տեղի է ունենում տպավորիչ մոդուլյացիա Լյա մինորից Լյա մինոր։

Սկզբնական տոնայնությունից այս վայրընթացքը կրկնվում է՝ այժմ մոդուլյացիա կատարելով դեպի Ֆա մաժոր տոնայնություն։ Եզրափակիչ դոմինանտ սեպտակորդը տանում է դեպի «Լակրիմոսա»։

զ. Լակրիմոսա

Ակորդներն սկսվում են մեղմ՝ օրորվող ռիթմով, ընդմիջվելով քառորդական դադարներով. այս մոտիվը երկու տակտ անց կրկնվում է երգչախմբի կողմից՝ «Այն արտասվալից օրը» (լատիներեն՝ Lacrimosa dies illa) տեքստով։

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

Օգտագործում

Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։

Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5
4

Օրինակներ

Wiki կոդ	Արդյունք
{{երաժշտական չափ|3|4}}	3 4
Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։	Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։

Այնուհետև, երկու տակտ անց սոպրանոներն սկսում են դիատոնիկ հաջորդականություն՝ իրարից անջատ ութերորդական նոտաներով՝ resurget («կվերածնվի») տեքստի վրա, որն այնուհետև դառնում է լեգատո և քրոմատիկ՝ հզոր ուժգնացմամբ։ 8-րդ տակտում երգչախմբի հնչողությունը դառնում է բարձրաձայն, և հենց այս կետում Մոցարտի ստեղծագործական աշխատանքն այս մասում ընդհատվում է նրա մահվան պատճառով։ Զյուսմայերը երգչախմբի կատարմամբ հղում է կատարում «Ինտրոիտ»-ին և ավարտում Amen կադանսով։ Մոցարտի ձեռագրով գրված անավարտ Amen ֆուգայի հայտնաբերումը ենթադրությունների տեղիք է տվել, որ այն, հնարավոր է, նախատեսված է եղել «Ռեքվիեմ»-ի համար։ Իսկապես, ժամանակակից շատ վերջնամշակումներ (ինչպես, օրինակ, Լևինինը) ամբողջացնում են Մոցարտի թողած այս հատվածը։ Այս մասից որոշ դրվագներ մեջբերվում են Ֆրանց ֆոն Զուպպեի, որը Մոցարտի մեծ երկրպագուն էր, հոգեհանգստյան պատարագում («Ռեքվիեմում»)։ Երաժշտագետ և Վեստմինստերյան երգչախմբային քոլեջի նախագահ (1969-1987 թթ.) Ռեյ Ռոբինսոնը ենթադրում է, որ այս հատվածն ավարտելիս Զյուսմայերն օգտագործել է նյութեր Մոցարտի ավելի վաղ գրված պատարագներից մեկի՝ Դո մաժոր (K. 220, «Ճնճղուկների») պատարագի Credo բաժնից։

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Օֆերտորիումի» առաջին մասը՝ «Տե՛ր Հիսուս» (լատիներեն՝ Domine Jesu), սկսվում է մեղմ թեմայով, որը բաղկացած է Սոլ մինոր եռահնչյունի վերընթաց հաջորդականությունից։ Այս թեման հետագայում վարիացիաների կենթարկվի տարբեր տոնայնություններում՝ նախքան Սոլ մինորին վերադառնալը, երբ չորս մենակատարները կանոնով միանում են Sed signifer sanctus Michael հատվածում՝ անցում կատարելով մինորի (վերընթացքի ժամանակ) և մաժորի (վայրընթացքի ժամանակ) միջև։ Այս թեմատիկ դրվագների միջև հնչում են բարձրաձայն ֆրազներ, որտեղ երգչախումբը մուտք է գործում հաճախ ունիսոնով և կետավոր ռիթմով, ինչպես, օրինակ, Rex gloriae («Փառաց արքա») կամ de ore leonis («Ազատի՛ր նրանց առյուծի երախից») տեքստերի վրա։ Հաջորդում են երկու երգչախմբային ֆուգաներ՝ կառուցված ne absorbeat eas tartarus, ne cadant in obscurum («թող Տարտարոսը կուլ չտա նրանց, և խավարը չընկնեն») և Quam olim Abrahae promisisti et semini eius («Որը մի ժամանակ խոստացար Աբրահամին և նրա սերնդին») տեքստերով։ Այս մասն ավարտվում է հոմոֆոն կերպով՝ Սոլ մաժորում։

բ. Զոհաբերություններ

«Զոհաբերություններ» (լատիներեն՝ Hostias) մասն սկսվում է Մի մաժորում՝ սահուն վոկալով։

Օգտագործում

Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։

Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5
4

Օրինակներ

Wiki կոդ	Արդյունք
{{երաժշտական չափ|3|4}}	3 4
Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։	Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։

c

20 տակտ անց այս մասն անցում է կատարում երգչախմբի forte (բարձրաձայն) և piano (մեղմ) բացականչությունների հերթագայության՝ միաժամանակ Սի մաժորից զարգանալով դեպի Սի մինոր, ապա՝ Ֆա մաժոր, Ռե մաժոր, Լյա մաժոր, Ֆա մինոր, Դո մինոր և Մի մաժոր։ Fac eas, Domine, de morte transire ad vitam («Տո՛ւր նրանց, Տե՛ր, մահվանից անցնել դեպի կյանք») տեքստի վրա հնչող գերիշխող քրոմատիկ մեղեդին ի վերջո այս հատվածը տանում է դեպի Սոլ մինորի դոմինանտ, ինչին հաջորդում է Quam olim Abrahae promisisti et semini eius ֆուգայի ռեպրիզան։ «Quam olim da capo» բառերը, ամենայն հավանականությամբ, եղել են Մոցարտի գրած վերջին բառերը։ Ձեռագրի այս հատվածը բացակայում է այն ժամանակվանից ի վեր, երբ 1958 թվականին Բրյուսելում կայացած «Էքսպո 58» համաշխարհային ցուցահանդեսի ընթացքում անհայտ անձի կողմից այն գողացվեց։ ===Զյուսմայերի հավելումները =======V. Սանքտուս (լատիներեն՝ Sanctus) ====

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Սանքտուսը» առաջին մասն է, որն ամբողջությամբ գրվել է Զյուսմայերի կողմից, և «Ռեքվիեմի» միակ մասը, որն ունի դիեզներով տոնայնություն (Ռե մաժոր). այն բարոկկո դարաշրջանում սովորաբար օգտագործվում էր շեփորների մուտքի համար։ Տիրոջն ուղղված հակիրճ փառաբանումից հետո հաջորդում է կարճ ֆուգա`

Օգտագործում

Այս կաղապարը հիմնականում նախատեսված է Կաղապար:Երաժշտական նշաններ կաղապարում չափի նշաններ տեղադրելու համար։

Կաղապարը օգտագործում է {{su}} գրվածքը, ինչը թույլ է տալիս ստանալ երաժշտական չափի գրելաձևի ցանկալի տեսքը։ Կաղապարը օգտագործելու փոխարեն հնարավոր է այն ուղղակիորեն կիրառելու հոդվածներում {{su|a=c|p=5|b=4}} տեսքով, որը կցուցադրի հետևյալը. 5
4

Օրինակներ

Wiki կոդ	Արդյունք
{{երաժշտական չափ|3|4}}	3 4
Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|3|4}}, {{երաժշտական չափ|2|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, {{երաժշտական չափ|4|4}}, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է {{երաժշտական չափ|17|4}} չափի։	Որևէ երաժշտական ստեղծագործություն օգտագործում է երաժշտական հետևյալ չափերը. 4 4, 3 4, 2 4, 4 4, 4 4, որը արդյունավետ կերպով վերարտադրվում է 17 4 չափի։

VI. Benedictus

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

«Բենեդիկտուսը» (կվարտետ) գրված սուբմեդիանտի տոնայնությամբ՝ Սի մաժորով (որը կարող է համարվել նաև Ռե մինորի սուբդոմինանտին զուգահեռ տոնայնություն)։ «Սանքտուսի»՝ Ռե մաժոր կադանսով ավարտը պահանջում է մեդիանտային անցում դեպի այս նոր տոնայնություն։ «Բենեդիկտուսը» կառուցված է երեք տեսակի ֆրազների վրա. (Ա) թեմա, որն առաջինը ներկայացվում է նվագախմբի կողմից, ապա 4-րդ տակտից կրկնվում է ալտի, իսկ 6-րդ տակտից՝ սոպրանոյի կողմից։ Benedictus բառը երկարաձգվում է, ինչը հակադրվում է (Բ) ֆրազին, որն առաջին անգամ հանդիպում է 10-րդ տակտում՝ նույնպես benedictus բառի վրա, սակայն արագ և կտրտված ռիթմով։ Այս ֆրազը զարգանում է և 15-րդ տակտում հանգում ընդհատված կադանսի։ Երրորդ՝ (Գ) ֆրազը հանդիսավոր հնչողություն ունի, որտեղ փողային գործիքներն ակորդներին արձագանքում են շախմատաձև (ընդհատվող) հարմոնիայով, ինչն ակնհայտ է 21-րդ և 22-րդ տակտերի մոցարտյան կադանսում, որտեղ բասետ-հորնների կոնտրապունկտը միահյուսվում է թավջութակի պարտիային։

Այս մասի մնացած հատվածը բաղկացած է այս գրելաոճի վարիացիաներից։ 23-րդ տակտում (Ա) ֆրազը կրկնվում է Ֆա պեդալի (օրգանական կետի) վրա և նախապատրաստում գլխավոր թեմայի ռեպրիզան՝ բասի և տենորի կատարմամբ, համապատասխանաբար՝ 28-րդ և 30-րդ տակտերից։ (Բ) ֆրազը հաջորդում է 33-րդ տակտում, սակայն առանց ընդհատված կադանսի, որից հետո այն կրկնվում է 38-րդ տակտում՝ վերստին հանգելով ընդհատված կադանսի։ Սա զարգացումը տանում է դեպի նոր մոցարտյան կադանս 47–49-րդ տակտերում և եզրափակվում (Գ) ֆրազով, որը վերստին ներմուծում է «Սանքտուս» մասի «Օվսաննա» ֆուգան՝ արդեն «Բենեդիկտուսի» նոր տոնայնությամբ։

VII. Աստծո Գառ

(աուդիո)
	[[:Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|{{{Անվանում}}}]]
	[[Պատկեր:{{{Ֆայլի անվանում}}}|180px|noicon]]

Հոմոֆոնիան գերիշխում է «Աստծո Գառ» (լատիներեն՝ Agnus Dei) մասում։ Տեքստը կրկնվում է երեք անգամ՝ մշտապես ուղեկցվելով քրոմատիկ մեղեդիներով և հարմոնիկ շրջադարձերով՝ ընթանալով Ռե մինորից դեպի Ֆա մաժոր, Դո մաժոր և վերջապես՝ Սի մաժոր։ Ըստ երաժշտագետ Սայմոն Պ. Քիֆի՝ այս մասն ավարտելիս Զյուսմայերը հավանաբար հիմնվել է Մոցարտի ավելի վաղ շրջանի պատարագներից մեկի՝ Դո մաժոր (K. 220, «Ճնճղուկների») պատարագի վրա:

VIII. Հաղորդություն

VIII. Հաղորդություն (լատիներեն՝ Communio)․ աստեղ Զյուսմայերը վերստին օգտագործում է Մոցարտի առաջին երկու մասերը՝ գրեթե նոտա առ նոտ ճշգրտությամբ, սակայն պատարագի այս հատվածին համապատասխանող բառերով։

Պատարագի տեքստերը

I. Նախերգանք (Introitus)

Requiem aeternam dona eis, Domine,
et lux perpetua luceat eis.
Te decet hymnus, Deus, in Sion,
et tibi reddetur votum in Jerusalem.
Exaudi orationem meam,
ad te omnis caro veniet.
Requiem aeternam dona eis, Domine,
et lux perpetua luceat eis.

Հավիտենական հանգիստ շնորհի՛ր նրանց, Տե՛ր,
և թող մշտնջենական լույս շողա նրանց վրա։
Քեզ է վայելում օրհներգը, ո՛վ Աստված, Սիոնում,
և Քեզ պիտի կատարվի ուխտը Երուսաղեմում.
լսի՛ր իմ աղոթքը,
ամենայն մարմին պիտի գա առ Քեզ։
Հավիտենական հանգիստ շնորհի՛ր նրանց, Տե՛ր,
և թող մշտնջենական լույս շողա նրանց վրա։

===II. Kyrie ===

Kyrie, eleison.
Christe, eleison.
Kyrie, eleison.

Տե՛ր, ողորմյա մեզ։
Քրիստո՛ս, ողորմյա մեզ։
Տե՛ր, ողորմյա մեզ։

III. Sequentia

Dies irae, dies illa
Solvet saeclum in favilla,
teste David cum Sibylla.
Quantus tremor est futurus,
quando judex est venturus,
cuncta stricte discussurus!

Tuba mirum spargens sonum per sepulcra regionum,
coget omnes ante thronum.
Mors stupebit et natura, cum resurget creatura,
judicanti responsura.
Liber scriptus proferetur, in quo totum continetur,
unde mundus judicetur.
Judex ergo cum sedebit, quidquid latet, apparebit,
nil inultum remanebit.
Quid sum miser tunc dicturus?
quem patronum rogaturus,
cum vix justus sit securus?

Rex tremendae majestatis,
qui salvandos salvas gratis,
salve me, fons pietatis.

Recordare, Jesu pie, quod sum causa tuae viae;
ne me perdas illa die.
Quaerens me, sedisti lassus,
redemisti crucem passus; tantus labor non sit cassus.
Juste judex ultionis,
bonum fac remissionis ante diem rationis.
Ingemisco, tamquam reus:
culpa rubet vultus meus; supplicanti parce, Deus.
Qui Mariam absolvisti, et latronem exaudisti,
mihi quoque spem dedisti.
Preces meae non sunt dignae, sed tu,
bonus, fac benigne, ne perenni cremer igne.
Inter oves locum praesta,
Et ab haedis me sequestra,
Statuens in parte dextra.

Confutatis maledictis,
flammis acribus addictis,
voca me cum benedictis.

Oro supplex et acclinis,
cor contritum quasi cinis,
gere curam mei finis.

Lacrimosa dies illa,
qua resurget ex favilla judicandus homo reus.
Huic ergo parce, Deus, pie Jesu Domine,
dona eis requiem.
Amen.

Ցասման օր, զայրույթի օր,
աշխարհը մոխրի կվերածի,
ինչպես կանխագուշակել են Դավիթն ու Սիբիլլան։
Ինչպիսի՜ սոսկում կտիրի,
երբ Դատավորն իջնի երկնքից՝
ամեն ինչ մանրամասն քննելու։

Շեփորը կհնչեցնի իր զարմանահրաշ ձայնը երկրի գերեզմաններով մեկ
և բոլորին կհավաքի գահի առջև։
Մահն ու բնությունը կապշեն, երբ ողջ արարչագործությունը հարություն առնի՝
դատաստանին պատասխան տալու համար։
Կբերվի մի գիրք, որտեղ գրված կլինի ամեն ինչ,
և որով կդատվի աշխարհը։
Երբ դատավորը զբաղեցնի իր տեղը, թաքնվածը կբացահայտվի,
ոչինչ անպատիժ չի մնա։
Ի՞նչ պիտի ասեմ ես՝ թշվառս,
ո՞վ կբարեխոսի ինձ համար,
երբ անգամ արդարներն ողորմության կարիք ունեն։

Սարսափազդու մեծության Արքա,
որ ձրիաբար փրկում ես արժանավորներին,
փրկի՛ր ինձ, ո՜վ ողորմության աղբյուր։

Հիշի՛ր, բարեգութ Հիսուս, որ իմ փրկությունն է պատճառ դարձել Քո տառապանքի,
մի՛ լքիր ինձ այն օրը։
Թույլ և հոգնած՝ Դու փնտրել ես ինձ,
փրկագնել ես ինձ՝ տանջվելով խաչի վրա. թող այդպիսի մեծ ջանքն ապարդյուն չանցնի։
Վրեժխնդրության արդարադատ Դատավոր,
շնորհի՛ր ինձ մեղքերի թողություն հատուցման օրվանից առաջ։
Ես հառաչում եմ որպես մեղավոր.
շիկնած դեմքով խոստովանելով ամոթս՝ աղերսում եմ Քեզ, Տե՛ր։
Դու, որ ներեցիր Մարիամին և լսեցիր ավազակին,
ինձ նույնպես հույս տուր։
Իմ աղոթքներն անարժան են, բայց,
բարի՛ Տեր, ողորմի՛ր և փրկի՛ր ինձ հավիտենական կրակից։
Ինձ տեղ տո՛ւր ոչխարներիդ մեջ
և բաժանի՛ր ինձ այծերից՝
առաջնորդելով Քո աջ կողմը։

Երբ մեղադրյալները խայտառակվեն
և դատապարտվեն վշտի բոցերին,
կանչի՛ր ինձ օրհնյալների հետ։

Ծնկի եմ իջնում հնազանդ սրտով,
զղջումս նման է մոխրի,
օգնի՛ր ինձ իմ վերջին պահին։

Այն արտասվալից ու սգո օրը,
երբ մոխրից հարություն կառնի ողջ մարդկությունը՝ դատվելու.
Խնայի՛ր նրանց Քո ողորմությամբ, Տե՛ր, հեզաբարո Տեր Հիսուս,
հավիտենական հանգիստ շնորհի՛ր նրանց։
Ամեն։

IV. Offertorium

Domine Jesu Christe, Rex gloriae,
libera animas omnium fidelium defunctorum de poenis inferni
et de profundo lacu.
Libera eas de ore leonis,
ne absorbeat eas Tartarus,
ne cadant in obscurum.

Sed signifer Sanctus Michael,
repraesentet eas in lucem sanctam.
Quam olim Abrahae promisisti et semini ejus.

Hostias et preces tibi, Domine, laudis offerimus.
Tu suscipe pro animabus illis,
quarum hodie memoriam facimus. Fac eas, Domine,
de morte transire ad vitam,
Quam olim Abrahae promisisti et semini ejus.

Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, Փառաց Արքա,
ազատի՛ր բոլոր հավատացյալ ննջեցյալների հոգիները դժոխքի տանջանքներից
և անհատակ անդունդից։
Ազատի՛ր նրանց առյուծի երախից,
որպեսզի դժոխքը կուլ չտա նրանց,
որպեսզի խավարը չընկնեն։

Թող սուրբ դրոշակակիր Միքայելն
առաջնորդի նրանց դեպի սուրբ լույսը,
որը մի ժամանակ խոստացար Աբրահամին և նրա սերնդին։

Գովաբանության զոհեր և աղոթքներ ենք մատուցում Քեզ, Տե՛ր։
Ընդունի՛ր դրանք հանուն այն հոգիների,
որոնց հիշատակն այսօր ոգեկոչում ենք։ Եվ տո՛ւր նրանց, Տե՛ր,
մահվանից անցնել դեպի կյանք,
որը մի ժամանակ խոստացար Աբրահամին և նրա սերնդին։

V. Sanctus

Sanctus, sanctus, sanctus
Dominus Deus Sabaoth!
Pleni sunt coeli et terra gloria tua
Hosanna in excelsis!

Սո՜ւրբ, սո՜ւրբ, սո՜ւրբ,
Տե՛ր Աստված Զորաց։
Երկինքն ու երկիրը լի են Քո փառքով։
Օվսաննա բարձունքներում։

VI. Benedictus

Benedictus qui venit in nomine Domini.
Hosanna in excelsis!

Օրհնյալ է նա, որ գալիս է Տիրոջ անունով։
Օվսաննա բարձունքներում։

===VII. Agnus Dei ===

Agnus Dei qui tollis peccata mundi,
dona eis requiem.
Agnus Dei qui tollis peccata mundi,
dona eis requiem sempiternam.

Աստծո Գառ, որ վերցնում ես աշխարհի մեղքերը,
հանգի՛ստ շնորհիր նրանց։
Աստծո Գառ, որ վերցնում ես աշխարհի մեղքերը,
հավիտենական հանգի՛ստ շնորհիր նրանց։

===VIII. Communio ===

Lux aeterna luceat eis, Domine,
cum sanctis tuis in aeternum, quia pius es.
Requiem aeternam dona eis, Domine,
et Lux perpetua luceat eis,
cum sanctis tuis in aeternum, quia pius es.

Թող հավիտենական լույս շողա նրանց վրա, Տե՛ր,
Քո սրբերի հետ հավիտյան, քանզի Դու ողորմած ես։
Հավիտենական հանգիստ շնորհի՛ր նրանց, Տե՛ր,
և թող մշտնջենական լույս շողա նրանց վրա,
Քո սրբերի հետ հավիտյան, քանզի Դու ողորմած ես։

Պատմություն =====Ստեղծում ===

1791 թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ Մոցարտի մահվան ժամանակ, միայն առաջին մասի՝ «Ինտրոիտի» (լատիներեն՝ Requiem aeternam) նվագախմբային և վոկալ բոլոր պարտիաներն էին ամբողջությամբ ավարտված։ «Կիրիե»-ն, «Սեքվենտիա»-ն և «Օֆերտորիում»-ն ավարտված էին ուրվագծային (սևագրային) տարբերակով, բացառությամբ «Լակրիմոսա»-ի, որն ընդհատվում է առաջին ութ տակտից հետո։ Վոկալ և կոնտինուո պարտիաներն ամբողջությամբ նոտագրված էին։ Երբեմն համառոտ կերպով նշված էին որոշ կարևոր նվագախմբային պարտիաներ, ինչպես օրինակ՝ առաջին ջութակի պարտիան Rex tremendae և Confutatis հատվածներում, երաժշտական անցումները (կամուրջները) Recordare-ում և տրոմբոնի սոլոները Tuba Mirum-ում։ Այս հատվածներում անավարտ էին մնացել հիմնականում նվագակցող ֆիգուրացիաները, ներքին հարմոնիաները և վոկալ պարտիաների նվագախմբային կրկնապատկումները (դուբլավորումները)։

Ավարտումը Մոցարտի ժամանակակիցների կողմից

Էքսցենտրիկ կոմս Ֆրանց ֆոն Վալզեգը «Ռեքվիեմը» Մոցարտին պատվիրել էր անանուն կերպով՝ միջնորդների միջոցով։

Կոմսը՝ սիրողական կամերային երաժիշտ, որը պարբերաբար ստեղծագործություններ էր պատվիրում կոմպոզիտորներին և դրանք ներկայացնում որպես իր հեղինակած գործեր, ցանկանում էր ունենալ հոգեհանգստյան պատարագ, որի հեղինակությունը կվերագրեր իրեն՝ հավերժացնելով վերջերս մահացած կնոջ հիշատակը։ Մոցարտը որպես կանխավճար ստացել էր վարձատրության միայն կեսը, ուստի նրա մահից հետո այրին՝ Կոնստանցեն, շահագրգռված էր, որ ստեղծագործությունը գաղտնի ավարտի մեկ ուրիշը, որպեսզի այն կոմսին ներկայացնի որպես Մոցարտի ավարտած աշխատանք և ստանա վճարի մնացած մասը։ Յոզեֆ ֆոն Էյբլերն այն առաջին կոմպոզիտորներից էր, որոնց խնդրեցին ավարտել պարտիտուրը։ Նա աշխատեց «Կիրիե»-ից մինչև «Լակրիմոսա» ընկած մասերի վրա՝ անավարտ ձեռագրում զգուշորեն կատարելով իր հավելումները։ Սակայն հետագայում նա հասկացավ, որ ի վիճակի չէ ավարտել մնացած հատվածը, և ձեռագիրը վերադարձրեց Կոնստանցե Մոցարտին։ Այդժամ աշխատանքը հանձնարարվեց մեկ այլ կոմպոզիտորի՝ Ֆրանց Քսավեր Զյուսմայերին։ Զյուսմայերն իր սեփական գործիքավորումն ավելացրեց «Կիրիե»-ից սկսվող մասերին, ավարտեց «Լակրիմոսան» և հավելեց մի քանի նոր մասեր, որոնք սովորաբար պետք է ներառվեին հոգեհանգստյան պատարագում՝ «Սանքտուս» (Sanctus), «Բենեդիկտուս» (Benedictus) և «Ագնուս Դեի» (Agnus Dei)։ Այնուհետև նա ավելացրեց եզրափակիչ՝ Lux aeterna («Հավիտենական լույս») բաժինը՝ Մոցարտի գրած առաջին երկու մասերը հարմարեցնելով այն նոր տեքստին, որով ավարտվում է հոգեհանգստյան պատարագը. սա, ըստ Զյուսմայերի և Մոցարտի կնոջ վկայությունների, արվել է Մոցարտի ցուցումների համաձայն։ Հնարավոր է, որ Զյուսմայերին օգնած լինեն նաև այլ կոմպոզիտորներ։ Որոշ ուսումնասիրողներ ենթադրում են, որ «Ագնուս Դեի»-ն հիմնված է եղել Մոցարտի ցուցումների կամ սևագրերի վրա՝ ելնելով Մոցարտի նախկինում գրած պատարագներից մեկի (Դո մաժոր (K. 220), «Ճնճղուկների») «Գլորիա» (Gloria) բաժնի հետ ունեցած նմանությունից, ինչի մասին առաջինը նշել է Ռիչարդ Մոնդերը։ Այլ ուսումնասիրողներ էլ նկատել են, որ «Ագնուս Դեի»-ի սկզբում երգչախմբի բասային պարտիան մեջբերում է գլխավոր թեման «Ինտրոիտ»-ից։

Այս հարցի շուրջ ծավալվող վեճերի մեծ մասը, այնուամենայնիվ, կենտրոնացած է այն ընկալման վրա, որ եթե գործի որևէ մասը բարձրորակ է, ապա այն անպայման գրված պետք է լինի Մոցարտի կողմից (կամ նրա սևագրերի հիման վրա), իսկ եթե որևէ հատված պարունակում է սխալներ ու թերություններ, դրանք անպայման պետք է որ Զյուսմայերի արածը լինեն։ Մեկ այլ հակասական հարց է այն ենթադրությունը (որը ծագել է Կոնստանցեի գրած նամակից), թե Մոցարտը «Ռեքվիեմի» ավարտման վերաբերյալ հստակ ցուցումներ է թողել «երաժշտությամբ գրված թղթի մի քանի պատառիկների վրա... որոնք գտնվել են Մոցարտի գրասեղանին՝ նրա մահից հետո»։ Այն հարցը, թե որքանով կարող է Զյուսմայերի աշխատանքը կրել այս «պատառիկների» ազդեցությունը (եթե դրանք առհասարակ գոյություն են ունեցել), մինչ օրս մնում է երաժշտագետների շրջանում ենթադրությունների առարկա։ Ավարտված պարտիտուրը սկսել էր Մոցարտը, բայց հիմնականում ավարտել էին Էյբլերն ու Զյուսմայերը, ապա առաքվել էր կոմս Վալզեգին՝ Մոցարտի կեղծված ստորագրությամբ և 1792 թվականի թվագրությամբ։ Տարբեր ամբողջական և անավարտ ձեռագրեր ի վերջո հայտնվեցին 19-րդ դարում, սակայն այս պատմության մեջ ներգրավված գործիչներից շատերը հետագայում երկիմաստ հայտարարություններ թողեցին արձանագրություններում՝ կապված այն բանի հետ, թե ինչպես են իրենք մասնակցել այդ գործին։ Չնայած այն վեճերին, թե երաժշտության որ մասն է իրականում պատկանում Մոցարտին, Զյուսմայերի՝ հաճախ կատարվող տարբերակը լայնորեն ընդունվել է հասարակության կողմից։ Այս ընդունելությունը բավականին ուժեղ է, նույնիսկ երբ այլընտրանքային ավարտական տարբերակներն առաջարկում են ստեղծագործության տրամաբանական և համոզիչ լուծումներ։

Խթանումը Կոնստանցե Մոցարտի կողմից

«Ռեքվիեմի» ստեղծման հանգամանքների շուրջ ստեղծված շփոթմունքը մեծ մասամբ առաջացրել էր Մոցարտի կինը՝ Կոնստանցեն։

Կոնստանցեն 1802 թվականին, դիմանկարը՝ Հանս Հանսենի։

Կոնստանցեն դժվարին խնդիր ուներ. նա ստիպված էր գաղտնի պահել այն փաստը, որ «Ռեքվիեմը» Մոցարտի մահվան պահին անավարտ էր մնացել, որպեսզի կարողանար ստանալ պատվերի վերջնական վճարը։ Որոշ ժամանակով նա նաև պետք է գաղտնի պահեր Զյուսմայերի մասնակցությունը «Ռեքվիեմի» ստեղծմանը, որպեսզի կոմս Վալզեգի մոտ այնպիսի տպավորություն ստեղծվեր, թե Մոցարտն ամբողջ ստեղծագործությունը գրել է միայնակ։ Հենց որ նա ստացավ պատվերի վճարը, անհրաժեշտ եղավ զգուշորեն հանրայնացնել ստեղծագործությունը որպես Մոցարտինը, որպեսզի շարունակեր եկամուտ ստանալ դրա հրատարակումից և կատարումներից։ «Ռեքվիեմի» պատմության այս փուլում դեռևս կարևոր էր, որ հանրությունն ընդուներ, թե Մոցարտն է գրել ամբողջ գործը, քանի որ այն ավելի մեծ գումարներով էր վաճառվելու հրատարակիչներին ու հանրությանը, եթե լիներ ամբողջությամբ Մոցարտինը։ Կոնստանցեի ջանքերը ծնունդ տվեցին Մոցարտի մահվան շուրջ պտտվող բազմաթիվ կիսաճշմարտությունների ու առասպելների։ Ըստ Կոնստանցեի՝ Մոցարտը հայտարարել էր, որ «Ռեքվիեմը» գրում է հենց իր համար և որ իրեն թունավորել են։ Նրա ախտանշանները վատթարացել էին, և նա սկսել էր բողոքել մարմնի ցավոտ այտուցներից ու բարձր ջերմությունից։ Այնուամենայնիվ, Մոցարտը շարունակել էր աշխատել «Ռեքվիեմի» վրա և անգամ կյանքի վերջին օրն իր օգնականին էր բացատրում, թե ինչպես է մտադրված ավարտել այն։

«Ռեքվիեմի» ավարտման շուրջ ստեղծված խաբեության բնական հետևանքը եղավ դրա առասպելականացումը։ Առասպելների մի շարք ենթադրում է, որ Մոցարտի գործընկեր Անտոնիո Սալիերին է պատվիրել ու ավարտել «Ռեքվիեմը», և հետևաբար նրան էլ վերագրում են Մոցարտի մահը։ Մինչդեռ այս առասպելի վերապատումն է Պիտեր Շաֆերի 1979 թվականի «Ամադեուս» պիեսը և դրա հիման վրա նկարահանված ֆիլմը, ապատեղեկատվության սկզբնաղբյուրն ի վերջո Ալեքսանդր Պուշկինի 1830 թվականի «Մոցարտ և Սալիերի» պիեսն է, որը վերածվել էր օպերայի Նիկոլայ Ռիմսկի-Կորսակովի կողմից, իսկ հետագայում օգտագործվել որպես «Ամադեուսի» հիմք։

Հակասական վկայություններ

Մոցարտի մահից անմիջապես հետո գրված սկզբնաղբյուրները պարունակում են լուրջ անհամապատասխանություններ, ինչը որոշակի սուբյեկտիվություն է մտցնում Մոցարտի կողմից «Ռեքվիեմի» ստեղծման «փաստերը» հավաքելիս։ Օրինակ՝ առնվազն երեք հակասական աղբյուրներ, որոնք բոլորն էլ թվագրված են Մոցարտի մահից հետո ընկած երկու տասնամյակում, որպես հարցազրույցների իրենց հիմնական աղբյուր նշում են Կոնստանցեին։

Ֆրիդրիխ Ռոխլից

1798 թվականին գերմանացի կենսագիր և սիրողական կոմպոզիտոր Ֆրիդրիխ Ռոխլիցը հրապարակեց Մոցարտի մասին անեկդոտների մի հավաքածու, որոնք, ինչպես պնդում էր, հավաքել էր 1796 թվականին Կոնստանցեի հետ հանդիպման ժամանակ։ Ռոխլիցի հրապարակումն արել է հետևյալ պնդումները

• Մոցարտը տեղյակ չէր իր պատվիրատուի ինքնությանը, երբ ընդունեց այդ նախագիծը
• Նա ստեղծագործությունն ավարտելու որևէ սահմանված ժամկետով պարտավորված չէր։
• Նա նշել էր, որ դրա ավարտման համար իրենից կպահանջվի մոտ չորս շաբաթ։
• Առաջին պատվիրատուի հաղորդագրության ժամանակ նա պահանջել և ստացել էր 100 դուկատ։
• Նա սկսել էր նախագիծն անմիջապես պատվերը ստանալուց հետո։
• Նրա առողջական վիճակը վատն էր սկզբից ևեթ. աշխատելիս նա բազմիցս ուշաթափվել էր։
• Նա ընդմիջել էր ստեղծագործության գրելը՝ կնոջ հետ այցելելու Պրատեր։
• Նա կնոջ հետ կիսվել էր այն մտքով, որ այս գործը գրում է սեփական հոգեհանգստի համար։
• Նա խոսել էր «շատ տարօրինակ մտքերի» մասին՝ կապված այս անհայտ անձի անկանխատեսելի հայտնվելու և պատվերի հետ։

1857 թվականի լիտոգրաֆիա, հեղինակ՝ Ֆրանց Շրամ, վերնագրված՝ «Պահ Մոցարտի վերջին օրերից» (լատիներեն՝ Ein Moment aus den letzten Tagen Mozarts)։ Մոցարտը՝ ծնկներին «Ռեքվիեմի» պարտիտուրը, վերջին րոպեի հրահանգներ է տալիս Զյուսմայերին։ Կոնստանցեն կողքին է, իսկ սուրհանդակը հեռանում է գլխավոր դռնով։

Նա նշել էր, որ մոտենում էր Լեոպոլդ II-ի մեկնումը Պրահա՝ թագադրման։ Այս պնդումներից ամենից շատ վիճարկվողը վերջինն է՝ այս իրադարձությունների ժամանակագրությունը։ Ըստ Ռոխլիցի՝ սուրհանդակը ժամանում է բավական շուտ՝ նախքան Լեոպոլդի մեկնումը թագադրման, մինչդեռ կան փաստաթղթավորված տվյալներ, որ նրա մեկնումը տեղի է ունեցել 1791 թվականի հուլիսի կեսերին։ Սակայն, քանի որ Կոնստանցեն ամբողջ հունիսը մինչև հուլիսի կեսերը գտնվել էր Բադենում, նա չէր կարող ներկա գտնվել պատվերի ստացմանը կամ այն զբոսանքին, որը, իբր, միասին էին կատարել։ Ավելին, «Կախարդական սրինգը» (բացառությամբ նախերգանքի և քրմերի քայլերգի) ավարտել էր մինչև հուլիսի կեսերը։ «Տիտոսի ողորմածությունը» պատվիրվել էր հուլիսի կեսերին։ Նշված ժամանակահատվածում Մոցարտի համար ֆիզիկապես ժամանակ չէր լինի «Ռեքվիեմի» վրա աշխատելու այնպիսի մեծածավալ մասշտաբով, ինչպես նշված է Ռոխլիցի հրապարակման մեջ։

Ֆրանց Կսավեր Նիեմեցեկ

Նաև 1798 թվականին, ինչպես նշվում է, Կոնստանցեն մեկ այլ հարցազրույց է տվել Ֆրանց Կսավեր Նիեմեցեկին՝ մի այլ կենսագրի, որը ցանկանում էր հրատարակել Մոցարտի կյանքի համառոտագիրը։ Նա իր կենսագրությունը հրատարակել է 1808 թվականին՝ այնտեղ ներառելով Մոցարտի կողմից «Ռեքվիեմի» պատվիրման հետ կապված մի շարք պնդումներ։

• Մոցարտը պատվերը ստացել էր կայսր Լեոպոլդ II-ի թագադրումից շատ չանցած և նախքան Պրահա մեկնելու պատվեր ստանալը։
• Նա անմիջապես չընդունեց սուրհանդակի խնդրանքը. նա գրեց պատվիրատուին և համաձայնեց նախագծին՝ նշելով իր հոնորարը, սակայն շեշտելով, թե չի կարող կանխատեսել աշխատանքն ավարտելու համար պահանջվող ժամանակը։
• Նույն սուրհանդակը հայտնվեց ավելի ուշ՝ վճարելով Մոցարտի պահանջած գումարը և մի գրություն թողնելով՝ աշխատանքի ավարտին հավելավճար խոստանալով։
• Նա սկսեց ստեղծագործությունը գրել Պրահայից վերադառնալուն պես։
• Ստեղծագործությունը գրելիս նա հիվանդացավ։
• Նա Կոնստանցեին ասաց. «Ես չափազանց լավ եմ գիտակցում... վախճանս երկար սպասել չի տա. անշուշտ, ինչ-որ մեկն ինձ թունավորել է։ Ես չեմ կարողանում այս միտքը հանել գլխիցս»։
• Կոնստանցեն կարծում էր, որ «Ռեքվիեմը» չափազանց լարում է նրան. նա բժիշկ կանչեց և վերցրեց պարտիտուրը։
• Մահվան օրը նա պահանջեց պարտիտուրը բերել իր մահճակալի մոտ։
• Սուրհանդակը վերցրեց անավարտ «Ռեքվիեմը» Մոցարտի մահից անմիջապես հետո։
• Կոնստանցեն երբեք չիմացավ պատվիրատուի անունը։

Այս վկայությունը ևս արժանացել է քննադատության և հարցականի տակ դրվել իր ճշգրտության տեսանկյունից։ Համաձայն նամակների՝ գրեթե անհնար է, որ Կոնստանցեն իմացած չլիներ պատվիրատուի անունը մինչև 1800 թվականին այս հարցազրույցի հրապարակումը։ Բացի այդ, «Ռեքվիեմը» սուրհանդակին չէր հանձնվել մինչև Մոցարտի մահվանից որոշ ժամանակ անցնելը։ Այս հարցազրույցը պարունակում է Կոնստանցեի միակ վկայությունն այն մասին, որ ինքը «Ռեքվիեմի» ստեղծման ընթացքում զգալի ժամանակով վերցրել էր այն Վոլֆգանգից։ Մնացած առումներով այս վկայության մեջ բերված ժամանակագրությունը պատմականորեն հավանական է։

Գեորգ Նիկոլաուս ֆոն Նիսսեն

Այնուամենայնիվ, Կոնստանցեին վերագրվող ամենից բարձր գնահատականին արժանացած տեքստը նրա երկրորդ ամուսնուն՝ Գեորգ Նիկոլաուս ֆոն Նիսսենին տված հարցազրույցն է։ 1826 թվականին Նիսսենի մահից հետո Կոնստանցեն հրապարակեց Վոլֆգանգի կենսագրությունը (1828), որը կազմել էր Նիսսենը և որը ներառում էր այս հարցազրույցը։ Նիսսենը նշում է.

• Մոցարտը պատվերը ստացել էր կայսր Լեոպոլդի թագադրումից շատ չանցած և նախքան Պրահա մեկնելու պատվեր ստանալը։
• Նա անմիջապես չէր ընդունել սուրհանդակի խնդրանքը. նա գրել էր պատվիրատուին և համաձայնել նախագծին՝ նշելով իր հոնորարը, սակայն շեշտելով, թե չի կարող կանխատեսել աշխատանքն ավարտելու համար պահանջվող ժամանակը։
• Նույն սուրհանդակը հայտնվեց ավելի ուշ՝ վճարելով Մոցարտի պահանջած գումարը և մի գրություն թողնելով՝ աշխատանքի ավարտին հավելավճար խոստանալով։
• Նա սկսեց ստեղծագործությունը գրել Պրահայից վերադառնալուն պես։

Նիսսենի հրապարակումը չունի որևէ տեղեկություն Պրահայից Մոցարտի վերադարձին հաջորդող ժամանակահատվածի մասին։

Ազդեցություններ

Միխայել Հայդնը (Յոզեֆ Հայդնի կրտսեր եղբայրը), որի հեղինակած «Ռեքվիեմը» ազդեցություն է ունեցել Մոցարտի ստեղծագործության վրա։

Մոցարտը բարձր էր գնահատում Հենդելին, և 1789 թվականին բարոն Գոթֆրիդ վան Սվիետենը նրան հանձնարարեց վերադաշնակել «Մեսիա» օրատորիան։ Այս աշխատանքը հավանաբար ազդել է Մոցարտի «Ռեքվիեմի» ստեղծման վրա. «Կիրիե»-ն հիմնված է Հենդելի «Մեսիա» օրատորիայի «Եվ նրա վերքերով մենք բժշկվեցինք» խմբերգի վրա, քանի որ ֆուգատոյի թեման նույնն է՝ միայն փոքր-ինչ փոփոխված՝ մելիզմաների վրա հավելյալ զարդանախշեր ավելացնելու միջոցով։ Սակայն միևնույն քառանոտա թեման հանդիպում է նաև Յոզեֆ Հայդնի Ֆա մինոր լարային քառյակի եզրափակիչ մասում (Op. 20 No. 5) և Բախի «Լավ լարված ստեղնաշար» ժողովածուի Լյա մինոր ֆուգայի առաջին տակտում՝ որպես Բախի ֆուգայի թեմայի մաս։ Ենթադրվում է, որ Մոցարտը լարային անսամբլի համար փոխադրել է «Լավ լարված ստեղնաշարի» ֆուգաներից մի քանիսը, սակայն այդ փոխադրումների հեղինակային պատկանելությունը հստակ վերագրված չէ Մոցարտին։

Որոշ երաժշտագետներ կարծում են, որ «Ինտրոիտը» ոգեշնչված է Հենդելի՝ Թագուհի Կարոլինայի թաղման օրհներգից։ Մեկ այլ ազդեցություն էր Միքայել Հայդնի Դո մինոր Ռեքվիեմը. Մոցարտը և նրա հայրը համապատասխանաբար ալտ և ջութակ էին նվագում դրա առաջին երեք կատարումների ժամանակ՝ 1772 թվականի հունվարին։ Ոմանք նշել են, որ Միքայել Հայդնի «Ինտրոիտը» բավականին նման է Մոցարտին, իսկ Մոցարտի «Quam olim Abrahae» ֆուգայի թեման Հայդնի հիշյալ ռեքվիեմի «Օֆերտորիում» և «Վերսուս» բաժինների ֆուգայի թեմայի ուղղակի մեջբերումն է։ «Ինտրոիտ»-ի 21-րդ տակտում սոպրանոն երգում է «Te decet hymnus Deus in Zion» («Քեզ է վայելում օրհներգը, ո՛վ Աստված, Սիոնում»)։ Այն մեջբերում է «Meine Seele erhebt den Herren» լյութերական օրհներգը։ Մեղեդին օգտագործվել է բազմաթիվ կոմպոզիտորների կողմից, օրինակ՝ Բախի «Meine Seel erhebt den Herren» կանտատում, ինչպես նաև Միքայել Հայդնի Ռեքվիեմում։ Ֆելիսիա Հեմանսի «Մոցարտի Ռեքվիեմը» բանաստեղծությունը առաջին անգամ հրատարակվել է The New Monthly Magazine ամսագրում 1828 թվականին։

Ժամանակակից տարբերակներ

1970-ական թվականներից սկսած՝ մի շարք կոմպոզիտորներ և երաժշտագետներ, դժգոհ լինելով Զյուսմայերի ավանդական ավարտական տարբերակից, փորձել են ստեղծել «Ռեքվիեմի» այլընտրանքային ավարտներ։

«Ամեն» ֆուգան

Մոցարտի «Amen»-ի հատվածը

1960-ական թվականներին հայտնաբերվեց «Ամեն» ֆուգայի էսքիզը, որը, որոշ երաժշտագետների (Լևին, Մոնդեր) կարծիքով, պատկանում է «Ռեքվիեմին» և պետք է եզրափակեր «Լակրիմոսայից» հետո եկող սեքվենտիան։ Հ. Ս. Ռոբինս Լենդոնը պնդում է, որ այս «Ամեն» ֆուգան նախատեսված չի եղել «Ռեքվիեմի» համար, այլ «կարող էր լինել Ռե մինորում գրված առանձին անավարտ պատարագի համար, որին պատկանում էր նաև Կիրիեն»։ Այնուամենայնիվ, գոյություն ունեն համոզիչ ապացույցներ, որոնք «Ամեն» ֆուգան ներառում են «Ռեքվիեմում»՝ հիմնված Մոցարտի ստեղծագործության ժամանակակից ուսումնասիրությունների վրա։

Առաջին՝ գլխավոր թեման «Ռեքվիեմի» գլխավոր թեման է (նշված սկզբում և ողջ ստեղծագործության ընթացքում) խիստ շրջվածությամբ։

Երկրորդ՝ այն գտնվում է նույն էջի վրա, ինչ Rex tremendae-ի էսքիզը (նրա վերջին օպերայի՝ «Կախարդական սրինգի» նախերգանքի էսքիզի հետ միասին) և, հետևաբար, անկասկած թվագրվում է 1791 թվականի վերջով։ Միակ տեղը, որտեղ «Ամեն» բառը հանդիպում է Մոցարտի՝ 1791 թվականին գրված որևէ բանում, «Ռեքվիեմի» սեքվենտիան է։

Երրորդ՝ ինչպես Լևինն է նշում «Ռեքվիեմի» իր ավարտական աշխատանքի առաջաբանում, «Ամեն» ֆուգայի ավելացումը սեքվենտիայի վերջում հանգեցնում է ընդհանուր մտահղացման, որտեղ յուրաքանչյուր մեծ բաժին ավարտվում է ֆուգայով։

Ինքնագիրը 1958 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսում

  «Ռեքվիեմի» ինքնագիր ձեռագիրը ցուցադրվել է 1958 թվականին Բրյուսելում անցկացված Expo 58 համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Ցուցահանդեսի ընթացքում ինչ-որ պահի ինչ-որ մեկին հաջողվել է մուտք գործել ձեռագրի մոտ և պոկել վերջից երկրորդ էջի (folio 99r/45r) ներքևի աջ անկյունը, որտեղ գրված էին «Quam olim d: C:» բառերը (ցուցում առ այն, որ Domine Jesu-ի «Quam olim» ֆուգան պետք է կրկնվեր da capo, Hostias-ի վերջում)։ Հանցագործը չի հայտնաբերվել, և պատառիկը չի վերադարձվել։ Եթե հեղինակության մասին առավել տարածված տեսությունը ճիշտ է, ապա «Quam olim d: C:»-ն այն վերջին բառերն էին, որոնք Մոցարտը գրել է մինչև մահանալը։

Մշակումներ

«Ռեքվիեմը» և դրա առանձնահատուկ մասերը բազմիցս մշակվել ու փոխադրվել են տարբեր գործիքների համար։ Ստեղնաշարային գործիքների համար արված փոխադրումները հատկապես ցույց են տալիս «Ռեքվիեմը» վերարտադրելու համար կիրառված մոտեցումների բազմազանությունը, մասնավորապես՝ Confutatis և Lacrymosa մասերում, որպեսզի հնարավոր լինի պահպանել ստեղծագործության բնույթը և միաժամանակ այն դարձնել ֆիզիկապես նվագելի։ Կարլ Կլինդվորտի դաշնամուրային սոլոն (մոտ 1900 թվական), Մուցիո Կլեմենտիի երգեհոնային սոլոն և Ռենո դե Վիլբակի հարմոնիումի սոլոն (մոտ 1875 թվական) ազատ մոտեցում են ցուցաբերում դրան հասնելու համար։ Ի հակադրություն սրանց՝ Կարլ Չերնին իր դաշնամուրային տրանսկրիպցիան գրել է երկու կատարողի համար, ինչը թույլ է տվել նրան պահպանել պարտիտուրի ծավալը՝ թեկուզև զոհաբերելով տեմբրային բնույթը։ Ֆրանց Լիստի դաշնամուրային սոլոն (մոտ 1865 թվական) ամենաշատն է հեռանում «Ռեքվիեմի» բնօրինակից ու բնույթից՝ ներառելով կոմպոզիցիոն հնարքներ, որոնք ծառայում են դաշնամուրային տեխնիկան ցուցադրելուն։

Օգտագործված աղբյուրներ

• Keefe, Simon P. (2012). Mozart's Requiem: Reception, Work, Completion. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-19837-0. OCLC 804845569.
• Moseley, Paul (1989). «Mozart's Requiem: A Revaluation of the Evidence». Journal of the Royal Musical Association. 114 (2). doi:10.1093/jrma/114.2.203. JSTOR 766531.
• Wolff, Christoph (1994). Mozart's Requiem: Historical and Analytical Studies, Documents, Score. Translated by Mary Whittal. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0520213890.

Լրացուցիչ ընթերցանություն

• Brendan Cormican (1991). Mozart's Death – Mozart's Requiem: An Investigation. Belfast, Northern Ireland: Amadeus Press. ISBN 0-9510357-0-3.
• Heinz Gärtner (1991). Constanze Mozart: after the Requiem. Portland, Oregon: Amadeus Press. ISBN 0-931340-39-X.
• Օքսֆորդ՝ Clarendon PressC. R. F. Maunder (1988). Mozart's Requiem: On Preparing a New Edition. Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-316413-2.

Արտաքին հղումներ

• "Work details, sound sample", Köchel-Verzeichnis, International Mozarteum Foundation
• Requiem in D minor, K. 626: Scores at the International Music Score Library Project
• Article on the Requiem at h2g2
• Michael Lorenz: "Freystädtler's Supposed Copying in the Autograph of K. 626: A Case of Mistaken Identity", Vienna 2013
• Mozart's Requiem, new completion of the score by musicologist Robert D. Levin, live concert

Classical music