Սևագիր:Ճապոնական շպից

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճապոնական շպից
JapaneseSpitzPhoto1 - hiro.jpg
ԲնաշխարհԿաղապար:JAP
Առանձնահատկություններ
Հասակ արու30-38 սմ
Հասակ էգփոքր-ինչ ցածրահասակ
Մորթիերկար
Գույնսպիտակ
Դասակարգում և տեսականմուշ
FCIԽումբ 5 Բաժին 5 #
Շուն (Canis lupus familiaris)

Ճապոնական շպից (ճապ.՝ 日本スピッツ),շան ցեղատեսակ, ոչ մեծ շպից։ Օգտագործվում է որպես ուղեկից և ընտանի կենդանի։ Ցեղատեսակը դուրս է բերվել 1920-1930-ական թվականներին այլ Շպից ցեղատեսակների հիման վրա, ճանաչվել է բոլոր խոշորագույն կինոլոգիական կազմակերպությունների կողմից, բացի ամերիկյան շնաբուծության ակումբից։

Ցեղատեսակի պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնական շպիցը Ճապոնիայում դուրս է բերվել 1920-1930-ական թվականներին՝ մի շարք այլ շպիցերի խաչասերման միջոցով[1]։ Նախնին սպիտակ գերմանական շպիցն էր, որը Ճապոնիա էր բերվել Չինաստանի հյուսիս-արևելքից։ Նոր ցեղատեսակն առաջին անգամ ցուցադրվել է Տոկիոյի շների ցուցահանդեսում 1921 թվականին[2]։ 1925-1936 թվականներին ցեղը բարելավվեց Կանադայից, ԱՄՆ-ից, Ավստրալիայից և Չինաստանից բերված տարբեր փոքր սպիտակ շպիցների «արյունով»։ Ցեղատեսակի ստանդարտը ընդունվել է Ճապոնիայի բուծարանների ակումբի կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ 1948 թվականին։ Ցեղատեսակը Ճապոնիայում ժողովրդականություն է ձեռք բերել 1950-ական թվականներին, իսկ 1950-ականների սկզբին շներին սկսել են արտահանել այլ երկրներ։ Շների անգլիական ակումբը ճապոնական շպիցը ճանաչել է 1977 թվականին՝ որպես պատվավոր ցեղատեսակների մի մաս[3]: Միջազգային կինոլոգիական ֆեդերացիան ցեղատեսակը ճանաչել է 1964 թվականին[4]։ Ճապոնական շպիցը տարածված է ամբողջ աշխարհում, ներառյալ՝ Հնդկաստանում, Ավստրալիայում և ԱՄՆ-ում, և ճանաչված է շատ կինոլոգիական ակումբների կողմից։ Ամերիկյան շնաբուծության ակումբը չի ճանաչում ցեղատեսակը ամերիկյան էսկիմոս շան հետ մակերեսային նմանության պատճառով, չնայած ԱՄՆ այլ շնային կազմակերպություններ ճանաչել են ցեղատեսակը։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Japspitz003.jpg

Ճապոնական շպիցը փոքր շուն է, արուների հասակը 30-ից 38 սմ է, էգերը մի փոքր ավելի կարճահասակ են են։ Շունը ներդաշնակ և էլեգանտ է, գրեթե քառակուսի ձևաչափով (հասակի և մարմնի երկարության հարաբերակցությունը՝ 10:11), շատ խիտ մաքուր սպիտակ մորթիով և առատ ենթաբրդային շերտով։ Մորթին ձևավորում է առատ շերտ պարանոցի վրա, կզակի, ականջների և առջևի ոտքերի վրա առկա է ավելի նոսր ենթաբրդային շերտ։ Կզակը սրածայր, փոքր եռանկյունաձև ականջները ուղղահայաց են։ Պոչը բավականին երկար է, խիտ ծածկված՝ երկար մազերով և բարձրացված մեջքի վրա։ Սպիտակ մորթին հակադրվում է թաթի սև բարձիկներին, ճանկերին, շրթունքների գծերին և սև քթին[3]։ Ունի միջին չափի նուշաձև աչքեր, մուգ և փոքր-ինչ թեք, գծավորված սև կոպերով, սպիտակ թարթիչներով

[2][5]:

Բնավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ակտիվ, համակրելի և ինքնավստահ[6], ճապոնական շպիցը հայտնի է իր համարձակությամբ և հավատարմությամբ։ Նրանք կարող են լինել հիանալի պահակ և իդեալական ուղեկիցներ տարեցների և փոքր երեխաների համար[փա՞ստ]: Շները հաչում են, որպեսզի զգուշացնեն օտարների ժամանման մասին, բայց չափից ավելի աղմուկ թույլ չի տալիս՝ ըստ ստանդարտի[2]։ Ճապոնական շպիցն առաջին հերթին ուղեկցող շուն է, այն մարդու շփման ու ուշադրության կարիք ունի, դառնում է ընտանիքի անդամ։ Շները շատ սիրում են զբոսնել։ Նրանք ուրախ են, հնազանդ, հավատարիմ են երեխաներին[7]։ Այս բարյացակամ շունը օժտված է բնածին տարածքային բնազդով, ինչպես նաև ուժեղ անհատականությամբ՝ զուրկ հնազանդությունից, վաղ մանկությունից ընտանիքում առաջնորդի դեր ստանձնելու բնական հակումով։

Առողջություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնական շպիցը առողջ ցեղատեսակ է, և չունի էական գենետիկական խնդիրներ։ Առողջության հիմնական վտանգը համարվում է ծնկատակի հոդախախտը, այն դեպքը, երբ ծնկապարկը շարժվում է իր նորմալ դիրքից։ Նրանք կարող են ջրալի աչքեր ունենալ՝ արցունքաբեր փոքր ծորանների, ալերգիայի կամ սթրեսի պատճառով, և հազվադեպ են մատնանշում աչքերի որևէ լուրջ վիճակ[8]։ Կյանքի միջին տևողությունը կազմում է 10-16 տարի[1], որը նրան դարձնում է ամենաերկարակյաց շների ցեղերից մեկը

[9]:

Խնամք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնական շպիցը լավ է հանդուրժում ցուրտ եղանակը, բայց, որպես ուղեկցող շուն, նախընտրում է ընտանիքի հետ ապրել տանը[6]։ Ցանկալի է, որ շանը բավականաչափ ժամանակ տրամադրվի փողոցում առանց կապի վազելու համար[10]։


Շպիցի ձյունաճերմակ վերարկուն կարծես թե պահանջում է ժամանակատար խնամք, բայց նրա մոտ առկա հատուկ հյուսվածքի շնորհիվ կեղտը չի մնում այդտեղ կամ հեշտությամբ մաքրվում է խոզանակով։ Այնուամենայնիվ, մորթին իր խտության պատճառով կանոնավոր մաքրման կարիք ունի[6][11][12]։ Շպիցը տարին մեկ անգամ ամբողջովին փոխում է մորթին, բայց տարվա ընթացքում նրանք անընդհատ մի փոքր թափվում են[փա՞ստ]:


Այս ցեղատեսակի ներկայացուցիչները հատկապես չեն սիրում իրենց հիգիենայի և առողջության հետ կապված բոլոր տեսակի միջամտությունները։ Վաղ մանկությունից քոթոթներին անհրաժեշտ է սովորեցնել այդպիսի անհրաժեշտ կանոնները, սանրել մորթին և կտրել իրենց ճանկերը հատուկ մկրատի միջոցով։

Ճապոնական շպիցի մորթին բավականին չոր է, ուստի խորհուրդ է տրվում շանը լողացնել ոչ ավելի, քան երկու ամիսը մեկ անգամ և օգտագործել բնական յուղեր պարունակող շամպուններ և բալասաններ։ Հաճախակի լողացումը կարող է առաջացնել մաշկի գրգռում և քորի առաջացում։ Լողացնելուց հետո վերարկուն պետք է չորացնել վարսահարդարիչով, քանի որ խոնավ ենթաշերտը իդեալական միջավայր է սնկերի և մաշկի այլ մակաբույծների համար։ Մորթին պետք է շաբաթական երկու անգամ խոզանակով մաքրել, որպեսզի չխճճվի[13]։

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Dog: The Complete Guide / by Sarah Whitehead. — Barnes & Noble, 1999. — P. 211. — ISBN 0-7607-1719-2
  2. 2,0 2,1 2,2 «Japanese Spitz: FCI-standard № 262» (անգլերեն)։ FCI։ Վերցված է 2015-11-21 
  3. 3,0 3,1 Anne Rogers Clark, Andrew H. Brace The International Encyclopedia of Dogs. — Howell Book House, 1995. — P. 273–274. — ISBN 0-87605-624-9
  4. «NIHON SUPITTSU»։ Fédération Cynologique Internationale (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-02-04 
  5. «Japanese Spitz Breed Standard»։ Breed Information Centre։ The Kennel Club UK։ 2008-08։ Վերցված է 2012-06-16 
  6. 6,0 6,1 6,2 «JAPANESE SPITZ»։ Dogs New Zealand - NZ Pedigree Breeds։ Վերցված է 2018-02-03 
  7. Toyoharu Kojima Legacy of the Dog: The Ultimate Illustrated Guide / Photos by Yamazaki. — 2nd ed. — Chronicle Books, 2004. — P. 321. — ISBN 978-0811851206
  8. «Pet Planet»։ petplanet.co.uk։ 2006։ Վերցված է 2007-09-03 
  9. Compiled by Cassidy, K. M.։ «Dog Longevity Web Site, Breed Data page»։ Վերցված է 2007-07-08 
  10. «Dogster.com»։ Dogster.com։ Արխիվացված է օրիգինալից 2012-07-13-ին։ Վերցված է 2012-07-15 
  11. Gino Pugnetti, Elizabeth Meriweather Schuler Simon & Schuster's Guide to Dogs. — New York: Simon & Schuster, 1980. — P. 266. — ISBN 978-0671255275
  12. Eileen Geeson, Barbara Vetter, Lia Whitmore Ultimate Dog Grooming. — Firefly Books Ltd., 2003. — P. 231–232. — ISBN 1-55297-873-7
  13. «Doozie Dog»։ dooziedog.com։ 2005։ Վերցված է 2007-09-03 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Комарова О., Костенко В., Павленко Н. Скажи мне — кто твой шпиц... // Друг : журнал. — 2010. — № 12 (203). — С. 44—51. — ISSN 1609-0527.