Jump to content

Սքինի գեղձեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սքինի գեղձեր
Anatomical point, material anatomical entity, անատոմիական կառուցվածքների դաս Խմբագրել Wikidata
Ենթակատեգորիաorgan component gland, անհատական ​​անատոմիական կառուցվածք Խմբագրել Wikidata
Մասն էԻգական սեռական համակարգ Խմբագրել Wikidata
Կոչվել է ի պատիվAlexander Skene Խմբագրել Wikidata
Product or material producedfemale ejaculate Խմբագրել Wikidata
Sexually homo­lo­gous withՇագանակագեղձ Խմբագրել Wikidata

Սքինի գեղձեր, նաև հայտնի որպես փոքր նախադռնային գեղձեր կամ հարմիզուկային գեղձեր[1], իգական սեռական համակարգում առկա զույգ գեղձեր՝ տեղակայված միզուկի ստորին հատվածի ուղղությամբ։ Գեղձերը շրջապատվում են հյուսվածքով, որը սեռական գրգռման ժամանակ լցվում է արյունով և ուռչում։ Դրանք արտազատում են հեղուկ, որն անցնում է Սքինի ծորաններով և արտազատվում միզուկի արտաքին բացվածքի մոտ գտնվող անցքով՝ հատկապես օրգազմի ժամանակ։

Կառուցվածք և գործառույթ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սքինի գեղձերի բացվածքները գտնվում են ամոթույքի նախադռան մեջ՝ միզուկի ստորին հատվածի շուրջ։ Սքինի երկու ծորանները սկսվում են գեղձերից և շարունակվում են դեպի ամոթույքի նախադուռ՝ միզուկի բացվածքից ձախ և աջ, որտեղից դրանք կառուցվածքային առումով ունակ են արտազատել հեղուկ։ Թեև Սքինի գեղձերի գործառույթի վերաբերյալ քննարկումները դեռ շարունակվում են, գործառույթներից մեկը հեղուկ արտազատելն է, որն օգնում է խոնավացնել միզուկի բացվածքը[2][3]։

Սքինի գեղձերն արտադրում են արյան պլազմայի կաթնանման գերքամուկ։ Այս գեղձերը կարող են լինել կանացի էյակուլյացիայի աղբյուրը[3][4][5], սակայն դա վերջնականապես ապացուցված չէ[4]։ Քանի որ Սքինի գեղձերն ու տղամարդու շագանակագեղձը գործում են նմանատիպ ձևով՝ արտազատելով շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածին, որը տղամարդկանց մոտ արտադրվող սերմնահեղուկի սպիտակուց է, և շագանակագեղձի թթվային ֆոսֆատազ, որոշ հեղինակներ Սքինի գեղձերն անվանում են «կանացի շագանակագեղձ»[3][5][6]։ Դրանք հոմոլոգ են տղամարդու շագանակագեղձին (զարգանում են միևնույն սաղմնային հյուսվածքներից)[7], սակայն այդ հոմոլոգիան դեռևս հետազոտման առարկա է[8]։ Կանացի էյակուլյատը որոշ կանանց մոտ կարող է լինել սեռական ակտիվության հետևանք, հատկապես օրգազմի ժամանակ[3][4]։ Բացի շագանակագեղձի սպեցիֆիկ հակածնից և թթվային ֆոսֆատազից, Սքինի գեղձերի արտազատուկը պարունակում է մեծ քանակությամբ գլյուկոզ և ֆրուկտոզ[3]։

Երբ հեշտոցի ներսից այս գեղձերը խթանվում են, արտազատվում է մի քանի միլիլիտր հեղուկ[9][10]։ Հետազոտողները կարծում են, որ կանացի էյակուլյացիան և սքուիրթինգը (զգալի քանակությամբ հեղուկի արտազատումը) տարբեր գործընթացներ են։ Դրանք կարող են տեղի ունենալ միաժամանակ օրգազմի ընթացքում։ Սքուիրթինգն ինքնին հեղուկի հանկարծակի արտանետում է, որն առնվազն մասամբ գալիս է միզապարկից և պարունակում է մեզ, մինչդեռ էյակուլյացիայի հեղուկը ներառում է սպիտակավուն թափանցիկ էյակուլյատ, որի աղբյուրը, ըստ երևույթի, Սքինի գեղձերն են[3][11]։

Կլինիկական նշանակություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սքինի ծորանի կիստա, որն աջից սեղմում է միզուկի բացվածքը։

Սքինի գեղձերի ախտաբանությունները կարող են ներառել՝

  • Վարակ (կոչվում է սքինիտ, միզուկային համախտանիշ կամ կանացի պրոստատիտ)[12],
  • Սքինի ծորանի կիստա՝ պատված շերտավոր տափակ էպիթելով։ Կիստան առաջանում է Սքինի գեղձերի խցանման հետևանքով։ Այն տեղակայվում է միզուկի արտաքին բացվածքի կողմնային հատվածում։ Ախտորոշման համար օգտագործվում է մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն (ՄՌՇ)[13]։ Կիստայի բուժումը ներառում է վիրահատական հեռացում կամ մարսուպիալիզացիա,
  • Տրիխոմոնոզ՝ Սքինի գեղձերը (այլ կառուցվածքների հետ մեկտեղ) ծառայում են որպես շտեմարան Trichomonas vaginalis-ի համար, ինչն էլ բացատրում է, բերանացի դեղամիջոցների համեմատ տեղային բուժումների նվազ արդյունավետությունը[14]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեև 1672 թվականին գեղձերն առաջին անգամ նկարագրել են Ռենիե դե Գրաաֆը և ֆրանսիացի վիրաբույժ Ալֆոնս Գերենը (1816–1895)[15], դրանք անվանվել են ի պատիվ շոտլանդացի գինեկոլոգ Ալեքսանդր Սքինի, ով, 1880 թվականին, դրանց մասին գրել է արևմտյան բժշկական գրականության մեջ[16][17][18]։ 2002 թվականին[19], Անատոմիական տերմինաբանության դաշնային միջազգային կոմիտեն, «Terminologia Histologica»-ում ավելացրել է «կանացի շագանակագեղձ» տերմինը՝ որպես հարմիզուկային գեղձի երկրորդ անվանում։ 2008 թվականի հրատարակությունը նշում է, որ տերմինը ներմուծվել է «կառուցվածքի մորֆոլոգիական և իմունաբանական նշանակության պատճառով»[20]։

Այլ կենդանիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ կաթնասուններ, ներառյալ ձիերը, շները, ոչխարները և խոզերը նույնպես ունեն այս գեղձերը (փոքր նախադռնային գեղձեր)[21]։

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ «paraurethral glands» Դորլանդի բժշկական բառարանում
  2. ↑ Rodriguez FD, Camacho A, Bordes SJ, Gardner B, Levin RJ, Tubbs RS (2020). «Female ejaculation: An update on anatomy, history, and controversies». Clinical Anatomy. 34 (1): 103–107. doi:10.1002/ca.23654. PMID 32681804. S2CID 220634920. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 22-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 26-ին.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  3. 1 2 3 4 5 6 Pastor Z, Chmel R (2017). «Differential diagnostics of female 'sexual' fluids: a narrative review». International Urogynecology Journal. 29 (5): 621–629. doi:10.1007/s00192-017-3527-9. PMID 29285596. S2CID 5045626.
  4. 1 2 3 Greenberg, Jerrold S.; Bruess, Clint E.; Oswalt, Sara B. (2014). Exploring the Dimensions of Human Sexuality. Jones & Bartlett Publishers. էջեր 102–104. ISBN 978-1449648510. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 7-ին.
  5. 1 2 Bullough, Vern L.; Bullough, Bonnie (2014). Human Sexuality: An Encyclopedia. Routledge. էջ 231. ISBN 978-1135825096. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 2018 թ․ փետրվարի 7-ին.
  6. ↑ Diane Tomalty, Olivia Giovannetti et al.: Should We Call It a Prostate? A Review of the Female Periurethral Glandular Tissue Morphology, Histochemistry, Nomenclature, and Role in Iatrogenic Sexual Dysfunction. In: Sexual Medicine Reviews. Volume 10, Issue 2, April 2022, page 183–194.
  7. ↑ Arulkumaran, Sabaratnam; Ledger, William; Doumouchtsis, Stergios; Denny, Lynette (2019 թ․ դեկտեմբեր). Oxford Textbook of Obstetrics and Gynaecology. Oxford University Press. ISBN 9780198766360.
  8. ↑ Toivanen R, Shen MM (2017). «Prostate organogenesis: tissue induction, hormonal regulation and cell type specification». Development. 144 (8): 1382–1398. doi:10.1242/dev.148270. PMC 5399670. PMID 28400434.
  9. ↑ Castleman, Michael (2014 թ․ հունվարի 2). «Female ejaculation: What's known and unknown». Psychology Today. Վերցված է 2017 թ․ մայիսի 8-ին.
  10. ↑ Heath, Desmond (1984). «An investigation into the origins of a copious vaginal discharge during intercourse: 'Enough to wet the bed' – that 'is not urine'». The Journal of Sex Research. Taylor & Francis. 20 (2): 194–215. doi:10.1080/00224498409551217. JSTOR 3812351.
  11. ↑ Salama, Samuel; Boitrelle, Florence; Gauquelin, Amélie; Malagrida, Lydia; Thiounn, Nicolas; Desvaux, Pierre (2015 թ․ մարտի 1). «Nature and origin of 'squirting' in female sexuality». The Journal of Sexual Medicine. 12 (3): 661–666. doi:10.1111/jsm.12799. ISSN 1743-6095. PMID 25545022.
  12. ↑ Gittes, R F; Nakamura, R M (1996 թ․ մայիս). «Female urethral syndrome. A female prostatitis?». Western Journal of Medicine. 164 (5): 435–438. PMC 1303542. PMID 8686301.
  13. ↑ Itani M, Kielar A, Menias CO, Dighe MK, Surabhi V, Prasad SR; և այլք: (2016). «MRI of female urethra and periurethral pathologies». Int Urogynecol J. 27 (2): 195–204. doi:10.1007/s00192-015-2790-x. PMID 26209954. S2CID 26054797.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link)
  14. ↑ Kissinger, Patricia (2015 թ․ օգոստոսի 5). «Trichomonas vaginalis: a review of epidemiologic, clinical and treatment issues». BMC Infectious Diseases. 15 307. doi:10.1186/s12879-015-1055-0. PMC 4525749. PMID 26242185.
  15. ↑ de Graaf, Regnier (1672). De Mulierum Organis Generationi Inservientibus (լատիներեն). Leiden.
  16. ↑ Skene, Alexander J. C. (1880 թ․ ապրիլ). «The anatomy and pathology of two important glands of the female urethra». The American Journal of Obstetrics and Diseases of Women and Children. 13: 265–70.
  17. ↑ Skene's glands Whonamedit? կայքում
  18. ↑ Skene's ducts Whonamedit? կայքում
  19. ↑ Hornstein, Theresa; Schwerin, Jeri Lynn (2013). Biology of women. Clifton Park, NY: Delmar, Cengage Learning. էջ 61. ISBN 978-1-285-40102-7. OCLC 911037670. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 2021 թ․ ապրիլի 29-ին.
  20. ↑ Terminologia Histologica: International Terms for Human Cytology and Histology. Lippincott Williams & Wilkins. 2008. էջ 65. ISBN 978-0781766104. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ մարտի 15-ին. Վերցված է 2020 թ․ սեպտեմբերի 27-ին.
  21. ↑ Leibich, Hans-Georg (2019). Veterinary Histology of Domestic Mammals and Birds: Textbook and Colour Atlas. 5m Publishing Limited. էջեր 14–30. ISBN 978-1-78918-106-7.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սքինի գեղձեր» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Սքինի_գեղձեր&oldid=10672690» էջից