Սրտի արհեստական ռիթմավար (փեյսմեյքեր)
| Ենթադաս | • բժշկական սարքավորում • active implantable medical device | |
|---|---|---|
| Առողջական վիճակ | առիթմիա, նախասիրտ-փորոքային պաշարում, Դանդաղասրտություն | |
| 2022 Harmonized System Code | 902150 | |
Սրտի ռիթմավար, նաև հայտնի որպես սրտի արհեստական ռիթմավար, սրտի ռիթմը վերականգնող սարք,իմպլանտացված բժշկական սարք է, որն առաջացնում է էլեկտրական ազդակներ, և էլեկտրոդներով փոխանցում սրտի մեկ կամ մի քանի բաժինների: Յուրաքանչյուր ազդակ ստիպում է սրտի թիրախ բաժիններին կծկվել և արյուն մղել,[1] այդպիսով կարգավորելով սրտի էլեկտրական հաղորդչական համակարգի գործառույթը:
Սրտի ռիթմավարի հիմնական նպատակը սրտի կանոնավոր հաճախականությունը պահպանելն է, երբ վերջինս խանգարված է, սրտի բնական հաղորդչական համակարգի անկանոն աշխատանքի, կամ սրտի էլեկտրական հաղորդչական համակարգի պաշարման հետևանքով: Ժամանակակից սրտային ռիթմավարները արտաքինից ծրագրավորվող են և սրտաբանին թույլ են տալիս յուրաքանչյուր հիվանդի համար ընտրել օպտիմալ սրտային ռիթմի ռեժիմ: Ռիթմավարների մեծ մասը ավտոմատ կերպով կանոնավորվում են հյուսվածքների կողմից արյունամատակարարման դինամիկ պահանջարկով, իսկ որոշները ուղարկում են ազդակների ֆիքսված հաճախականություն[2]։
Սրտի ռիթմավարի հատուկ տեսակ, որը կոչվում է իմպլանտացվող կարդիովերտեր-դեֆիբրիլյատոր, համատեղում է սրտի ռիթմավարի և դեֆիբրիլյատորի գործառույթները մեկ իմպլանտացվող սարքում:[3] Մյուսները, որոնք կոչվում են երկփորոքային սրտի ռիթմավարներ, ունեն մեկից ավելի էլեկտրոդներ, որոնք խթանում են սրտի փորոքներին տարբեր դիրքերում՝ դրանց միաժամանակ կծկումը ապահովելու համար[4]։
Սրտի խթանման մեթոդներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հարվածային խթանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Փակ բռունցքի օգտագործմամբ հարված՝ հայտնի նաև որպես տրանսթորակալ մեխանիկական խթանում, կրծոսկրի ձախ ստորին եզրին աջ փորոքի հատվածում, 20-30 սմ հեռավորությունից՝ փորոքային զարկ առաջացնելու համար (British Journal of Anesthesia-ն ենթադրում է, որ սա պետք է արվի փորոքային ճնշումը 10-15 մմ ս.ս. բարձրացնելու համար՝ էլեկտրական ակտիվություն առաջացնելու համար): Սա հին մեթոդ է, որն օգտագործվում է միայն որպես կյանք փրկող միջոց, մինչև հիվանդին էլեկտրական ռիթմավար դնելը:[5]
Միջմաշկային խթանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միջմաշկային խթանումը, որը նաև կոչվում է արտաքին խթանում, խորհուրդ է տրվում բոլոր տեսակի հեմոդինամիկորեն նշանակալի բրադիկարդիաների սկզբնական կայունացման համար: Գործընթացը կատարվում է հիվանդի կրծքավանդակի վրա երկու խթանող բարձիկներ տեղադրելով՝ կամ առաջակողմնային, կամ առաջահետին դիրքում: Փրկարարը ընտրում է սրտի ռիթմի հաճախականությունը և աստիճանաբար մեծացնում խթանման հոսանքը (չափվում է մԱ-ով) մինչև էլեկտրական կլանումը (բնութագրվում է ԷԿԳ-ի վրա լայն QRS համալիրով և բարձր, լայն T ատամիկով)՝ համապատասխան պուլսով: ԷԿԳ-ի վրա խթանման արտեֆակտը և մկանների ուժեղ ցնցումները կարող են դժվարացնել դրա իրագործումը: Արտաքին խթանման վրա երկար ժամանակ պետք չէ հույսը դնել: Դա հարկադրված քայլ է, որը ծառայում է որպես կամուրջ մինչ ներերակային խթանման կամ բուժական այլ միջոցների կիրառումը:[6]
Էպիկարդիալ խթանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ժամանակավոր էպիկարդային ռիթմավարն օգտագործվում է սրտի բաց վիրահատության ժամանակ, եթե վիրաբուժական միջամտությունը առաջացնում է նախասիրտ-փորոքային պաշարում։ Էլեկտրոդները տեղադրվում են փորոքի արտաքին պատի, անմիջապես (էպիկարդի) վրա, սրտի բավարար արտամղում պահպանելու համար։[7]
Մշտական էպիկարդիալ ռիթմավարի էլեկտրոդները կարող են վիրաբուժական եղանակով տեղադրվել և թունելավորվել ազդակային գեներատորի գրպանում։ Այս էլեկտրոդները կամ պասիվորեն դիպչում են սրտին և կարվում տեղում, կամ ունեն պտուտակային մեխանիզմ՝ սրտին ակտիվորեն ամրացնելու համար։
Միջերակային խթանում (ժամանակավոր)
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միջերակային խթանումը օգտագործվում է ժամանակավոր խթանման համար, այն միջմաշկային խթանման այլընտրանք է: Սրտի ռիթմավարի մետաղալարը տեղադրվում է երակի մեջ՝ ստերիլ պայմաններում, ապա անցկացվում է աջ նախասրտի կամ աջ փորոքի մեջ: Այնուհետև խթանիչ մետաղալարը միացվում է մարմնից դուրս գտնվող արտաքին ռիթմավարին: Միջերակային խթանումը հաճախ օգտագործվում է որպես միջանկյալ միջոց, մինչ մշտական ռիթմավարի տեղադրումը: Այն կարող է մնալ տեղում մինչև մշտական ռիթմավարի տեղադրումը կամ մինչև դրա անհրաժեշտության վերանալը, որից հետո այն հանվում է:
Մշտական միջերակային խթանում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Մշտական խթանումը իմպլանտացվող սրտի ռիթմավարով ենթադրում է մեկ կամ մի քանի խթանող էլեկտրոդների միջերակային տեղադրում սրտի խոռոչում կամ խոռոչներում, իսկ սրտի արհեստական ռիթմավարը տեղադրվում է մաշկի տակ՝ անրակի հատվածում: Գործընթացը կատարվում է համապատասխան երակի կտրվածքով, որի մեջ տեղադրվում է էլեկտրոդային լարը, որը ուղղորդվում է երակի ընթացքով՝ սրտի փականի միջով, մինչև սրտի համապատասխան բաժին: Գործընթացը հեշտացվում է ռենտգենոսկոպիայի շնորհիվ, որը թույլ է տալիս բժշկին դիտել էլեկտրոդային լարի անցման ընթացքը կենդանի ժամանակում: Էլեկտրոդի բավարար ամրացումը հաստատելուց հետո էլեկտրոդային լարի հակառակ ծայրը միացվում է սրտի ռիթմավարի գեներատորին:
Մշտական ռիթմավարների երեք հիմնական տեսակներ կան, որոնք դասակարգվում են ներգրավված սրտի խոռոչների քանակից և դրանց հիմնական գործողության մեխանիզմից։[8]
- Միախոռոչ ռիթմավար․ Այս դեպքում սրտի խոռոչներից մեկում՝ նախասրտում, կամ փորոքում, տեղադրվում է միայն մեկ խթանող էլեկտրոդ։[8]
- Երկխոռոչ ռիթմավար. Այստեղ էլեկտրոդները տեղադրվում են սրտի երկու խոռոչներում։ Մեկը խթանում է նախասիրտը, իսկ մյուսը՝ փորոքը։ Այս տեսակն ավելի շատ նման է սրտի բնական խթանմանը՝ օգնելով սրտին համակարգել նախասրտերի և փորոքների միջև գործառույթը։[8]
- Երկփորոք ռիթմավար. Այս սրտի ռիթմավարն ունի երեք էլեկտրոդ, որոնք տեղադրված են սրտի երեք խոռոչներում։ Մեկը նախասրտում է, իսկ երկուսը՝ յուրաքանչյուր փորոքում։ Այն ավելի բարդ է տեղադրել։[8]
- Ռիթմ կախյալ ռիթմավար. Այս ռիթմավարn ունի սենսորներ, որոնք հայտնաբերում են հիվանդի ֆիզիկական ակտիվության փոփոխությունները և ավտոմատ կերպով կարգավորում ռիթմի հաճախականությունը՝ օրգանիզմի նյութափոխանակության ակտիվությանը համապատասխան[8]։
Սրտի արհեստական ռիթմավարն հերմետիկորեն փակ սարք է, պարունակում է սնուցման աղբյուր՝ սովորաբար լիթիում-յոդիդային մարտկոց։ Այն ունի սենսոր, որը մշակում է սրտի էլեկտրոդների կողմից գրանցվող սրտի իքնավար ռիթմի էլեկտրական ակտիվությունը, որոշում համակարգչային տրամաբանությունը և ելքային շղթա, որը ռիթմավարի ազդակը փոխանցում է էլեկտրոդներին։
Ամենից հաճախ գեներատորը տեղադրվում է կրծքավանդակի պատի ենթամաշկային ճարպի տակ, կրծքավանդակի մկանների և ոսկրերի վերևում։ Այնուամենայնիվ, տեղադրումը կարող է տարբեր լինել յուրաքանչյուր դեպքի համար։
Ռիթմավարի արտաքին պատյանը նախագծված է այնպես, որ այն հազվադեպ է մերժվում իմունային համակարգի կողմից։ Այն սովորաբար պատրաստված է տիտանից, որը իներտ է մարմնում։
Անլար ռիթմավար
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սրտի անլար ռիթմավարները սարքեր են, որոնք չափսերը պարկուճի չափ են և այնքան փոքր են, որ թույլ են տալիս գեներատորը տեղադրել սրտի մեջ, այդպիսով խուսափելով սրտի ռիթմավարի էլեկտրոդների անհրաժեշտությունից:[9] Քանի որ սրտի ռիթմավար էլեկտրոդները կարող են ժամանակի ընթացքում խափանվել, առանց այդ բաղադրիչների սրտի ռիթմավար համակարգը տեսական առավելություններ ունի: Անլար սրտի ռիթմավարները կարող են տեղադրվել սրտի մեջ՝ օգտագործելով ուղղորդվող կաթետեր, որը մտցվում է ազդրային երակի մեջ աճուկի կտրվածքի միջոցով:[9]
Հիմնական գործառույթ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Խթանման ռեժիմներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ժամանակակից ռիթմավարները սովորաբար ունեն մի քանի գործառույթներ: Ամենահիմնական ձևը վերահսկում է սրտի բնական էլեկտրական ռիթմը: Երբ ռիթմավարի էլեկտրոդը կամ «էլեկտրական լարը» չի հայտնաբերում սրտի էլեկտրական ակտիվությունը խոռոչում՝ նախասրտում կամ փորոքում՝ սովորական զարկերակի ժամանակահատվածում, առավել հաճախ՝ մեկ վայրկյանում, այն խթանում է կամ նախասիրտը, կամ փորոքը կարճ ցածր լարման ազդակով: Եթե այն զգում է էլեկտրական ակտիվություն, ապա դադարում է խթանել: Այս զգայուն և խթանող գործունեությունը շարունակվում է զարկերակի առ զարկի հիմունքներով և կոչվում է «պահանջարկով խթանում»: Երկխոռոչ սարքի դեպքում, երբ վերին խոռոչները ունենում են ինքնաբուխ կամ խթանված ակտիվացում, սարքը սկսում է հետհաշվարկ՝ որպեսզի համոզվի, արդյոք ընդունելի և ծրագրավորվող ժամանակահատվածում տեղի է ունենում փորոքի ակտիվացում, հակառակ դեպքում կրկին կտրամադրվի ազդակ:
Ավելի բարդ ձևերը ներառում են նախասրտային և փորոքների խոռոչները զգալու և/կամ խթանելու ունակությունը։
| I | II | III | IV | V |
|---|---|---|---|---|
| Խթանվող խոռոչ(ներ) | Զգացող խոռոչ(ներ) | Զգացողությանը արձագանք | Հաճախականության մոդուլյացիա | Բազմատեղային խթանում |
| O = Ոչ մեկ | O = Ոչ մեկ | O = Ոչ մեկ | O = Ոչ մեկ | Ոչ մեկ |
| A = Նախասիրտ | A = Նախասիրտ | T = Ակտիվացված | R = Հաճախականության մոդուլյացիա | A = Նախասիրտ |
| V = Փորոք | V = Փորոք | I = Արգելակված | V = Փորոք | |
| D = Կրկնակի (A+V) | D = Կրկնակի (A+V) | D = Կրկնակի (T+I) | D = Կրկնակի (A+V) |
Սրանից ելնելով՝ հիմնական փորոքային «պահանջարկով» խթանման ռեժիմը VVI է կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության համար ավտոմատ հաճախականության կարգավորմամբ VVIR՝ այս ռեժիմը հարմար է, երբ նախասրտերի զարկերի հետ համաժամեցում չի պահանջվում, ինչպես նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի դեպքում: Համարժեք նախասրտերի խթանման ռեժիմը AAI կամ AAIR է, որը նախընտրելի ռեժիմ է, երբ նախասրտային-փորոքային հաղորդականությունը անվնաս է, բայց բնական սրտի ռիթմավարի սինոատրիալ հանգույցը անվստահելի է՝ սինուսային հանգույցի հիվանդություն (SND) կամ սինուսի հիվանդ համախտանիշ: Երբ խնդիրը նախասրտային-փորոքային բլոկադան է (AVB), սրտի ռիթմավարը պարտավոր է հայտնաբերել (զգայել) նախասրտերի զարկը և նորմալ ուշացումից (0.1–0.2 վայրկյան) հետո ակտիվացնել փորոքային զարկը, եթե դա արդեն տեղի չի ունեցել. սա VDD ռեժիմ է և կարող է իրականացվել մեկ սրտի խթանման էլեկտրահաղորդիչով՝ աջ նախասրտում (զգայելու համար) և փորոքում (զգայելու և տեմպավորելու համար): Այս AAIR և VDD ռեժիմները հազվագյուտ են ԱՄՆ-ում, բայց լայնորեն կիրառվում են Լատինական Ամերիկայում և Եվրոպայում:[11][12] DDDR ռեժիմն առավել հաճախ է օգտագործվում, քանի որ այն ներառում է բոլոր տարբերակները, չնայած սրտի ռիթմավարները պահանջում են առանձին նախասրտային և փորոքային էլեկտրահաղորդիչներ և ավելի բարդ են և օպտիմալ արդյունքների հասնելու համար, պահանջում են իրենց գործառույթների ուշադիր ծրագրավորում:
Ավտոմատ սրտի ռիթմավարները նախագծված են այնպես, որ ցանկացած պահի սրտի բնական հաճախականությամբ դրանց աշխատանքը անջատել լինի, երբ այն վերադարձել է ոչ պաթոլոգիական նորմալ սինուսային ռիթմի և կարողանան սրտի էլեկտրական ակտիվությունը վերսկսել, երբ կրկին տեղի ունենա պաթոլոգիական իրադարձություն:[13] «Փորոքային պահանջարկով սրտի ռիթմավարը» ԷՍԳ-ի վրա առաջացնում է նեղ ուղղահայաց ցատկ, լայն QRS համախտանիշից անմիջապես առաջ: «Նախասրտային պահանջարկով սրտի ռիթմավարի» ցատկը հայտնվում է P ալիքից անմիջապես առաջ (էլեկտրասրտագրություն):[14]
Համեմատաբար, ակտիվացող սրտի ռիթմավարը ակտիվանում է անմիջապես սրտի հյուսվածքում էլեկտրական ակտիվություն սկսելուց հետո: «Փորոքային ակտիվացող սրտի ռիթմավարը» ազդակը առաջացնում է անմիջապես փորոքային հյուսվածքում ազդակի ստեղծումից հետո, և այն դրսևորվում է որպես QRS համակցության հետ միաժամանակյա ցատկ: «Նախասրտային ակտիվացող սրտի ռիթմավարը» այն ռեժիմն է, որի դեպքում ազդակը առաջանում է նախասրտում էլեկտրական իրադարձությունից անմիջապես հետո: Այն դրսևորվում է որպես լիցքաթափում p ալիքին հաջորդող, բայց QRS համակցությունից առաջ, որը սովորաբար լայնանում է:[15]
Շեմ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սիրտը կազմված է գրգռվող հյուսվածքից, և միոկարդը «գործի դնելու» և սրտի գործելունեությունը ապահովելու համար, որոշակի լարման էլեկտրական ազդակ է անհրաժեշտ։ Դրան հասնելու նվազագույն լարումը կոչվում է շեմ։ Քանի որ սա հավանականային հատկություն է, օգտագործվող իրական լարումը շեմից բարձր է (սովորաբար 50-100% տարբերությամբ)։ Բացի այդ, էլեկտրական ազդակն ունի ժամանակային բաղադրիչ, և շեմի ճիշտ նկարագրությունը լարումն ու ազդակի արանքն է։
Բոլոր էլեկտրական շղթաները պահանջում են կաթոդի և անոդի միջև ամբողջական միացում: Որոշ խթանող էլեկտրոդների դեպքում սրտի հետ երկու միացումներն էլ ապահովվում են մեկ էլեկտրոդով («երկբևեռ»), իսկ որոշները՝ միայն մեկ միացում («միաբևեռ»): Միաբևեռի դեպքում երկրորդ միացումը ներքին է՝ սրտից դեպի գեներատոր՝ մարմնի (արյուն, հյուսվածք և այլն) միջով:
Կարևոր է նաև իմպեդանսը: Որքան ցածր է դիմադրությունը, այնքան ավելի շատ հոսանք է անհրաժեշտ շեմային լարման հասնելու համար և նվազեցնում է մարտկոցի կյանքի տևողությունը: Իմպեդանսը կախված է խթանող էլեկտրոդի ամբողջականությունից և էլեկտրոդ-հյուսվածքային միջերեսից սրտի հետ:
Զգացողություն և զգայունակություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սրտի ռիթմավարի գործառույթի կարևոր կողմերից մեկը սրտի ներքին ակտիվության զգացումն է: Սա կոչվում է զգացողություն: Ավելի մեծ զգացվող լարումները ցանկալի են, և ենթադրվում է, որ փորոքը ավելի մեծ լարումներ է արտադրում, քան նախասրտերը:
Միջադեպը զգալու համար նվազագույն լարումը կոչվում է զգայունություն: Որքան բարձր է զգայունությունը, այնքան քիչ է զգացվում, և հակառակը: Զգայունության չափազանց ցածր մակարդակը կարող է խնդիրներ առաջացնել P ալիքների, T ալիքների և աղմուկի զգացողության հետ կապված. այս երևույթների զգացողությունը կոչվում է «գերզգայունություն»: Չափազանց բարձր զգայունությունը կարող է հանգեցնել P ալիքների բացթողման նախասրտերում և QRS համախտանիշի բացթողման փորոքներում, և կոչվում է «թերզգայունություն»:
Հաշվի առնելիք հանգամանքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Տեղադրում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սրտի ռիթմավարը կարող է տեղադրվել արթուն ժամանակ՝ օգտագործելով տեղային անզգայացում՝ մաշկը թմրեցնելու համար՝ հանգստացմամբ, կամ առանց դրա, կամ ընդհանուր անզգայացմամբ։[16] Սովորաբար, վարակի ռիսկը նվազեցնելու համար, հակաբիոտիկ է տրվում:[16] Սրտի ռիթմավարները սովորաբար տեղադրվում են կրծքավանդակի առջևի մասում՝ ձախ կամ աջ ուսի շրջանում: Մաշկը պատրաստվում է իմպլանտի տեղամասի վրայի մազերը կտրելով կամ սափրելով՝ այնուհետև մաշկը մաքրվում է քլորհեքսիդինի նման ախտահանիչով: Կտրվածք է կատարվում անրակի ոսկրի տակ, և մաշկի տակ ստեղծվում է տարածություն կամ գրպան՝ սրտի ռիթմավարի գեներատորը տեղավորելու համար: Այս գրպանը սովորաբար ստեղծվում է մեծ կրծքային մկանի վերևում (պրեկեկտորալ), բայց որոշ դեպքերում սարքը կարող է տեղադրվել մկանի տակ (ենթամկանային):[17] Էլեկտրոդ կամ էլեկտրոդներ են մտցվում սրտի մեջ մեծ երակի միջոցով՝ ուղղորդվելով ռենտգենյան պատկերման (ֆլուորոսկոպիա) միջոցով: Էլեկտրոդների ծայրերը կարող են տեղադրվել աջ փորոքում, աջ նախասրտում կամ պսակաձև սինուսում՝ կախված պահանջված սրտի ռիթմավարի տեսակից։[16] Վիրահատությունը սովորաբար ավարտվում է 30-ից 90 րոպեի ընթացքում: Իմպլանտացիայից հետո վիրաբուժական վերքը պետք է պահվի մաքուր և չոր, մինչև այն լավանա: Տեղադրումից հետո մի քանի շաբաթվա ընթացքում ուսի որոշ շարժումներ կարող են առաջացնել սրտի ռիթմավարի էլեկտրոդների տեղահանման ռիսկ:[16]
Սրտի ռիթմավարի գեներատորի մարտկոցները սովորաբար ծառայում են 5-ից 10 տարի: Երբ մարտկոցները մոտենում են իրենց կյանքի ավարտին, գեներատորը փոխարինվում է մի ընթացակարգով, որը սովորաբար ավելի պարզ է, քան նոր իմպլանտը: Փոխարինումը ներառում է կտրվածքի կատարում՝ առկա սարքը հանելու, էնդելները հին սարքից անջատելու և դրանք նոր գեներատորին վերամիացնելու, նոր սարքը վերամիացնելու և մաշկը փակելու համար:[16]
Սրտի ռիթմավարի պարբերական ստուգումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Սրտի ռիթմավարը տեղադրելուց հետո այն պարբերաբար ստուգվում է՝ համոզվելու սարքի պատշաճ գործունակության մեջ։ Սարքը կարող է ստուգվել այնքան հաճախ, որքան անհրաժեծտ է։ Սրտի ռիթմավարի ռուտինային ստուգումները սովորաբար կատարվում են կաբինետում յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ, չնայած դա կարող է տարբեր լինել՝ կախված հիվանդի/սարքի վիճակից և հեռակա մոնիթորինգի հասանելիությունից: Սրտի ռիթմավարի ավելի նոր մոդելները կարող են ստուգվել հեռակա կարգով՝ հիվանդը իր սրտի ռիթմավարի տվյալները փոխանցում է տանը գտնվող բջջային հեռախոսային ցանցին միացված հաղորդչի միջոցով։
Մագնիսական դաշտեր, ՄՌՏ և այլ կենսակերպի խնդիրներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սրտի ռիթմավարի տեղադրումից հետո, հիվանդի կենսակերպը սովորաբար առանձնապես չի փոխվում: Սակայն կան մի քանի որոշակի գործողություններ, որոնք խորհուրդ չի տրվում՝ կոնտակտային սպորտաձևերը և ինտենսիվ մագնիսական դաշտերի ազդեցությունը սրտի ռիթմավարի վրա:
Սրտի ռիթմավար կրող հիվանդին կարող է անհրաժեշտ լինել, որոշ առօրյա գործողություններ փոփոխվել: Օրինակ, մեքենայի անվտանգության գոտին կարող է անհարմար լինել, եթե այն անցնի սրտի ռիթմավարի վրայով: Կանայք վիրահատությունից հետո որոշ ժամանակ չեն կարողանա կրել կրծկալներ, իսկ ավելի ուշ կարող են ստիպված լինել կրել ուսի լայն ամրակներով կրծկալներ:
Որոշ սպորտաձևերի և ֆիզիկական ակտիվության համար կարելի է կրելսրտի ռիթմավարի հատուկ պաշտպանիչ՝ հնարավոր վնասվածքները կամ սրտի ռիթմավարի էլեկտրոդների շարքից դուրս գալը կանխելու համար։
Սրտի ռիթմավարները կարող են ազդվել մագնիսական կամ էլեկտրամագնիսական դաշտերից, ինչպես նաև իոնացնող և ակուստիկ ճառագայթումից: Այնուամենայնիվ, 2013 թվականի ուսումնասիրությունը պարզել է, որ «Սրտանոթային իմպլանտացվող էլեկտրոնային սարքերի (ՍԻԷԴ) ստացողների մոտ ԷՄԻ-ի (էլեկտրամագնիսական խանգարումներ) հետ կապված կլինիկորեն նշանակալի անբարենպաստ իրադարձությունների ընդհանուր ռիսկը շատ ցածր է: Հետևաբար, կենցաղային տեխնիկայի օգտագործման ժամանակ հատուկ նախազգուշական միջոցներ անհրաժեշտ չեն: ԷՄԻ-ի շրջակա միջավայրի և արդյունաբերական աղբյուրները համեմատաբար անվտանգ են, երբ ազդեցության ժամանակը սահմանափակ է, և ՍԻԷԴ-ներից հեռավորությունը առավելագույնի է հասցվում: ԷՄԻ-ի առաջացրած իրադարձությունների ռիսկը ամենաբարձրն է հիվանդանոցային միջավայրում»:[18] Ուսումնասիրությունը թվարկում և աղյուսակավորում է խանգարման բազմաթիվ աղբյուրներ և բազմաթիվ տարբեր հնարավոր հետևանքներ՝ սխեմաների վնասում, ասինխրոն խթանում և այլն: Հին սարքերում առկա վտանգի որոշ աղբյուրներ նոր սարքերում վերացվել են:
Պետք է խուսափել ուժեղ մագնիսական դաշտերի հետ կապված գործունեությունից, օրինակ, աղեղային եռակցումը,[19] և ծանր սարքավորումների սպասարկումը, որոնք կարող են ուժեղ մագնիսական դաշտեր առաջացնել: Որոշ բժշկական պրոցեդուրաներ, մասնավորապես մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիան (ՄՌՊ), շատ ուժեղ մագնիսական դաշտեր կամ այլ պայմաններ, որոնք կարող են վնասել սրտի ռիթմավարները:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «UpToDate». www.uptodate.com. Վերցված է 2022-08-02-ին.
- ↑ «Pacemakers». Վերցված է 2022 թ․ հուլիսի 28-ին.
- ↑ «Overview of Pacemakers and Implantable Cardioverter Defibrillators (ICDs) – Health Encyclopedia – University of Rochester Medical Center». www.urmc.rochester.edu. Վերցված է 2022-08-02-ին.
- ↑ «Biventricular Pacemaker». Cleveland Clinic. Վերցված է 2022-08-02-ին.
- ↑ Eich C, Bleckmann A, Paul T (2005 թ․ հոկտեմբեր). «Percussion pacing in a three-year-old girl with complete heart block during cardiac catheterization». Br J Anaesth. 95 (4): 465–67. doi:10.1093/bja/aei209. PMID 16051649.
- ↑ Shah, Maully; Rhodes, Larry; Kaltman, Jonathan (2017). Cardiac Pacing and Defibrillation in Pediatric and Congenital Heart Disease (անգլերեն). John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-67109-2.
- ↑ Valchanov, Kamen; Jones, Nicola; Hogue, Charles W. (2018). Core Topics in Cardiothoracic Critical Care. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-66567-4.[Հղում աղբյուրներին]
- 1 2 3 4 5 «Pacemakers, Patient and Public Information Center: Heart Rhythm Society». Արխիվացված է օրիգինալից 2010-06-19-ին.
- 1 2 «The leadless pacemaker: A new era in cardiac pacing». Hospital Healthcare Europe (անգլերեն). 2018 թ․ սեպտեմբերի 10. Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-02-ին. Վերցված է 2019-02-01-ին.
- ↑ Bernstein AD, Daubert JC, Fletcher RD, Hayes DL, Lüderitz B, Reynolds DW, Schoenfeld MH, Sutton R (2002). «The revised NASPE/BPEG generic code for antibradycardia, adaptive-rate, and multisite pacing. North American Society of Pacing and Electrophysiology/British Pacing and Electrophysiology Group». Pacing Clin Electrophysiol. 25 (2): 260–64. doi:10.1046/j.1460-9592.2002.00260.x. PMID 11916002. S2CID 12887364.
- ↑ Böhm A, Pintér A, Székely A, Préda I (1998). «Clinical Observations with Long-term Atrial Pacing». Pacing Clin Electrophysiol. 21 (1): 246–49. doi:10.1111/j.1540-8159.1998.tb01097.x. PMID 9474681. S2CID 23277568.
- ↑ Crick JC (1991). «European Multicenter Prospective Follow-Up Study of 1,002 Implants of a Single Lead VDD Pacing System». Pacing Clin Electrophysiol. 14 (11): 1742–44. doi:10.1111/j.1540-8159.1991.tb02757.x. PMID 1749727. S2CID 698053.
- ↑ Dubin, Dale (2000). Rapid Interpretation of EKG's: An Interactive Course (անգլերեն). Cover Publishing Company. ISBN 978-0-912912-06-6.
- ↑ «UpToDate». www.uptodate.com. Վերցված է 2018-09-10-ին.
- ↑ Baltazar, Romulo F. (2012). Basic and Bedside Electrocardiography. Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 978-1-4511-4791-9.
- 1 2 3 4 5 Ramsdale, David R. (2012). Cardiac pacing and device therapy. Rao, Archana. London: Springer. ISBN 978-1-4471-2939-4. OCLC 822576869.
- ↑ Pena, Rafael E.; Shepard, Richard K.; Ellenbogen, Kenneth A. (2006 թ․ դեկտեմբեր). «How to Make a Submuscular Pocket». Journal of Cardiovascular Electrophysiology. 17 (12): 1381–83. doi:10.1111/j.1540-8167.2006.00665.x. PMID 17081202. S2CID 38032736.
- ↑ Beinart, R; Nazarian, S (2013 թ․ դեկտեմբերի 24). «Effects of external electrical and magnetic fields on pacemakers and defibrillators: from engineering principles to clinical practice». Circulation. 128 (25): 2799–809. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.113.005697. PMC 3908865. PMID 24366589.
- ↑ Marco D, Eisinger G, Hayes DL (1992 թ․ նոյեմբեր). «Testing of work environments for electromagnetic interference». Pacing Clin Electrophysiol. 15 (11 Pt 2): 2016–22. doi:10.1111/j.1540-8159.1992.tb03013.x. PMID 1279591. S2CID 24234010.