Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի (Սուդակ)

Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի;
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ	եկեղեցի
Երկիր	Կաղապար:Դրոշավորում/Ուկրաինա, Ռուսաստան
Տեղագրություն	Սուդակ
Մասն է	Genoese Fortress?
Ժառանգության կարգավիճակ	Ուկրաինայի անշարժ հուշարձանների պետական գրանցամատյան, Ռուսաստանի դաշնային մշակութային ժառանգության օբյեկտ և Ուկրաինայի ազգային նշանակության ճարտարապետական ժառանգություն
	Church of the Twelve Apostles (Sudak) Վիքիպահեստում

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սրբոց Առաքելոց եկեղեցի, Սուդակ քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Համակարգում էր Սուդակում բնակվող առաքելական ղրիմահայության հոգևոր կյանքը, հիմնադրվել է զարգացած միջնադարում՝ 13-րդ դարերում։ Ներկայումս գործում է որպես ուղղափառ եկեղեցի։

Պատմություն

Ղրիմի Սուդակ քաղաքում հաստատված հայերն ունեին իրենց թաղամասը և եկեղեցին։ Սլավոնների առաքյալի կենսագրության մեջ (12-րդ դար) Սուդակ նավահանգստի բնակիչների թվում առաջին հերթին նշված էին հայերը, քանի որ հաշվի էր առնվել նրանց մեծաքանակ լինելու փաստը։ 13-րդ դարի սկզբի արաբ հեղինակ իբն ալ-Բիբին ևս Սուդակի բնակիչների թվում առաջին հերթին հիշատակում է ալաններին ու հայերին։ 14-15-րդ դարերում հայերը թվով գերազանցել են քաղաքում բնակվող մյուս ազգերին։ Մինչև 13-րդ դարի կեսերը Սուդակը նշանավոր առևտրական կենտրոն էր, սակայն Կաֆայի բարձրանալուն զուգընթաց զիջում է իր առաջատար դիրքերը։

Ճարտարապետություն

Սրբոց Առաքելոց տաճարը գտնվում է Սուդակի ջենովական բերդի պարիսպներից դուրս՝ Պալվանի Օբա լեռան ստորոտում, Ֆեդերիկո Աստագերա աշտարակի կողքին (նրա մյուս անունն է Պորտ աշտարակ)։ Միջնադարյան Սուդակի հունական համայնքի համար հայ ճարտարապետների կողմից բյուզանդական ոճով կառուցված տաճարը պատմաբանների կողմից թվագրվում է 13-15-րդ դարերով։

Տաճարը կարծես ավանդական, փոքրիկ բյուզանդական մատուռ լինի։ Այն կանգնած է ուղղանկյուն հիմքի վրա, ունի աբսիդ՝ հինգ կողմերով և երեք պատուհաններով՝ արևելյան, արևմտյան և հարավային կողմերից։ Տաճարի մուտքը գտնվում է արևմուտքից։

Մինչև 19-րդ դարի երկրորդ կեսը եկեղեցու պատերից մեկի վրա տեսանելի էր Հիսուս Քրիստոսին և տասներկու առաքյալներին վերջին ընթրիքի ժամանակ պատկերող հնագույն որմնանկարը (այստեղից էլ՝ տաճարի ժամանակակից անվանումը)։ Որմնանկարը չի պահպանվել։

1987-1988 թվականներին եկեղեցում կատարվել են վերանորոգման և վերականգնման աշխատանքներ, իսկ 2009 թվականին փորձ է արվել վերստեղծել կորած որմնանկարները։ Արդյունքում տաճարի պատերին հայտնվեց հաղորդության թեմայով հնագույն որմնանկարի ոճավորում։

2009 թվականի մայիսի 24-ին եկեղեցին օծվեց Տասներկու Առաքյալների անունով։ 2014 թվականից տաճարում կրոնական կյանքը վերածնվել է^[1]։