Ստեֆան Օսուսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ստեֆան Օսուսկի
Stefan Osusky (1939).jpg
 
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ, դիվանագետ և փաստաբան
Դավանանք լյութերականություն
Ծննդյան օր մարտի 31, 1899(1899-03-31)[1]
Ծննդավայր Brezová pod Bradlom, Myjava District, Տենչինի երկրամաս, Սլովակիա
Վախճանի օր սեպտեմբերի 27, 1973(1973-09-27)[1][2] (74 տարեկանում)
Վախճանի վայր Herndon, Ֆեյրֆաքսի շրջան, Վիրջինիա, ԱՄՆ
Գերեզման Օուկ Հիլ գերեզմանատուն
Թաղված Օուկ Հիլ գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of the Czech Republic.svg Չեխոսլովակիա, Flag of Slovakia.svg Սլովակիա և Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Ավստրո-Հունգարիա
 
Պարգևներ

Թոմաշ Գարիգ Մասարիկի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ և Սպիտակ կրկնակի խաչի շքանշանի մեծ սպա

Ստեֆան Օսուսկի (սլովակ.՝ Štefan Osuský մարտի 31, 1899(1899-03-31)[1], Brezová pod Bradlom, Myjava District, Տենչինի երկրամաս, Սլովակիա - սեպտեմբերի 27, 1973(1973-09-27)[1][2], Herndon, Ֆեյրֆաքսի շրջան, Վիրջինիա, ԱՄՆ), չեխոսլավակյան դիվանագետ և քաղաքական գործիչ, ինչպես նաև՝ գիտնական՝ փիլիսոփայության և իրավագիտության դոկտոր[3]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1889 թվականի մարտի 31-ին Հունգարիայի Թագավորության Բրեզովա պոդ Բրադլոմ քաղաքում, այժմ՝ Սլովակիայում:

1902 թվականից սովորել է այժմյան Բրատիսլավայի լյութերական ճեմարանում: Բայց 1905 թվականին նրան այստեղից հեռացրել են սլովակյան հայրենասիրական զգացմունքների դրսևորման պատճառով[4]: Այդ պատճառով 1906 թվականին նա մեկնել է ԱՄՆ և ուսումը շարունակել է Սփրինգֆիլդում և Չիկագոյում՝ ուսումնասիրելով աստվածաբանություն, բնական գիտություններ և իրավունք, 1916 թվականին` ստանալով դոկտորական աստիճան: Միացյալ Նահանգներում Օսուսկին աշխատել է ազգային կազմակերպություններում՝ սկզբում Չեխական ազգային ասոցիացիայում, ավելի ուշ՝ ԱՄՆ-ում` Սլովակիայի Լիգայում: 1915 թվականին նա հիմնել է Slovenské slovo («Սլովակյան խոսք») թերթը և Slovenský týždenník («Սլովակյան շաբաթաթերթ») շաբաթաթերթը: 1916 թվականին Ստեֆան Օսուսկին դարձել է Սլովակյան Լիգայի փոխնախագահը և գնացել է Եվրոպա, որպեսզի Կլիվլենդյան համաձայնության (անգլ.՝ Cleveland Agreement) սկզբունքների հիման վրա բանակցություններ վարի Չեխիայի և Սլովակիայի համագործակցության վերաբերյալ:

Փարիզում սկսել է համագործակցել Չեխոսլովակյան ազգային խորհրդի հետ, որի նպատակը չեխերի և սլովակների ինքնուրույն պետականության ստեղծումն էր Ավստրո-Հունգարական կայսրության անկումից հետո: 1917-1918 թվականներին աշխատել է Ժնևում գտնվող Չեխոսլովակյան տեղեկատվական գործակալությունում: 1918 թվականի ապրիլին Միլան Շտեֆանիկի հետ միասին Հռոմում, ճնշված ազգերի Կոնգրեսում (անգլ.՝ Congress of Oppressed Nations) եղել է սլովակների ներկայացուցիչը: 1918 թվականին մասնակցել է Իտալիայում Չեխոսլովակյան լեգեոնների ստեղծմանը:

Չեխոսլովակիայի ստեղծումից հետո Օսուսկին սկսել է աշխատել երիտասարդ հանրապետության դիվանագիտական ծառայությունում: 1918 թվականի հոկտեմբերից զբաղեցրել է երկրի դիվանագիտական ներկայացուցչի պաշտոնը Միացյալ Թագավորությունում: Որպես Չեխոսլովակյան պատվիրակության գլխավոր քարտուղար 1919-1920 թվականներին մասնակցել է Փարիզի խաղաղության կոնֆերանսին: 1920 թվականի հունիսի 4-ին Մեծ Տրիանոն պալատում որպես Չեխոսլովակիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Հունգարիայի հետ ստորագրել է Տրիանոնյան պայմանագիրը: Նա մասնակից է եղել նոր ստեղծվան Ազգերի Լիգայի աշխատանքներին. եղել է Եվրոպայի նոր սահմանները ձևավորող հանձնաժողովի անդամ: 1921 թվականից եղել է Չեխոսլովակիայի դեսպանը Ֆրանսիայում՝ այս պաշտոնում մնալով մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը: 1939 թվականի մարտին Չեխոսլովակիայի անկումից հետո ստեղծել և մասնակցել է Չեխոսլովակյան ազգային Դիմադրությանը: 1939 թվականի նոյեմբերին դարձել է Էդվարդ Բենեշի կողմից հիմնված Չեխոսլովակիայի ազգային կոմիտեի (սլովակ.՝ Národní výbor československý) անդամ: 1940 թվականի հուլիսին Ստեֆան Օսուսկին նախարար է նշանակվել Չեխոսլովակիայի վտարանդի կառավարությունում (Լոնդոն) և նրա հարաբերությունները Բենհեշի հետ սկսել են վատանալ: 1942 թվական մարտին Բենեշը նրան զրկել է բոլոր գործառույթներից. Օսուսկին հեռացել է ակտիվ քաղաքականությունից:

Նա սկսել է դասախոսություններ կարդալ Օքսֆորդի համալսարանում՝ դիվանագիտության պատմությունից և միջազգային հարաբերություններից: 1945 թվականի գարնանը մեկնել է ԱՄՆ՝ դառնալով Համիլթոնի (Նյու-Յորքի նահանգ) Կոլգեյթյան համալսարանի պրոֆեսոր: 1948 թվականի փետրվարին Չեխոսլովակիայի փետրվարյան իրադարձություններից հետո Օսուսկին եղել է Ազատ Չեխոսլովակիայի Խորհրդի (սլովակ.՝ Rade slobodného Československa) ակտիվ անդամը, միաժամանակ աշխատել է որպես լրագրող-քաղաքագետ:

Մահացել է 1973 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Վիրջինիա նահանգի Հերնդոն քաղաքում: Հուղարկավորվել է Ջորջթաուն (Վաշինգտոն) քաղաքի Oak Hill Cemetery գերեզմանատանը:

1992 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Թոմաշ Գարրիգ Մասարիկի 1-ին աստիճանի շքանշանով: 2001 թվականին հետմահու պարգևատրվել է Կրկնակի Սպիտակ խաչի 2-րդ դասի շքանշանով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]