Ստանիսլավ Ուլամ

Ստանիսլավ Ուլամ; լեհ.՝ Stanisław Marcin Ulam
Ծնվել է	ապրիլի 13, 1909; Լվով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա
Մահացել է	մայիսի 13, 1984 (75 տարեկան); Սանտա Ֆե, ԱՄՆ; բնական մահով
Գերեզման	Մոնպարնաս գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն	ԱՄՆ, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն և Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն
Ազգություն	հրեա
Մասնագիտություն	մաթեմատիկոս, համալսարանի դասախոս, ֆիզիկոս, գրող և գիտնական
Հաստատություն(ներ)	Հարվարդի համալսարան, Վիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում, Ֆլորիդայի համալսարան, Բոուլդերի Կոլորադոյի համալսարան, Լոս Ալամոսի Ազգային Լաբորատորիա և Ընդլայնված հետազոտությունների ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտ	մաթեմատիկա, կիրառական մաթեմատիկա, Մոնտե-Կարլոյի մեթոդ, ֆիզիկա և միջուկային զենք
Անդամակցություն	Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
Ալմա մատեր	«Լվովի պոլիտեխնիկա» ազգային համալսարան (1933)
Տիրապետում է լեզուներին	անգլերեն և լեհերեն
Գիտական ղեկավար	Կազիմիր Կուրատովսկի և Włodzimierz Stożek?
Եղել է գիտական ղեկավար	Paul Kelly?, Edward R. Howorka?, Leonard James Gallagher?, Celestino Galo Mendez? և George F. Estabrook?
Հայտնի աշակերտներ	Paul Kelly?
Պարգևներ	և Ջոն ֆոն Նեյմանի լեկցիա
Ամուսին(ներ)	Francoise Ulam?
	Stanislaw Ulam Վիքիպահեստում

Ստանիսլավ Մարտին Ուլամ (լեհ.՝ Stanisław Marcin Ulam, ապրիլի 13, 1909(1909-04-13)^[1]^[2], Լվով, Գալիցիայի և Լոդոմերիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա^[3] - մայիսի 13, 1984(1984-05-13)^[4]^[5]^[6], Սանտա Ֆե, ԱՄՆ^[3]), լեհ և ամերիկացի մաթեմատիկոս։

Կենսագրություն

Ստանիսլավ Ուլամը ծնվել է 1909 թվականին Լվովում, հրեական ընտանիքում։ Հայրը`Յոսեֆ Ուլամը, եղել է լվովցի փաստաբան, մայրը` Հանա Ուլամը, եղել է Ստրիից։ Ստանիսլավը մաթեմատիկա է սովորել Լվովի պոլիտեխնիկական ինստիտուտում, որտեղ 1933 թվականին ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի կոչում։ Արդեն 1935 թվականին Ջոն ֆոն Նոյմանը, որին Ուլամը հանդիպել է Վարշավայում, երիտասարդ գիտնականին մի քանի ամսով հրավիրել է Փրինսթոն, ուր տեղափոխվել է 1936 թվականին։ Ստանիսլավի մայրը մահացել է Վիեննայում 1938 թվականին, եղբայրը Լեհաստանը լքել է 1939 թվականի օգոստոսի 25-ին, իսկ Լվովում մնացած հայրն ու Ստեֆանիա քույրը տարհանվել են գետտո և սպանվել 1941-1943 թվականների միջակայքում^[14]։

Ստանիսլավը մասնակցել է Լոս Ալամոսի Ազգային լաբորատորիայի նախագծի շրջանակում մասնակցել է ջրածնային ռումբի ստեղծմանը` մեծ ներդրում ունենալով մաթեմատիկական մեթոդների զարգացման ոլորտում։ Ապացուցել է բազմաթիվ թեորեմներ, առաջարկել է հաշվարկման Մոնտե Կարլոյի մեթոդը, առաջ է քաշել միջուկային հրթիռային շարժիչի գաղափարը։ Ուլամը սահմանել է նաև Բորսուկ-Ուլամի թեորեմը։

Էնրիկո Ֆերմիի, Ջոն Պաստայի և Մերի Ցինգուի հետ սահմանել է քաոսի տեսության պարադոքսը, որը ներկայումս կոչվում է Ֆերմի-Պաստա-Ուլամ-Ցինգուի պարադոքս։ Թվերի տեսությունում հայտնի է «Ուլամի սփռոցը»։

ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ է եղել (1966)^[15]։

Ստանիսլավ Ուլամի եղբայրը` Ադամ Ուլամը, եղել է Հարվարդի համալսարանի` պատմության, պոլիտեխնիկական գիտությունների և քաղաքական իրավունքի պրոֆեսոր, հեղինակել է «Գաղափարախոսություններ և պատրանքներ» գիրքը։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 zespół autorów Internetowa encyklopedia PWN (լեհ.)
1 2 Encyclopædia Britannica
1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #119103281 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
1 2 3 4 5 6 7 8 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
1 2 Encyclopædia Britannica
1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.
↑ Find A Grave — 1996.
↑ Google Books(բազմ․) — 2005. — P. 22.
↑ Google Books(բազմ․) — 2005. — P. 20—22.
1 2 3 4 5 6 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
1 2 3 4 5 6 Mathematics Genealogy Project — 1997.
↑ Dyson G. Turing's Cathedral: The Origins of the Digital Universe, Los orígenes del universo digital — Pantheon Books, 2012. — ISBN 978-1-4000-7599-7
↑ Adam Ulam
↑ S. M. Ulam(անգլ.)

Գրականություն

Улам С. Приключения математика. — «РХД», 2001.
Улам С. Нерешённые математические задачи = A Collection of Mathematical Problems / Перевод с английского З. Я. Шапиро. — М.: Наука, 1964. — 168 с. — (Современные проблемы математики).

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ստանիսլավ Ուլամ» հոդվածին։

[_430b8b2997e70d37-1] 1 2 3 zespół autorów Internetowa encyklopedia PWN (լեհ.)

[_60f2fd0666e4f6ec-2] 1 2 Encyclopædia Britannica

[_03601eace735b20a-3] 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #119103281 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.

[_df4fde22e5a43afb-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.

[_0d8101188c295671-5] 1 2 Encyclopædia Britannica

[_8a011e804779ead7-6] 1 2 Brockhaus Enzyklopädie (գերմ.) — F.A. Brockhaus, 1796.

[_beb7e755ff2e6676-7] Find A Grave — 1996.

[_1a99d440acf46f1b-8] Google Books(բազմ․) — 2005. — P. 22.

[_570476df3f0214c9-9] Google Books(բազմ․) — 2005. — P. 20—22.

[_ae7ede109a5bea88-10] 1 2 3 4 5 6 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ

[_db183a8c15df1463-11] Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

[_b2f45f1931a66afb-12] 1 2 3 4 5 6 Mathematics Genealogy Project — 1997.

[_11508e9760351675-13] Dyson G. Turing's Cathedral: The Origins of the Digital Universe, Los orígenes del universo digital — Pantheon Books, 2012. — ISBN 978-1-4000-7599-7

[14] Adam Ulam

[NAS-15] S. M. Ulam(անգլ.)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]