Ստամոքսադիտում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Stomach diagram.svg

Գաստրոսկոպիա կամ ստամոքսադիտում (հին հուն․՝ γαστήρ - "ստամոքս" և σκοπέω - "հետևում եմ, նայում եմ"), այլ անվանումը Էզոֆագոգաստրոդուոդենոսկոպիա, ԷԳԴՍ - էդոսկոպիկ հետազոտության տարատեսակներից մեկը՝ կերակրափողի պատերի վիզուալ զննում, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի զննում, հատուկ գործիքի՝ գաստրոսկոպի օգնությամբ, մուտք դեպի ստամոքս բերանի և կերակրափողի միջոցով։

Գաստրոսկոպն իրենից ներկայացնում է ճկուն խողովակ, որի ներսում գտնվում է օպտիկա-մանրաթելային կապը։

2010 թվականի հունիսի 2-ին ՌԴ-ի առողջապահության նախարարության հրամանով և № 415 որոշմամբ սահմանված է, որ գաստրոէնտերոլոգիական բաժանմունքը կամ բժշկական կազմակերպությունը, պետք է ունենա բժիշկ-գաստրոէնտերոլոգի սենյակի, պետք է հագեցած լինի երկու գաստրոսկոպով, բիոպսիայի համար հավաքածույով[1]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաստրոսկոպ

Ստամոքսի լորձաթաղանթի նման կերպ ուսումնասիրումը, ինչպես նաև գաստրոսկոպիան հիմնադրել է Ադոլֆ Կուսմաուլը (գերմ.՝ Adolf Kussmaul)։ Նա առաջինը օգտագործեց այս մեթոդը, պրակտիկ նպատակներով։

Ավելի ուշ, գիտնական Ռ. Շինդլերի շնորհիվ, թարմացված օպտիկական համակարգով գաստրոսկոպը սկսվեց օգտագործվել բժշկության մեջ:

Որոշ ժամանակ հետո գաստրոսկոպը բարելավվեց, և արդեն 1957 թվականին մասնագետները օգտագործեցին մի գաստրոսկոպ, որը հագեցած էր վերահսկվող թեքությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հետազոտել ուսումնասիրվող տարածքը շրջանաձև պանորամային տեսքով:

Անցյալ դարի կեսերին Բազիլ Հիրշովիչը ստեղծեց նոր տեսակի գաստրոսկոպ` ֆիբրոգաստրոսկոպ, որն օգնում է պատկերն ուսումնասիրել ապակյա մանրաթելերի փաթեթների միջոցով, դրանց հաստությունը մարդու մազի չափ է: 1961 թվականից ի վեր, երբ ճապոնական ֆիրմաների կողմից ստացված օպտիկա-մանրաթելային արտադրության լիցենզիան ձեռք է բերվել ֆիբրոէնդոսկոպների առաջին արտադրական նմուշները`«Olympus», «Pentax», «Fujinon»: Մինչ այժմ դրանք առավել տարածված են Ռուսաստանի տարածքում և ԱՊՀ երկրներում: Այս դարի մեթոդը վիդեոէնդոսկոպիան է:

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գաստրոսկոպը օգտագործվում է կերակրափողի լորձաթաղաթի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի մանրամասն ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կասկածվող ուռուցքի հաստատման կամ ներքին արնահոսությունը բացահայտելու համար, ստամոքսի կամ տասներկումատնյա աղիքի խոցը դիտելու, գաստրիտը, դուոդենիտը, կամ էզոֆադիտը հայտնաբերելու համար։ Գաստրոսկոպիան համարվում է նաև լրացուցիչ հետազոտություն, այլ հիվանդությունները պարզելու համար (ալերգիա, նևրոզ

Գաստրոսկոպիայի արդյունքների վերծանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից էնդոսկոպներում գաստրոսկոպի ֆոտո կամ տեսախցիկի մանրամասն, հստակ պատկերը փոխանցվում է հեռուստատեսային էկրանին (կամ գրանցված է համակարգչում), ապա կարող է տպագրվել տպիչով:

Գաստրոսկոպիայի նախապատրաստություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գաստրոսկոպիան կատարվում է ըստ որոշակի ցուցումների, ցուցված բժշկի կողմից
  • Բժիշկ-էնդոսկոպիստը պետք է տեղյակ լինի հետազոտված հիվանդի հիվանդությունների մասին (օրինակ շաքարային դիաբետ) և նաև դեղերից ալերգիայի մասին:
  • Գաստրոսկոպիա կատարվում է խիստ դատարկ ստամոքսի վրա, սննդի ընդունումը ամբողջությամբ բացառվում է մանիպուլյացիայից 8-10 ժամ առաջ։
  • Գաստրոսկոպիա իրականացվում է պոլիկլինիկայում կամ հիվանդանոցում, որոնք ունեն գաստրոսկոպիայի համար հատուկ նախատեսված սենյակ։
  • Մինչև գաստրոսկոպիան, հիվանդը կարող է անցնել նախավիրահատական դեղորայքային պատրաստություն (որը արվում է սեդատիվ դեղանյութի ներարկմամբ), ինչպես նաև տեղային անզգայացնողների օգնությամբ լեզվի հիմքի շրջանում աերոզոլի օգնությամբ։

Գաստրոսկոպիայի ընթացք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կերակրափողի ախտահարում
  • Գաստրոսկոպիա անցկացնում են վերապատրաստված բժիշկ-էնդոսկոպիստները, որոնք արդեն մասնագիտացել են գաստրոսկոպիայի մեջ
  • Կոկորդի տհաճ զգացողությունները նվազեցնելու համար հիվանդը բժշկի թույլտվությամբ կարող է օգտագործել Լիդոկային (LIDOCAINE) ցողաշիթ (spray): Որոշ հիվանդանոցներում օգտագործվում է ներերակային անզգայացում։
  • Հիվանդին խնդրում են ատամներով սեղմել խողովակը, որի միջով անցնում է էնդոսկոպի խողովակը, հետո խնդրում են փափկացնել կոկորդը, որի ընթացքում բժիշկը գաստրոսկոպը մտցնում է կերակրափող։ Հետազոտությունների ընթացքում առաջացած տհաճ զգացողություններից ազատվելու համար առաջարկում են խորը և հանգիստ շնչել։
  • Սարքի միջոցով կոկորդ է անցնում օդ, որի նպատակն է ուղղել աղեստամոքսային ուղին։
  • Բժիշկը զննում է կերակրափողի, տամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի վերին շերտերը:
  • Անհրաժեշտության դեպքում իրականացվում են ֆոտո կամ վիդեո նկարահանում և պատկերների տեսագրում:
  • Ըստ ցուցումների կարող է իրականացվել բիոպսիա կամ pH-ի որոշում տրանսէնդոսկոպիայով:
  • Ըստ ցուցումների անցկացնում են բուժիչ մանիպուլյացիա. արնահոսության կանգնեցում, պոլիպների հեռացում, դեղորայքային միջոցների ներմուծում:
  • Այնուհետև գաստրոսկոպը դուրս է հանվում կերակրափողից: Որպես կանոն, պարզ հետազոտության ժամանակ գաստրոսկոպը օրգանիզմից դուրս է հանվում 1,5-2 րոպեի ընթացքում:

Հնարավոր բարդություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս, շնորհիվ կատարյալ սարքավորումների, հնարավոր բարդությունների առաջացման վարկանիշը ցածր է: Ընդ որում, պետք է ընդգծել, որ բարդությունները կապված չեն ստամոքսաղիքային ուղու հետ: Հաճախ դրանք սրտանոթային կամ շնչառական համակարգերի բարդությունններ են[2]:

Ռիսկի գործոններ և ռիսկի խմբեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Ռոնի Քերին Ռաբինի (անգլ.՝ Roni Caryn Rabin)` հիվանդների մոտ մեկ տոկոսը էնդոսկոպիայից հետո ստամքոսաղիքային ուղու վերին և ստորին հատվածներում ունենում են լուրջ բարդություններ, ինչը նրանց ստիպում է դիմել շտապ օգնության բաժամունք[3]։

Հնարավոր բարդություններից են փերֆորացիան (օրգանի պատերի ծակում), որը պահանջում է վիրահատական միջամտություն, և անահոսությունը, որը տեղի է ունենում օրգանի պատի վնասման կամ մանիպուլացիայի հետևանքով (բիոպսիա, պոլիպէկտոմիա)։ Հայտնի են դեպքեր, երբ գաստրոսկոպիայից հետո երեխաների մոտ առաջացել է հոգեկան խանգարումներ։

Գաստրոսկոպիայի հետևանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որոշ հիվանդների մոտ առաջացած կոկորդի տհաճ զգացողություններրը սովորաբար անցնում են 24-48 ժամվա ընթացքում։

Տեսակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆիմբրոէզոֆագոգաստրոդուոդենոսկոպիա(ՖԷԳԴՍ) - ստամոքսի և տասներկումատնայ աղիքի լորձաթաղանթի զննում, ֆիբրոմանրաթելային գաստրոսկոպի օգնությամբ։
  • Վիդեոէզոֆագոգադտրոդուոդենոսկոպիա (ՎԷԳԴՍ) - կերակրափողի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի զննում, վիդեոգաստրոկոպի օգնությամբ։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բազմատեսակ ներքին հիվանդությունների ուղեցույց, տ. 4, Մ., 1965, էջ 36-39։
  • Մեծ Բժշկական Հանրագիտարան։
  • Սոկոլովը, Լ. Կ. Ատլաս․ էնդոսկոպիայի, ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի մասին, Մ., 1975։
  • Կլինիկական էնդոսկոպիայի ուղեցույց, խմբ. Սավալևա Վ. Ս., Բուիանովա Վ. Մ., Լուկոմսկային Դ. Ի., Մ., 1985։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Приказ Минздравсоцразвития России от 02.06.2010 г. № 425н «Об утверждении Порядка оказания медицинской помощи населению при заболеваниях гастроэнтерологического профиля».
  2. Б.Блок Гастроскопия. — МЕДпресс-информ, 2007. — 216 с.
  3. Roni Caryn Rabin Screening: Side Effects From Endoscopic Procedures. New York Times, 25 октября 2010.(անգլ.). Перевод: 1% эндоскопий имеют осложнения.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 102 CC-BY-SA-icon-80x15.png