Սվետոզար Բորոևիչ ֆոն Բոյնա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սվետոզար Բորոևիչ ֆոն Բոյնա
Svetozar boroevic von bojna.jpg
Ծնվել է դեկտեմբերի 13, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1]
Ծննդավայր Ումետիչ, Դոնյի Կուկուրազարի, Sisak-Moslavina County, Խորվաթիա
Մահացել է մայիսի 23, 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) (63 տարեկանում) կամ ապրիլի 4, 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1] (63 տարեկանում)
Մահվան վայր Կլագենֆուրտ, Ավստրիա[1]
Քաղաքացիություն Flag of Austria.svg Ավստրիա
Ազգություն սերբ
Մասնագիտություն զինծառայող և համալսարանի պրոֆեսոր
Պարգևներ և
մրցանակներ
Մարիա Թերեզայի ռազմական շքանշան Ռազմական ծառայությունների համար առաջին դասի խաչ Մեծ խաչի Ավստրիայի շքանշանի ասպետ և Ռումինիայի Աստշի շքանշան
Svetozar Boroëvić von Bojna Վիքիպահեստում

Սվետոզար Բորոևիչ ֆոն Բոյնա (գերմ.՝ Svetozar Boroević von Bojna, դեկտեմբերի 13, 1856({{padleft:1856|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1], Ումետիչ, Դոնյի Կուկուրազարի, Sisak-Moslavina County, Խորվաթիա - մայիսի 23, 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) կամ ապրիլի 4, 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[1], Կլագենֆուրտ, Ավստրիա[1]), Առաջին համաշխարհային պատերազմի հրամանատար, Ավստրո-Հունգարիայի գեներալ-ֆելդմարշալ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սվետոզար Բորոևիչը ծնվել է Ումետիչ գյուղում, մի բնակավայրում, որը կրել է Վոյնա Կրաինա (Պատերազմական սահման) բարձր անունը: Ապագա ֆելդմարշալի հայրը եղել է գրանիչար (սերբերի ու խորվաթների ռազմական սահմանի հիմնական բնակչությանը տրվող անվանում) օբեր-լեյտենանտ Ադամ Բորոևիչը, մայրը ծնունդով եղել է Կովարբաշիչից: Սվետոզարի ծնողները պատկանել են ուղղափառ խորվաթների սակավաթիվ ու քիչ հայտնի ճյուղին[2][3][4][5][6][7]: Սվետոզարը սովորել է Լիբենաուի կադետային հետևակային դպրոցում: 1875 թվականի մայիսի 1-ին դարձել է լեյտենանտ: Ծառայել է Գրացի հունգարական հետևակային 52-րդ գնդում: 1878 թվականին մասնակցել է Բոսնիայի և Հերցեգովինայի օկուպացման ծրագրին: Աչքի է ընկել Սարաևոյի գրավման ժամանակ: Մարտական ծառայությունների համար պարգևատրվել է խաչով: 1880 թվականին դարձել է օբեր-լեյտենանտ և ավարտել է Վիեննայի ռազմական ակադեմիան: Գլխավոր շտաբի անդամ է եղել: 1883 թվականին ծառայել է հետևակային 63-րդ բրիգադում: 1887-1891 թվականներին դասավանդել է Թերեզիանայի ռազմական ակադեմիայում: 1892 թվականին ստացել է մայորի կոչում: 18-րդ, 19-րդ և 27-րդ հետևակային դիվիզիաների շտաբի պետ է եղել:

1899 թվականին ամուսնացել է գնդապետ Ֆրիդրիխ ֆոն Ռոսների դստեր` Լեոնտինայի հետ: Նրանք ունեցել են որդի` Ֆրիդրիխ (Ֆրից) անունով, ով այդպես է անվանակոչվել ի պատիվ մորական պապի: 1904 թվականից Սվետոզար Բորոևիչը եղել է Խորվաթական թագավորական դոմոբրանության 12-րդ գնդի հրամանատարը: 1912 թվականից ստանձնել է բանակային 6-րդ կորպուսի հրամանատարությունը: Հետագայում դարձել է հետևակի գեներալ:

Առաջին համաշխարհային պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Որպես կորպուսի ղեկավար Սվետոզար Բորոևիչ ֆոն Բոյնան պատերազմի մեջ է մտել Մորից Աուֆենբերգի 4-րդ բանակի կազմում: Կորպուսի ղեկավար է եղել Գալիցիական ճակատամարտում: 1914 թվականի սեպտեմբերին գեներալ Ռուդոլֆ Բրուդերմանին փոխարինել է 3-րդ բանակի ղեկավարի պաշտոնում, որը ջախջախվել էր Գալիցիական ճակատամարտում: Հոկտեմբերին Ռադկո-Դմիտրիևի ռուսական բանակին ստիպել է նահանջել` վերացնելով Պերեմիշլի պաշարումը: Շուտով, սակայն, ռուսական նոր հարվածի հետևանքով ստիպված է եղել նահանջել:

1914 թվականի աշնանը և 1915 թվականի ձմռանը պաշտպանել է Կարպատների միջանցքը ռուսական 8-րդ բանակից (հրամանատար` գեներալ Ալեքսեյ Բրուսիլով): Բրուսիլովին հաջողվել է գրավել Դուկելի և Լուպկովսկի լենանցքները, բայց առաջ շարժվել չի հաջողվել: 1915 թվականի գարնանը` Գորլիցկու ճեղքումից հետո, մասնակցել է ընդհանուր հարձակմանը` գրավելով Պերեմիշլը:

1915 թվականի հունիսին, երբ Իտալիան պատերազմի մեջ մտավ կենտրոնական տերությունների դեմ, Սվետոզար Բորոևիչ ֆոն Բոյնան տեղափոխվել է իտալական ճակատ: Նա նշանակվել է 5-րդ բանակի հրամանատար: Հետ է մղել իրենց գերազանցող իտալական ուժերի հարձակումները: 1917 թվականից բանակի Բորոևիչ խմբի հրամանատարն է եղել, որը բաղկացած էր Իզոնցոյի 1-ին, 2-րդ բանակներից: 1918 թվականի փետրվարի 1-ին դարձել է ֆելդմարշալ: Էրցհերցոգ Եվգենիին փոխարինել է իտալական ճակատի զորքերի հրամանատարի պաշտոնում:

Ավստրո-Հունգարիայի փլուզումից հետո ցանկացել է ստանալ Սերբիայի, Խորվաթիայի և Սլովենիայի թագավորության քաղաքացիություն, ուր մտել էին խորվաթական զորքերը, բայց թագավորության կառավարությունը իրավունք չտվեց նրան այնտեղ հաստատվել:

Սվետոզար Բոյնան մահացել է 1920 թվականին Կլագենֆուրտ քաղաքում ինսուլտից: Թաղված է Վիեննայի կենտրոնական գերեզմանատանը:

1916 թվականին Բորոևիչին շնորհվել է Զագրեբ քաղաքի պատվավոր քաղաքացու կոչում[8]:

Ֆելդմարշալ Բորոևիչի աշխատությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Durch Bosnien: illustrirter Führer auf der k. k. Bosna-Bahn und der bosnisch-hercegovinischen Staatsbahn Doboj-Siminhan, Verl. d. k. k. Bosna-Bahn, Beč, 1887., (2. izd. 1890.)
  • O vojni proti Italiji od feldmaršala Boroevića, Ljubljana, 1923.
  • O ratu protiv Italije: sa 3 priloga, Delniška tiskarna d. d., Ljubljana, 1923.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118796631 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. [1] Milan Pojić, Vojskovođa Svetozar Boroević 1856—1920, Hrvatski državni arhiv, Zagreb, 2006
    «…Odredbe Narodnog vijeća o željeznicama za koje sam saznao tijekom noći u najkraćem će vremenu vojsku učiniti bespomoćnom zbog nedostatka hrane i posljedice će biti katastrofalne za južnoslavenska područja jer će horde nedisciplinirane vojske i Talijana, koji se ne mogu u ovom trenutku zaustaviti, nahrupiti preko Kranjske i Hrvatske i zato Vas molim ne kao general, ne kao posljednji sin zemlje već kao domoljub koji svoju domovinu voli isto tako kao i svaki drugi Hrvat i apeliram na domoljublje NV da se ukinu ove odredbe koje bio pretvorile vojsku u horde koje bi uništile posljednje tekovine. Neka željeznički promet bude slobodan…» (телеграмма Бороевича Народному совету СХС, 1. ноября 1918. г.)

    «„Dragi Slavko! … Zahvaljujem Vam na pokušajima rehabilitacije. Budući da ne poznajem prilike u Hrvatskoj, prepuštam Vam sve odluke. Bilo bi mi žao ako bi mi se pred zemljacima u Hrvatskoj tek na traženje Srbije osigurala zadovoljština. Postoji li mogućnosti da se cijeli zapisnik, naravno preveden, preda Obzoru na objavljivanje s mojim komentarom o mom svjetonazoru kao Hrvata i utjecaju u prilog Južnih Slavena tijekom rata?… Srdačno, Vaš stari Boroević, feldmaršal.“ » (писмо Бороевича Славку Кватернику, 1919. г.)
  3. Morselli Mario (2001)։ Caporetto, 1917: victory or defeat?։ Routledge։ էջ 41։ ISBN 0714650730, 9780714650739 
  4. Palmer Alan (2000)։ Victory 1918։ Grove Press։ էջ 185։ ISBN 0802137873, 9780802137876 
  5. Tucker Spencer (1996)։ The European powers in the First World War:։ Taylor & Francis։ էջ 762։ ISBN 0815303998, 9780815303992 
  6. Burg David F. Burg (2004)։ Almanac of World War I։ University Press of Kentucky։ էջ 67։ ISBN 0813190878, 9780813190877 
  7. Neiberg Michael S. (2004)։ Warfare & society in Europe: 1898 to the presentI։ Routledge։ էջ 47։ ISBN 0415327180, 9780415327183 
  8. «1850. - 1918. (Austro Ugarska monarhija)»։ Официальный сайт Загреба (խորվաթերեն)։ Zagreb.hr։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-24-ին։ Վերցված է 2011-07-19 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]