Սպիտակ իշառվույտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սպիտակ իշառվույտ
Սպիտակ իշառվույտ
Սպիտակ իշառվույտ
Դասակարգում
Թագավորություն  Բույսեր (Plantae)
Տիպ/Բաժին Անոթավոր բույսեր (Tracheophyta)
Ենթատիպ Սերմնավոր բույսեր (Spermatophytina)
Կարգ Բակլածաղկավորներ (Fabales)
Ընտանիք Բակլազգիներ (Fabaceae)
Տրիբա Trifolieae
Ցեղ Իշառվույտ (Melilotus)
Տեսակ Սպիտակ իշառվույտ (M. albus)
Միջազգային անվանում
Melilotus albus
Սպիտակ իշառվույտի սերմեր

Սպիտակ իշառվույտ (լատ.՝ Melilótus álbus), միամյա և բազմամյա խոտաբույս, իշառվույտի ցեղ, թիթեռնածաղկավորների կարգ:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եվրոպական մասում (գրեթե ամենուր), Ղրիմ, Կովկաս, Արևմտյան և Արևելյան Սիբիր, Հեռավոր Արևելք, Միջին Ասիա:

Բուսաբանական նկարագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կյանքի երկրորդ տարում զարգանում է ճյուղավորված ցողունը՝ 60-170 սմ երկարությամբ[1]:

Տերևը եռաթև է:

Ծաղիկները բազմաթիվ են, փոքրիկ, ցեցատիպ, ճյուղի գագաթին հավաքված են ողկուզաձև: Ծաղիկը կազմված է 10 առէջներից: Սերմնարանի հիմքում ընկած է նեկտարի օղակը: Ամառվա ընթացքում ծաղկում է մոտ մեկ ամիս: Ամեն ծաղիկ ապրում է երկու օր:

Ծաղկափոշու հատիկը եռափառ ծակոտկեն է, էլիպսաձև է: Բևեռային առանցքի երկարությունը 26-36 մկմ է, հասարակածային տրամագիծը՝ 26-33,2 մկմ: Նախագծում բևեռները գրեթե կլոր են, հասարակածայինը՝ էլիպսաձև: Ակոսները 2,5-3,4 մկմ լայնությամբ, երկար, անկանոն լայնությամբ կամ մի քանի եզրերով, որոնք գագաթին ավարտվում են, սակայն չեն համընկնում բևեռներում: Ծակոտիները օվալաձև են, ձգվում են երկարությամբ, լայն են, որը հավասար է ակոսների լայնությանը կամ մի քիչ երկար են, ունեն 6,5-7,5 մկմ երկարություն: Թաղանթը ակոսավոր է և գորշ փորվածքով: Մեզոկոլպիումի լայնությունը 18-24 մկմ է, ակոկոլպիումի տրամագիծը 5-5,8 մկմ: Բացվածք ունի 1,2-1,5 մկմ հաստություն, հիմնական շերտը 1-1,3 մմ է, որի հիմքում ընկած շերտը ավելի բարակ է, քան ծածկող շերտը: Հասարակածայինների և բևեռների ճյուղերի մոտ ակոսների անկյունային չափը հասնում է մինչև 2,5 մկմ: Քանդակը բարակ, փոքր բջիջով է: Ծաղկափոշու հատիկը գունատ դեղին է[1]:

Ունդերը հակադարձ ձվաձև են, թույլ սեղմված, միասերմ, հազվադեպ` երկսերմ: Գագաթին կա ոչ մեծ սրված ելուստ: Հիմքը հաճախ ամփոփված է եռանկյունաձև սրված տերևիկներով ձևավորվող ծաղկապատյանի բաժակի մեջ: Մակերևույթը ցանցավոր կնճռոտ է, անփայլ: Գունավորումը մուգ մոխրագույն է կամ բաց մոխրագույն: Բաժակի գունավորումը բաց մոխրագույն է, կանաչավուն: Երկարությունը 2.75-3.5 մմ է, լայնությունը` 1.75-2.25 մմ, հաստությունը` 1.25-1.5 մմ:

Սերմերը երիկամաձև երկարած են, կողերից սեղմված: Արմատիկը սերմնաշաքիլից բարակ է, կիպ հարում է սերմնաշաքիլներին և առանձնանում է սերմնասպիի վերևում նկատելի սանդղավանդով, հավասար է սերմնաշաքիլների երկարության 3/4: Սերմնասպին կլորավուն է, եզրակավոր: Մակերևույթը հարթ է, անփայլ: Գունավորումը դեղին է, դեղնավուն կանաչ, դեղնավուն շագանակագույն: Երկարությունը 1.75-2.25 մմ է, լայնությունը` 1.25-1.5 մմ, հաստությունը` 1-1.25 մմ: Աղտոտում է գարնանացան և աշնանացան հացազգիների, ոլոռի, արևածաղկի, երեքնուկի, բամբակենու ցանքատարածքները, աճում է մարգագետիններում, ճանապարհների երկայնքով:

Գործնական կիրառում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակ իշառվույտ

Հայտնի է որպես մեղրի գործարան[2]: Մեղրի արտադրողականությունը 150-200 կգ/հա է, նաև Ռուսաստանի եվրոպական մասի հարավում և կենտրոնական սևահողային գոտում և այլն[2]: Ծաղկափոշին ևս արժեքավոր է: Նեկտարն անգույն է և թափանցիկ, շաքարի պարունակությունը հասնում է 45%-ի: Մեղրը սպիտակ է, հոտավետ[2]:

Ծանոթագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Бурмистров А. Н., Никитина В. А. Медоносные растения и их пыльца: Справочник. — М.: Росагропромиздат, 1990. — С. 53. — 192 с. — ISBN 5-260-00145-1
  2. 2,0 2,1 2,2 Абрикосов Х. Н. и др. Донник // Словарь-справочник пчеловода / Сост. Федосов Н. Ф.. — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 93—94.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Бурмистров А. Н., Никитина В. А. Медоносные растения и их пыльца: Справочник. — М.: Росагропромиздат, 1990. — С. 103. — 192 с. — ISBN 5-260-00145-1
  2. https://snund.am/wp-content/uploads/2016/05/Book_quarantine_weeds1.pdf