«Ստեփան Պալասանյան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Առանց խմբագրման ամփոփման
 
'''Ստեփան Հովհաննեսի Պալասանյան''' ({{ԱԾ}}), արևելյան աշխարհաբարի գիտական քերականության հիմնադիրն է, նշանավոր լեզվաբան, գրականագետ, պատմաբան, սոցիոլոգ և մանկավարժ։
 
Ծնվել է [[Ռումինիա]]յիՌումինիայի ԲոտոշանԲոտոշանի քաղաքում։ Սկզբնական կրթությունն ստացել է իր քաղաքի քահանա Պ. Հակոբյանի մոտ, 1852-1855 թթ.-ին սովորել է Փարիզի [[Մուրադյան վարժարանումվարժարան]]ում, աշակերտել է [[Գաբրիել արք.Այվազյան|Գաբրիել Այվազովսկուն]], [[Ամբրոսիոս Գալֆայան|Ա. Գալֆայանին]], Ս. Թեոդորյանին, ապա ուսումը շարունակել է իր ուսուցիչների հիմնած [[Հայկազյան վարժարանումվարժարան (Փարիզ)|Հայկազյան վարժարանում]], 1858 թ.-ին հրավիրվել է [[Թեոդոսիա]] և պաշտոնավարել է Խալիպյան դպրոցում։ Այստեղ աշխատելիս առաջադիմական ոգով հոդվածներ է տպագրել «Մասեաց աղաւնի» պարբերականում, որի պատճառով էլ գժտվել է իր ուսուցիչ Գաբրիել արք. Այվազովսկու հետ և մեկնել է [[Նոր Նախիջևան։Նախիջևան]]։ Այստեղ ընկերների հետ հիմնել են նոր դպրոց, որտեղ 3 տարի աշխատելուց հետոՙ 1863 թ.-ին, աշխատանքի է անցնում Թիֆլիսի [[Ներսիսյան դպրոցումՙդպրոց]]ումՙ դասավանդելով հայոց լեզու, հայոց ընդհանուր պատմություն, հայ գրականություն և ֆրանսերեն։ 1869 թ.-ին Պալասանյանը մի խումբ ընկերների հետ Թիֆլիսում հիմնում է [[Գայանյան օրիորդաց դպրոց (Թիֆլիս)|Գայանյան օրիորդաց դպրոցը]]. որպես լուսավորիչ-մանկավարժ նա շատ կարևոր տեղ էր տալիս աղջիկների կրթությանը։ 1881 թ.-ից մինչև կյանքի վերջըՙ 1889 թվականը նա որպես մանկավարժ աշխատում է Էջմիածնի [[Գևորգյան ճեմարանումՙճեմարան]]ումՙ դասավանդելով հայոց լեզու, հայ և ընդհանուր գրականություն, հայոց պատմություն և ֆրանսերեն։ Մահացել է 1889 թ.-ի փետրվարի 19-ին Էջմիածնումՙ 52 տարեկան հասակում, թաղված է [[Սուրբ Գայանե եկեղեցի (Վաղարշապատ)|Ս. Գայանե տաճարիեկեղեցու]] հյուսիս-արևելյան մասում։
 
Ստ. Պալասանյանի նորարարությունն առանձնապես դրսևորվել է լեզվաբանության ասպարեզում. նա առաջինն էր, որ հետևելով հայտնի լեզվաբան-հայագետ Արսեն Այտընյանի տեսությանը, հիմք դրեց արևելահայերենի աշխարհաբարի գիտական քերականությաննՙ առաջին անգամ համակարգված ներկայացրեց արևելահայերենի հնչյունական համակարգը, բառակազմությունն ու իմաստաբանությունը և քերականությունըՙ իր երկու բաժիններով (ձևաբանություն և շարահյուսություն)ՙ իրենց քերականական կարգերին բնորոշ առանձնահատկություններով։ Ազգի լուսավորության ու գոյատևման հիմքը համարելով ազգային լեզուն, նա դեմ էր օտարաբանություններին, ինչպես և ծայրահեղ մաքրամոլությանը։
* «Ընդհանուր տեսութիւն արեւելեան նոր գրաւոր լեզուի հայոց» (Թիֆլիս, 1870 թ.), մենագրություն։
* «Քերականութիւն մայրենի լեզուի հայոց» (Թիֆլիս, 1874 թ.), մենագրություն։
* «Պատմութիւն հայոց գրականութեան» ([[1865]] թ.), դասագիրք։
* «Պատմութիւն հայոց», ունեցել է չորս հրատարակություն (1890, 1895, 1911, 1920 թթ.)։
* «Ֆրանսերէնի այբբենարան եւ սկզբնական ընթերցանութիւն» (Թիֆլիս, 1865 թ.), դասագիրք։
== Հղումներ ==
* [http://www.azg.am/AM/2007121808 «Ազգ» օրաթերթ]
{{Արտաքին հղումներ}}
 
{{DEFAULTSORT:Պալասանյան, Ստեփան}}
 
[[Կատեգորիա:Հայ լեզվաբաններ]]
[[Կատեգորիա:Հայ գրականագետներ]]
168 311

edits

Նավարկման ցանկ