«Աբրահամ Լինքոլնի սպանություն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
չ
Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589)
(Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.7)
չ (Colon֊ը (:, U+003A) փոխարինում եմ հայերեն վերջակետով (։, U+0589))
{{Տեղեկաքարտ Ահաբեկչական գործողություն}}
 
'''ԱՄՆ-ի տասնվեցերորդ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնի սպանությունը''' տեղի է ունեցել [[1865]] թվականի [[ապրիլի 14]]-ին, [[Վաշինգտոն]]<nowiki/>ում, «Մեր ամերիկացի զարմիկը» ներկայացման ժամանակ (Ֆորդի թատրոնում):։ Լինքոլնը մահացու վիրավորվել է հարավցիների կողմնակից, դերասան [[Ջոն Ուիլքս Բութ]]ի կողմից հրազենից գլխին արձակած կրակոցից:կրակոցից։
 
== Նախապատմություն ==
[[Պատկեր:Abraham Lincoln half length seated, April 10, 1865.jpg|մինի|Աբրահամ Լինքոլնի կենդանության օրոք վերջին լուսանկարը՝ արված 1865 թվականի ապրիլի 10-ին, սպանությունից հինգ օր առաջ]]
[[Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմ|Հյուսիսի և Հարավի պատերազմ]]ի ժամանակ [[Ջոն Ուիլքս Բութ|Ջոն Բութը]] դարձավ [[Ամերիկայի Համադաշնային Նահանգներ|Կոնֆեդերացիայի]] գաղտնի գործակալ, որին նա տրամադրում էր մաքսանենգային դեղամիջոցներ:դեղամիջոցներ։ Նա մասնակցել է հակակառավարական [[դավադրություն|դավադրությանը]], որի մասնակիցները նախապես մտածել էին առևանգել նախագահ [[Աբրահամ Լինքոլն]]ին, ապա՝ պատերազմի ավարատին մոտ՝ ծրագրեցին սպանել նրան և ԱՄՆ-ի կառավարության հիմնական անդամներին:անդամներին։ [[Ամերիկայի Համադաշնային Նահանգներ|Ամերիկայի Համադաշնային նահանգների]] կապիտուլյացիայից հետո, [[1865]] թվականի [[ապրիլի 9]]-ին երկիրը ստիպված էր անցկացնել Հարավի Վերակառուցում և սկսել [[սևամորթներ|սևամորթ]]երի՝ ամերիկյան հասարակության ինտեգրման պրոցեսը:պրոցեսը։
 
== Սպանություն ==
Պատերազմի ավարտից հինգ օր անց, [[Ավագ Ուրբաթ]]ի օրը՝ [[1865]] թվականի [[ապրիլի 14]]-ին «Մեր ամերիկացի զարմիկը» ներկայացման ժամանակ ([[Ֆորդի թատրոն]]ում) հարավցիների կողմնակից, դերասան [[Ջոն Ուիլքս Բութ]]ը սողոսկեց նախագահական օթյակ և կրակեց [[Աբրահամ Լինքոլն|Լինքոլն]]ի գլխին:գլխին։ [[Ջոն Ուիլքս Բութ|Բութ]]ը զբաղված չէր այդ օրվա ներկայացման մեջ, և, առհասարակ, մինչ այդ օրը Ֆորդի թատրոնում խաղացել էր ընդամենը երկու անգամ, սակայն հաճախ էր լինում իր դերասան-ընկերների մոտ և հիանալի գիտեր ինչպես շինությունը, այնպես էլ թատրոնի խաղացանկը:խաղացանկը։ Կատակերգության ամենազվարճալի տեսարանի ժամանակ նա մտավ նախագահի օթյակը և ռեպլիկներից մեկից հետո կրակեց նրա վրա այն հաշվարկով, որ կրակոցի ձայնը խլացվի ծիծաղի պոռթկումով:պոռթկումով։ Ընդունված է համարել, որ Բութը այդ ժամանակ գոչել է՝ {{lang-la|[[Sic semper tyrannis]]!}} («Այսպիսին է բռնակալների ճակատագիրը», հարավի նահանգներից մեկի՝ [[Վիրջինիա]]յի կարգախոսն է):։ Առաջ եկած խառնաշփոթության մեջ Բութին հաջողվեց թաքնվել:թաքնվել։ Այդ ընթացքում մահացու վիրավորված Լինքոլնին թատրոնից տեղափոխեցին տուն, որը գտնվում էր հանդիպակաց:հանդիպակաց։ Հաջորդ օրվա առավոտյան, [[1865]] թվականի [[ապրիլի 15]]-ի Աբրահամ Լինքոլնը վախճանվեց:վախճանվեց։
 
1865 թվականի [[ապրիլի 26]]-ին Բութը ոստիկանության կողմից հայտնաբերվեց Վիրջինիա նահանգում, ամբարում:ամբարում։ Ամբարը այրեցին, Բութը, զինված ատրճանակով, դուրս եկավ. այդ պահին նրան պարանոցից մահացու վնասվածք հասցրեց Բոստոն Կորբետտը:Կորբետտը։ Ջոն Բութի արտասանած վերջին բառերն էին՝ «Ասացեք մայրիկիս, որ ես մահացա՝ պայքարելով իմ երկրի համար»:։
 
== Հետևանքները ==
Միլիոնավոր ամերիկացիներ, սպիտակներ և սևեր, եկել էին վերջին պարտքը տալու իրենց նախագահին [[Վաշինգտոն ԿՇ|Վաշինգտոն]]ից [[Սփրինգֆիլդ (Իլինոյս)|Սփրինգֆիլդ]] երկուս ու կես շաբաթ գնացող սգո գնացքի ուղևորության ժամանակ:ժամանակ։ Գնացքը երկու դագաղ էր տանում՝ մեծ դագաղում Աբրահամ Լինքոլնի մարմինն էր, փոքրում՝ նրա որդու՝ Ուիլյամի մարմինը, ով մահացել էր դրանից երեք տարի առաջ, Լինքոլնի պաշտոնավարման ժամանակ<ref>{{Cite web|url=http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=9126|title=William Wallace “Willie” Lincoln (1850-1862) -...|website=www.findagrave.com|accessdate=2018-04-24}}</ref>:։ Աբրահամը և Ուիլյամը հուղարկավորվեցին Սփրինգֆիլդում, Օուկ-Ռիջ գերեզմանատանը:գերեզմանատանը։ Լինքոլնի ողբերգական մահը նպաստեց նրա անվան շուրջ իր կյանքը հանուն երկրի վերամիավորման և սևամորթ ստրուկների ազատագրման համար նվիրաբերած նահատակի լուսապսակի ձևավորմանը:ձևավորմանը։ Լինքոլնի մահով [[ԱՄՆ]]-ի սևամորթ բնակչությունը երկար տարիներ կորցրեց ազատության իրավունքը, որը պրոպագանդում էր Լինքոլնը և ուզում էր այն իրականացնել ամբողջ երկրով մեկ:մեկ։
 
== Մշակույթում ==
Լինքոլնի սպանությունը, որպես իրադարձություն, որը մեծ պատմական նշանակություն ունի, հաճախ է հիշատակվել գրականության, կինոյի, երաժշտության և ներկայացումների մեջ:մեջ։
 
=== Կինոյում և հեռուստասերիալներում ===

Նավարկման ցանկ