«Շուռնուխ»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 3064 բայտ ,  6 ամիս առաջ
→‎top: +Նժդեհի/Դրոյի հարձակումը Շուռնուխի ուղղությամբ
(→‎Սահմանային լարվածություն: —>2020-2021 թվականների սահմանային վեճը)
(→‎top: +Նժդեհի/Դրոյի հարձակումը Շուռնուխի ուղղությամբ)
}}
 
'''Շուռնուխ''' (մատենագրության մեջ նաև՝ ''Շոռնուխ, Շոռնուխա, Շորնուխո''), գյուղ է [[Հայաստան]]ի [[Սյունիքի մարզ]]ումի Գորիսի համայնքում, մարզկենտրոնից՝մարզկենտրոնից 45 կմ հյուսիս-արևելք, Գորիս-Կապան ավտոմայրուղու վրա, Շուռնուխ (Շոռնոխո) գետի ափին։
 
==Պատմություն==
Շուռնուխը հիմնադրվել է 1930 թվականին պատմական ''Շոռնոխո'' ավերակ գյուղի տեղում։<ref>{{cite book |last=Հակոբյան |first1=Թ․Խ․ |last2=Մելիք-Բախշյան |first2=Ստ.Տ. |last3=Բարսեղյան |first3=Հ.Խ. |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%87%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AD |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան |volume=4 |location= Երեւան |publisher=Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն |year=1998 |page=164 |accessdate=2021-01-09 }}</ref>
 
ՄատենագիտությանԺամանակակից մեջՇուռնուխ գյուղնգյուղը անվանվումհիմնադրվել է նաև1930 Շոռնուխ,թվականին Շոռնուխա, Շորնուխո եւ այլն: Պատմականպատմական [[Մեծ Հայք]]ի [[Սյունիք աշխարհ]]ի [[Բաղք|Բաղք (Քաշունիք)]] գավառի Շոռնոխո ավերակ գյուղիգյուղիպատմական տարածքը''Շոռնոխո'' (ավերմանավերակ ժամանակըգյուղի հայտնիտեղում։<ref>{{cite չէ)book [[ադրբեջանցիներ]]ով|last=Հակոբյան բնակեցվել|first1=Թ․Խ․ է|last2=Մելիք-Բախշյան [[1930]]|first2=Ստ.Տ. թվականին|last3=Բարսեղյան |first3=Հ.Խ. |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%87%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AD 19|title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան |volume=4 |location= Երեւան |publisher=Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն |year=1998 |page=164 |accessdate=2021-րդ01-09 }}</ref> Տասնիներորդ դարի դարավերջինվերջին այդտեղ ավերակներ են եղել, այդ թվում նաևթվում՝ եկեղեցու ավերակներ, ավերման ժամանակը հայտնի չէ: 1989 թվականիցԳյուղը ի[[ադրբեջանցիներ]]ով բնակեցվել է [[1930]] թվականին: Սկսած 1989 վերթվականից՝ գյուղում այլևս ադրբեջանցիներ չեն եղել․ այն վերաբնակեցվել է հայերով<ref>{{cite news |url=https://syuniacyerkir.am/aytselutyun-syunyats-ashkharhi-bkhen-gavari-srbavayrer-oronts-psaky-noravanqn-e |title=Այցելություն Սյունյաց աշխարհի Բղեն գավառի սրբավայրեր, որոնց պսակը Նորավանքն է |language=Armenian |work=Սյունյաց Երկիր |date=2019-12-28 |accessdate=2021-01-03 |quote= Ադրբեջանցիներով բնակեցվել է 1930-ին՝ պատմական Շոռնոխո ավերակ գյուղի տեղում։ }}</ref>: 1995 թվականի դեկտեմների 4-ից մետել է ՀՀ Սյնունիքի մարզի մեջ։<ref>{{cite book |last=Հակոբյան |first1=Թ․Խ․ |last2=Մելիք-Բախշյան |first2=Ստ.Տ. |last3=Բարսեղյան |first3=Հ.Խ. |url=http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&dt=HY_HY&query=%D5%87%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AD |title=Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան |volume=4 |location= Երեւան |publisher=Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն |year=1998 |page=164 |accessdate=2021-01-09 }}</ref>
 
1920թ. Զանգեզուրի ու Ղարաբաղի համար մղվող մարտերում Շուռնուխը եղել է հայկակական և կովկասյան թաթարական ուժերի միջև բախումների թատերաբեմ։ Շուռնուխի շրջանը, հայկական սահմաններից ներս գտնվելով, սեպի նման խրված էր Կափանի ու բուն Զանգեզուրի միջև և ամեն անգամ էլ այնտեղ բույն դրած թաթարական խմբերր կռիվ ու թալան էին կազմակերպում հարևան հայ գյուղերի դեմ։ Շուռնուխի ուղղությամբ իրենց ձեռքին պահելով Ալի-Ղուլի-Ուշաղի, Էյվազլար, Շամսազ, Ղուրթղալա, Մազըթնի, Ային գյուղերը և Քեափազ, Ային-Տաղ և Խանակա բարձունքները, թաթարները փակել էին Կափան-Գորիս խճուղին։ Դրոն և գեներալ-կոմիսար Սերգեյ Մելիք-Յոլչյանը հարձակում են ծրագրում Շուռնուխի ուղղությամբ։ Նախքան հարձակումը հայերն առաջարկում են թաթարներին բացել Շուռնուխի խճուղին և ապահովել Կապանի ճանապարհի անվտանգությունը, սակայն բանակցելու ուղարկված 5 պատվիրակներին թաթարները գազանաբար սպանվում են, օգնության ուղարկված պահակը՝ գնդացրային և հրացանային համազարկի ենթարկվում Շուռնուխի թաթարների կողմից» <ref>«Ժողովուրդ», 14 հունվարի, 1920թ., թիվ 4</ref>։ 1920թ. հունվարի 17-ին Նժդեհը, որը սկզբում հակված էր հարձակվել ոչ թե Շուռնուխի այլ Օրդուբադի ուղղությամբ, իր վաշտերին ուղարկում է թիվ 17 հրամանը՝ մաքրել Կապան-Գորիս ճանապարհն և ապահովել այն թշնամու հարձակումներից: Հունվարի 19-ին Նժդեհի մարտիկները Կապանի կողմից գրոհի են անցնում և կարճ ժամանակ անց թշնամուն ստիպում փախչել՝ վերցնելով Շուռնուխ, Տանձավեր, Մաճ, Նավլու, Քոմիրլու, Մազրա գյուղերը և Մարքազ լեռը։<ref>{{cite web |url=https://republic.mediamax.am/story/96/ |title=Դրոյի ու Նժդեհի հարձակումը Շուռնուխի ուղղությամբ |work=Հանրապետություն |publisher=[[ՄեդիաՄաքս]] |accessdate=2021-01-09 }}</ref>
 
[https://www.google.com/maps/place/Shurnukh,+Armenia/@39.3605846,46.2690495,11z/data=!4m5!3m4!1s0x4016031529e9b917:0xedb9991d74776721!8m2!3d39.3606403!4d46.4134507 Շուռնուխ] գյուղը [[Google Maps]]-ում
 
== Բնակչությունը ==
1600

edits

Նավարկման ցանկ