«Արխեյան դարաշրջան»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Բոտ: կոսմետիկ փոփոխություններ)
Այն կազմավորվել է մոտավորապես 35.000 մլն. տարի առաջ և տևել է մոտ 900 մլն. տարի։ Այս դարաշրջանում ի հայտ եկան առաջին կենդանի օրգանիզմները։ Դրանք հետերոտրոֆ օրգանիզմներ էին և որպես սնունդ օգտագործում էին պատրաստի օրգանական միացությունները։ Արքեյան և [[պրոտերոզոյան դարաշրջան]]ների սահմանում կենդանի օրգանիզմների զարգացման մեջ տեղի ունեցան երեք խոշոր արոմորֆոզներ՝ ֆոտոսինթեզի, սեռական գործընթացի և բազմաբջջայնության առաջացում։
 
Երկրի բրիոտան արճեյան ժամանակաշրջանում անաէրոբ պրոկարիոտների համայնքն է։ Արխեյան նստվածքային ժայռերի երկրաբանական հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ երկրի վրա զարգացած պրոկարիոտիկ կյանքը ավելի շատ գոյություն ուներ 3,7-3,8 միլիարդ տարի առաջ։ Բայց հարցն այն է , թե երբ են տեղի ունեցել թթվածնային ֆոտոսինթեզ, որոնք կարծում են, որ, տպազերծված թմրամիջոցների ֆոտոսինթեզացնող օրգանիզմներ , թվագրված 3,4միլիարդ տարի։ Նույն ժամանակահատվածում ակտիվորեն ձևավորվում են ծծմբի, գրաֆիտի,երկաթի և նիկելիշատ հանքավայրեր։
 
Վաղ արխենաում մթնոլորտը և հիդրոֆերան ակնհայտորեն ներկայացնում էին խառը գոլորշի - գազի զանգված, որը պարուրեց ամբողյ մոլորակը հզոր և խիտ շերտով։ Դրա թափանցելիությունը արևի լույսի ներքո շատ թույլ էր, ուստի խավարը տիրում էր երկրի մակերեսին։
 
Գոլորշի-գազի կեղևը բաղկացած էր ջրային գոլորշիից և թթվային որոշակի ծխից։ Համարվում է, որ ուշ արխեանում մթնոլորտի ղտությունն ու ճնշումը զգալիորեն ավելի բարձր էին, քան ժամանակակից, այնուամենայնիվ, որոշ ուսումնասիրությունների արդյունքների համաձայն, դրանց արժեքները կրկնակի զիջում էին ժամանակակցին։ Արխեյան օվկիանոսը մակերեսային էր, և նրա ջրերը ներկայացնում էին ուժեղ և շատ թթվային աղի լուծույթ։
{{ՀՍՀ}}
{{Անավարտ}}

Նավարկման ցանկ